Luận văn thạc sĩ an toàn nợ nước ngoài của việt nam

Bên canh đó, việc vay nọ, đặc biệt là nợ của Chính phủ không được nghiên cửu kỹ về sự an toán, cửng như quản lý an toàn nợ sẽ đẫn tới khủng hoàng nền kinh tế, nổi bật rưn LIy Lạp, Ai L.e

ĐẠI HỌC QUOC GTA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

DANG VAN THANH

AN TOAN NỢ NƯỚC NGOÀI CỦA VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TE CHÍNH TRỊ

Hà Nội— 2U12

ĐẠI HỌC QUOC GTA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐĂNG VĂN THANH

AN TOÀN NỢ NƯỚC NGOÀI CỦA VIỆT NAM

Chuyên ngành : KINH TẾ CHÍNHTRỊ

LUAN VAN THAC Si KINH TE CHINH TRI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYÊN NGỌC THANH

Ha N6i— 2012

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THC TIỀN VE AN TOAN NG NUGC

1.1 Cơ sở lý luận về an toàn nợ nước ngoài

1.1.1 Khải niệm nợ nước ngoài

1.1.2 Phân loại nợ nước ngoài

1.1.3 An toàn nợ nước ngoài

THỰC TRẠNG AN TOÀN NỢ NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM

TRONG GIẢI DOAN 2001 — 2010

2.1 Tổng quan về nợ nước ngoài tại Việt Nam

2.1.1 Huy động vến và quy mô nợ nước ngoải tại Việt Nam

2.1.2 Co cấu nợ nước ngoài Lại Việt Nam

2.1.3 Nợ trong nước vả nợ nước ngoài

2.1.4 Nghĩa vụ trả nợ

2.2 An toàn nợ nước ngoài ở Việt Nam trong giai đoạn 2001-

2.2.1 Rủi ro tỷ giá hối đoái

2.3.1 Thành công và các tác động tích cục của việc vay nợ nước

ngoài ở Việt Nam

3.3.1.1 Ảnh hưởng giai doạn 2001-2010

2.3.1.2, Ảnh hưởng giai đoạn 201 1-2015,

2.3.2 Một số tôn tại về an Loân nợ và nguyên nhân

Chương 3

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHAP DAM BAO AN TOAN NO

NUOC NGOAI GO VIET NAM TRONG GIAI DOAN 2011-2015

3.1 Phương hướng

3.1.1 Dự báo tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong và ngoài

Trước trong giai đoạn 2011-2015

3.1.1.1, Kinh tê thê giới

3.1.2 Phương hướng vay nợ nước ngoài

3.1.2.2 Gắn với khả năng xuất khẩu

3.1.2.3 Vay và trả nợ mước ngoài với cân đôi ngân s 65

3.1.2.4 Các mỗi tương quan khác 66

3.2, Mật số giải pháp đảm bảo an toàn nợ nước ngoài ở Việt

3.2.2 Duy trì giới hạn nơ ở mức an toàn 68

3.2.3 Tăng cường giám sát và hoàn thiện bộ máy tổ chức quản lý 68 3.2.4 Các chính sách cơ bản nhằm đảm hảo an toàn nợ nước ngoài 69 3.2.4.1 Chỉnh sách tài khoá - tiễn tới cân bằng tổng đẫu te trong

3.2.4.2 Chính sdch tién t@ - duy tri mitc lam phát 594 72

MỠ ĐẦU

1 Tĩnh cấp thiết của đề tài Hiên nay, hẳu hết các quốc gia trên t

ễ giỏi đền cho vay va

đi vay, việc vay nợ nước ngoài trở thành phổ biến cho các nhóc pjau

và ngòo Nguồn vốn vay nợ nước ngoài luồn luôn là động lực thúc diy din tr phát triển cho toàn bộ nên kinh tế củn mỗi quốc gia Bên canh đó, việc vay nọ, đặc biệt là nợ của Chính phủ không được nghiên cửu kỹ về sự an toán, cửng như quản lý an toàn nợ sẽ đẫn tới khủng hoàng nền kinh tế, nổi bật rưn LIy Lạp, Ai L.ert hiện nay, trước

*ia là Mê xi cô và các nước Nam Mỹ

'Ở Việt Nam, cing với sụ phát triển vượt bậc cúa tiên kinh

tế, nguồn vên vay nước ngoài của Chính phủ đã đá và đang là nguồn tải chính quan Họng cho đầu Iw phát triển, cớp phần quan trong trong, việc ôn định kinh lễ vĩ mô và nàng cao vị thể của Việt Nam lrêm trường Quốc tê Các chỉ tiêu về nợ của chính phủ (bao gồm cả bão lãnh của Chính phủ) trong năm 2010 14 rat cần báo động: tổng số nợ 1ả 32,5 tỷ USD, trả nợ gốc trong năm là 1,672 tỷ TISD, trả lãi và phi

14 0,616 ty UISD j13, tr.13| Qua đỏ cho thấy, việc tỉnh đến an toan

nợ nước ngoài của Việt Nam là rit cần thiết, đặc biệt trong bôi cảnh: khủng hoảng nợ công đã và đang trở nên (rằm trọng, ở nhiền nước trên thể giới

Việt Mam là một mước đang trong quả trình chuyến đổi, bước đâu tham gia vào hội nhập với quốc tế và khu vực, các hoạt động vay, sử dụng vốn vay và trả nợ nước ngoài vẫn còn bộc lộ nhiéu han chế Với các chí tiên gi3m sát về nợ nước ngoài năm 2010:

tổng số nợ nước ngoài sơ với GDP là 42,29%, nghĩa vụ trả nợ so với

xuất khẩn hàng hoá và địch vụ là 3,134, nghfa vụ trả nợ Chính phũ sa

với lu NSNN là 3,7% [13,lr.12] Qua đĩ cho thấy việc vay vẻ trả nọ vốn vay nước ngồi đã đặt ra những thách thúc, cẩn đưa ra các phương hướng, giải pháp nhằm đảm bảo an tồn nợ nước ngồi, +hơng lặp lại khủng hộng nợ của các nước đi trước

Trong giai đoạn 2011-2015, tiến kinh tế Việt Nam đặt ra chi số tăng trưởng kinh tế GDP là 7-8% [17, tr.2] Do vay, việc vay vên nước ngồi là rất cần thiết Nguồn vốn vay ưu dai ODA sé it di

và vay thương mại sẽ tăng lên, do Việt Nam đang dẫn dần thối khỏi Tước nghèo và lạc hận trên thê giới, một số thà tài trợ chính cho Việt Nam nhur Nhét ban và các nĩc thuộc khỏi lU cũng đang trong tỉnh trạng gặp khỏ khăn về kinh tế và thiên tai Vì thể, việc phân tích đánh giá vay vốn nước ngồi tỉnh đền các yêu tơ rủi rơ nhụ vay với

lai suất cao, vay ngắn hạn, trượt giá đẳng Việt Kam để việc vay nợ

được an tồn là rất cần thiết Tìo đĩ tác giả đã chọn đề tài “An tồn

nợ nước ngồi của việt man”, ĐỂ tài này nhằm Irả lời 3 edu hoi china

Tihữ san:

- Cơ sở lý luận của vấn đề an tồn nợ nước ngồi là gi?

- Thực trạng vin dé an tồn nợ ở Việt Nam trong giai đoạn

2801 đến 2010 như thê nào?

- Cần cĩ giải pháp gỉ để đàm bảo an tồn nợ nước ngồi ở Việt Nam trong gjai đoạn 2011 — 20 15

2.ĩnh hình nghiên cứu 'Nhin chung trong vide nghiên cửu về nợ nước ngồi ở Việt

am, các tải liệu chỉnh chủ yếu là các bải báo hoặc Lap chí được trình bẩy đưới dạng nêu vẫn dễ và sự việc Tuy nhiên, cũng cĩ một

số để tài nghiên cứu sâu vẻ việc vay nợ nhĩc ngồi ở Việt Nam, nối bật:

Luận ám liền sỹ của lác giả Đào (Quang, Thông (1992) “Các giải pháp giải quyết nơ nước ngoài của Việt Nam"äã ñữa ra khải niệm cơ bản vÊ nợ nước ngoài, thực trạng nợ nước ngoài của Việt Nam, phương hưởng và biêu pháp giải quyết nợ nước ngoài Tuy Thiên, để tài chua đua được ra linh hinh nợ nước ngoài của các nước trên thé giới và khu vục, để từ đỏ rút ra kinh nghiệm cho Việt Nam Ngoài ra, dễ tải chưa đưa được ra các chién lược vay nợ mước ngoài

để từ đó có những khuyên cáo, đảm bảo vay nợ nước ngoài được an toàn và bến vững,

Luận văn cao học của tác giả [là Quốc Quyền (1996) “Môi

xổ vấn đề quản lÝ nợ nước ngoài của ngân hàng nhà nước Việt Wam'” chuyên sâu về nâng cao hiện quả của Ngân hàng Nhà nước trong quân lý nợ nước ngoài của chính phủ Luận văn chưa đưa ra

được các số liệu tống thể về nợ nước ngoài ở Việt Nam, cơ cắn, quy

Tô nợ và việc lrä nợ hàng quí, hàng năm Ngoài ra luận văn chưa đưa ra được các cơ sở lý luận về việc vay nợ nước ngoái, các giát tháp để vay nợ nước ngoài được an toàn

Luận văn cao học của tác giả Nguyễn Du)

(1998)“Nguyên nhân của kining hoảng nợ R

đã nêu ra những nguyên nhàn dẫn đến khủng hoàng nợ và zữ đụng

mỏ hỉnh hỏi quy trơng quan gồm 15 qnan sát để xác nhận ae động của những biển này Tuy nhiên luận văn chưa đưa ra được cơ sở lý Trận vẻ việc vay nợ nước ngoài, quy mô nợ nước ngoái ở việt Nam

so với các chủ tiêu chính của nén kinh tế như GDP, xuất khẩn và

chưa phản tích được việc vay nợ nước ngoài có an toàn không, để tử

đó tìm ra các giải phán, nhương hướng vay cho Việt Nam trong thai gian tới

Luận ám tiên sĩ của lac gid Ta Thi Tho voi db Wi (2002)Mật sã vấn đã về chiền lược vay trả mợ nước ngoài dài hạn ð Việt Nam” đà niên nên thực irạng và thách thức của nợ nước ngoài

cửa Việt Nam trước năm 2001, bước dẫu dã nghiên cứu vẻ tính bằn

viing trong việc vay nợ nước ngoải Tuy nhiên, Iwan án này chưa

Luận án tiến sỹ của tác giá Hạ Thị Thiên Dao (2006) “Vâng

cao hiệu quả quân lý nơ nước ngoài trong quả trình phải triển kinh

1Â Việt Nam” đánh giá thục trạng nợ và quăn lý nợ cña Việt Nam trong nhữmg thập niên qua hiện tại cũng như xu hướng trong những, năm tiếp theo, trên eơ sở đỏ, để xuất những, giải pháp nhằm hoàn thiện quá tình quản lý nợ nước ngoài của Việt Nam Luận ám chưa đưa được ra tổng số nợ nước ngoái của Chỉnh phủ, Chính phủ bảo lãnh và hàng thang, quí năm Chính phủ phải tra lãi và gốc, chưa dé cập đến việc vay nợ nước ngoài có an toản và bền vĩng không,

Tận ân tiến sỹ của tác piá Nguyễn Thị Thanh Huang (2007)“Tăng cường quản lý nơ nước ngoài ở Việt Nam." đã đưa ra

‘hire tranh hiện trạng nợ nóc ngoài và cách quản Tý nợ nước ngoài ở

thời điểm năm 2006 về (rước, có để xuất việc Lăng cường quản lý nợ

Tước ngoài Tuy nhiên, để tài dã chưa có được sô liệu hoàn chỉnh nhất về nợ nước ngoài của Chính phú và do Chính phủ bảo lãnh, cũng như chưa cỏ được việc trả nợ hàng qui, nắm của Chinh phú Tiên cạnh đó, đề tài chưa đưa được ra vide ng nin vậy có ảnh hướng,

nh thế nào đến nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện tại và tương lai

Luận ứn liên sỹ của lác giả Nguyễn Ngọc Thuỷ Tiên (2009)“Những giải pháp tăng cường quân lf vay va frả nợ nước ngoài ở Việt Nam” đã đưa ra vị tri, vai trò quản lí nợ srước ngoài, +inh nghiệm vay nợ các nước trên thé gidi, phan tích đảnh giả thực trạng vay nợ và khả năng nợ nước ngoài của Việt Nam Thy nhiên việc phản tích đã chưa đưa ra được sự su toàn trong việc vay nợ tước ngoài, so với các chỉ tiêu kinh t và chưa đua ra được chiên lược vay để hạn chế các rủi ro đến lừ việc mất giá liền đồng Việt 'Nam so với các loại tiền khác Tể tài đã nên lên biện pháp quần lí nợ Tước ngoài, nhưng chưa đưa ra được các chiến lược, cách thức,

phương pháp vay, như, vay đải hạn hay ngắn hạn, lãi suốt, sự mắt gia

của tiễn đống ra sao

Tôm lại các để tài về vay nợ nước ngoài ở Việt Nam clua

có nhiễu, hầu hết lấy sỗ liệu cũ, chưa eó sự cập nhật mới, chưa đưa ra được bức Iranh tỐng thế nọ nước ngoài ở Việt Nam, quy mồ nọ, hàng quí năm Thái trả nợ ra sao, chưa so sảnh được các số liên nợ với các

chỉ tiên chính của nên kinh tế như GP, xuất khẩn, đoanh thu Đặc

tiệt chưa cả để tải nào đưa được ra các cơ sổ lý luận về an toàn nợ,

tử đò đánh giá việc vay nợ ở Việt Nam có bên vững hay không, qua

đó tìm ra phương hướng và các giải pháp để việc vay nợ nước ngoài

ở Việt Nam được an toàn

3 Mục địch và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục địch của đẻ tài:

Phân tích, đánh giá nức độ an toàn nợ nước ngoài của Việt

am trong giai đoạn 2061 đến 2019, qua đó đưa ra các giải pháp

dim bao an toàn nợ nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn 2011 —

2015

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Hệ thông hóa cậc vẫn để lý luận liên quan đến nợ nước ngoài, dấc biệt là cơ sở lỷ luận vẻ an toàn nợ nước ngoái gốm hương pháp, chỉ tiêu so sánh, đánh giá

- Nghiên cứu kinh nghiệm nước ngoài bao gồm cả kinh nghiệm thành công và hạn chế trong việc đảm báo an toán nợ nước ngoti

- Dành giá thụv trạng an toàn nợ Việt Nam trong giai doan

2001 dén 2010,

- Dưa ra phương hưởng vA mét sé gidi phap co ban dam

bảo an toàn nợ nước nigoài của Việt Nam trong giai đoạn sắp tới

4 Đối tượng và phạm ví nghiên cứu

- Đổi tượng nghiên cứu: Nợ nước ngoài của Việt Nam bao sôm nợ của Chính phủ và nợ nước ngoài cña các doanh nghiệp đo Chính nhủ báo lãnh

- Phạm vi nghiên cứu: 'Thời gian Lừ nấm 2001 đến

2010

5, Phương pháp nghiên chu

- Luận văn sử đụng phương pháp phân tích, tẳng hợp, đánh

ệ với các biến số

giá các chỉ số đánh gia an toàn nợ trong mỗi quan

vĩ mô Từ đó làm rỡ thực trạng an toàn nợ nước ngoài của Việt Nam

- Sử dụng phương pháp thống kẻ, so sánh, đối chiến về Hnh hình nợ ước ngoài ở việt reuu với tinh hinh ng nude ngoai cia cae Trước khác

- Phương pháp đự báo tính đến các rủi ro như lãi suất, tỷ giá của những năm sắp tới dé đánh giá an toàn nợ nước ngoài của 'Việt Nam trong giải đoạn tới

6 Đóng gúp mới cửa luận văn

- Khái quát hoá một só vấn đề lý luận liên quan đến am loàn

nợ của quốc gia

~ Nghiên cứu kinh nghiệm thành công và hạn chế của một

số nước như Nhật Bản, Trung Quốc phíippin Hy Lạp vẫn đề an

toàn nợ nước ngoài

- Đánh giá thực trạng an toàn nợ ở Việt Nam trong giai doa 2001 dén 2010

~ Đưa ra phương hướng và giải pháp au toàn nợ nước ngoài cho giai doan sấp tới của Việt Nam đến năm 2015

trơng giai đoạn 2001

Chương 3: Phương hướng và giải pháp đảm bảo an toàn nợ xước ngoài ở việt nam trong giai đoạn 2011-2015

Vi thời gian nghiên cửu cho Tình vực an toàn nợ nước ngoài

ở Việt Nam chưa được nhiều; tải liễu về an toàu nợ nước ngoài của quốc pia chưa được biên tập và soạn thao ring trong, nude, the Bid chủ yêu Lhu thập trên các trang lim trong sách bảo để viết lên miệt

cách tổng qnát cha mận văn Vì vậy, lận văn không, thể trãnh khỏi những thiểu sót, nên tác già rất mong nhận được sự góp ý xây dụng cña các thẩy cô, sinh viên, học viên, nghiên cửu sinh và các độc giả

qman tâm đế hoàn thiện luận văn được tốt hơn

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN VÈ AN TOÀN NỢ

NƯỚC NGOÀI CỦA MỘT QUỐC GIÁ

1.1 Cơ sử Tý luận về an toàn nợ nước ngaài 1.1.1 Khái niệm nợ nước ngoài

Nợ nước ngoài theo khái niệm thông thường là tổng số tiên

Tà một quốc gia tô trách nhiệm và bị ràng buộc phải Lm toán cho các chủ thể có quyển sở hữu chính thức dối với khoản tiên đỏ Các chủ thể trong quan hệ nợ là chủ nợ và con nợ Chủ nợ là người cho vay có trách nhiệm cung cấp các khoản tiền cho người di vay Cỏ thể

là một qnắc pia, một tổ chức qnốc tế, một doanh nghiệp hoặc một cả

nihần nước ngoài

Ngân hàng thể giới (WR), Quỹ tiền tệ quốc tế (MT), Ngân

(B18) Tổ chức Hợp tác và Phái triển kinh lễ

hàng lái Lhiết quốc

(OECD) đưa ra định nghửa nợ nước ngoài một cách bao quát hơn như sau:

*'Tổng vay nợ mước ngoài là khỏi lượng nghĩa vụ nợ vào

ột thời điểm nào đó đã được giải ngân và chưa hoàn trả, được ghi nhần bằng hợp đồng giữa người cư trú về việc hoàn trả các khoản sắc cũng vái lãi hoặc không lãi, ho%e vẻ việc hoàn trã các khoản lãi củng với gốc hoặc không cùng với các khoảm gốc”

1-2 Phân loại nợ nHớc ngoài 'Trong số các luồng vốn vào, có những luồng vốn gây nợ

và không gây nợ Luông gây nợ bao gồm: nợ đài hạn trải phiếu, nợ ngẩn hạn, tín đụng thương mại Ï.nỗng không gây nợ bao gêm đân tư trực tiếp nước ngoài ròng, đanh mục đầu tư (dạng mua cổ phiến), viện trợ không hoàn lại chính thức trong đỏ không tính hợp tác kỹ

thuậi QDA được xếp một phản vào luỗng không gây nợ (phần cho không) và mat phan vao Indng gây nợ (khoản cho vay)

Chủ yếu nợ nước ngoài được phân loại theo cae tiên chí sau

Phân loại the điều kiện vay: mm đãi và không wm dai Phân loại thco thời hạn vay: ngắn hạn và đài hạn

Phân loại theo chi dé di vay: nợ chính thúc (khn vực

công) và nợ tư nhân (khu vực tư) Nợ chính thức bay nợ chính phú

bao pốm nợ của các tổ chúc Nhà nước (đối với một liên bang thi sŠm cả nợ của các bang trong liên bang) và nợ của cơ quan hành chỉnh, tỉnh, thành phố

Phân loại thea chủ thể cha vị

nợ đã phương, và nợ song hương Nợ đa phương đền chủ yếu từ các cơ quan của Liêu hợp quéc, Ngân hang thé giới, Quỹ tiền tệ Quốc tế, các ngân hang phát triển khu vực, các cơ quan đa phương như OPEC và liên chính phủ Trong khi đó, nợ song phương đến tử chỉnh phũ một nước ru các Trước thuộc OSCD và các rước khác hoặc đến rừ một tổ chức quốc IÉ nhân đanh một chính phủ đuy nhất dưới các đạng hỗ trợ tài chỉnh,

viện trợ nhãn đạo hằng hiện vật

1.1.3 An toàn nợ nước ngoài 1.1.1 Khải niệm

An loin nợ nước ngoài được Hiểu la việc vay mợ nước ngoài vân được quốc gia đảm bảo trả nợ gôc và lãi theo định kỷ như trong cam kết hợp đồng vay trả và việc trả nợ nam trong tam kiểm soát chỉ trả của qudc gia