Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy của edward de bono nội dung và Ứng dụng trong cuộc sống và trong học tập

Để giải quyết những điểm hạn chế ấy, trong thực tế đã tồn tại một phương pháp giải quyết vấn đề vô cùng hiệu quả mà có thể nhiều người chưa biết đến nhưng lại được các công ty lớn trên t

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM Môn: Tâm lý học đại cương

Chủ đề :

“Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy của Edward de Bono: Nội dung và ứng dụng

trong cuộc sống và trong học tập”

Hà Nội, 2024

Lớp thảo luận : N02 – Thảo luận 1

BẢNG ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhóm: 05 Lớp: N02 – TL1

Chủ đề: “Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy của Edward de Bono: Nội dung và

ứng dụng trong cuộc sống và trong học tập.”

1, Kế hoạch làm việc nhóm:

 Tìm hiểu qua thông tin đại chúng, sách báo và thư viện nhà trường,…

 Thành viên nhóm nêu ra những quan điểm, lập luận cá nhân

 Thống nhất các luận điểm cần chứng minh;

 Thu thập thông tin, dẫn chứng để củng cố luận điểm, tổng hợp và hoàn thiện bài

 Viết báo cáo, phân công thuyết trình, diễn tập chuẩn bị

2, Đánh giá hoạt động của các thành viên:

Đánh giá của SV

SV kí tên

Đánh giá của Giáo

A B C Điểm số Điểm chữ kí tên GV

0

nhóm

2 4809 Lê Phú Đạt

5

Nguyễn Minh Hoài X

8

Nguyễn Văn Quang Huy

X

3

Phạm Quỳnh Trang X

5

Trần Thị Quỳnh Trang X

7

Dương Đặng Hà Vy X

9

Hoàng Thị Hải Yến X

3

10 48101

0

Hà Nội, ngày 6 tháng 3 năm 2024

Nhóm trưởng

Nguyễn Thị Yến

MỤC LỤC

Mở ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

I Tổng quan về lý thuyết thang bậc nhu cầu của A.Maslow 3

II Nội dung thuyết nhu cầu năm bậc của A.Maslow 4

1 Nhu cầu cơ bản 4

2 Nhu cầu an toàn 4

3 Nhu cầu xã hội 5

4 Nhu cầu được quý trọng 6

5 Nhu cầu tự thể hiện 7

III Vận dụng lý thuyết A.Maslow trong lính vực marketting 8

1 Nhu cầu cơ bản………8

2 Nhu cầu an toàn 9

3 Nhu cầu xã hội 10

4 Nhu cầu được quý trọng 12

5 Nhu cầu tự thể hiện 12

IV Nhược điểm của thuyết nhu cầu Maslow 13

KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

LỜI MỞ ĐẦU

Trong cuộc sống cũng như trong công việc và trong học tập thường xuyên xảy ra nhiều vấn đề Dĩ nhiên, để giải quyết những vấn đề như vậy không phải lúc nào cũng đơn giản mà đôi khi, có những vấn đề vô cùng phức tạp khiến ta phải đau đầu, mệt mỏi để giải quyết Nếu không tìm ra phương pháp phù hợp thì kết quả là rất nhiều thời gian, công sức, tiền bạc bản thân bỏ ra sẽ trở nên vô ích

Tệ hại hơn, là điều này sẽ khiến việc giải quyết vấn đề rơi vào ngõ cụt và khiến cho chính bản thân ta trở nên chán nản, bế tắc. 

Trong quá trình giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó, chúng ta thường có

xu hướng làm phức tạp hóa, trừu tượng hóa chúng mà không đưa ra được những phương pháp giải quyết hiệu quả và tối ưu Như một bản năng, chúng ta sẽ trói buộc bản thân trong một phương pháp mà bản thân mình thường lựa chọn mà không biết rằng có thể phương pháp ấy không còn phù hợp nữa Điều này, dẫn đến quá trình giải quyết vấn đề có thể trở thành một “cuộc chiến” vô nghĩa khi bao nhiêu thời gian, tiền bạc, công sức bản thân mình bỏ ra không mang lại một kết quả tốt đẹp. 

Để giải quyết những điểm hạn chế ấy, trong thực tế đã tồn tại một phương pháp giải quyết vấn đề vô cùng hiệu quả mà có thể nhiều người chưa biết đến nhưng lại được các công ty lớn trên thế giới ứng dụng và mang lại nhiều kết quả tốt đẹp Đó chính là phương pháp Six thinking hats – 6 chiếc mũ tư duy Đây là phát minh của Tiến sĩ Edward de Bono vào năm 1980 và được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1985. 

Vì vậy, nhóm 5 xin chọn đề tài “Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy của Edward de Bono: Nội dung và ứng dụng trong cuộc sống và trong học tập” để

tìm hiểu

NỘI DUNG

1 Khái quát về phương pháp  

Đây là phát kiến của Tiến sĩ Edward de Bono - một nhà tâm lý học, triết học nổi tiếng về lĩnh vực tư duy sáng tạo vào năm 1980 Năm 1985, nó đã được

mô tả chi tiết trong cuốn sách “Six Thinking Hats” của ông. 

Phương pháp này đã và đang được phát triển, giảng dạy ở nhiều quốc gia trên thế giới Nhiều tổ chức, công ty lớn như: IBM, Fedara Express, British Airways, Pepsi, Polaroid,… cũng dùng phương pháp này. 

Phương pháp “6 chiếc mũ tư duy” là một phương pháp mạnh mẽ và độc đáo Phương pháp này nhằm hướng mọi người cùng tập trung vào cùng vấn đề

từ cùng một góc nhìn, do đó triệt tiêu hoàn toàn những tranh cãi xuất phát từ những góc nhìn khác nhau của mỗi cá nhân Bên cạnh đó, nó còn giúp các cá nhân có nhiều góc nhìn về một đối tượng mà những góc nhìn này sẽ khác nhiều

so với những góc nhìn mà một người thông thường có thể nhìn thấy. Đây là khuôn mẫu cho sự tư duy và nó có thể kết hợp thành lối tư duy định hướng Trong phương pháp này thì các phán xét có giá trị sẽ có chỗ đứng riêng của mình nhưng các phê phán đó sẽ không được phép thống trị như thường thấy ở lối tư duy thông thường. Phương pháp “6 chiếc mũ tư duy” có những tác dụng sau: 

Thứ nhất, kích thích suy nghĩ song song

Thứ hai, kích thích suy nghĩ toàn diện. 

Thứ ba, tách riêng cá tính (như là bản ngã, các thành kiến…) và chất lượng. 

Thứ tư, đào tạo về sáng tạo, điều phối cuộc họp, quản lý cuộc họp

Thứ năm, cải tiến sản phẩm và quá trình quản lí dự án

Thứ sáu, phát triển tư duy phân tích và ra quyết định

2 Các khái niệm 

2.1 Khái niệm tư duy 

Tư duy là quá trình nhận thức phản ánh nhưng thuộc tính bản chất, những mối liên hệ và quan hệ bên trong có tính quy luật của sự vật và hiện tượng trong hiện thực khách quan mà trước đó ta chưa biết.  

2.2 Khái niệm 6 chiếc mũ tư duy

“6 chiếc mũ tư duy” là phương pháp hỗ trợ ra quyết định dựa trên các quan điểm, góc nhìn khác nhau Theo đó, 6 chiếc mũ (trắng, đỏ, đen, vàng, xanh

lá cây và xanh dương) đại diện cho 6 quan điểm (dữ liệu, trực giác, tiêu cực, tích cực, sáng tạo, tổng quát) để chia sẻ về cùng một vấn đề. 

3 Nội dung của phương pháp

Phương pháp “6 chiếc mũ tư duy” đề cập đến 6 chiếc mũ với các màu: trắng, đỏ, đen, vàng, xanh lá cây, xanh dương Mỗi chiếc mũ đại diện cho một mặt, một khía cạnh của vấn đề Cụ thể là: 

3.1 Mũ màu trắng 

Mũ màu trắng đại diện cho tư duy về mặt dữ liệu, các thông tin khách quan Mũ màu trắng biểu thị cho sự khách quan, trung lập, thái độ minh bạch, rõ ràng, sự chính xác cao, tính thực tế Khi chúng ta tưởng tượng đang đội mũ trắng chúng ta chỉ cần tập trung vào những thông tin, dữ liệu liên quan đến vấn

đề cần giải quyết. 

Vai trò của mũ màu trắng là đưa ra tất cả những thông tin, dữ liệu có thật thông qua những bằng chứng cụ thể, từ đó giúp chúng ta có những nhận thức khách quan về vấn đề, tránh bi quan nhìn nhận và đánh giá vấn đề chuẩn xác hơn, không thiên về một mặt của vấn đề, không dựa trên sự diễn giải, suy đoán cũng như ý kiến cá nhân. 

Lưu ý khi đội mũ: cần phải bỏ đi sự thành kiến, những tranh cãi và dự định để tập trung hoàn toàn vào dữ liệu, những thông tin liên quan đến vấn đề. 

Vì vậy, khi giải quyết một vấn đề mà cần tìm ra những thông tin, con số khách quan, hãy yêu cầu bản thân hay nhóm “đội” mũ màu trắng Một số câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ này: 

“Những thông tin có sẵn của vấn đề này gồm những gì?”

“Những thông tin cần thu thập thêm để giải quyết vấn đề này là gì?”

“Làm thế nào để bổ sung dữ liệu, thông tin còn thiếu?”

3.2 Mũ màu đỏ 

Màu đỏ mang hình ảnh của lửa đang cháy trong lò, con tim, dòng máu nóng, sự ấm áp Mũ màu đỏ đại diện cho tư duy về mặt cảm tính, trực giác Những người đội chiếc mũ này sẽ phát biểu dựa vào cảm xúc mà không cần phải đưa ra những luận điểm, chứng cứ để giải thích về vấn đề hiện tại Với phương pháp tư duy theo mũ đỏ, bạn có thể dễ dàng thấu hiểu suy nghĩ và những phản ứng của người khác. 

Về vai trò, chiếc mũ màu đỏ của Edward De Bono đóng vai trò là một công cụ tư duy để khuyến khích sự sáng tạo và tư duy lạc quan Khi đeo chiếc

mũ màu đỏ, người đóng vai trò phải tập trung vào việc phân tích các rủi ro, nhược điểm và các khía cạnh tiêu cực của một ý tưởng hoặc vấn đề Việc đeo chiếc mũ màu đỏ giúp kích thích sự sáng tạo và động não của người sử dụng. 

Lưu ý khi đội mũ: Đừng ngần ngại đưa ra những suy nghĩ phản đối, những lo ngại hoặc những khía cạnh tiêu cực của vấn đề Hãy tập trung vào vấn

đề hoặc ý tưởng, không nên đưa ra chỉ trích cá nhân Hãy lắng nghe ý kiến của người khác và cố gắng hiểu rõ hơn về các rủi ro và nhược điểm mà họ đề cập Đừng chỉ nhấn mạnh vào các khía cạnh tiêu cực mà quên đi các khía cạnh tích cực Hãy đảm bảo rằng tất cả các yếu tố đều được xem xét cẩn thận trước khi đưa ra quyết định Thay vì chỉ đưa ra ý kiến tiêu cực, hãy cố gắng đề xuất giải pháp hoặc cách khắc phục để cải thiện tình hình. 

Một số câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ này: 

“Cảm nhận của bạn về vấn đề này là gì?” 

“Bạn có thích giải pháp được đề xuất không?” 

“Bản năng mách bảo bạn nên làm gì?” 

“Trực giác nói gì về lý do tại sao điều này có thể không hiệu quả?” 

“Có phải ý tưởng này quá tốn kém?” 

“Tại sao không thích ý tưởng này?” 

3.3 Mũ màu đen 

Màu đen là màu mang sự u ám và chứa đựng cạm bẫy tiềm ẩn, dù thế, mũ màu đen không bao hàm hoàn toàn các ý nghĩa tiêu cực mà đại diện cho lối tư duy cẩn trọng để đối phó với các tình huống Nội dung chủ yếu xoay quanh 4 khía cạnh là “Caution” (Cảnh giác), “Mistake” (Sai lầm), “Challenges” (Thách thức), và “Risks” (Rủi ro) Người có suy nghĩ và lập luận theo mũ đen là người thận trọng, cảnh giác, đồng thời là đa nghi khi lập luận các vấn đề Đề cập tư duy phân tích đa chiều, phản biện, hoài nghi, tập trung vào xác định rủi ro.  

Vai trò của mũ màu đen: Thứ nhất, việc đội mũ giúp cho các nhà lãnh đạo tránh được những sai lầm không đáng có, lập luận và phân tích tiêu cực để dẫn dắt hành động tích cực, soi đường cho dòng suy nghĩ tích cực giữa vô vàn tiêu cực bao trùm Thứ hai, mũ đen tiên đoán hậu quả, phản ánh chiêu trò, điều tra sự thật giúp tránh khỏi quyết định vội vàng thay vào đó là sự nhìn nhận đa chiều, lên phương án dự phòng tránh sự cố trong tương lai và đảm bảo rằng các khía cạnh tiêu cực cũng được xem xét một cách công bằng Thứ ba, tư duy mũ đen đề cao tính đúng đắn của vấn đề bằng việc thẳng thắn chỉ ra sai lầm, hạn chế.  

Lưu ý khi đội mũ: Cần tập trung vào rủi ro và điểm yếu, đảm bảo rằng mọi khía cạnh cần được xem xét kĩ lưỡng; thách thức các giả định, đề xuất khả năng xấu nhất xảy ra; đề xuất các giải pháp phòng ngừa thay vì chỉ nhìn nhận vấn đề; cuối cùng là giữ quan điểm tinh thần đáng xây dựng, cân bằng tính khách quan bởi mặc dù nhìn khía cạnh tiêu cực là quan trọng nhưng cần phải đảm bảo giữ một cái nhìn cân bằng và thái độ sẵn sàng hợp tác với quan điểm khác để đạt mục tiêu chung Tư duy mũ đen là cố vấn cần thiết trước mỗi quyết định quan trọng nhưng không nên để mũ đen là điểm khởi đầu, bởi sự khởi đầu

luôn cần một năng lượng tích cực, tươi mới Vì vậy, ta cần hợp tác với các mũ khác như mũ tư duy trắng (tập trung vào thông tin), mũ tư duy đỏ (tập trung vào cảm xúc), mũ tư duy xanh (tập trung vào quản lý quy trình), để đảm bảo rằng mọi khía cạnh của vấn đề đều được xem xét.  

Một số câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ:

“Tình huống rủi ro nào có thể xảy ra?”

“Tình huống xấu nhất của vấn đề này là gì?” 

“Vấn đề này có nguy cơ tiềm ẩn gì không?” 

“Khó khăn khi triển khai dự án này là gì?” 

“Vấn đề phải khắc phục trong tình huống này là gì?”

3.4 Mũ màu vàng 

Mũ màu vàng tượng trưng cho sự lạc quan, các giá trị, các lợi ích Người đội mũ màu vàng sẽ đưa ra các ý kiến lạc quan, các mặt tích cực, các lợi ích của vấn đề, mức độ khả thi của một ý tưởng, giải pháp. 

Vai trò: Mũ màu vàng giúp ta nhìn nhận vấn đề một cách lạc quan, tìm kiếm những điểm mạnh, cơ hội và tiềm năng mà nó mang lại, giúp ta đánh giá giá trị thực tế của một ý tưởng hay giải pháp, xem xét những lợi ích mà nó có thể mang lại cho bản thân, tổ chức hoặc cộng đồng Khi tập trung vào những mặt tích cực, ta sẽ có thêm niềm tin và động lực để thực hiện ý tưởng hoặc giải pháp của mình Mũ màu vàng còn giúp ta tạo dựng môi trường tư duy tích cực, khuyến khích mọi người cùng nhau tìm kiếm giải pháp tốt nhất. 

Lưu ý khi đội mũ: Tránh sa vào chủ nghĩa lạc quan mù quáng, mặc dù tập trung vào những mặt tích cực là điều quan trọng, nhưng ta cũng cần phải thực tế

và xem xét cả những rủi ro tiềm ẩn Cân bằng với các loại mũ khác, mũ vàng chỉ

là một trong sáu chiếc mũ tư duy Để có được đánh giá toàn diện về một vấn đề,

ta cần kết hợp sử dụng các loại mũ khác nhau Sử dụng linh hoạt vì mũ vàng có thể được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau, từ việc giải quyết vấn đề cá nhân đến việc đưa ra quyết định quan trọng trong tổ chức. 

Những câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ: 

“Những lợi ích khi chúng ta thực hiện vấn đề này là gì?”

“Những cơ hội nào có thể mở ra khi chúng ta giải quyết vấn đề này?”

“Những giải pháp nào có thể tối ưu hóa kết quả của vấn đề này?” 

“Những điểm mạnh, ưu thế nào của chúng ta có thể giúp chúng ta vượt qua vấn đề này?”

“Những khả năng thành công nào có thể xảy ra khi chúng ta áp dụng vấn

đề này?”

3.5 Mũ màu xanh lá 

Màu xanh gợi liên tưởng đến cây cỏ xanh tươi, sự nảy mầm, sự đâm chồi,

sự phát triển Vì thế, chiếc mũ xanh lá cây tượng trưng cho sự sinh sôi, tư duy sáng tạo, nhìn nhận vấn đề theo nhiều góc cạnh khác nhau

Vai trò của mũ màu xanh lá là giúp những người đội mũ này luôn có những ý tưởng sáng tạo, dồi dào, phong phú, từ đó dễ dàng tìm ra những giải pháp sáng tạo cho bất kỳ vấn đề nào trong cuộc sống, tìm ra những cách tiếp cận khác biệt, đột phá, không bị giới hạn bởi những quy tắc hay thói quen trước đây, tránh những suy nghĩ lặp lại, nhàm chán, hay quá thận trọng. 

Lưu ý khi đội mũ: không giới hạn bản thân bằng các ràng buộc hay quy tắc, tập trung vào việc tìm kiếm giải pháp mới, không rơi vào thói quen phê phán ý kiến khác, khám phá sự đa dạng, không sợ sai lầm, kết hợp những ý kiến khác nhau để tạo ra những giải pháp mới và sáng tạo, sử dụng tư duy hội nhập

để kết nối các ý tưởng không liên quan. 

Một số câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ này:

“Có những cách thức nào khác để thực hiện điều này không?”

“Chúng ta có thể làm gì khác trong trường hợp này?” 

“Làm sao để kết hợp các ý tưởng khác nhau để tạo ra một giải pháp mới?” 

“Tiến hành dự án này có khả thi không và có những lợi ích gì?”

3.6 Mũ màu xanh dương 

Màu xanh dương là gam màu của sự trầm tĩnh và cũng là màu của bầu trời, của biển cả, đứng cao hơn tất cả mọi thứ, bao quát tất cả mọi thứ Đây là chiếc nón của người lãnh đạo hay trưởng nhóm thảo luận và người lãnh đạo sẽ đội nó trong suốt buổi thảo luận Mũ xanh dương đại diện cho tư duy tổ chức, theo tiến trình , giúp hệ thống lại toàn bộ vấn đề một cách bao quát nhất Những người đội chiếc mũ xanh dương sẽ dễ dàng điều phối, tổ chức, kiểm soát tiến trình tư duy của các mũ khác. 

Vai trò của chiếc mũ này là giúp trưởng nhóm hay nhà lãnh đạo định hướng và điều chỉnh cuộc thảo luận hoặc quá trình suy nghĩ, đảm bảo cho mọi người tập trung vào mục tiêu và không lạc hướng Thêm vào đó, nó còn giúp trưởng nhóm hay nhà lãnh đạo xác định các bước tiếp theo, bao gồm việc quyết định mũ nào sẽ được sử dụng tiếp theo trong cuộc thảo luận Ví dụ như khi gặp khó khăn do bế tắc về ý tưởng, người đội mũ xanh dương linh hoạt điều chỉnh cách tư duy của mọi người dự họp sang hướng “mũ xanh lá cây” Còn khi cần lập kế hoạch dự phòng, chủ tọa sẽ yêu cầu mọi người tư duy theo hướng “mũ đen” Tóm tắt ý kiến và đề xuất, đưa ra quyết định cho hành động tiếp theo Mũ xanh dương có chức năng giống như nhạc trưởng, nó sẽ tổ chức các mũ khác –

tổ chức tư duy. 

Lưu ý khi đội mũ: cần xác định rõ mục tiêu, cần phải tính toán thời gian chính xác để không bị kéo dài thời gian thảo luận Người áp dụng cần linh hoạt

và giữ một vai trò trung lập, tập trung vào việc quản lý quy trình thảo luận chứ không phải đưa ra ý kiến cá nhân Cần đảm bảo cho mọi người có thể tham gia

và đóng góp ý kiến bởi sự đa dạng trong quan điểm sẽ làm phong phú thêm trong quá trình suy nghĩ và đưa ra hướng giải quyết, đảm bảo quá trình chuyển đổi giữa việc sử dụng các mũ khác nhau diễn ra một cách mượt mà. 

Một số câu hỏi có thể sử dụng khi đội mũ này: 

“Chúng ta ngồi đây với mục tiêu gì?”

“Thông tin đã đủ để giải quyết vấn đề chưa?”