Luận văn thạc sĩ một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da giầy trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

Định hướng phát triển ngành da giầy phục vụ cho xuất khẩu tong những năm tới 3.3, Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu đa gidy

KHOA KINH TE

TRAN MANH HUNG

MỘT SÓ GIẢI PHÁP NHẦM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH

CỦA CÁC DOANH NGHIỆP DA GIÃY TRONG TIÊN TRÌNH HỘI NHẬP

KINH TE QUOC TE

CHUYỂN NGÀNH: QUẢN TRI KINH DOANH

MA SO: 60 34 05

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KHI ĐOANIL

NGUGILHUGNG DAN KHOA HOC: TS TRAN ANH TAE

Hà Nội - Nam 2006

1.1 Khái quát về năng lực cạnh tranh

1.1.1 Khải niệm về cạnh tranh

1.1.2 Năng lực cạnh Iranh và các cắp độ của năng lực cạnh tranh

1.1.3 Xu thế hội nhập và sự cần thiết phái nâng cao sức cạnh tranh của các

doanh nghiệp kinh doanh đa giấy Việt Nam

1.3 Những nhân tô ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh

13.1 Nhóm nhân tỔ bên ngoài

1.2.1.1 Những nhân tổ vĩ mô

.2 Những nhân lÔ vì mỗi

1.2.2 Nhóm nhân tổ bên trong

1.3 Các yêu tổ chủ yêu phản ảnh năng lrc cạnh tranh

1.4 Một số đặc điểm của ngành kinh doanh da giẩy trên thể giới và kink

nghiệm ở một số nước trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh

1.4.1 Một số đặc điểm của ngành kinh doanh da giây trên thê giới

1.4.2 Xu hướng phát triển của ngành da giấy thể giới

14

1.4.3 Kinh nghiệm của một số nước trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh

Chương 2: Thực trạng kinh doanh va nang lực cạnh tranh của các

duanh nghiệp xuất khẩu da giầy Việt Nam

2.1 Tổng quan về ngành đa giây Việt nam

3,1,1 Vai trò của ngành da giấy trong nên kinh tế

2.1.2 Hệ thông tỖ chức quản Ìÿ của ngành da gidy

2.2 Thực trạng hoại động kinh doanh của các doanh nghiệp xuất khẩu da

giầy trong thời gian qua

2.2.1 Năng lực sẵn xuất

3.3.1.1 Thực trạng về nguồn nguyên liệu cho sẵn xuất kinh doanh

3.2.1.2 Thực trạng về quy trình công nghệ và thiết kế mẫu một

2.2.1.3 Thực trạng về lao động và năng suất lao động

2.2.1.4 Thực trạng về dầu tu thiết bị công nghệ và hiệu quả sử dụng nhà

xưởng

2.2.2 Quy mô và phân bồ sân xuất của ngành:

3.3.3 Cơ cầu sản phẩm của ngành

3.2.4 Thị trường và thị phần của ngành da gidy

2.2.5 Thực trạng về cơ chế chính sách của nhà nước

2.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da

giấy trong thời gian qua

2,3.1.Những diễm mạnh

3.3.2 Những điểm yêu

Chương 3: Một số giải pháp chủ yêu nhằm nâng cao năng lực cạnh

tranh của các duanh nghiệp xuất khẩu da giầy trong tiến trình hội

nhập kinh tế quốc tế

3.1 Những cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp kinh doanh da gidy

trong tiễn trình hội nhập kinh tế quốc tế

3.1.1 Những cơ hội thuận lợi

3.2 Phương hướng phát triển của ngành da giầy Việt Nam trong thời gian

tứi

3.2.1 Dự báo về tình lình sẵn xuối và tiêu thụ da giấu trong thời gian tôi

3.2.2 Định hướng phát triển ngành da giầy phục vụ cho xuất khẩu tong

những năm tới

3.3, Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh

của các doanh nghiệp xuất khẩu đa gidy trung tiễn trình hội nhập kinh tế

quốc tế

3.3.1 Giải pháp đối với doanh nghiện

3.3.1.1 Xây đựng và lựa chợn chiến lược sản phẩm đúng đắn

3.3.1.2 Củng cổ, mở rộng thị trường hiện tại và thủ kiếm phát triển thị

trường mới

3.3.1.3 Đây mạnh nghiên cửu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và chuyển

giao công nghệ

3.3.1.4 Tăng cường đảo tạo và sử đụng có hiệu quả nguồn nhân lực

3.3.1.5 Giải quyết tốt vẫn đề bảo đảm nguyên vật liệu để chủ động cho sản

xuất và xuất khẩu

3.3.1.6 Tích cực xây đựng văn hoá doanh nghiệp

3.3.2 Kiến nghị đối với ngành

3.3.3 Kiến nghị đỗi nhà nước

167

DANIIMUC KY EMEU CHIC’ VIET TAT

AFTA : Khu vục thương mại tự do ASHAM

ASEAN TIiệp hội các quốc gia Dông nam á

CCI Chỉ số năng lực cạnh tranh hiện hành

CNH-HĐH : Côngnghiệphoá- Hiện đại hoá

GCI Chỉ số năng lực cạnh tranh tang trưởng

GSP :_ Hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập

LDC : Cáo nước chậm phát triển

OECD : Té chic Hop tác và phát triển kinh tế

R&D : Chỉ phi nghiên cửu và phát triển sản phẩm mới

SNG :_ Cộng đồng các quốc gia độc lập

SA 8000 Đầm báo lách nhiệm xã hội

SXCN :_ Sân guật công nghiệp

WEF : Diễn dần kinh tế thể giới

WTO : Tế chức thương mại thế giới

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

Bang 1.1 | Đông góp cúa công nghiệp da giấy trong nên kinh tế VN 27 Bang 1.2 | So sảnh mức thuế dối với một số mặt hàng vào thị trường Mỹ — 31 Hinh1.1 | Các lực lượng điều khiến cạnh tranh trong ngành 33

Bang 2.1 | Kim ngạch xuất khẩu của ngành da giày giai đoạn 2000-2003 65

Bảng 2/2 [Kim ngạch xuất khẩu một số mặt hàng dẫn đầu cả nước 66

Bang 2.3 [Giát nguyên phụ liệu dệt may da NK giai đoạn2001-2005 69

So d621 [ Sơ để tổng quát quy trình sản xuất giấy BI Bang 21 [Tỷ lệ đảng góp vào tăng trưởng sản xuất giấy đếp 84

Đăng 210 [Nẵng lực sản xuất phần theo địa phương năm 2004 s9

Ca cẩn sản phẩm ngành đa giày Việt Nam giai đoạn 2003 -

2008

‘Mat s6 thr truémg chủ yến đoanh nghiệp xu

giấy đép Việt Nam

Xuất khẩu giấy đép Việt Nam sang thi trong EU piai đoạn

i ol Ay mii yên liêu đệL của Việt Na x

Bang 2.17 Kim ngach XK giay mii nguyén héu dét cha Việt Nam sang 119

Nhat Ban

Mức thuế đôi với một số mã hàng giấy nhập khẩu vào Nhật

Ban

Một số thí trường cung cấp giày đếp cho Héng Kéng qua cac

Dy bao nhụ cầu nguyên phụ liệu trong nước cho ngành da

LOI MO DAU

1 Tinh cap thiết của đề tài

Công nghiệp da giấy là ngành sản xuất hàng tiêu dùng quan trọng, gắn liên với nh cầu không thẻ thiếu được của đời sống xã hội, là bộ phận quan trọng của như cầu mặc, thời trang Dời sống linh tế - xã hội càng phát triển thì như câu về sản phẩm da giây càng

cao

Ngành công nghiệp da giấy trong những năm qua luôn giữ vị tí quan trọng, đối với nên kinh tế của nước ta, lả ngành thu hút và giải quyết nhiều việc làm cho người lao đông Xét lrên bình điện quốc gia, kim ngạch xuất khẩu của ngành đa giầy luôn đứng ở vị trị thứ ba san Dâu khí và Dệt may xuất khẩu trong nhiều năm qua Công nghệ đa giả

đơn giản, vền đầu tư thập, nhưng hiệu quả kinh tế - xã hội cao nên rất phủ hợp với điều kiện kinh 18 nude ta dang trong giai đoạn đầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại

hoa đât nước

Da giảy cũng là một trong những ngành nghệ truyền thông ð rước ta từ lâu Năm

1912 nhà máy thuộc da dau tiền ở Dêng Dương được chủ tư bản Pháp xây dụmg tại số

151 phó Thuy Khê - Hà Nội Ngoai ra, nluéu làng nghề truyền thông sản xuất giây, dép, bông các loại cũng xuất hiện từ lâu, nhưng sản xuÃi thủ công là chủ yếu

Trong những rắm qua, với những lợi thế của mình, ngành đa giầy Việt Nam đã tiếp nhận một cách có hiệu quả sự chuyến địch của ngành da giây thê giới và đã có những bước tiên đảng kể Tuy nhiên, ngành còn bộc lộ nhiều nhược điềm alu: Phat trién một cách tự phát, thiếu quy hoạch, mất cân đổi, phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu từ nước nrgøài, răng lực thiết kế kém đẫn tới hiệu quả rang lại chưa lương xứng với liểm nắng

của nó Dặc biệt, khi chuyển sang cơ chế thị trường, hoà nhập với thế giới và khu vực,

ngành da giấy của nước ta đang đứng trước những thời cơ vả thách thức lớn là làm thé nao dé 16n tri và ngay cảng phát triển trong cơ chế thị trường theo đình hướng xã hội chủ

Dai héi Dang toàn quốc lần thứ X đã chỉ rõ: “ Ngành đột may và da gỉ

trong †ìm kiểm va mở rộng thị trường trong nước vả nước ngoài Tăng cường đầu tư, hiện

chủ

đại hoá một số khâu sản xuất sợi, đệt, thuộc đa .chú trọng phát triển nguồn bông vả khai thác nguồn da các loại, tăng phần sán xuất trong nước về các nguyên liệu và phụ liệu trong ngành dệt may và da giẫy để nâng cao giá trị gia tăng các sản phẩm xuất khẩu Đền

năm 2010 nâng sản lượng, giầy dép lên trên 610 triệu đổi ”

'Trong bối cảnh thời diễm thực hiện các cam kết của hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta đang tới gần, để tận dụng cơ hội thuận lợi và vượt qua những, khó khăn thách

thức thì các doanh nghiệp da giầy Việt Nam phải không ngừng tìm ra những giải pháp

phủ hợp nhằm năng cao sức cạnh tranh của ruình trên thương trường, Từ trước tới nay đã

có muội số nghiên cúu về quy hoạch phát triển ngành da Việt Nam đến năm 2010

Tuy nhiên, cho đến hiện tại vẫn cluza có ruột nghiều cứu

năng cạnh tranh của đoanh rị

quốc tế Với lý đo đó, tác giả chọn nghiên cứa đề tài: “Mộ: số giải pháp nhằm nâng cao

- Trần Văn Hà (2000), "Chiến lược phát triển khoa học công nghệ ngành da giầy

'Việt Nam đến năm 2010", 7ạp chí công nghiệp da gidy Viet Nam (5 / 3000)

- Lưu Thị 'Trủe Oanh (2000), "Triển vọng vẻ thị trường xuất khẩu đổi với san

phẩm giây dép Việt Nam”, Tạp chỉ Công nghiệp da gidy iệt Nam, (5 / 2000)

- Vũ Văn Cường (2000), “Ngành da giầy Việt Nam - Thời cơ và thách thức", Tạp chỉ Công nghiệp ân giấy Việt Nam, (12/2000), Tr8 - 10

- Nguyễn Hồng Liên (2000), " Thực trạng và chiến lược phải triển nguyên phụ hiệu

Vigt Nam, Tr 15 - 16

che nganh gidy" Tap chi Céng nghiép da g

- Bộ Công nghiệp (2000), Quy hoạch phát triển ngành da giây theo vùng lãnh thê đấm năm 2010, Nha xuất bản Lao động xã hội, Hà Nội

- Đại học Kinh tế Quốc dân (2000), Các giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh

của doanh nghiệp công nghiệp trong điều kiện hội nhập, Đề tài khoa học cấp bộ

- Vũ Văn Cường (2001): " Triển vọng ngành đa giầy Việt Nam", Tạp chỉ thông tin

- PGS TS Vé Thanh Thu (2001), Chiến lược thâm nhập thị rường Mỹ Nhà xuất

ban Thông kê, Tà Nội

- Hiệp Hội da giầy Việt Nam (2002), Kế hoạch tiếp thị xuất khẩu giấy dép giai đoạn 2001 - 2016, Nhà xuất bản Thông kê, Hà Nội

- Chu Văn CẤp (2003), Nông cao sức cạnh tranh của nên kinh tỄ nước ta trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế, Nhà xuất bán Chính trị Quốc gia, Là Nội

- Nguyễn Bách Khoa (2004), Phương phán luận xác định năng lực cạnh tranh và

bội nhập kinh tế quốc tễ của doanh nghiệp, ‘Tap chi Khoa học Thương mại số 4, Hà Nội

v.v

'Tuy nhiên, các công trinh nghiên cứu trên mới chỉ tập trưng vào phân tích các khia

cạnh khác nhau về răng lực cạnh tranh của các đoanh nghiệp da giấy Việt Nam trong trạng thái tình một cách rời rạc, chủ yêu dựa vào đánh giá hiện trạng năng lục cạnh tranh

của lừng yếu tố riêng biệt, nhờ lợi thế so sảnh Vì vậy, cần phải có những nghiên cứu tiếp

tục, có tính khái quát về năng lực cạnh tranh xuật khâu chung của cáo doanh nghiệp da

giây Việt Nam trong, bối cănh hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó tạo cơ sở để đề xuất những, giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da giây nước ta trong tiền trình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới

3 Mục dích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục dịch nghiên cứu của dễ lải là từ ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lục cạnh tranh của cáo doanh nghiệp da giây Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Để dat được mục dích trên, đề tài có các nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hoá những vẫn dể cơ bản về cạnh tranh và năng lực canh tranh ở các cấp độ

- Phân tích, đánh giá thực trạng kinh doanh và năng lục cạnh tranh của một số

doanh nghiệp xuất khẩu da giầy Việt Kam trong những nấm gẵn đây

- Dưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nẵng cao năng lực cạnh tranh của cáo đoanh nghiệp xuất khẩu da giấy Việt Nam, đập ứng với tiến Hình hội nhập kinh tê quốc

tế

4 Dối tượng và phạm ví nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cửu Hoạt dộng sản xuất kinh doanh vả những biện pháp nâng,

cao năng lục cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da giây Việt Nam ở một số thị

trường ngoài nước

- Phạm vi nghiên cửu: Pham vi nghiên cứu của đề tải giới hạn trong lĩnh vực hoạt động kinh lế của các đoanh nghiệp xuất khẩu đa giầy Việt Nam Cụ thể là

+ Giới hạn nội dung: Tập trưng nghiên cứu tỉnh hình kinh doanh và khả năng cạnh

tranh của cáo doanh nghiệp xuất khẩu da gây Việt Nam, không đi sâu nghiên cứu chủ Liết những vân để về kỹ thuật sản xuất

1 Giới hạn không gian nghiên cứu: Khảo sát ruột số doanh nghiệp sẵn xuất và xuất khẩu giày dép ở các trung tâm chỉnh như: Lià Nội, Liải Phòng, Thanh phé 116 Chi Minh, Bình Dương Đồng Nai Tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh cửa các doanh nghiệp xuất khẩu da giấy Việt Nam vào mội số thị trường nhập khẩu giấy dép chính là: Mỹ, EU,

Nhật Bản không nghiên cứu hoạt động kinh đoanh của cáo doanh nghiệp nảy ở tị trường nội dịa

¡ Giới hạn thời gian nghiên cứu: Luận văn chủ yêu phân tích, đánh giá thực trạng

sam xuất kinh doanh và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da giây Việt

am từ năm 2000 tới nay, dự bảo phát triển đến năm 2010

+ Giới hạn mặt hàng: Thuật ngữ đa giầy dễ

sản nhằm chế biến từ nó bao gồm: Giấy đa,

ví các loại Tuy nhiên, trong luận vần chỉ lập trưng nghiên cứu chủ yêu về mặt hàng,

giây dép như: Giảy mũ da, giày mũ bằng nguyễn liệu dệt, giày vải, giấy không cao su và

cao su plastic, giấy thé thao

8 Phương pháp nghiên cứu

Đổ tải sứ dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sứ làm phương,

pháp nghiên cửu cơ bản Ngoài ra, tác giá còn sử dụng thêm các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp nghiên cửu tải liệu

~ Thương pháp điều tra và khảo sát

- Thương pháp phân tích hệ thẳng, tổng hợp

- Phương pháp thống kẻ, so sảnh

- Thương pháp Hội đồng: Nghe phân tích cửa các chuyên gia

6 Đóng gúp mới của luận văn

Trên cơ sở vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cửa đề tìm hiểu một cách

có hệ thông về những vấn để xoay quanh năng lực cạnh tranh của đoanh nghiệp nói

chúng và doanh nghiệp đa giầy Việt Nam nói riêng, tác giả mương muốn có những đồng, pop nhất định vẻ mặt nghiên cứu khoa học cũng như thực tiễn vẻ việc làm thể nào 48 nang cao khả răng cạnh Iranh của các doanh nghiệp da giầy Việt Nam trưng hối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Cụ thể là

- Hệ thống hoá những vẫn dễ lý luận cơ ban về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh:

ở các cấp dộ khác nhau

- Dánh giá năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu da giây Việt Nam

trên cơ sở phần tích thực trạng tình hinh kinh đoanh vả râng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp này trong thời gian qua

- Để xuất mội số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lục cạnh tranh của các

đoanh nghiệp xuất khẩu da giầy Việt Nam trong thời giam tới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở dầu, phản kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham kháo, sơ đồ, thẳng biển, luận văn gém 3 cương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận vẻ cạnh tranh vả nâng cao năng lực cạnh tranh của

doanh nghiệp trong xu thẻ hội nhập

- Chương 2: Thực trang kinh doanh và năng lực cạnh tranh của các đoanh nghiệp

xuất khẩu da giây Việt Nam

- Chương 3: Một số giải phán chủ yếu nhằm nâng cao năng lục cạnh tranh của

các doanh nghiệp xuất khâu da giảy Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẺ CẠNH TRANH VÀ NẴNG CAO NANG LUC

CẠNH TRANH TRONG XU THÊ HỘI NHẬP

1.1 KHÁI QUÁT VÈNĂNG LỰC CẠNH TRANH

1.1.1 Khải niệm về cạnh tranh

Cáo học thuyết kinh tế thị trường, đủ trường phải náo cũng đêu thừa nhận rằng: cạnh tranh chí xuất hiện vả tồn tại trong nên kinh tẻ thị trưởng, noi ma eung - cầu và giá cả hàng hóa là những nhân tổ cơ bản của thị trường, là đặc trưng cơ ban của co chế thị trường, cạnh tranh là linh hôn sống của thị trường

Cạnh tranh lả một hiện tượng kinh tổ - xã hội phức tạp, do cách tiếp cận khác nhau, nên có các quan niệm khác nhau về cạnh tranh, đặc biệt là phạm vi của thuật ngữ nảy Có thẻ dẫn ra như sau:

Theo Cde Mae:

anh tranh là sự ganh đua, sự đầu Iranh gay gắt giữa các nhà

tư bản dễ giành giật những điều kiện thuận lợi trong sẵn xuất và tiêu thụ bàng hóa dễ

thu được lợi nhuận siêu ngạch” [8]

Cuén Tử điển kinh doanh của Mariam Webater xuất bản năm 1992 thì: “Cạnh

tranh là sự ganh đưa, sự kinh địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm

giảnh cùng một loại tải nguyên sẵn xuất hoặc cũng một loại khách hàng về phía

xinh” |36|

Theo Từ điển Bách Khoa của Việt Nam thì: “Cạnh tranh (rong kinh đoan là

hoạt động ganh đua giữa những người sắn xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các

nha kinh doanh trong nên kinh tế thị trường, chỉ ghối bởi quan hệ cung cầu nhằm

giảnh các điều kiện sẵn xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhật” [6]

Tiễn đàn cao cấp vẻ cạnh tranh công nghiệp của tổ chức Tiợp táo và phát triển kinh lễ (OBCT) cho rằng: “Canh tranh là khái niệm của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia và vùng trong việc tạo việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh

tranh quốc té” [18]

‘Theo eudn Kinh té hoc của M.8amuelson thì: "Cạnh tranh là sự kinh địch giữa

các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giảnh khách hàng, thị trường” [35]

Theo các tác giả của cuốn Các vấn đề pháp ïý và thế chế về chính sách cạnh tranh và kiểm soái độc quyền kinh doanh tủ: “

anh tranh gó thể được hiểu là sự sanh dua giữa các doanh nghiệp trong việc giảnh một số nhân tổ sắn xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thể của mình trên thị tường, dé đạt được mục tiêu kinh

doanh cụ thé” [9]

Ngoài ra, cên có thể đẫn ra nhiều cách diễn đạt khác nhau vẻ khái niệm cạnh

tranh Song qua các định nghĩa trên có thể tiếp cận về cạnh tranh như sau:

Thứ nhất, khi nói đến cạnh tranh là nói đến sự ganh đua nhằm lây phân thing

của nhiều chủ thể củng tham dự

Thứ hai, mục đích trực tiếp của cạnh tranh là một đôi tượng cu thé nao do ma các bên dầu muốn gianh giặt (một cơ hội, một sản phẩm, đự án ) Một loạt điều, kiện có lợi (một thị trường, một khách hàng ) Mục địch cuối cùng lá kiếm được lợi

nhuận cao,

Thứ ba, cạnh tranh diễn ra trong một môi trường cụ thể, có các ràng buộc chung ma cac bén tham gia phải Luân thủ như: Đặc điểm sản phẩm, thị trường, các

diéu kiên pháp lý, các thông lệ kinh doanh

Thứ tw, trong quá trình cạnh tranh các chủ thê tham gia cạnh tranh có thế sử dụng nhiều công cụ khác nhau: Cạnh tranh bằng đặc tỉnh và chất lượng sản phẩm, cạnh tranh bằng giá bán sản phẩm (chính sách định giá thấp: chính sách định giá cao;

chỉnh sách ốn định giá; định giá theo thị trường; chính sách giá phân biệt; bản phả

giả) cạnh tranh băng nghệ thuật tiêu tha sân phảm (tỏ chức các kênh tiêu thụ), cạnh tranh nhờ dịch vụ bán hàng tốt; cạnh tranh thông qua bình thúc thanh toán

Với cách tiếp cận trên, trong phạm vi nghiên cửu của luận văn khái niệm cạnh tranh có thê êu như sau: Cạnh ranh là quan hệ kinh lễ mà ö đó các chủ thể kinh tế

ganh đua nhau la mọi biện pháp, cả nghệ thuật lẫn tì đoạn dé dat muc tiêu kinh tế

của mình, thông thường là chiêm lĩnh thị trường, giành lây khách hàng cũng như các

điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất Mục dich cuỗi cùng của các chủ thé kinh

lễ trong quả trình cạnh tranh là tôi đa hóa lợi ích Đôi với người sân xuất kinh

doanh lá lợi nhuận, đối vời người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng vở sự tiện lợi [101 1.1.2 Năng lực cạnh tranh và các cấp độ cạnh tranh

Khi nghiên cứu về canh tranh, các nhà nghiên cửu còn sử dụng các khái niệm

sức cạnh lranh, răng lực cạnh Iranh, Tưy nhiêu, cáo khái miệm may 1a mot khat

niém phức hợp được xem xét ở các cấp độ khác nhau như: Năng lực cạnh tranh của quốc gia, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của sâu phẩm

và dịch vụ, Một số tác gia nhu Paul Kruaman phê phản khái niệm năng lực/sức cạnh

tranh của quée gia vi - theo Krugman - không có quốc gia nào bị phá sẵn vì năng lực

của đoanh nghiệp

1.1.2.1 Nẵng lực cạnh tranh quốc gia

Theo dịnh nghĩa của Diễn dàn kinh tế thể giới (WEF - World Economic Forum) thi ning lực cạnh tranh của một quốc gia là khả năng cúa một nên kinh tế có thể tạ ra tăng trưởng bẻn vững trong môi trường kinh tế đây biên động cửa thị trường thể giới [11] Ngodi những yêu Lô về vị trí địa lý kinh tế, tải nguyên thiên nhiên năng lục cạnh tranh của quốc gia chịu sự chỉ phổi bởi các nhóm nhân tổ:

- Nhóm 1: Mức dộ mỡ của nên kinh tế, bao gồm dé mé của thương, mại vả đầu tư (thuế quan và hang rào phi thuế quan, chỉnh sách xuất nhập khấu, rÿ giá hãi đoái, dẫu tư trực liếp của nước ngoài)

- Nhóm 2: Vai trỏ và hoạt động của chính phủ (mức dộ can thiệp của Nhà nước, năng lục của Chính phú, quy mô của Chính phú, chính sách tài khóa, hệ thêng, thuế, lạm phát)

- Nhóm 3: Các yêu tổ về tài chính (khả năng hoạt động trung gian tải chính,

rủi ro tải chính, hiệu quả canh Iranh, đâu tư và tiết kiệm)

- Nhóm 4: Các yếu lô về công nghệ (năng lực công nghệ nội sinh, công nghệ chuyển giao, mức độ dầu tư cho nghiên cửu và triển khai)

- Nhom 5: Các yêu tổ vẻ kết câu hạ tảng (chất lượng hệ thông giao thông vận tải, mạng viễn thông, điện, mước, kho tàng và các phương tiện vật chất),

- Nhóm 6: Quản lý kinh doanh, quản lý nhân lục

- Nhóm 7: Các yêu tổ về lao động (số hượng lao động, trình độ tay nghề và

trăng suất lao động, liệu quả và tỉnh lĩnh hoạt cửa thị trường lao động, chương trình

xã hội)

- Nhém 8: Các yếu tố về thể chế (chất lượng của các thể chế pháp lý)

Từ năm 2000, WEF điều chỉnh lại các nhóm liêu chí, gộp thành ba nhóm lớn

để dánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia lã: Sáng tạo kinh tế, khoa học công nghệ, tài chính, quốc tế hoá Trong đó, trọng số của sáng tạo kinh tế, khoa học công nghệ

dã lăng mạnh từ 1⁄9 lên 1⁄3, với lai chỉ số mới - chỉ số răng lực cạnh tranh tăng

trưởng (Growth Competitiveness Index - GCŨ) và chỉ số năng lực cạnh tranh hiện

hanh (Current Competitiveness Index - CCI) Theo phân tích và đánh giá của WIE

thì sức vươn lên trong hội nhập, cạnh tranh của nên kinh tế nước ta chưa mạnh, trong khi xu thế hội nhập kinh tế quốc tế dang đặt ra yêu cầu rất cao tới năng lực cạnh tranh của các quốc gia và năng lực cạnh tranh của cắp quốc gia ảnh hưởng rất lớn cến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Như vậy, cô thể thấy rằng năng lực cạnh tranh của quốc gia được xác định trước hết bằng tốc độ tăng trưởng của nên kinh tế quốc dân, và sự có mặt (hay thiểu vắng) các yên tổ quy định kh năng tăng trưởng kinh tế đài hạn trong các chính sách

kinh tế dã thực hiện Tuy nhiên, khải niệm này lại không bao hàm dược IẤt cả cáo

lực cạnh tranh và kết quá của cạnh tranh

Một số nhà kinh tế khác lại đưa ra khái niệm năng lực cạnh tranh của quốc gia

dua trén năng suất lao động, ML Porter cho rằng: “Khái niệm có ý nghĩa nhật về năng

lục cạnh tranh ö cấp quốc gia là nắng suất lao động” [9] Mỏ rộng khái niệm nấy thì

ở lợi thể so sánh Ngay trong lý thuyết lợi thể tuyệt đổi của Ricarde, một quốc gia có khả năng cạnh tranh

năng lực cạnh tranh của quốc gia gần hơn với lý thuyết

hơn các quốc gia khác bởi trội hơu về một hay một vải yêu lố Ông cho rằng, khả năng cạnh tranh của một quốc gia lá một hệ thống gồm nhiều yếu tổ liên quan với nhau, có táo động qua lại và bố sưng cho nhau Các yếu tổ này là nên móng, chỗ đựa

cho các công ty, giữ vai ưò quyết dịnh, cho phớp các công ty sáng lao và duy trì lợi

thế cạnh tranh trên một lĩnh vực cụ thể mà nước đó có lợi thể về tải nguyên Tuy

nhiên, mợi yêu tổ đêu có thé thay đổi và da đó, nàng lực cạnh tranh cũng có thé bị

thay đổi Trong trường hợp nay, Uy ban vé Cạnh tranh Công nghiệp Hoa kỳ dã dưa

ra khải niệm “ở quy mô một quốc gia, năng lực cạnh tranh được hiểu là mức độ mnà ở

đó, dưới các điêu kiện thị trưởng tự đo và công bằng có thể sản xuất các hang hóa và dich vu dap ứng được đôi hồi của trường quốc lễ, đẳng thời duy trì và mổ rộng thu nhập thực tế của nhân dân nước do”

Đổi với Fagerberg (1988) vấn dé lai dược xem xét ở một góc dé khác, Tagerberg định nghĩa năng lực cạnh của một quốc gia như là “khả nắng của một đất ước trong việc nhận (hức rõ inue đích cửa chi sách kinh tê tập trung, nhất là dối

với tăng trưởng thu nhập và việc làm, mà không gặp phải cóc khó khăn trong cán cân

thanh taán” [1⁄4] Đây là khái niệm vừa mang tính kinh tế vĩ mô, vừa mang tính ngẫn

nhiên, bởi vi, khi tỉnh cạnh tranh được xác dịnh như là nẵng lực dé duy trì thị phần

có khả năng tạo ra lợi nhuận thì năng lực này lại cỏ triển vợng chưa rõ rảng vả mang tính ngẫu nhiên

Như vậy, những khái niệm trên chỉ là một số khái niệm và lý thuyết về năng lực cạnh tranh ở lâm quốc gia và đa số các quan niêm chấp nhận năng lực canl: tranh cửa quốc gia phụ thuộc vào khá năng khai thác cơ hội trên thị trường, lìo đỏ, có thể

tiểu, năng lực cạnh tranh của quốc gia là năng lực của mội nên kanh tê có thế lạo ra

tăng trưởng bản vững trong môi trường kinh tễ dây biến động của thị trường thê giới

1.1.2.2 Nẵng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Vẻ khái niệm nảy, phẩn lớn các tác giả dễu gắn năng lực cạnh tranh doanh nghiệp với ưu thể của sắn phẩm mả doanh nghiệp đưa ra thị trường hoặc gắn năng

le cạnh tranh với vị trí của doanh nghiệp trên thị trường theo thị phần mà nó chiếm giữ thông qua khả răng tô chức, quản trị kinh doanh hướng vào đổi mới công nghệ, giãm chỉ phí nhằm duy trì hay gia tăng lợi nhuận, bảo dám sự tổn tại, phát triển bén

vững của đoanh nghiệp

Trước tiên, trong lý thuyết tổ chức công nghiệp, khải niệm nắng lực cạnh

tranh được áp dụng ở phạm vi xí nghiệp Một xí nghiệp dược xem là có nắng lực

cạnh tranh khi xi nghiệp đỏ duy trì được vị thể của mình trên thị trường củng với các

nhà sản xuất khác với các sản phẩm thay thế, hoặc đưa ra thị trường các sản phẩm

tương tự với mức giả thấp hơn, hoặc cung cấp các sớm phẩm tương tự với các đặc tính về chất lượng bay dịch vụ ngang bằng hoặc cao hơn [7]

Theo Fafchamps, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng doanh

nghiệp đó có thể sắn xuất sản phẩm với chỉ phí biến đổi trung bình thấp hơn giả của

nó trên thị tường, có nghĩa là doanh nghiệp nào nó khả nắng sản xuất ra sân phẩm

có chất lượng tương tự như sản phẩm của doanh nghiệp khác, nhưng với chỉ phí thập

hơn thủ được coi là có khả năng cạnh tranh cao hơn [15]

Randall lại che răng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng giảnh

được và duy trì thị phần trên thị trường với lợi nhuận nhật định [15]

Dunning lập luận rằng, năng lực cạnh tranh là khả năng cung ứng sản phẩm

của chính doanh nghiệp trên các thị trường khác nhau mả không phân biệt nơi bố trí sản xuất của doanh nghiệp đó [15]

Theo Phihp Lasser, năng lực cạnh tranh của mt cong ty trong một lĩnh vực

được xác định bằng những thể mạnh mà công ty có hoặc huy động được để có thể

cạnh tranh thẳng lợi [22

Marlasen (1992) đã đưa ra một khái niệm “một nhà sản xuất là cạnh trành nếu như nó có một mức chỉ phí đơn vị trung bình bằng hoặc thấp hơn chỉ phí đơn vị

của các nhá cạnh tranh quốc tế” [22]

Một quan niệm khác cho rằng, “năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được

tiểu là tích hợp các khả năng và nguồn nội lực để duy trì và phát triển thị phẩm, lợi nhuận và định vị những ưu thể cạnh tranh của đoanh nghiệp đó trong mối quan hệ với

đối thủ cạnh tranh trực tiếp và tiểm tàng trên một thị trường mục tiêu xác định” [18]

Như vậy, trên thực tế đang tốn tại nhiều quan miệm cụ thể, khác nhau về năng

lực cạnh tranh của đoanh nghiệp Song tựa chung lại, khi tiếp cận năng lực cạnh

tranh doanh nghiệp, can cha y tdi 4 van dé co bán sau:

Một là, trong điều kién kinh té thi trdmg, phải lấy yêu cần của khách bàng là chuẩn mực đánh giá sức cạnh tranh của doanh nghiệp Bởi lẽ, yêu cầu của khách hàng vừa là mục tiêu, vừa lả động lực của sắn xuất, kinh doanh Củng một loại sản phẩm các nhỏm khách hàng khác nhau gó những nh cầu rất khác nhau

Tai là, yêu tổ ca bản tạo nên sức mạnh trong việc lồi kéo khách hàng phải là

thục lục cửa doanh nghiệp Thực lực này chủ yếu được tạo thành từ những yếu tổ nội

tại của doanh nghiệp và dược thê hiện ở try tín của doanh nghiệp

Ba là, khi nói tới sức cạnh tranh của đoanh nghiệp hiôn hàm ý so sánh với doanh nghiệp hữu quan (các dối thủ cạnh tranh) cùng hoạt động trên Ủị trường Miền tạo nên năng lục cạnh tranh thực thụ, thục lực của doanh nghiệp phải tạo nên

lợi thể so sánh với các đổi thủ cạnh tranh Chỉnh nhờ lợi thế này, đoanh nghiệp cỏ thể giữ được khách hàng của mình và lôi kéo khách hàng của gác đối thủ cạnh tranh

Bén là, các biểu hiện năng lục cạnh tranh của doanh nghiệp có quan hệ răng,

buộc nhau Một doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh mạnh khi nỗ có khả năng thoả

mãn đầy đủ nhất tất cá những yêu cầu của khách hảng Song khỏ có doanh nghiệp nao có được yêu cau này, thường thì có lợi thế về mặt nảy, lại có thế yêu về mặt khác Bởi vậy, việc đánh giá đúng đấu những mặt manh và mặt yếu của từng doanh nghiệp cỏ ÿ nghĩa trọng yếu với việc tìm các giải pháp tăng năng lực cạnh tranh

Do do, theo tác giả luận văn có thể hiểu: năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thê hiện thực lực và lợi thể của doanh nghiệp so với các đối thủ khác trong việc thỏa mẫn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng đề thu lợi ích ngày càng cao cho

doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh irong nước và ngoài nước

Trong thực tế, năng lực cạnh manh của doanh nghiệp vừa phụ thude vào

những yêu tổ do bản thân doanh nghiệp quyết định, vừa phụ thuộc vào những, yếu tổ

do Chỉnh phú quy định Ngơải ra, nó cỏn phụ thuộc cá vào những yếu tổ mà Chính

phú cũng như đoanh nghiệp chỉ kiểm soát được ở một mức độ bạn chế hoặc hoàn

toàn không thẻ quyết dịnh dược Các yếu tổ ánh hưởng dến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp có thể được chia thành các nhóm:

- Nhóm ]: Các yêu tổ do doanh nghiệp quyết dịnh bao gồm chiến lược phát triển doanh nghiệp, sản phẩm sán xuất, lụa chọn công nghệ, đảo tao cán bộ, đầu tư nghiên cứu công nghệ và phát triển sản phẩm, chỉ phí sản xuất và quan hệ với bạn

hàng

- Nhôm 3: Các yêu tổ do Chính phủ quyết định, tạo ra môi trường kinh doanh bao gêm: Thuế, lãi suất ngân hàng, tỷ giá hỏi đoái, chỉ ngân sách cho hoạt động nghiên cứu triển khai, hệ thông luật pháp điều chính các quan hệ giữa các bên tham

gia thi Hường

- Nhém 3 Các yếu tố mà Chính phủ và doanh nghiệp chỉ quyết định được

một phần như nguyên liệu đầu vào cho sẵn xuất, nhu cầu của người tiêu đừng, tuôi trường thương mại quốc tễ

- Nhóm 4: Các yêu tổ hoàn toàn không thể quyết định được như môi trường tự nhiên, các quy luật kinh tế

Đề nâng cao khả năng cạnh tranh của đeanh nghiệp trước hết cẩn sự nỗ lực của bân thân đoanh nghiệp và mội phần râi quan trọng khác là các chính sách của

nhá nước nhằm tạo ra một mỗi trường kinh doanh thuận lợi

1123

lăng lực cạnh tranh của sản phẩm

Đôi với khải niệm nảy, cho đến nay các tác giá, nhà nghiên cửu kinh tế cũng

chua đưa ra một định nghĩa thẻng nhật Các khái niệm mà các tác giả đưa ra dựa trên

khái niệm về năng lực cạnh tranh của quốc gia, của doanh nghiệp,

Theo một sẻ tác giả, năng lực cạnh tranh của sản phẩm là sự vượt trội của nó (về các chỉ tiêu) so với sân phẩm củng loại đo các đối thủ khác cung cập trên củng một thị trường [11] Khải niệm nảy cho thấy, việc xác định sắn phẩm có năng lực

cạnh tranh hay không trên thị trường, lä xác định mức độ tin cây của nguồi tiểu dùng

đối với sẵn phẩm vẻ giá cả, đổi mới công nghệ, địch vụ gan bản hàng, số với sản phẩm cùng loại mả đổi thủ khác cung cấp trên củng một thị trường, chứ không quan tam đến việc nó có vượt trội hơn so với mọi sản phẩm xuất khâu tại chỗ hay không

Một số tác giã khác lại cho răng: năng lục cạnh tranh của sản phim chính là

xăng lực rấmm giữ và nâng cao thị phần của loại sân phẩm do chủ

từng nảo đỏ dem ra dể tiểu thụ so với sản phẩm củng loại của các chú thể săn xuất, cùng img khác đem đến tiêu thụ ở cùng một khu vực thị trường và thời gian nhất định

(20)

Như vậy, mặc dù vẫn chưa thống nhất khái niệm, song có thể hiểu rằng, nắng lực cạnh tranh của săn phẩm được cầu thành bởi các nhiều yếu tổ, nhưng có những

yêu tổ chính như: khả năng sử dụng thay thê cho cóng đụng kinh tổ của một loại sản

phẩm khác biệt tương tự với loại sân phẩm đó; yến tô về chất lượng của sân phẩm,

kiểu đáng, mẫu mã, hình thức độc đáo hay sự khác biệt, thương hiệu, bao bì của sản

phẩm, phương thuc tiêu thụ, quáng cáo, bán hàng

Các cấp độ năng lực cạnh tranh có môi quan hệ qua lạt mật thiết với nhau, tạo

điệu kiện cho nhau, chế định nhau và phụ thuộc lần nhau Một nền kímh tế có năng

luc canh tranh quốc gia cao phải có nhiều đoanh nghiệp có sửc cạnh tranh, ngược lại

đổ tạo điều kiện cho doanh nghĩ Ó sức cạnh lanh, mỗi Irường kih doanh của nên

kinh tế phãi thuận lợi, các chính sách kinh tế vĩ mô phải rõ rằng, có thẻ dự báo dược, nên kinh tế phải ến định, bộ máy Nhà nước phải trong sạch, hoạt động có hiệu quả

có tĩnh chuyên nghiệp

Mặt khác, tỉnh năng dộng, nhạy bén trong quản lý đoanh nghiệp cũng là muột

yếu tổ quan trọng, vỉ trong củng một mỗi trường kinh doanh có doanh nghiệp rất

thành công trong khi doanh nghiệp kháo lại thất bại Năng bo cạnh tranh của doanh: nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp dược do thông qua lợi

nhuận, thị phân cúa doanh nghiệp, thể hiện qua chiến lược kính doanh của doanh

nghiệp Là tẻ bảo của nên kinh tế, sức cạnh tranh của doanh nghiệp tạo cơ sở cho

trăng lục cạnh tranh quốc gia

Đông thời, năng lục cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thả hiệu qua răng lực cạnh tranh của các sản phẩm và địch vụ má doanh nghiệp kinh doanh Đoanh nghiệp

có thế kinh doanh một hay một số sản phẩm và dịch vụ có nắng lực cạnh tranh

Ngược lại, năng lưc cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá lại được định doạt bởi năng

lục cạnh tranh của doanh nghiệp Sẽ không có năng lực cạnh tranh của sản phẩm

hang hod cao khi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất, kinh đoanh sắn

phẩm dỏ thấp Ổ dây cũng cần phân biệt năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá

và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là hai phạm trù khác nhau nhung có quan

hệ hữu cơ với nhau Năng lực cạnh tranh của hàng hoá có được đo năng lục cạnh tranh của chủ thể (doanh nghiệp) tạo ra; nhưng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ đo năng lục cạnh tranh của hàng hoá mà cỏ, năng lực cạnh tranh

của đoanh nghiệp còn phụ thuộc vào nhiều yêu tố khác nữa Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của sản phẩm hang hoa có ảnh hướng lớn và thể hiện năng lực cạnh tranh

của đoanh nghiệp

Như vậu, có thế khẳng định, đoanh nghiệp - một nhân tổ quan trọng quyết

định năng lực cạnh tranh của quốc gia Nâng cao năng lực cạnh Iranh của doanh

nghiệp, của sản phẩm vừa là bộ phận cấu thành, vừa lä một trong những mục tiêu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

1.1.3 Xu thế hội nhập và sự cần thiết phải nâng cao sức cạnh tranh của

doanh nghiệp da giây Việt nam

Hội nhập kinh tế quốc tế là xu thể vận động tất yêu khách quan của các nên

kinh tế thế giới trong điều kiện hiện nay, khi quá trình toàn cần hoá, khm vực hoá và

quốc tế hoá dang diễn ra hết sức nhanh chóng đưởi sự tác động mạnh mẽ của cuộc

kết song phương, du dạng và Loàn cầu ngày càng da dang hơn, cao hơn và đồng bộ

hon trong các lĩnh vực đời sống kinh tế quốc gia và quốc tế Loại ý kiên khác lại cho

răng, hội nhập kính tế quốc tế là quá trình loại bổ đần các hàng rào thương mại quốc

tế, thanh toản quốc tế và di chuyên các nhân tô sản xuất giữa các nước

Mặc đủ còn có nhiêu quan niệm khác nhau về hội nhập kinh tê quốc tê, nhưng

hiện nay Khái mêm tương đối phổ biển được nhiều nước chấp nhận về hội nhập như

sau: Hội nhập kinh tỄ quốc tổ là sự gắn kết nền kinh tễ của mỗi quốc gia vào các tÔ chức hợp tác kinh tổ khu vực và toàn cầu, trong đó mối quan hệ giữa các thành viên

có sự rằng buộc theo những quạt dịnh chung của khối

Nói một cách khải quát nhật, hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình các quốc gia thực hiện mô hình kinh tế mở, tự nguyện tham gia vào các định chế kinh tế và tài chính quốc tế, thực hiện thuận lợi hoá và tự do hoá thương mại, dẫu tư và các hoạt động kinh tế đối ngoại khác Liội nhập kinh tế quốc tế nhằm giải quyết sảu vẫn để

chủ yếu sau

- Đảm phán cắt giảm thuế quan

- Giảm, loại bỏ hàng rào phi thuế quan

- Giảm bét các hạn chế đối với địch vụ

- Giảm bởi các trở ngại dấi với đầu Lư quốc tế

- Diễu chỉnh các chính sách thương mại khác

- Triển khai các hoại động văn hoá, giáo dục, y lễ có tinh chal toan cầu

Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh là một quy luật khách quan của nên săn xuất hàng hóa, là một nội dung trong cơ chế vận động của thị trường Săn xuất

tàng hóa cảng phát triển, hàng hóa bán ra cảng nhiều, số lượng người cung cấp cảng,

đông li cạnh anh càng gay gắi Kết quả cạnh tranh sẽ là một số doanh nghiệp bị thua cuộc vả bị gạt ra khối thị trường, trong khi một số doanh nghiệp khác vấn tồn tại và phát triển hơn nữa Cũng chính nhờ sự cạnh tranh không ngừng mà nên kinh tế

thị trường vận động theo hưởng ngày cảng nâng cao nững suất lao động xã hội -

tổ đăm báo chơ sự thành công của mỗi quốc gia trên con đường phát triển Trong nên kinh tế thị trường, cạnh tranh diễn ra ở mọi lúc, mợi nơi không phụ thuộc vào ý uốn của riêng ai, nên cạnh tranh trở thành một quy luật quan trọng thúc dây sự phát triển Mọi doanh nghiệp không phân biệt thành phần kinh tế đều phải tự mình vận động để đứng được trong cơ chế này Doanh nghiệp nảo không thích nghỉ được cơ chế mới sẽ phải cằm chắc sự phá sắn và theơ quy luật dào thải nó sẽ bị gạt ra khỏi thị trường Thay vào đó thị trường lại mở đường cho doanh nghiệp nào biết nắm thời cơ,

biết phát huy tôi đa những thế mạnh của minh và hạn chê được tối thiếu những bắt

tơi để giành thẳng lợi trong cạnh tranh

Ngày nay, toàn cầu hóa mà trước hết và về thực chất là Loàn cầu hóa kinh tế

đang trở thành một xu thể khách quan của sự phát triển kinh tế thẻ giới, đó là quá

trình phát triển kih tế của các nước trên thể giới vượt qua khỏi biêu giới quốc gia, hướng tới phạm vi toàn cầu trên cơ sở lực lượng sẵn xuất cũng như trình độ khoa học

kỹ thuật phát triển mạnh mnế và sự phân công hợp tác quốc tễ ngày cảng sâu rộng, tinh chất xã hội hóa của sân xuất ngày cảng lăng Nội dụng biểu hiện của quá trình này bao gồm: sự gia tăng của luỗng giao lưu quốc tế vẻ thương mại, dẫu tư, vốn, tải chính, công nghệ, dịch vụ, nhân công hình thành và phát triển các thị trường có

tỉnh thống nhất toàn cầu và các khu vực, đẳng thời với việc hình thành các định (wat chai) va co chế điều hành cáo hoạt động, giao dịch kinh tế quốc tế Toàn cầu

hóa kinh tế tạo điều kiện che cáo quốc g4a tận đụng được lợi thể so sánh của mình,

tăng trưởng và làm én định kinh tế Nhưng toàn câu hóa kinh tế cũng làm gia tăng tình trạng tuỳ thuộc lẫn nhau và đang đặt ra những thách thức cực kỷ gay gắt cho các nước đang phat triển: sức ép cạnh tranh và sức ép về chuyển dich co cầu kinh tế trong thời gian ngắn và sự lệ thuộc ngày cảng lãng vào các thành tố có độ dn định kém của nên kinh tế thể giới (như luồng vốn đấu tụ, chỉ số của thị trường tài chính

và thị trường chứng khoán)

Hội nhập kinh tế quốe tế eó nghĩa là mở của nên kinh tế, thực hiện tự do hóa thương mại đưa các đoanh nghiệp tham gia vào cuộc cạnh tranh quốc tế Bên cạnh mặt tịch cực, cạnh tranh quốc tẻ đặt các doanh nghiệp cúa mỗi quốc gia trước những thử thách nghiệp ngã Hội nhập kinh tế quốc tế có tác động to lớn đối với sự phát triển kinh tế nói chưng của quốc gia, thể hiện trên một số mặt sau:

Thứ nhi, hội nhập kinh tế quốc tê đó là sự đan xen, gắn bó và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nên kính tế quốc gia và niên kinh lế thể giới Nó là quá trình vừa hợp tảc dễ phát triển, vừa dấu tranh rất phức tạp, dặc biệt là dấu tranh của các nước dang phát triển để bảo vệ lợi ích của mình, vì một trật tr công bằng, chống lại những áp

đặt phi lý các cường quốc kinh tế vả các công ty xuyên quốc gia

Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình xoá bỏ từng bước và từng phần

cúc rào cân về thương mại và đầu Lư giữa cáo quốc gia theo hướng tự do hóa kinh tế

Thứ ba, bội nhập kinh tê quố một mặt tạo điệu kiện thuận lợi mới cho

doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh, mặt khác buộc các đoanh nghiệp phải có

những đổi mới đề nâng cao sửc cạnh tranh trên thương trường,

Thứ tị, hội nhập kinh tế quốc tế tạo thuận lợi cho việc thực hiện các công cuộc cải cách ở các quốc gia nhưng đồng thời cũng là yêu cầu, súc ép đối với các quốc gia trong việc đổi mới và hoàu thiện thể chế kinh tế, đặu biệt là dác chính sách:

và phương thức quân lý vĩ mô

Thứ năm hội thập kinh tê quốc tả chỉnh là tạo đựng các nhân tổ mới và điều kiên mới cho sự phát triển của tùng quốc gia và công dồng quốc tế trên cơ sở trình

độ phát triển ngày cảng cao và hiện đại hóa lực lượng sản xuất

Thứ sáu, hội nhập kinh tế quốc tế chính là sự khơi thông cae dong cháy nguồn lực trong và ngoài nước, tạo điền kiện mở rộng thị trường, chuyển giao công nghệ và

các kinh nghiệm quan lý

Tiên cạnh mặt tích cực, cạnh iranh quốc tế đặt nên kinh tế và các doanh nghiệp

trước những thách thức nghiệt ngã

Đổi với các doanh nghiệp đa giầy thì thách thúc hàng đầu chính là tính cạnh

tranh rueày cảng khốc liệt trên cả thị trường trong nước và xuất khẩu đo các hàng rào bão hộ, cả thuế quan và phi thuế quan, cũng như các chính sách ưu đãi dang dan bi loại bỏ Kết quả điều tra của Phòng Thương Mại và Công nghiệp V

chỉ có 23,8% doanh nghiệp có hàng xuất khu, 13,7% doanh nghiệp có triển vọng xuất khẩu và 62,5% doanh nghiệp hoàn toàn chưa có khả năng xuất khẩu Đó là chưa

ke dén tỷ lệ cac doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh ngay trên sân nhá nếu như thị trường hoàn toàn mở cửa Vi thế đòi hôi đầu tiên đối với doanh nghiệp trong hội

nhập quốc tế chỉnh là phải không ngừng lớn lên Cụ thé, phải không ngừng dẫu lư và

ting vốn, công nghệ mới, chất lượng lao động để nàng cao hiệu quá sắn xuất, kinh

doanh và tăng năng lục cạnh tranh

Một thách thức nữa của hội nhập đổi với đoanh nghiệp nói chung, doanh

nghiệp da giầy nởi riêng là hàng hóa dich vụ là sẽ ngày cảng phải đương đầu với

những rào cân [hương 1uại quốc tế mới Muốn tránh dược tỉnh trạng này các doanh nghiệp cần phái nhận théng tin do cdc co quan nha made, đồng thời cần chú động

cùng với các cơ quan chúc năng về phúp lý và xúc tiến thương mại của Chính phủ

nắm bắt thông tín liên quan tới các nội dung, lộ trình hội nhập, các vẫn dễ nóng bỏng phat sinh trong quá trinh này Các doanh nghiệp cần trang bị cho minh những kiến thức vẻ thị trường nước ngoài, nắm bắt tập quán nhật là những luật kinh đoanh ở cáo thị trường của minh Đây là diễu cũng rất cần thiết dễ cỏ thể clrú động cũng như dễ

có thể tự bảo vệ mỉnh trong hội nhập

Như vậy, qua những phản tích trên cho thây, sẵn sảng chấp nhận cạnh tranh

và không ngừng nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp là vân để sống cẻn đối với mọi doanh righiệp hoạt động kinh doanh trong nén kinh tế đủ trường ruở cửa và hội nhập hiện nay Doanh nghiệp da giấy chỉ có thể phát triển dược khi sức cạnh

tranh của các đoanh nghiệp này được nâng cao Sức cạnh tranh cao giúp cho doanh nghiệp da giấy thực hiện tốt hơn chức năng, vai trỏ của mình đó là

- Phục vụ tết hơn nhụ câu tiều đúng: đoanh nghiệp đa giầy thông qua các hoạt động sản xuất, thương mại và dich vụ thương mại cúng cấp cho xã hội lượng hang hoa dap ứng nhu cầu, dịa diễm, thời gian

- Thúc đây sự phát triển khoa học kỹ thuật và công nghệ: doanh nghiệp sẵn xuất đa aiÄy làm cho nhu cầu tiêu dung bị kích thích dẫn dến xuất hiện các như cầu mới đòi hẻi sản xuất phải đưa các tiền bộ khoa học kỹ thuật cũng như công nghệ mới

vào sẵn xuÃI sân phẩm

- Mé réng quan hệ kính tế quấc lễ: buôn bán thường làm cho khoảng cách về không gian không cỏn là vấn đề lớn nữa Chính doanh nghiệp da giấy qua hoạt động

‘budn ban đã làm cho hang hoá xuất khâu ra nước ngoài hoặc nhập khẩu hàng hoá từ

nước ngoài tử đỏ tạo ra các mới quan hệ kinh tế quốc tế có lợi cho cả hai bên

- Tạo tích luỹ: cũng như các loại hình đoanh nghiệp khác, doanh nghiệp đa

giầy cũng đầu tự vốn, lao động để thực hiện kinh doanh riến nó cũng được hưởng lợi

nhuận, tử lợi nhuận này doanh nghiệp thương mại có thể tăng tích luỳ đóng góp cho

ngân sách quéc gia

- Góp phan sử dụng hợp lý và tiết kiệm các nguồn lực trong mước như: lao

động, tài nguyên, khoa học công nghệ

Ở Việt nam, ngành công nghiệp đa giây cô vị trí rất quan trọng, nhất lả trong giai đoạn hiện may - giai đoạn đầu của sự ngiệp công nglúệp hoá, hiện đại hoá đất nước Da giấy là ngành thu hút nhiều lao động xã hội, có khả năng khai thác nguồn nguyên liệu trong nước, có lợi thể xuất khẩu, thu nhiều ngoại tệ cho đất nước

Ta giấy là ngành có công nghệ đơn giản so với các ngành công nghiệp khác,

cần ít vốn đầu tư nhưng thu được hiệu qua kinh tế - xã hội cao, là ngành có khá năng, thu hút tất cả các ảnh phân kình tế và tạo ra tích luỹ bạn đầu cho ngành kính tế quốc đân nên phủ hợp với diều kiên kinh tế của nước ta hiện nay

đa giấy Việt Nam đã lén mạnh củng công nghiệp dét may, đóng góp đảng kế vào sự

tầng trướng giả trị sắn xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu vá GDP cho đất nước

3 Công nghiệp chế biến 43400,6 | 48098,2 52863,5 | 52863,5 | 64840,6 Trong đó:

chiếm 9,43% kim ngạch xuất khẩu cả nước [33]

Ngành Da gidy là ngành sử dụng nhiều nguyên liệu vải, cao su, da, giả da,

mút, xếp, PVC, PU, TPA, AVA vi vậy ngành dã gi

ngành khác phát triển theo, kế cã một sổ địch vụ khác đi kèm như: nhả hàng, khách

phát triển sẽ thúc đẩy các

sạn, dịch vụ, vận lãi, bão hiểm, y tế

To vậy củng với sự phát triển của xã hồi, ngành Da giầy ngày càng được quan

tầm phát triển và cỏ vị thể cao trong công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng Việt Nam

12 NH HAN TO ANH HUGNG DEN NANG LỰC CẠNH TRANH

1.2.1 Nbom nhan té hén ngoai

Như đã đề cặp ở trên, sức cạnh tranh của đoanh nghiệp là khả năng vượt qua

các đổi thủ cạnh tranh để duy trị và phát triển bán thân doanh nghiệp Thông thường,

người ta đánh giá khả năng này thông qua các yêu tổ nội tại doanh nghiệp như: quy

xnô; khả năng tam gia cạnh tranh và rút khôi thị trường; sản phẩm; năng lực quản lý; năng suất lao động, trình dộ công nghệ vả lao động, Tuy nhiên, những khả năng

nay lai bi tac động đồng thời bởi nhiêu yên tố bên ngoài ở trong nước và quốc tế Ví vậy, khi phân tích tới các yếu tổ câu thành và ảnh hưởng đến súc cạnh tranh của doanh nghiệp thương mại, phấi để cập tới các nội dung sau:

1.2.1.1 Những nhân tô vĩ mô

Các nhan té trong nude sé chi phéi hoạt động kinh doanh, cũng như sức cạnh tranh của doanh nghiệp kinh đoanh đa giây Một số nhân tổ chính yêu nhất cần phải

phan lich, dinh gid la:

- Nhân tô kinh tế Đãy là nhóm các nhân tỗ và điều kiện ràng buộc rất phong phú và có ảnh hưởng quan trợng đến thách thúc, ràng buộc nhưng đồng thời lại là nguồn khai thác cơ hội hấp dan déi với mỗi doanh nghiệp Các yếu tỏ chính thường được quan tâm nhiều hơn cả ở nhận tổ này đó là

+ Tốc độ Tăng trưởng kinh tế: Nếu như tốc độ tăng trưởng của nên kinh tế cao

làm cho thu nhập của đân cu tăng, khả năng thanh toán của họ tăng, dẫn tới sức mua

(cầu) các loại hàng hóa va dich vụ tăng lên, đây là cơ hội tốt cho các doanh nghiệp

Tiếu doanh nghiệp nào nắm bắt được điều này và có khả năng đáp ứng được nhu cầu

khách hàng (số lượng, giá bản, chất lượng, mẫu muã ) thị chắc chấn doanh nghiép do

sẽ thành công và có sức cạnh tranh cao Trái lại, khi nên kinh tế suy thoái, cáo khoản

chỉ tiêu của đại bộ phận dân chúng bị giảm, đo đỏ sẽ làm gia tăng áp lực cạnh tranh:

và lạo ra nhiều “nguy cơ” đổi với doanh rghiệp Trong thực tế, suy thoái kinh Lế thường gây ra các cuộc chiến tranh về giá cả trong các ngành hoạt động ở giai đoạn tiáo hòa

Hát € rigần hàng cũng ânh hưởng rất lớn đến

tăng lên đo phải Irả lãi tiên vay lớn, sửc cạnh tranh cửa đoanh nghiệp sẽ kém đã, nhật

là khi đối thủ cạnh tranh có tiêm lực lớn về vốn

+

# giả hỏi doài có tác động nhanh chóng và sâu sắc déi với từng quốc gia nói chung và từng đoanh nghiệp nói riêng nhất là trong điều kiện nên kinh tế mở Nếu đồng nội tệ lên giá, các doanh nghiệp trong nước sẽ giâm sức cạnh tranh ở thị trường nước ngoài, vi khi đỏ giả bản của hàng hoa tinh bang đồng ngoại tệ sẽ cao

tem các đổi thủ cạnh tranh IIoơn nữa, khi đồng nội tệ lên giá sẽ khuyến khích nhập

khẩu, vì giá hàng nhập khấu giãm, và như vậy sức cạnh tranh của các doanh nghiệp

trong nude sé bi giảm ngay trên thị trường trong nước Ngược lại, khi dống nội tệ giảm giá, sức cạnh tranh của các doanh nghiếp tăng cã trên thị trường trong nước và

thi trường ngoài nước, vì khí đó giá bán của các doanh nghiệp giảm hơn so với các

đổi thủ cạnh tranh kinh doanh hàng hỏa co nước khảo sản xuất

+ Lạm phải: Lạm phái quả cao số lâm giảm tỷ lệ tăng trưởng kinh tế, lãi suôt

ting va gây ra nhiều biển dộng về tỷ giá hối dơái Do lạm phát cao, doanh nghiệp không thể dự đoán trước được điều gì sẽ xây ra nên đoanh nghiệp thường hạn chế đầu tư vào giải đoạn này bởi (ÿ lê sinh lời trong doanh nghiệp không thể bù dấp sự

sụt giảm giả trị của tiền tệ Đổi với doanh nghiệp có nợ vay nhiều, họ thường lâm

vào tình trạng phá sản do tỷ lệ lạm phát cao

- Nhân tô chính trị, pháp luật: Một thể chế chính trị, luật pháp rõ ràng, rộng,

mở va ôn định sẽ là cơ sở đảm bảo sự thuận lợi, bình đẳng cho các doanh nghiệp nói

chúng, đoanh nghiệp kinh doanh da giây nói riêng tham gia cạnh tranh và cạnh tranh

cỏ hiệu quá Chẳng hạn, các luật thuế có ảnh hưởng rất lớn đến điều kiện cạnh tranh,

đảm bảo sự cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phản vá

trên mọi lĩnh vực Hay chỉnh sách của Nhà nước về xuất nhập khẩu, vẻ thuế xuất nhập khâu cũng sẽ ãnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp sắn xuất kinh

doanh trong nước

- Nhân tô khoa học và công nghệ Nhóm các nhân tố này quan trọng va co y nghĩa quyết định đến môi trường cạnh tranh và súc cạnh tranh của doanh nghiệp Trình độ khoa học công nghệ có ý nghĩa quyết định đến hai yếu tổ cơ ban hal tao nên sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, đó lá chất lượng và gia ban Khoa

học công nghệ tác động đến chỉ phí cá biệt của đoanh nghiệp, qua đó tạo nên sức

cạnh tranh cửa doanh nghiệp nói chung Đối với những nước chậm và đang phái triển, giả và chất lượng có ý nghĩa ngang nhau trong cạnh tranh Tuy nhiên, trên thể

giới hiện nay, xu hướng cạnh tranh đang chuyển dân từ cạnh tranh về giá sang cạnh

tranh vẻ chất lượng, cạnh Irarh giữa cáo sẵn phẩm và dịch vụ có hàm lượng khoa học công nghệ cao Kỹ thuật và công nghệ mới sẽ giúp cho các cơ sở săn xuất trong nước

trang bị và tải trang bị toàn bộ cơ sở sản xuất kỹ thuật của nên kinh tế quốc dân Đây

Ja ién đẻ de các doanh nghiệp ôn định và nâng cao sức cạnh tranh gũa mình

- Nhân tố dân số: Dây là nhân tô tạo lập quy mô thị trường, được đề cập trên

cae Khia carb: Quy mô và tốc đô lăng trưởng đân số; cơ cầu dâu số; những thay đối

trong gia đỉnh và di chuyển nơi cư frủ; những thay đổi trong phân phổi lại thu nhập;

trình đẻ học vẫn, nghề nghiệp của các tầng lớp dân cư.

- Nhén té ne nhiên: Điều kiện tự nhiên bao gém vi tri dia ly, khi hau, canh quan thién nbién, dat dai, séng bién, cde nguén tai nguyén khoang san trong long dat,

yếu tế đầu vào hết sửc quan trọng của nhiều ngành kinh tế như: nông, nghiệp, sông,

nghiện khai khoáng, đu lịch, vận tải, chế biển Trong rât nhiều trường hợp, chính

các điều kiện tự nhiên trở thành một yếu tổ rất quan trọng dễ hình thành lợi thể cạnh tranh của các sẵn phẩm và địch vụ

- Nhân lỗ văn hóa - xã hội: Đây là nhằm yêu 14 quan trong tạo lập nên những chuẩn mực về nhân cách, dạo đức, thâm mỹ, lỗi sống, phong tục tập quán, thị hiểu thói quen, trình độ nhận thúc của người tiêu đừng, nó mang tính bên vững cao và tác đông trong phạm vi rộng nên là cơ sở dễ cho các nhà quân lý lựa chọn và diều chính các quyết định kinh doanh

- Nhân lỗ quác tễ: Trong điêu kiện hội nhập kinh tẾ quốc tê thì mỗi sự biển động của các nước bên ngoài déu ảnh hưởng trực tiếp hoặc giản tiếp dến tỉnh hình phat triển ở trong nước với những mức độ và chiều hướng khác nhau Những vấn dé

cơ bản của nhân tổ này cần được phân tích kỹ trong quá trình hoạch định kinh doarl

đó là:

+ Mối quan hệ siữa các Chỉnh phú Khi mỗi quan bệ trở nên thù địch, thí sự mâu thuẫn giữa hai chính phủ có thể hoàn toản phá hủy các mỗi quan hệ kinh doanh giữa hai nước Nếu mỗi quan hệ chính trị song phương được cải thiện sẽ thúc đây

thương mại phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh

+ Hoạt động của các lễ chức quốc tế cũng đóng vai trò quan trong trong sự phát triển vá vận dụng các chỉnh sách biểu lộ nguyện vọng chính trị của các quốc gia

thành viên Như chính sách của Quỹ tiền tệ quốc tế và Ngân hàng Thể giới chị tác

đông bởi quan diễm của các nước công nghiệp phát triển, những nước có vai trò tải trợ chính cho các tổ chúc nảy

+ Hệ thông luật pháp quốc tế, những hiệp định và thoả thuận dược một loại các quốc gia tuân thủ có ảnh lưởng sâu rộng, đến hoạt động kinh doanh quốc tế, Mặc

đủ, có thế chứng không ảnh hưởng trực tiếp tới từng đoanh nghiệp riêng 18, name

chủng ảnh hưởng gián tiếp thông qua việc tạo ra môi trường kinh đoanh quốc té én

định và thuận lợi

+ Xu hướng phát triền và hội nhập kinh tẻ Xu hướng hội nhập kinh tế vùng,

khu vực và thế giới có ảnh huởng quan lrọng đối với các công ty đang hoại động trong các thị trường khu vục liôi nhập kinh tổ điễn ra theo nhiều hình thúc khác nhau, nhưng đặc biệt tập trung vào vẫn để hợp tác kinh tế, được thiết lập để mang lại

sự phư thuộc kinh tế lẫn nhau nhĩ ¡hơn giữa các quốc tra, như khu vực hương mại

tự do ASBAN (AFTA); Liên minh châu Âu (HU), và hội nhập dây đủ nhất dối với

một quốc gia là gia nhập Tổ chức Thương mại thể giới (WTO)

1iẫu hết các hình thúc hội nhập kinh tế thường nhằm đưa ra sự thoả thuận và théng nhật để giảm bớt các háng rào thương mại giữa các nước thành viên tham gia

Hội nhập giúp quá trình lưu thông hàng hóa giữa các nước ngày càng phát triển, ví

những trở ngại như thuế quan, thủ tục xuất nhập khâu, các hạn chế mậu dịch, được

cổ gắng giảm thiểu: thành tựu khoa học kỹ thuật được sử đụng tôi tru và có hiệu quả

hơn; quá trình toàn cầu hóa kiủi lễ diễn re rửtanh hơn lại tác động trở lại vào tăng

trưởng kinh tế của mỗi quắc gia Tuy nhiên, hội nhập còn đặt ra những thách thức

đối với doanh nghiệp của các nước đỏ là phải châp nhậu chạy đua trong điều kiện cạnh tranh gay gắt hơn dé hang hóa chiếm vị trí thống Bnh Các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với các hạn chế thương mại khác nhau như những quy định về tiêu chuan kỹ thuật, tiêu chuẩn vệ sinh, đo lường, an toàn lao đồng, bao bì đồng gói, Hêu chuẩn vẻ bảo vệ mỗi trường sinh thái dối với máy móc thiết bị và dây chuyển công

nghệ, Ví dụ như Trung Quỏe, Mỹ, HU, hiện đang xúc tiến 2 loại “bảng rào mậu

địch xanh” nhằm mục đích kiểm soát và hạn chế lượng hàng nhập khẫu; mội loại, đo Chỉnh phú chí đạo lập nên với các tiêu chuẩn khắt khe và căn cử vào đó lập các bam kiém tra, kiếm nghiệm đổi với sản phẩm của các nước và các khu vực nhập khẩu nhằm hạn chế nhập khẩu; và một loại “hàng rào xanh” phí chính phủ chủ yếu đựa

vào ánh hướng của các doanh nghiệp vá người tiêu dùng,

+ Các nhân tố quốc tế khác như: Chính sách kinh tế, tình hình chính trị xã hội, tôn giảo của các nước cũng góp phần quan trọng gây ảnh hưởng tới sức cạnh tranh

của doanh nghiệp

hư vậy, vô hình chưng các yếu tô đó đã tạo ra một môi trường cạnh tranh bat

lợi hơn cho các doanh nghiệp nước ngoài Tuy nhiên, những khó khăn do qué trình

thâm nhập có thể lại được bu dap bằng doanh số và lợi nhuận vi một thị trường tổng thể lớn hơn và tuân nbal hen được xác lập sẽ kéo theo sự tăng trưởng kinh tế va mức tiêu dùng các sắn phẩm nhập ngoại của khách hàng nước ngoài

1.2.1.2 Những nhân tô vì mô

Các nhân tổ này tác động dến môi trường hoạt dộng của doanh nghiệp, và vì

vậy ảnh hướng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp Ngành kinh doanh là ngành

hoạt động trong đó bao gồm các doanh nghiệp củng tạo ra các sẵn phẩm va dịch vụ

só thể thay thế lẫn nhau nhằm đáp ứng cùng một nhu cau edu bản nào đó của người

tiêu ding

Theo Michael Pater, trong tac phẩm “Lợi thẻ cạnh tranh (1985) và “Chiến

lược cạnh tranh” (1980) (Trường quản trị kinh doanh Harvard) dã dưa ra mô hình 5 lưc lượng cạnh tranh trong ngánh kinh doanh bao gồm (xem [linh 1.1) [46] [47]:

Quyên lực TRONGNGÀNH Quytn lực

XGười “Thang Tường: The bean NGƯỜI

‘DOI TIO OMEN Tal Tama

Hình 1.1: Các lực lượng diéu khiến cuộc cạnh tranh trong ngành

- Đấi thủ cạnh tranh tiểm ân Đôi thủ cạnh tranh tiềm ân là các doanh nghiệp

Hiện may chưa xuất hiện trên thị trường nhưng có khả năng cạnh tranh trong lương

lai Khả năng cạnh tranh của dối thú nảy dược đành giá qua việc rào căn ngăn chặn việc ma nhập vào ngành, có nghĩa là một doanh nghiệp phải tồn kém nhiều hay it dé tham gia vào ngành kimh doanh Nếu phí lỗn gia nhập ngành càng cao, rào cẩn ngắn

chặn gia nhập sẽ sàng cao va ngược lai Cac rao can chủ yếu để ngăn chăn sự gia

xhập ngành hoạt động là

+ Lợi thể kinh lễ nhờ quy mô Lợt thể này thục chất là giảm chỉ phí trên một đơn vị sản phẩm, tận dụng lợi thể vẻ quy mô sản xuất lớn Căn trở về quy mô buộc

các doanh nghiệp mới xuất hiện phải tham gia vào kinh doanh với quy mỗ lớn mã đỏ

là một rủi rợ đối với một đoạnh nghiệp rưới Nhưng nêu doanh nghiệp tham gia voi quy mô nhỏ thị phải chấp nhận bất lợi về clä phí, do đó rất khó có thể cạnh tranh nổi

với các doanh nghiệp hiện có

I Sự khác biệt của sản phẩm Khác biệt hóa sản phẩm là sự tạo ra cho san

phẩm có những đặc tính đặc biệt rang lít độc đáo về chất lượng, giá cả, thiết kế, cưng cách phục vụ, biểu tượng hay dịch vụ khách hàng đề có thể phân biệt để đảng với sản phẩm của đổi thủ canh tranh nhằm giảnh ưu thê trong cạnh tranh Thực chất

của cần trổ này là sự phần chía khách hàng và buộc các đoanh nghiệp ruổi gia nhập

muốn có sản phẩm tên tuổi hoặc có ưu thế hơn săn phẩm hiện có phải chỉ phí nhiều hon va phải ruấi một thời gian nhất định mới vượt qua được cản trở này

1 Nhu cau vin đầu tự tối thiểu Khi nhú câu về vốn đầu tư cân thiết tôi hiểu

chơ việc chuẩn bị các diều kiện sản xuất, quảng cáo, chỉ phí ban dâu để gia nhập một ngành kinh doanh mới quả lớn cũng sẽ là một cản trở đối với nhiều doanh nghiệp

tiếm Ăn muốn gia nhập

¡ Các lợi thể đặc biệt của các đối thủ hiện có Cáo đoanh nghiệp đang cạnh

tranh có thể cỏ nhiều lại thế mà doanh nghiệp mới gia nhập khó có thể có được như:

sở hữu về công nghệ hoặc sản phẩm; lợi thể về nguồn cung cấp nguyên vật liệu; lợi

thé vé vị trí dia lý, lợi thế vẻ kinh nghiệm và kỹ năng trong kinh đoanh

| Chi phí chuyến đi Đây là chí phí mà người mua phải trả một lần cho việc thay đối từ việc mua sản phẩm của người này sang mua sản phẩm của người khác, nghĩa là sự thay đổi về nguồn cung ứng Xếu chứ phi này cao thi những đổi thủ mới

xâm nhập cẩn phải thực hiện các cải tiến hoàn thiên về sản phẩm, chỉ phí và mimg

cách phục vụ sao cho khách hàng có thể quay về phía họ

+ Khả năng tiếp cận với kênh phản phối Yếu tố này cũng trở thành rào cần vì với hệ thống phân phổi đã làm việc với những đối thủ đã tổn tại sẵn có trên thị trường thì việc thuyết phục đế mạng lưới phân phối đẻ lam việc với minh 14 diéu hat

suc khó khăn, cản phải có các biện pháp giảm giá, chia sẻ chỉ phí về quảng cáo và các biên pháp lương tự Tải cä cáo biện pháp này đời hỏi tấn thời gián, chỉ phí và

công sức

+ Chính sách của Nhà nước Nhà nước có thẻ không chế sự gia nhập của các doanh nghiệp mới vào một ngành nhất định bằng những quy định hay luật pháp khi thấy cần thiết phải can thiệp dé đâm bảo sự ôn dịnh và thuận lợi của môi trường ngành kinh doanh nao dé Vi dụ như quy định những yêu câu về kiểm tra tình hình 6

nhiễm môi trưởng có thế được coi như một cân trở đối với doanh nghiệp muôn tham

gia vì buộc phải dầu tư công nghệ mới không gầy ò nhiểm môi trường sinh thái

- Sức ép của các dấi thủ cạnh tranh hiện lại trong ngành: Tà các doanh

nghiệp đã có vi thé chic chắn trên thị trường cùng ngành kinh đoanh, nếu mức cạnh

tranh giữa họ cảng cao, giá bản sẽ càng giảm, đưa đến mức lợi nhuận giảm Do đỏ, cạnh tranh về giả bán là nguy cơ đối với đoạnh nghuệp Thông thường cường độ cạnh

tranh giữa các đối thủ hiện tại được quyết định hởi các yêu tổ sau:

+ Số lượng và kết cầu các đối thủ cạnh tranh Số lượng đổi thủ trong ngành

Tớn thì cường độ cạnh tranh sẽ cao, đặc biệt là số câu đối thủ ngang sức ngang tải với

nhau Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh còn tuỷ thuộc vào sự câu kết của các dối tú cạnh

tranh, khi trong một ngành có một đoanh nghiệp nổi lên đóng vai trò làm thủ lĩnh của ngành, thì đoanh nghiệp thủ Hình đỏ sẽ có khả năng chỉ phối hoạt động của ngành, và

chắc chắn doanh nghiệp thủ lĩnh sẽ là người thu được nhiều lợi ích từ ngành kinh doanh đó Nhưng néu trong ngành bao gồm một số doanh nghiệp có quy mé va thé lục tương đương nhau thì cường độ cạnh tranh sẽ rất cao vì đoanh nghiện nào cũng tìm cách nổi lên giảnh vị tri thông lĩnh thị trường,

+ Tốc độ tăng trưởng của ngành Các doanh nghiệp trong các ngành có tốc dộ

tăng trưởng chậm thường có mức độ cạnh tranh cao hơn ở các ngành phát triển

nhanh Vì trong ngành có tốc độ tặng trưởng chậm chỉ cần một doanh nghiệp mở rộng sắn xuất kinh doanh, tim cách tăng thị phần la dòi hói phải giành giật thị trường

của các đổi thủ khác lam cho áp lực cạnh tranh tăng lân

+ Chỉ phí có định hoặc chỉ phí dự trữ chiếm tờ trọng lớn Các doanh nghiệp có chỉ phí cố định lớn thường châu áp lực Thu hỏi vấn nên phải hoạt động hết công suất

để tiến tới giảm chi phi chung bằng cach tăng sản lượng sản phẩm Xu hưởng này

cân tới giảm giá bán sản phẩm làm tăng mức độ cạnh tranh, áp lực này thuong lam

cho mic lọi nhuận của ngành giữ ở mức thấp

+ Sự đa đạng của các đốt thủ cạnh tranh Sự khác biệt giữa các đối thủ cạnh tranh về nguồn gốc, phong cách và mục tiều thương lượng, văn hỏa, ngôn ngữ, sẽ

lam cho các đoanh nghiệp khó khăn trong việo thương lượng và thoả thuận “cáo huật

của trỏ chơi” Vì thé bién déng trong ngành kinh doanh khó có thể được dự Đảo trước

+ Hàng rao vin trở rút lui Hàng rảo cần trở rút loi là ngày cơ đồ doa cạnh

tranh nghiêm trọng khi cầu của ngảnh giảm Khi cá một số doanh nghiệp trong ngành nhận thay khả nắng tốn tại trong ngành đó rất khá khăn hoặc không còn hiệu

quả muốn rút khỏi ngành kinh doanh nhưng phổi trả giá cao, thậm chỉ không có khả

năng rot khéi nganh [lang rao cân trở rút lưi có thể là những vẫn đề kinh tế; kỹ thuật

hot Tnang nặng iB nang yen yên lỗ | lâm lý buộc các doanh nghiệp yb đoanh nghiệp không thể rút kh không thể rút khỏi một ngành fk nganth

xà phải chấp nhận cạnh tranh, thua thiệt, hoặc do áp lực của Nhà nước buộc phải

tiếp tục hoạt động đề trãnh những tác động xâu tới nền kinh tế hoặc khu vực Hang

rao cản trỗ rút lui có nhiều dạng: đầu Lư nhà xưởng, máy móc thiết bị không thể tận dụng hoặc bản di nếu doanh nghiệp muốn rời bỏ ngảnh, lúc này doanh nghiệp phải chịu mắt toàn bộ giá trị những tải sản nảy, Chỉ phí cho việc rút khói ngành qua cao, như chỉ phí bồi thường cho người lao động khi doanh nghiệp phá hợp đồng; có thể là

hóa (địch vụ) mà ho dự định cung ứng cho doanh nghiệp Các nhà cung ứng có thế

lực mạnh khi họ có những điều kiện sau: khi họ độc quyền cưng cấp một loại vật tư

thiết yếu cho doanh nghiệp thì khả năng tác động của họ rất lớn; khi doanh nghiệp

không phải là khách bảng quan trọng của nh cung cấp; khi loại vật tư mả họ cung,

cấp lại là yếu tố đầu vào quan trọng, quyết định rất lớn đến hiệu quả sản xuất - kinh doanh, hoặc dén chat hượng sản phẩm của doanh nghiệp, thì khi đỏ nhà cung cập sẽ

cỏ thể lục dang kế dói với doanh nghiệp

- Sức áp của khách hàng: Khách hàng là danh từ chung dé chi những người hay

tổ chức mua sản phẩm hay dich vu của doanh nghiệp Khách hàng bao gồm: người

tiêu dùng trực tiếp; các trung gian phân phối (cäe nhà bán sĩ, bán lẻ và đại lý); khách

hàng công nghiệp, khách hàng cơ quan Khả năng mặc cả, trả giá cả của khách hàng, đối với sản phẩm của doanh nghiệp, tức là mnốt lương quan giữa khả tăng mua của

khach hang va khá năng của doanh nghiệp Nếu khách hàng là người mua với khối

lượng lớn so với đoanh thu của toản bộ ngành, khi đó họ sẽ có quyền ép giá nhất định,

Khi sản phẩm của doanh nghiệp cung cấp chiếm một tỷ trọng lớn và quyết định đến thu nhập, tổng chỉ phí của khác hàng thỉ họ cũng sẽ tìm cách gây súc ép đổi với doanh nghiệp để được lợi, Khi khách hàng không bị ràng buộc và có thé chuyển sang mua sản phẩm của các doanh nghiệp khác với giả rẻ hơn một cách để dàng thì các doanh: nghiệp trong ngành tìm cách đổi phó với nhau và buộc phải giảm giá hàng loạt; Khi khách hàng có thu nhập thập thường tạo áp lực buộc các đoanh nghiệp sẵn xuất cung, cấp với giá rễ hơn; Khi khách hàng có đủ thông tím về nữa cầu, giá cả trên tụ tường,

về chỉ phí của người sản xuất thì khả năng ép giá của họ càng mạnh

- Sự xuất hiện các sản phẩm thay thể: Những sản phẩm thay thế cũng là một

trong những lực lượng tạo nên sức ép cạnh Iranh lớn đối với các doanh nghiệp trong ngành Sự sẵn có của các sân phẩm thay thể trên thị trường là mỗi de doa trực tiếp đến khá năng phát triển, khá năng cạnh tranh và múc lợi nhuận của các doanh nghiệp Mức độ sẵn cỏ của sản phẩm thay thê sẽ xác định giới bạn chẩn trên cửa mức gia bản sẵn phẩm của doanh nghiệp Khi giả bản sản phẩm của doanh nghiệp vượt quá giới hạn đó khách hang sẽ chuyển sang sử dung những sản phẩm thay thé, do đó

tăm ảnh hướng dến khả năng Hiểu thụ, doanh thủ và lợi nhuận của doanh nghiệp Đặc

biệt những săn phẩm có có xu hướng thay thế hoàn toàn sắn phẩm cúa doanh nghiệp

đang kinh đoanh thì khi đó đoanh nghiệp còn đứng trước nguy cơ đe đọa sự tôn tại

của doanh nghiệp, ngành Việc phát đổi mật với các sản phẩm thay thể trở thành vẫn

để chung của toàn nganh

Noi tom lai, khi đánh giá các nhân tổ tác dộng đến sức cạnh tranh thì các doanh nghiệp cản phải xem xét đây đủ các nhân tổ tác động, từ đỏ ma “gan đục, khơi

trong” tìm ra các biện pháp hữu hiện nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho chính các

doanh nghiệp dó.

1.2.2 Nhóm nhân tố bên trong

Như đã dè cập ở trên, cạnh tranh trong thương trường không phải là diệt trừ dối

thú cũa minh, mà chính là phải mang lại cho khách hàng những giá trị cao hơn hoặc mới lạ hơn để khách hàng lựa chạn mình chứ không lựa chọn các đối thủ cạnh tranh

Cạnh tranh không phải chỉ là những hành động mang tính thời điểm mà

là cả một quá trình tiếp diễn không ngừng: khi các đoanh nghiệp đều phải đua

nhau đễ phục vụ tốt nhất khách hàng thì diéu đỏ cỏ nghĩa là không có giá trị

gia tăng nào có thể giữ nguyễn lrạng dễ trường tồn vĩnh viễn mả mỗi ngày phải

có thêm một mới lạ Doanh nghiệp nào mà hải lòng với vị thế đang có trên

thương trường sẽ rơi vào tỉnh trạng tụt hậu và sẽ bị đảo thải với một tốc độ

nhanh không thể ngờ trong một thị trường thể piới cảng ngảy cảng nhiễu biển

động

Xuất phát từ đặc điểm và nội dung hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp,

có thể tổng hợp các rhân tố bên trong chủ yêu ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh

của doanh nghiệp như sau:

- Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Sùc cạnh tranh của doanh nghiệp

bị chỉ phối bởi chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp dùng hay sai Nếu có chiến

lược đúng thì súc cạnh tranh sẽ được nâng cao

Trong hoạt động sắn xuất kinh doanh có nhiều loại chiến lược khác nhau

được phân laại theo cấp độ chiến lược vả phạm vi của chiến lược, bao gém chiến

lược kinh doanh tổng hợp và chiến lược yêu tổ, bộ phận hợp thành, đặc thù cho lừng lĩnh vục, giải quyết từng vấn đẻ kinh doanh đề thực hiện chiến lược tổng quát

ài chính và các chỉ liêu tổng tưởng,

Dưới đây là khái quái một số chiến lược quan trọng lzong chiến lược kinh

doanh của doanh nghiệp:

1 Chiên lược phát triển thị trường mục tiêu: Việc xác định thi trường mục tiêu (thị trường trọng diễm) của doanh nghiệp và chiến lược phát triển thị trường mục tiêu là rất quan trọng, Có thể có ba cách tiếp cận thị trường mục tiêu má doanh

nghiệp có thế xem xét đế đưa vào chiến lược T## nhất, cách tiếp cân thị trưởng mục

tiêu đơn giản doanh nghiệp chọn một trong số các thị trường thành phân làm thị

trường mục tiêu vả xây dựng marketing cho thị trường nay, TA hai, cach tiếp cận

thị trường trọng điểm phúc tạp, doanh nghiệp chọn hai hay nhiêu hơn trong các thị

trường thánh phần Euu thị trưởng mục tiêu và xây dựng marketing hỗn hợp cho lừng

thị trường mục tiêu đã chọn; 7## öa, cách tiếp cận thị trưởng mục tiêu chấp nhận

được, doanh nghiệp chọn hai hay nhiều hon trong số các thị trường thành phân lam

thành một thị trường tương déi déng nhất vả xảy dựng marketing hỗn hợp chung cho thị tưởng ghép

+ Chiến lược giữ vĩng và phát triển thị trường hiệu tại Một trong những nội dung / chiến lược thành phần cúa chiến lược kinh doanh lả chiên lược giữ vững vả phát triển thị trường liện tại của doanh nghiệp Giữ vững và phát triển thị trường, hiện tại xuất phát từ yêu cầu của quá trình kinh doanh của doanh nghiệp trên thị trường phải nhằm tới các mục tiêu về lợi nhuận vị thể và an toán Dễ làm được điều này, doanh nghiệp cần nghiên cứu nhu cầu của khách hàng trên thị trường Cơ hội trên thị trường hiện tại của doanh nghiệp thường xuất hiện khi có những nhụ cầu của

khách hàng cẻn chưa được đáp ứng, hoặc đã được doanh nghiệp hoặc đối thủ cạnh

tranh của doanh nghiệp đáp ứng nhưng chưa tốt, hoặc khi doanh nghiệp có điều kiện

và khả năng cạnh tranh để tăng thị phần trên thị trường nhờ một lợi thể chung nảo do

hay đo sự sưy yếu của đổi thủ

+ Chiến lược tiếp cận vả thâm nhập thị trường mới Một trong những mục tiêu

mà doanh nghiệp cần hướng tới trong quả trình kinh doanh là tăng trưởng thường xuyên để cũng cổ và phải triển vị thế của mình trên thị trường Để có thể tiếp cận và thảm nhập thị trường mới, việc đầu tiên mả doanh nghiệp cẩn làm là nghiền cứu thị

trường mới này đẻ xác định thị trường trọng điểm của đoanh nghiệp, để từ đồ có cách ứng xử (các kích thích thông qua các công cụ của marketing hỗn hợp) phủ hợp

với thị trường mới Dết với xâm nhập thị trường mới, việc tổ chúc thực hiện cáo công cụ của marketing hễn hợp là rât quan trọng trong đó doanh nghiệp can chủ trọng đặc biệt đến việc thiết kế và phát triển hệ thống kênh phân phổi, cứng như thực hiện các hoạt động quảng cáo, chảo hàng khuyến mại

+ Các chiến lược marketing hỗn hợp Các chiến lược marketing hỗn hep di vào chỉ tiết cụ thể những gì sản phẩm mang tới cho khách hàng: nó được định giá