Luận văn motivational changes in students of english at international school vietnam national university hanoi during preparatory programs

Kết quả hoạt động của Inova sau 5 năm thành lập: 192 thỏa thuận chuyển giao công nghệ, 39 hợp đồng cấp phép sử dụng công nghệ, 249 sáng chế mới đăng ký tại INPI, 19 sáng chế mới ding ký

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYEN NIU TIIANIT

HÌNH THÀNH DOANH NGHIỆP SPIN-OEF

DẺ THƯƠNG MẠI HÓA KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU TẠI VIÊN NGHIÊN CỨU DA-GIÃY, BỘ CÔNG THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

CHUYEN NGANH QUAN LY KHOA HOC VA CONG NGHE

Tà Nội-2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYÊN NHƯ THANH

THÌNH THÂNH DOANII NGHIỆP SPIN-OFF DE

THƯƠNG MẠI HÓA KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU TẠI VIN NGIHÊN CỨU DA-GIẢY, BỘ CÔNG TIƯƠNG

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý khoa học và công nghệ

Mã số: 60340412

Người hướng dẫn khoa học: T8 Nguyễn Hữu Xuyên

TIA NGi-2019

MỤC LỤC

2,1 Tình bùnh nghiên CÚ HgOài HHỚC wd

2.2 Tình hình nghiên cứu lrong nưÚC - 10

3.2 Muc tiéu cu thé con 13

4, Déi tượng và phạm vi nghiên cứu 13

3.2 Phương pháp thu thập thông lin 14

5.5 Giả thuyết nghiên CỨN co lŠ

6 Những đóng gón cơ bản uủa để tải 1ổ

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VẺ DOANI NGIHẸP SPIN-OFE ĐÉ

1.1.2 Vai trò của doanh nghiệp spin-gff trong thương mại hóa kết quả nghiên

cửu a a - 18

1.13 Các yếu lÔ ảnh hưởng tới việc hình thành doanh nghiệp spinaff để

thương mại hóa kết quả nghiên cứu : 24

1.2 Thương mại hóa kết quả nghiên cứu S28

1.2.1 Khải niệm thương mại hóa kết quả nghiên cứu

1.2.2 Ảnh hưởng của thương mại hỏa kết quả nghiên cứu tới sự phát triễn của

1.3 Nguyên tắc hình thành va các yếu tổ ảnh hưởng tới việc hình thành doanh

nghiệp spin-otf dễ thương mại hóa kết quá nghiền cứu 3B

1.3.1 Nguyên tắc hình thành doanh nghiệp spin-off dé thong mai héa két qué

1.32 Các yếu tổ ảnh hướng tới việc hình thành doanh nghiện spimoff để thương mại hóa kết quả nghiên cứu

14 Kinh nghiệm hình thành doanh nghiệp spin-oi

nghiên cửu và bài học cho Viện Nghiên cứu Da-Giây

thương mai hoa kết quả

AD

1.4.1 Kinh nghiệm của mội số lỖ chức khoa học và công nghệ ở Việt Nam 42

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH TIIỰC TRẠNG THƯƠNG MẠI HÓA KET QUA NGHIÊN CỨU VÀ NHƯ CAU HINH THANH DOANH NGHIEP SPIN-OFF

2.1 Tổng quan thực trạng hình thành và phát triển doanh nghiệp spin-ofT tại mí

số Viên nghiên cứu ở Việt Nam

2.1.3 Các nội dung vé hình thành doanh nghiệp spin-off dé theong mai héa két

2.2 Thực trạng thương mại hóa kết quả nghiền cứu và nhu cầu hình thành doanh

nghigp spin-off tai Vién Nghiên cứu Da-Gidy 56

2

3.4.1 Quá trình hình thành và phái triển của Liên Nghiên cứu [3a-Giây 56

2.2.2, Phân tích thực trạng thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại Viên Nghiên

cứu Da-Giây : 62

2.23 Thực trạng như dầu thành lập doanh nghiệp spin-off dễ thương mai hoa

kết quả nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Da-Giêy .G7

2.3 Đánh piá thực trang thương mại hóa kết quả nghiên cửu và nhu cầu hình

thành doanh nghiệp spin-off tại Viên Nghiên cửu Da-Giấy 6

3.3.1 Những kết quả đã đại được con 6g

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế trên - - wee TD

CHUONG 3 GIAI PHAP HiNH THANH VA PHAT + TREN 1 DOANH NGHIEP SPIN-OFF DE THUONG MAI HOA KET QUA NGHIEN CUU TAI VIEN NGHIEN CUU DA-GIAY - - 76

3.2 Các giải pháp hình thành doanh nghiệp spin-oÍT

nghiên cứu tại Viên Nghiên cứu da giây

3.2.1 Hoàn thiện các điều kiện dé hình thành doanh nghiệp spin-g 79

ương mại hóa kết quả

3.3.2 Nâng cao chất lượng nghiên củu khoa học BŨ

3.2.3 Gén két quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm lrong hoạt động nghiên cứu S2

3.2.4 Hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng cho việc hình thành và phát triển doanh nghiệp spin-off dễ thương mại hỏa kết quả nghiên cứu .83

3.3 Điều kiện để thực hiện giải pháp 90

3.3.1 Từ phía Chính phú, Bộ Công Thương 90

3.3.2 Từ phia Viện Nghiên cứu Da-Giây 81

1 Kết luận Sen ng reeerre ` 2.93

DANH MUC CAC CHU VIET TAT

THệp hội Quốc gia Các nhà sản xuất thiết bị và

1 ASSOMAC công nghệ cho ngảnh đa giáy Ý ri ae

3 CANT "rung tâm ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong

công nghiệp

4 ce Chính phi

6 ĐH &CÐ Hai hoc va cao ding

8 EU Liên mình Châu Âu

9 GD&ĐT Giáo dục và Đảo tạo

10 TNPE Viện Sở hữu công nghiệp quốc gia

it KH& CN Khoa học và công nghệ

12 KH-KT Thoa học- Kỹ thuật

13 LEFASO Hiệp Hội l3a Giày và Lúi Xách Việt Nam

14 NC&TK Nehién ctru va trién khai

Một tễ chức phi chỉnh phú ở Ý chuyên phụ trách

15 visit kỹ thuật và các hoạt động đảo tạo trong nganh

đệt may, da vả giày cũng như các sẵn phẩm liên

quan

16 R&D Trung tâm Kghtén cttu-Trién khai

17 SHTP-IC Vườn ươm l2oanh nghiệp sông nghệ cao

19 SHTT Sở hữu trí tuệ

20 SXKD Sán xuất kinh doanh

21 UNDP Chương trinh Phát triển Liền Hợp quốc

22 UNIDO T6 chire Phat triển công nghiệp Liên hợp quốc

MỞ ĐẦU

1 — Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, công nghệ được coi là công cụ nhằm tăng sức cạnh tranh và

chất lượng mọi loại sản phẩm Trong đỏ, các trường đại học, viện nghiên cứu

chính là nơi chỗ yếu tạo ra công nghệ và tải sản trí tuệ Nói cách khác, các viện

nghiền cứu, các trường đại học buộc phải “thương mại hoá” kết quả nghiên cứu

để tồn tại và phát triển

'Irong sự nghiệp đổi mới, với nhiều ngành công nghiệp đã phát triển trên quy mô lớn, góp phần nâng cao giá trị kinh tế Ngành công nghiệp da-gidy đã

vươn lên vị trí thứ 3 về doanh số xuất khâu Măm 2017, tổng kim ngạch xuất

khẩu toàn ngành đạt 17,93 tỷ USD, tăng 10,79%, trong đó, xuất khẩu giây dép dat

14,67 tỷ USD, tăng 12,8%, túi cặp, va vác loại đạt 3,26 tỷ USD, tăng 2% Với

mức tăng kim ngạch ngành sản xuất giầy dép, đồ da đạt tốc độ trung bình 12- 159/năm như hiện nay, nhu cầu về da thuộc sử dụng cho sẵn xuất giảy dép đến

năm 2018 dự kiến cần 950-1050 triệu Saft và sẽ tiếp tục tăng trong những năm

tiến theo (nguồn: Hiệp hội Lefaso)

Hiện nay với vai trò là một Viên nghiên cứu triển khai KH&CN trực

thuộc Bộ Công Thương hoạt động theo cơ chế tu chủ, tự chịu trách nhiệm theo

Nghị định số 115/KĐ-CP ngây 5/9/2005 của Chính phủ, nghị định số

34/2016/NĐ-CP ngày 14/6/2016 và Thông tư số 01/20177 'T-BKHON nghiên

cứu khoa học và phát triển công nghệ vẫn được coi lả một trong các nhiệm vụ

tru tiên hảng dầu của Viễn Các nghiễn cứu tập trung chủ yếu vào nghiền cứu

phát triển và ứng dụng các công nghệ trong lĩnh vực Da - Giầy và công nghề bảo

vệ môi trường Một trong những đầu ra của nghiên uửu khoa học là các uông

nghệ mới có thể triển khai ứng dụng trong cuộc sống, đem lại lợi ch kinh tổ cho

ngành Da- Giây nói riêng và xã hội nói chung cũng như ban thin người làm nghiên cửu Chuyển giao công nghệ cho các tập đoàn công nghệ là một hình

thức cho phép triển khai các nghiền cửu, nhưng cách này thưởng dòi hỏi việc

“bán” sở hữu tài sản trí tuệ của nhà nghiên cứu Thành lập các công ty khởi

nghiệp do chính nhà khoa học dỗng sở hữu với cơ quan nghiên cứu là một cách

vừa cho phép thương mại hóa công nghệ, vừa cho phép nhà khoa học thu được

lợi ích lâu dải từ việc sở hữu tài sản trí tuệ của mình và chính cơ quan nghiên

cứu cũng qua đó thu được lợi Ích kinh tễ Hoạt động chuyển giao công nghề da giầy trong giai đoạn vừa qua chưa thực sự mang lại hiệu quả về kinh tế - xã hội,

xôi trường Viện Nghiên cứu Da-Giầy đã có nhiều chủ trương và giải pháp dé

thúc đẩy công tác chuyển giao công nghệ từ những kết quả nghiên cứu của

mình Thế nhưng làm cách nào để các Doanh nghiệp Da- Giầy đón nhận công nghệ không phải điều dơn giản, dén nay van chưa có một giải pháp hữu hiệu 2o

đó, việc lựa chọn thực hiện đề tài '“Hừnh thành doanh nghiép spin-off dé ihvong

mại hóa kết quả nghiên cứu lại Viện Nghiên cứu Da-Giậu, Bộ Công Thương” là

cần thiết, có ý nghĩa lý luân và thực tiễn cao

2 Tổng quan nghiên cứu

2.1 Tình bình nghiên cửu ngoài nước

Dé kết quả nghiên cứu khoa học vả phát triển công nghệ, đặc biệt công

nghệ mới ứng đụng vào đời sống, hầu hết các viện nghiên cứu, trường đại học

trên thế giới dều thông qua bộ phận chuyển giao công nghề

Tai Brazil, trang Dai hoc Campinas (University of Campinas

Unicamp) la cơ quan chuyển giao công nghệ dầu tiên dược thánh lập trong

7

trường đại học 6 Brazil, trường được thành lập năm 1966 tại bang Campinas -

Brazil Năm 2003, Unicarnp thành lập Unicamp Innovation Agency (duge goi la Inova) Inova đã tạo nên chuyển biển mạnh mẽ hoạt động bảo vệ quyền sở hữu

trí tuệ và chuyển giao công nghệ của UJnicamp Lĩnh vực dào tạo và nghiên cứu

của Llnicamp rất rộng, đặc biệt là về sức khỏe, sản xuất công nghiệp, công nghệ

thông tin, hóa chất, nông nghiệp và khai thác nguỗn lực tự nhiên Mục tiêu của

Inova là đẩy mạnh hợp tác giữa Ưnicamp - doanh nghiệp - cơ quan nhà nước và các tổ chức đảo tạo, nghiên cứu khác để ứng dựng công nghệ mới trong phat

triển kinh tế - xã hội Brazil Nhiệm vụ chủ yếu của Inova là thay mặt L'nicamp

quản lý và thực hiện việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trơng nước và quốc tế,

chuyển giao công nghệ; quản lý Vườn ươm Unicamp, quản lý Công viên khoa

học và công nghệ Unicamp Nhân lực của Iova khoảng 50 người, thực hiện các

hoạt động liên quan đến phảt triển sáng tạo cúa 22 trung tâm nghiên cứu thuộc

Unieamp với hơn 2.000 chuyên gia Kết quả hoạt động của Inova sau 5 năm

thành lập: 192 thỏa thuận chuyển giao công nghệ, 39 hợp đồng cấp phép sử

dụng công nghệ, 249 sáng chế mới đăng ký tại INPI, 19 sáng chế mới ding ký

theo PCI, 35 nhần hiệu hàng hóa đăng ký mới, 1ó chương trình máy tính đăng

ký mới, 11 công ty khởi nghiệp tốt nghiệp, 20 triệu USD cho các dự án nghiên cứu BI

Tại Anh, hầu hết các Trưởng đại học ở Anh đều có bộ phận chuyên trách

với vai trỏ liên lạc, kết nỗi, thóa thuận giữa Trường dại học, Viện nghiên cứu &

Doanh nghiệp trong nghiên cứu và khai thác giá trị thương mại từ các nghiên cứu Nhiều Trường đại học thành lập các công ty (sở hữu một phần hoặc toàn

bộ) để dầu tư nghiên cứu, thực hiện thí nghiệm, sản xuất thử, khai thác quyền sở

hữu trí tuệ và lợi ích từ việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu Đặc biệt,

8

trong những năm 1995-1997, hơn một nửa cơ sở giảo dục đại học lại Anh có

công ty (sở hữu toàn bộ hay một phần) để khai thác các kết quả nghiên cứu Các công ty có thé chia lam hai dạng: (1) Nhóm những công ty “ô” (chủ yếu là các

công ty re) kiểm soát các danh mục quyền sở hữu trí tuệ của Viện Giáo duc dai

học và vẫn chịu sự kiểm soát trực tiếp của cơ quan nghiên cứu (2) Nhóm một số

công ty phụ (hay các công ty vệ tỉnh) từ các cơ quan nghiên cứu đã dược thành

lập nhằm khai thác lợi ích từ việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu

Những năm gần đây, Trung Quốc đã có nhiều thành công trang hoạt động

nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ thông qua cơ chế hợp tác giữa Trường đại học, Viên nghiên cứu & Doanh nghiệp Mô hình này thành công nhờ

3 cơ chế quan trong, bao gồm: xây dựng các công viễn khoa học, vườn ươm

công nghệ và thảnh lập các công ty đóng vai trỏ kết nối Dễ thúc đẩy các hoạt

động nay diễn ra theo cơ chế thị trường, Trung Quốc khuyến khích thành lập các quỹ dầu tư với vốn pop từ 3 nguồn: 10% từ các Irường dại học, Viện nghiên

cứu; 30% từ các nhà nghiên cứu, nhả giáo (2⁄3 đóng góp bằng trí thức công

nghệ và 1⁄3 từ đóng gúp đầu tư của các cá nhân), 60% từ ngân sách nhà nước và

tài trợ của các công ty Dự án thành công, lợi nhuận sẽ được chia đều theo tỷ lệ

góp vốn Một phần nhờ mô hình này, Trung Quốc đã có Quỹ Khoa học Tự nhiên

Quốc gia với số vến hơn 600 triệu Nhân dân tệ; hơn 50 quỹ khoa học khác do các bộ và chính quyền địa phương thành lập với tổng số vến hơn 250 triệu Nhân

dân tệ Các quỹ nảy tập trung tải trợ cha các dự án có LẦm quan trọng chiến lược

trong phát triển khoa học công nghệ và được lỗng ghép với phát triển kinh tế có

mục tiêu trung vả dai han, nhằm tăng giá trị thực tế của các nghiên cứu khoa học

cơ bản trong Trường dại học/ Viện nghiên cứu 6!

2.2 Tinh hình nghiên cứu trong nước

Doanh nghiệp spin-ofT với mục đích thúc đấy thương mại hóa kết quả

nghiên cứu đã và dang là chú dề của nhiều nhà nghiên cứu chỉnh sách cụ thể

Dé tai “Nghién ctru x4y dụng luận cứ khoa học cho việc thương mại hóa

hoạt động khos học và công nghệ ở Việt Nam” của tác giá Phạm Duy Thh

(năm 2000) Dễ tải với mục tiêu làm rỡ quan điềm lý luận, yếu tổ về thương mại

hóa hoạt động khoa học và công nghệ, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp tổng

quát cho chính sách khoa học và công nghệ cũng như các chính sách liên quan

Dé tdi “Nghiền cứu cơ chế, biện pháp thúc đẩy ứng đụng kết quả nghiên cứu và phát triển sau nghiệm thu” oủa tác giả Nguyễn Lan Anh (năm 2004) Đề tài tập trung luân giải các biên pháp, chính sách thúc đấy áp dụng nhanh các kết quả nghiền cứu sau nghiệm thu vào sản xuất và đời sống thực tế Tác giả mới

chỉ dễ cập tới việc hoan thiên sắn phẩm thco chất lượng “sau nghiệm thu” dễ

nhanh chóng được bên mua chấp nhận

Ra dời từ kết quá nghiên cứu của các nhà khoa học lại Phòng thí nghiệm Nano và Phòng thí nghiệm Công nghệ sinh học thuộc 'Irung tâm R#l), Khu

Céng nghé cao TP IICM (SIITP), Nacur Vital 14 sin phẩm bảo vệ sức khỏe ở

dang chất lỏng, dược chiết xuất từ tình chất nghệ bằng công nghệ nano vei ham lượng nano curcumin 10% Trung tim R&D da chuyén giao công nghệ sản xuất cho Công ty Cổ phân Phát triển công nghệ Viotek, Viotck ra đời nhằm thương

mại hóa các kết quả nghiên cứu tử lIrung tâm R4] trong lĩnh vực ứng dụng

công nghệ nano, công nghệ sinh học để tăng giá trị và hiệu quả Đây được xem

là bước đi han dầu thành công của một mô hình doanh nghiệp từ chính kết quả

nghiên cứu khoa học tại Trung tâm R&D với sụ hỗ trợ thương mại hóa sản

phẩm tir SIITP-IC Thanh công của Viotek ngày nay chỉnh là nhờ mô hình hợp

10

tác ươm tạo doanh nghiệp phat triển từ hoạt đồng nghiên cứu nội sinh của Trung

tam R&D,

CARKTI (Trung tém img dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp) có trụ

si chinh dat tai TP Da J.at, tinh Lam Đẳng, là dơn vị trực thuộc Viện Năng,

lượng nguyên tử Việt Nam (Bộ KII&CN), hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu

trách nhiệm Với đặc thủ hoạt đông dã được định hình lả phát triển năng lực ứng,

dụng kỹ thuật hạt nhân và kỹ thuật liên quan phục vụ nhu cầu chan đoán, khảo

sắt trong công nghiệp và tạo giống cây trồng Năm 2015, doanh thu từ triển khai

amg dung cia CAN đạt 10 tỷ đồng Tuy nhiên, trong chiến lược phát triển, CANTI coi xây dung tiềm lực KH&CN là vấn đề sống còn và cốt lõi của mọi

hoạt động Trong dó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng và trình dé cao là

nhân tổ quyết định đổi với sự phát triển của CANTIL Dễ vượt qua những trở

cứu từ nhu

ngại, CANTI luôn tim ti những cách lảm sáng tạo: tiếp cân nghiên

cầu thực tế, nghiên cứu theo nhu cầu sản xuất chứ không phải xuất phát từ kế

hoạch Nhiều để tài img dung CANTI tu đầu tư nghiên cửu trước bằng vốn của mình, khi đạt yêu cầu khả thi mới dé xuất xin ngân sách hỗ trợ GCANTI cũng có những kế hoach để vừa duy trì các hướng nghiên cứu chiến lược, trong đó có

hướng nghiên cứu công nghệ cao, vừa có sẵn phẩm dùng được ngay Một trong,

những kế hoạch đó là hợp tác với nước ngoài, tạo ra các sản phẩm cho thị trường trong nước và quốc tế Mô hình CANTI là mệt minh chứng về tính đúng din,

phù hợp nhu cầu thực tiễn của chủ trương giao quyền tự chủ, tự chịu trách

nhiệm cho các tổ chức KH&CN É1!

Mô hình liên kết nghiên cứu, ươm tạo và hình thành doanh nghiệp mở ra

nhiều cơ hội nghiên cứu và phát triển sản phẩm công nghệ Trong dó, các Viện

nghiên cửu, Trường đại học nhận các đơn đặt hàng phát triển sản phẩm công

11

nghệ từ doanh nghiệp, còn doanh nghiệp là nơi triển khai các sán phẩm nghiên

cứu ra thị trường

Trung tâm Công nghệ giầy Việt - Italia vừa được thành lập và đi vào hoạt

đông, góp phần thúc dây nghiên cửu phát triển sẵn phẩm đa giầy Việt Nam

Trung tâm ra đời nhờ sự hợp tác giữa IHệp hội ASSOMIAC với liiệp hội

T.BFASO, Trường Cao dẳng Công thương TPHCM (HITC) Thương vụ Ÿ và

PISIE một tô chức phi chính phủ Ý chuyên phụ trách kỹ thuật và các hoạt

động đảo tạo trong ngành đệt may, da và giảy cũng như các sản phẩm liên quan

Đây sẽ là nơi đào tao đội ngũ lao động kỹ thuật cao ứng dụng máy móc hiện

đại, công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng nguôn lực và năng lực thiết kê,

sẵn xuẤL, qua dó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nganh da gidy Việt

am trên thị trường quốc tế

Các nghiên cứu trên đây chủ yếu xem xét ở tầm lý thuyết cơ ban,

hoặc ở một số khía cạnh chính sách cụ thể, chính sách gắn kết NC&IK với

sản xuất nói chung Chưa có nghiên cứu nào phân tích một cách sâu sắc

thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp spin-off ở Việt Nam nói chung,

và trong ngành da giầy nói riêng Vai trỏ của các doanh nghiệp này trong việc

trực tiếp thúc đẩy thương mại kết quả NC&TK cũng như đề xuất trong giải pháp

chính sách khuyên khích hoạt động và phát triển loại hình doanh nghiệp trong

điều kiện nền kinh tế thị trường sơ khai của Việt Nam khi các thành phan tạo hệ

của nó chưa phát triển đầy di Nhu vậy, việc xuất hiện các doanh nghiệp spin-

off đặt đấu ấn quan trọng cho thị trường sản phẩm KH&CN nói chung và thương mại hoá kết qua NC&TK ndi riéng.

3 Mục tiêu nghiên cứu

31 Mục tiéu chung

Luận văn nghiên cứu để xuất các giải pháp khuyến khích hình thành DN spin-olT để thương mại hỏa kết quá nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Da-Giẫy

32 Mục tiêu cụ thể

- Làm rõ duoc cơ sở lý luận và thực tiễn về doanh nghiép spin-off; qua

trình hình thành và phát triển DN spin-off để thương mại hóa kết quả nghiên

- Đề xuất được các giải pháp khuyến khích hình (hành và phát trién DN

spin-off nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cửu tại Viên Nghiên cứu Da-Gidy

4 Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu

- Đôi tượng nghiên cứu của đề tài: Sự hình thành và phát triển các doanh

nghiệp spin-off, thong mai hoa kết quả nghiền cửu, các giải pháp khuyến khích

hình thành doanh nghiệp spin-off để thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại Viện

Nghiên cứu Da-Ghây

- Phạm vi nghiên cứu

! Phạm vị nội dung: Nghién ctu qué trinh thương mại hóa các kết quả

nghiền cứu tại Viện Nghiên cửu I3a-Giẫy

+ Phạm vị thời gian: Trong ba năm gần đây 2015, 2016, 2017

+ Phạm vi không gian: Tại Viện Nghiên cứu Da- Giầy

13

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp tên cận

- Sử dụng lý thuyết về phương pháp luận nghiên cứu khoa học, quản lý

công nghệ, quản lý nghiền cứu khoa học, tổ chức KH&CN, chính sách KH&CN,

luật chuyển giao công nghệ

- Phương pháp đánh giá phân tích tổng hợp các tải liệu, số liệu điều tra, thông tim thực tế liên quan đến thương mại hỏa các kết quả nghiên cứu sử đụng

ngân sách nhà nước

3.2 Phương pháp thu tiập thông tín

- Phương pháp nghiên cứu tải liệu: nghiên cứu cơ sở lý thuyết tử các lý

thuyết có liên quan vả kế thừa kết quả từ các để tài nghiên cứu khoa học đã có

Thu thập vả phân tích thông tin từ các bài báo khoa học, từ kết quả các cuộc

diều tra, thống kế KH&CN và dỗi mới có liên quan đã thực hiện, từ các tải liệu

báo cáo kết quả hoạt động KH&CN, các văn bản chỉnh sách có liên quan v.v;

- Phương pháp quan sát: thực tế hình thành các doanh nghiệp spin-olf tại

một số tổ chức N(14#I'K của ngành l3a- Giầy: Viện Nghiên cứu l2a- CiầẦy, Một

số doanh nghiệp vả tổ chức, cá nhân có liên quan đến thương mại hoá kết quá

NOKIKvvV ;

- Phương pháp chuyên gia: thu thập thông tỉn về ý kiến chuyên gia tại các

cơ quan quan lý hén quan, một số tổ chức NC&TK và doanh nghiệp spin-ofl'

5.3 Phương pháp xứ lý thông tin

- Xử lý toán họo đối với các thông tin định lượng: sử dụng phương pháp

thống kê toán học để xác định xu hướng diễn biến của tập hợp số liệu;

- Xử lý lô gíc đổi với các thông lin định tính: sử dụng các suy luận logic

đưa ra các phán đoán về bản chất của các sự kiện, thể hiện mỗi lien hệ giữa các

sự kiện;

Ä.# Câu hái nghiên cửa

- Iiiện trạng thương mại hoá các kết quả nghiên cứu của các tổ chức

NC&TK nói chung va trong nganh Da Gidy nói riêng trong 3 năm trở lại dây 2

- Doanh nghiệp spin-off có vai trò như thế nao đối với việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu theo quan điểm chính sách đổi mới ?

- Những giải pháp chính sách thích hợp nào để hình thành doanh nghiệp

spin-off góp phan thúc day thương mại hóa các kết quả nghiên cứu ?

5 5 Giả thuyết nghiên cửu

- Việc thương mại hoá các kết quả nghiên cứu của các tổ chức NŒ&TE

noi chung đã đạt được một số kết quả bước đầu nhưng hiệu quả chưa gao, riêng

dối với ngành I2a- Giầy chỉ dừng lại ở sản xuất thử nghiệm và chuyển giao dây

chuyền sẵn xuất thử nghiệm,

- Doanh nghiệp spin-efT lả một trong các chủ thể chính và là trung tâm

liên kết các yếu tố của hệ thống đối mới:

- Doanh nghiệp spin-of là hình thức ngắn nhải - trực tiếp đưa sản phẩm

NCK+ LK vào thị trường giảm chị phí chuyển giao:

- Các giải pháp về sở hữu trí tuệ, tài sản, tải chính và luân chuyển nhân

lực KH&CN là nhỏm các giải pháp cần thiết để hình thành doanh nghiệp spin-

off vả hoạt động hiệu quả nhằm thúc đấy nghiên cứu, sản xuất và thương mại hoá các kết quả nghiên cứu của các tổ chức nghiền cửu và triển khai trong ngành

Da- Giầy;

6 Những đóng góp cư bắn của đề tài

Thứ nhất, để tài làm rõ cơ sở lý luận về việc hinh thành đoanh nghiệp

spin-of để thương mại hóa kết quá nghiên cứu

Thứ hai, đề tài đã đưa ra một số bài học tham khảo cho Viện Nghiên cứu

Da-Giây, Bộ Công Thương trong việc hình thành doanh nghiệp spin-off để

thương mại hóa kết quả nghiên cứu trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm của một

số tổ chức khoa học và công nghệ

Thứ ba, để tài phân tích thực trạng, đưa ra các thuận lợi, khó khăn trong

việc hình thánh doanh nghiệp spin-off đề thương mại hóa kết quả nghiên cứu tai Viên Nghiên cứu Da-Giây, Bộ Công Thương

'Thứ tư, đề tài để xuất được một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy việc

hinh thành doanh nghiệp spin-off để thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại Viện

Nghiên cứu Da-Giầy, Bộ Công Thương

7 Kết cầu đề tài

Phần mở đầu

Chương 1 Cơ sở lý luận về doanh nghiệp spin-of để thương mại hóa kết

quả nghiên cứu

Chương 2 Phân tích thực trạng thương mại hóa kết quả nghiên cứu và

nhu cầu hình thành doanh nghiệp Spin-off tại Viện Nghiên cứu Da- Giây

Chương 5 Giải pháp hình thành vả phát triển doanh nghiệp Spin-off để

thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Da- Giầy

Kết luận và Khuyến nghị

Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP SPIN-OFF DE THƯƠNG MẠI HÓA KÉI QUÁ NGHIÊN CỨU

1.1 Doanh nghiép spin-off

1.1.1 Khải mệm doanh nghiện spin-dff'

Khai niém “spin-off” về bản chất xuất phát tử lĩnh vực vật lý nguyên tử là một quá trình điện tử chuyển động quay quanh hạt nhân khi tích đủ năng lượng

thì điện tử đó văng ra khối quỹ đạo chuyển động xa hạt nhân hơn

Theo tác giá Vũ Cao Dam, doanh nghiép KII&CN, tic xi nghiép spin-off

là đơn vị có chức năng làm triển khai, có thể bắt đầu từ giai đoạn chế tác vật

mẫu, lam pilot, wom tạo, và cuối cùng là “sản xuất” ra các công nghệ và bán

(chuyển giao) các công nghệ đó cho các xỉ nghiệp công nghiệp

Trong oáo tài liệu nghiên cứu phương tây, đặc biột là ở Mỹ và Anh, khải

niệm doanh nghiệp khoa học vả công nghệ được hiểu là doanh nghiệp khoa học

spin-ofT (academic spin-olls) và doanh nghiệp dựa trên công nghệ mới (doanh

nghiệp dựa trên công nghệ cao)

Doanh nghiệp spin-off được hiểu là doanh nghiệp hoạt đông trong lĩnh

vực khoa học và công nghệ, được hình thành dựa trên cơ sở áp dụng, khai thác

các kết quả nghiên cứu khoa học vả phát triển công nghệ được tạo ra ở viện

nghiên cứu, trường đại học hoặc dơ cá nhân hoặc tập thể các nhà khoa học, kĩ sư, có trình độ kiến thức và năng lực chuyên môn cao, có tỉnh thần kinh

thương rời khỏi tổ chức mẹ dể bắt dầu một sự kinh doanh déc lập mới

Các sàn phẩm cúa doanh nghiệp KH&CN là các kết quá nghiên cứu

H4&CN, đặc biệt là sản phẩm mới, công nghệ mới, đo đó nó mang tính đặc thủ

và khác với các sản phẩm hàng hóa thông thường khác như chứa đựng nhiều yếu

tổ vô hình, có nhiều rảng buộc về quyền sở hữu, khó định giá Tuy nhiên đây lại

là nền tầng, là động lực thúc đẩy quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại

hóa dất nước

Dua trên các khái niệm khác nhau, có thể đồng tình với quan điểm của

Bạch Tân Sinh cho rằng, việc hình thành doanh nghiệp spin-off tương tự quá

trình điện tử chuyển động quay quanh hạt nhân, khi tích đủ năng lượng thì điện

tử đó văng ra khỏi quỹ đạo chuyển động Tuy nhiên, ở đây tác giả bỗ sung thêm

quan điểm “tích hợp” của tác giá Nguyễn Văn ITọc, theo đó spin-off là quá trình

điện tử quay quanh hạt nhân và tích lũy năng lượng đến khi đú điều kiện (ái lực

giảm đần) thì văng ra khỏi quỹ đạo, kết hợp với một số yếu tổ khác bên ngoài để

hình thành nên “đám mây điện tứ” hoặc “điện tứ Lự do - doanh nghiệp độc lập”

Từ các phân tích trên đây, có thể đưa ra một khái niệm về doanh nghiệp

spin-off phủ hợp với điều kiện của Việt Nam như sau: “2oanh nghiép spin-off la doanh nghiệp được hình thành trên cơ sở áp dụng/khai thắc kết quả nghiên cứu

khoa học và công nghệ được tạo ra ở viện nghiên cứu, trường dại học, tô chức

nghiên cứu tw nhân hoặc bởi một cá nhân hoặc tập thể nhà khoa học, công

nghệ, xúng chế (người khởi xướng/súng lập doanh nghiệp)”

Người sáng lập doanh nghiệp spin-off thường có một hoặc cả ba đặc trưng

sau dây:

+ Sở hữu một bí quyết công nghệ cụ thể và cỏ thể áp dung bí quyết công nghệ đó để đổi mới sản phẩm hoặc đổi mới quá trình;

18

+ Cá tỉnh thần kinh thương: quan tâm đến việc khai thác một cách Lỗi đa

bí quyết công nghệ cụ thể đã có;

+ Dễ sản xuất sản phẩm vả dịch vụ cụ thể đủ năng lực cạnh tranh thị trường trên cơ sớ khai tháo oác nguồn vốn tự có hoặc coi như tự có (vẫn vay,

vấn mạo hiểm, )

12oanh nghiệp spin-off có thể được xem xét trong mối liên hệ giữa chuyển

giao công nghệ hoặc luân chuyển cán bộ nghiên cứu như là một phương thức

khai thác giá trị kmh tế đối với kết quả nghiên cửu Nói một cách khác việc hình

thành doanh nghiệp spin-off luôn gắn với chuyến giao bí quyết công nghệ và

luân chuyển nguồn nhân lực tham giá vào việc tạo ra các bỉ quyết công nghệ

do 7

1.12 Vai trò của doanh nghiệp spin-ofƒ trong thương mại hóa kết quả

nghiên cứu

a Doanh nghiép spin-off la phương thức ngắn nhất dưa kết quả nghiên

cứu vào sẵn xuấi

Bản thân đoanh nghiệp spin-off là do chính các nhà khoa học - những

người nghiên cửu sáng tạo vả làm chủ những công nghê thành lập và diều hành

hư đã nói trên đây, theo quy luật, có thể thời gian đầu, doanh nghiép spin-off

vin con tin tại ngay trong cơ sở nghiên cứu mẹ với chức năng trực tiếp đưa

nhanh kết quả nghiền cứu khoa học của minh vào sản xuất sản phẩm hàng hoá

mang ham luong chất xám cao cho xã hội Doanh nghiệp spin-ofT là phương

thức để nhà khoa học tự chủ, tự chịu trách nhiệm dến củng với kết quá nghiên

cứu của mình Mê hình doanh nghiệp này để cao vai trỏ chủ động của các nhà

khoa học và là mô hình kinh doanh mới, khai thác các kết quả nghiền cửu công

19

xighệ một cách nhanh nhậy, khá dĩ sản xuất sản phẩm nhanh hơn, chất lượng hơn

và rẻ hơn so với mô hình đoanh nghiệp truyền thống Ngoài ra, không loại trù việc hình thành các doanh nghiệp spin-off từ các viện, các tổ chức nghiên cứu

Trong trưởng hop đó, doanh nghiệp spin-off dược gọi với cải tên lả spin-out với

nghĩa la tach khỏi khu vực thuần tuỷ nghiên cứu đề hoạt động theo cơ chế doanh

nghiệp

Các doanh nghiệp khoa học spin-off được thảnh lập trên cơ sở địch chuyển nhân lực và sở hữu trí tuệ từ cơ quanlỗ chức mẹ Đây là quá trình chuyên giao tri thức dưới dang an, khác với cơ chế thương mại hoá công nghệ thông qua bán công nghệ, chuyển nhượng hay bán quyền sử dựng bản quyền

hoặc liên doanh Núi cách khác, việc hình thành doanh nghiệp spin-ofT luôn gắn

với việc chuyển giao bí quyết công nghệ và lưu chuyến nguồn nhãn lực tham gia

vàu việc lạo nên bí quyết công nghệ đó Vì vậy, ưu điểm của loại hình doanh nghiệp này là luôn giữ được bí quyết công nghệ dâm bảo quá trình thương mại

hoá kết quả nghiên cứu thành công và không phải qua bất kỳ khâu trung gian

nao, giảm giả thành chuyển giao

b Doanh nghiệp spin-dfƒ là phương tiện thục hiện hiệu quả chính sách

thúc đấy hoạt đồng đổi mới sảng lạo

Ban thân doanh nghiệp spin-off vừa có chức năng nghiên cứu, vừa có

chức năng sản xuất và kinh doanh nên doanh nghiệp spin-off đã tự xác định

dược nhu cầu cần phái ưu tiên nghiên cửu những sản phẩm gì cha phủ hợp với

năng lực sản xuất công nghệ của mình đồng thời vẫn đáp ứng được nhu cầu của

thị tường để thu lợi nhuận cao Theo Lundvall 41992), đổi mới bắt nguồn từ sự

xưng đột piữa nhu cầu và cơ hội Chức năng cơ hắn của mỗi quan hệ giữa người

sắn xuất (người tạo ra công nghệ) và người tiêu dùng (người sử dụng công nghệ)

20

chính là trao đổi

ơ hội công nghệ và nhu cầu của người tiêu dùng Nếu sự

trao đối nảy thành công, điều đó có nghĩa lả đã đạt được sự đổi mới Trở lại vấn

đề, đoanh nghiệp spin-off vừa lả người sản xuất ra các công nghệ vừa lại là nơi

sử đụng công nghề đỏ dé sin xuất sản phẩm kinh đoanh dược trên thị trưởng,

điều đó chứng tô doanh nghiệp spin-off là phương tiện để thực hiện đổi mới sản

phẩm nói riêng và chính sách đổi mới nói chung Đền cạnh dó, chi phi giao dich

là chỉ phí cần thiết để có thê tiến hành trôi chảy một cuộc trao đổi (hay vụ giao dịch) Một cuộc trao đối có ba bước: Thứ nhất, phải tìm được một đối tác trao

đối, bao pằm việc tìm người muốn mua những thứ cần bán hay muốn bản những

thử có nhu cầu mua Thứ hai, các đối tác trao đổi phải đi đến một thỏa thuận

Thỏa thuận đạt được thông qua thương lượng thánh công, tiển dến soạn thảo

một bản hợp đồng Thử ba, sau khi đã đạt được thỏa thuận thì phải thực thí thỏa thuận đó Thực thì thỏa thuận bao gồm giám sát việc thực hiện của các bên và

trừng phạt dối với những vi phạm hợp đồng Vì vậy, chỉ phí giao địch pồm các

loại: chỉ phí tìm kiếm và thông tin, chi phi thương thảo, chỉ phí đảm bảo thực

hiện hợp đồng, Câu hỏi đặt ra là khi nào thì các chỉ phí giao địch cao và khi

nao thì thấp Dối với chỉ phí tìm kiếm (tìm kiếm thông tin lẫn tìm kiểm đối tác)

thì có khuynh hưởng cao đối với hàng hóa hay dịch vụ độc đáo, và thấp đối với

hàng hóa hay dịch vụ đã chuẩn hỏa Chuyên qua chí phi thương thảo, chỉ phí này

sẽ giảm khi mả cá hai bên đều đã nắm rõ được các giải pháp hợp tác cũng như

các giá trị của nhau Tuy nhiên, điều nảy sẽ là rất khỏ khăn bởi có những thong

tin có thế công khai nhưng cũng có thông tin thì không thể (thông tin riêng từ) Nói chung, thông tin công khai giúp các bên đạt được thỏa thuận dễ dàng hơn

bằng cách cho phép họ tính toán những diều kiện hợp tác hợp lý Kết quả là các

cuộc thương lượng có khuynh hướng đơn giản và đễ đảng khi thông tin về giả trị

21

de doa va gidi pháp hợp tác lá công khai Điều nảy dẫn đến làm cho chỉ phí giao

dịch giâm Việc thu thập thông tin là chia khoá dẫn đến các chỉ phí giao dịch, bao

gồm các chỉ phí đánh giá các thuộc tính có giá trị của những thứ được trao đối

Tiên cạnh đỏ, chỉ phí giao dịch cũng bao gỗm các chỉ phí bảo vệ các

quyền và chỉ phí kiểm soát, chỉ phí cưỡng chế thi hành các thoả thuận Thea

Tamdvall (1992), chỉ phí giao dịch phát sinh theo quan điểm quá trình tạo nên sự

tin tưởng lẫn nhau giữa những người tạo ra và sử đụng trí thức thường rất tốn

kém ITay nói một cách khác, chỉ phí giao dịch giữa một bên lạo nên và một bên

sử dụng tri thức ở hai tỗ chức khác nhau thí cao hơn nhiễu so với chỉ phỉ giao

dich đó nếu hai bên ở trong củng một tổ chức!” Vị vậy, doanh nghiép spin-off

dã dáp ứng dược yêu cầu dó bởi những lý do sau: Thứ nhất, bản thần doanh

nghiệp spin-off trực tiếp vừa nghiên cứu lại vừa sản xuất, nên không phải tốn chỉ

phí tìm kiếm đối tác vả không tốn phí thương tháo vi bộ phan nghiên cứu và bộ phận sản xuất cùng thuộc một tổ chức, dó chính là doanh nghiệp Thứ hai, dối

với các sẵn phẩm là công nghệ mới và công nghệ cao, mang tính đặc thủ, chỉ phí lim kiếm thông tin về sản phẩm cũng như tìm kiểm đối tác để mua và sản xuất công nghệ đó là rất cao thậm chí là rất khỏ tìm Vi vậy, doanh nghiép spin-off

ra đời giải quyết thỏa đáng được vẫn đề này bởi doanh nghiệp spin-olT vừa sản

xuất, vừa nghiền cứu các sân phẩm là công nghệ mới, công nghệ cao (khuyến khích phát triển) Thứ ba, thông thường, các don vị sân xuất kinh doanh thường

dil hang cho các đơn vị nghiên cứu và phải trả cho các nhà nghiên cứu một

khoản nhất định nào đó và ngược lại, các nhà khoa học khi muốn ứng đụng kết

quả của mình dé tao thành sản phẩm thì phải thông qua các đơn vi sin xuất và

dương nhiên sẽ phải trả một khoản lệ phí nào dé Từ mỗi quan hệ này, nây sinh

thêm những chỉ phí thông tin được trao dỗi giữa hai bên ứng với mỗi đơn vị

2

thuộc tính Điều đó cũng làm cho chỉ phí giao dịch tăng Mặt khác, khi gắn kết

giữa nghiên cứu với sản xuất, đòi hỏi phải có sự trao đôi giữa bên nghiên cửu và bên sắn xuất dưới nhiều hình thức Vì vậy, tất yếu phải có sự tranh luận, cạnh

tranh nhau dễ tự khẳng định và củng phát triển nhằm hoản thiện những mặt yếu

của mình Do đó khi xảy ra chỉ phí giao địch thì cũng có thể coi là một quá trình

kinh doanh đem lại lợi nhuận và kinh nghiệm cho những bên tham gia Ta cũng,

có thể hiểu theo nghĩa là khi gắn kết nghiên cứu với sản xuất thì tất yếu sẽ din

đến những khoản chỉ phí cho giao dịch của quả trình gắn kết này Dởi vì sự gắn

kết này phải dựa trên cơ sở là động lực phát triển của cã hai phía chứ không lảm

triệt tiêu lẫn nhau, nên tiễn hành trả chỉ phí một cách thỏa đáng sẽ dẫn đến đạt

dược kết quả cao hơn Tuy nhiên, một khi cả hai bộ phận nghiên cứu và bộ phận

sẵn xuất lại cùng nằm trong một tổ chức, đó chính là doanh nghiệp spin-off thì

sẽ giám được khoản chỉ phi giao dịch đó đồng thời vẫn đảm báo thu được lợi

nhuận cho doanh nghiệp Một khi giảm duoc chi phi giao dịch thì tất yếu giá

thành sản phẩm sản xuất ra sẽ giảm, dẫn tới nâng cao tính cạnh tranh của sản

phẩm Thứ tư, do hạn chế của thị trường công nghệ, với tư cách là môi trường,

thực hiện giao dịch giữa nghiên cứu và sản xuất thì thực sự chưa phát triển Thị

trường công nghệ ở Việt Nam còn sơ khai, hầu như thiếu vắng nhiều yếu tổ hợp

thành của một thị trường hoàn chỉnh, đặc biết là các tổ chức trung gian, môi giới, cung cấp thông tin về công nghệ, tư vẫn mua bán công nghệ, kinh nghiệm

trong vide tiếp thị, các kỹ thuật thương thuyết, dàm phán Vì vậy, hạn chế khả

năng chuyển giao kết quả nghiên cửu của viện nghiên cứu ra bên ngoài Chính

điều kiện nảy lại thúc đẩy hình thức sản xuất kinh đoanh bên trong viện nghiên cứu phát triển, trong dó có mỗ hình doanh nghiép spin-off."

Đặc điểm quan trong của các công ty spin-olï là quy mô khởi đầu nhỏ và

vừa với sé vén dau tư không quả lớn và dễ đảng thích ứng với sự thay đổi của

thị trường Giáo sư Xiaogang Peng (Đại học Arkansas, Mỹ) trong bài tổng quan

về cơ hội vả thách thức đổi với mô hình spin-off đã ví mô hình spim-off giống,

như các con thuyền nhỏ đi trên sóng nước, dễ dàng thích ứng với các con sóng

đữ nhờ sự linh động Với quy mô như vậy, công ty spin- off tận dụng cơ sở ha

tầng nghiên cửu từ chính các trung tâm nghiên cứu phát triển, nơi được đầu tư

cơ sở hạ tầng hiện đại đủ khả năng phục vụ cho cd nghiên cứu cơ bản và nghiên

cứu phát triển, vừa tân dụng nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo tử đây Với quy mô nhỏ và vừa, khả năng thu hỗi vốn của spin-off nhanh hon củng với

chị phí thấp hơn ho việc xây dựng cơ sở vật chất cũng như chỉ phí quản trị

Bên cạnh đó, các trường đại học lớn vả các viện nghiên cứu hiện nay còn

tính đến sự “xung đột giữa chức năng làm học thuật (của nhả nghiên cứu) và chức nãng làm kinh doanh (khi quản lý doanh nghiệp spin-off) nên dều có

những văn bản thỏa thuận rẤt rõ rang về phân công các nhiệm vụ mà nhà khoa

học cần hoàn thành, Từ đỏ, việc hình thành doanh nghiệp spin- ofT ra đời cũng

đã giải quyết được sự xung đột nảy

1.1.3 Các pẫu té ảnh hưởng tới việc hình thành doanh nghiệp spin-off

đễ thương mại hóa kết quả nghiên cửu

Sự hình thành một doanh nghiệp spin-off chịu ảnh hướng của 2 yếu tế chủ

yếu Sau:

(a) Yêu tÓ bên trong

‘Pap thể hoặc cá nhân là người chủ sở hữu hoặc được giao quyền sở hữu các công nghệ sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp spin-off Trong nhiễu trường

24

hợp, chủ doanh nghiệp spm-o(T phải là các nhà khoa học thuộc tổ chức nghiên

cứu, trường đại học

Chủ doanh nghiệp spin-off các nhà khoa học phải có tỉnh thần kinh

thương như đã nói trên dây Đằng thời phải luôn đuy trì hoạt động dổi mới hoặc

thông qua mỗi quan hệ thường xuyên với tổ chức mẹ (viện, trường) hoặc tự

mình tổ chức hoạt động nghiên cứu Đơn giản lả vì doanh nghiệp spin-off luôn

luôn đòi hỏi tự tích tụ năng lượng (các dự trữ khoa học) để đổi mới sản phẩm

Có khả năng khai thác, sử dụng các nguồn vấn tự có và coi như Lự có (vốn

vay, vẫn đầu tư mạo hiểm, quà tặng, biếu Irong đó, yếu tế này đòi hỏi một

thiết chế tài chính năng động với tính thanh khoản nhanh nhậy để khuyên khích

các nhà dẫu tư mạnh đạn cung cắp vốn cho đoanh nghiệp spi-olÏ Thiếu yếu tố

thử 3 này, ý tưởng thành lập doanh nghiệp spin-off khỏ có thể thanh hiện thực

cao nhất E6]

bị Yếu tổ bên ngoài

'Với việc hội nhập ngày cảng sâu rộng, Việt Nam đã và đang nhận được sự

quan tâm và đầu tư từ các doanh nghiệp trên khắp thế giới Đăng la đã có nhiều

chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế trơng đó lực lượng chủ yếu là các

doanh nghiệp nhỏ và vừa Các hệ sinh thái khởi nghiệp cũng được xây dựng

triển khai các chủ trương của Dảng và Nhà nước, Chính phủ đã ban hành một

số văn bản hỗ trợ như

- Nghị định 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển doanh nghiệp vừa và

nhỏ, quy định chính sách hỗ trợ đoanh nghiệp vừa và nhỏ ở từ Trung ương tới dịa phương,

- Ngày 23/10/2006, Thú tướng Chính phủ ban hành Quyết định

236/2006/QD-1'Ig phê duyệt Kế hoạch phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ 05

25

xiăm giai đoạn 2006 - 2010, đỀ ra các giải pháp nhằm tạo lập môi trường đầu tư,

kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp vừa và

nhỏ trên cơ sở huy động gác nguồn lựo trong và ngoài nước

- Ngày 30/6/2009, Chính phủ ban hành Nghị định 56/2009/NĐ-CP về trợ

giúp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (thay thể Nghị định 90/2001/NĐ-CP) quy định 8 nhóm hỗ trợ phát triển đoanh nghiệp vừa và nhỏ (Hỗ trợ tài chính,

mặt bằng sản xuất, dỗi mới, nâng cao năng lực công nghệ, trình độ kỹ thuật, xúc

tiễn mở rộng thị trường; tham gia mua sắm, cung ứng dịch vụ công; thông tin và

tư vẫn; trợ giúp phát triển nguồn nhân lực, vườn ươm DN) Trên cơ sứ đó, các

bộ, ngành, địa phương cũng đã tập trung xây đựng và triển khai những chương trinh hỗ trợ doanh nghiệp vừa vả nhỏ

- Thủ tướng chỉnh phủ ban hành Quyết định 1231/QĐ-TTg, đề ra một số giải pháp, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ trọng tâm sau:

G) Hoàn thiện khung pháp lý về gia nhập, hoạt động và rút lui khỏi thị

trường của DN,

(ii) Hỗ trợ tiếp cận tài chính, tín dụng và nâng cao hiệu quả sứ đụng vốn,

Gii) Hỗ trợ đổi mới công nghệ va áp dụng công nghệ mới

đv) Phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tập trung

vào nẵng cao năng lực quản trị;

(v) Đẩy mạnh hình thành các cum liễn kết, cụm ngành công nghiệp, tăng,

cường tiếp cận đất đai;

(vj Cung cấp thông tin hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ và xúc tiến mở

rộng thị trường,

29

(vi) Xây dựng hệ thống tổ chức trợ giúp phát triể

(viii) Quan ly thực hiện kế hoạch phát triển Trong đó, nhẫn mạnh vào

những giải pháp về thành lập Quỹ hỗ trợ, tổ chức thực hiện các Chương trình

dỗi mới công nghệ quốc gia đến năm 2020, Chương trình quốc gia phát triển

công nghệ cao đến năm 2020, Chương trình phát triển sắn phẩm quốc gia đến năm 2020; thí điểm xây dựng vườn ươm doanh nghiệp; thí điểm xây dựng mô

hình hỗ trợ toàn điện cho đoanh nghiệp vừa và nhỏ trong một số lĩnh vực; thúc

đẩy các liên kết kinh tế, cụm liên kết ngành

Trong Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến

2020 Chính phủ nhân mạnh: Nhà nước sẽ có những chính sách đặc thủ dễ hỗ trợ

doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệ

tạo và có tiểm năng tăng trưởng cao phát triển

đôi mới sáng

'Puy nhiên hành lang pháp l‡ còn rời rạc, tồn tại sự xung đột Theo ý kiến

các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý, các cơ chế, chính sách hỗ trợ khu vực

doanh nghiệp khởi nghiệp còn thiểu tính đồng bộ và hệ thống, vẫn còn tồn tại sự

xung đột Một số chính sách còn thiếu quy định cụ thể áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ; mang nặng tính khuyến khích và chung chung như: hỗ trợ về

mặt bằng sản xuất, tham gia mua sắm, cung ứng dịch vụ công,

Quy mô hỗ trợ doanh nghiệp còn han hẹp, hiên chỉ mới tập trung vào hỗ Trợ vườn ươm doanh nghiệp, bảo lãnh tín dựng, chính sách tư vẫn về quản trị

kinh doanh và nâng cao hiệu quả sản xuất Các hỗ trợ theo cơ cầu vùng, miễn và

ngành nghề chưa hợp lý, nhiều chỉnh sách còn thiếu hỗ trợ đặc thù cho khu vực

néng thôn, miền núi vả trong các ngành Nông — lầm - thuỷ sản

27

Các cơ quan Trung ương và địa phương còn thiểu những đánh giá cụ thể

về hoạt động của doanh nghiệp Hệ thống triển khai các chương trình, chính

sách trợ giúp doanh nghiệp chưa được kiện loàn từ Trung ương tới địa phương

Những yếu tế trên đã tác động không nhỏ dén sự phát triển của doanh

nghiệp khởi nghiệp Quy mô của doanh nghiệp đến nay vin cén rất nhỏ; cơ cầu ngành, lĩnh vực hoạt động của khu vực chưa hợp lý: trình độ công nghệ thấp,

chưa tận dụng và tranh thủ được công nghệ của các doanh nghiệp đầu tư nước

ngoài cũng như sự hỗ trợ của doanh nghiệp lớn; trình độ quần lý yếu kém; kỹ

năng của người lao động chưa đáp ứng được yêu cầu

Tự thân các doanh nghiệp cũng chưa tạo được độ tin cậy cao, năng lực

cạnh tranh kém, chưa bảo đảm về vệ sinh, an toàn và bảo vệ môi trường Khả

năng đàm phán, tiếp cận thị trường xuất khẩu, cong nghé, tiêu chuẩn môi trường, nước ngoài còn nhiều hạn chế, pắp nhiều cắn trở trong tan dụng các cam kết, vướng mắc làm chủn bước doanh nghiệp trong cải thiện năng lực sẵn xuất

1.2 hương mại hóa kết quả nghiên cứu

1.3.1 Khải niệm thương mại hóa kết quả nghiên cửu

Kết quả nghiên cứu là thành quá đo hoạt động nghiên cứu khoa hoc va

i Day

phát triển công nghệ Nói rộng hơn đó là sản phẩm của hoạt động dỗi mị

là những kết quả nghiên cứu được thực hiện bằng ngân sách nhà nước quả

nghiên cứu sau nghiệm thu là kết quả nghiền cứu đã dược Hội đồng khoa học

tiến hành đánh giá và kết luận nghiệm thu

Kết qua nghiền cửu khoa học bao gdm: Bài báo khoa học, công trình khoa

học, bảo cáo kết quả nghiên cứu khoa học, thuyết trình khoa học, ngôn ngữ khoa

28

học, trích dẫn khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ

là công cụ quan trọng để giúp doanh nghiệp da dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo lợi thế cạnh tranh của đoanh nghiệp trên thị trường Đối với xã

hội nỏi chung, kết quả của hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công,

nghệ có thể giúp con người nâng cao chất lượng cuộc sống Ví dụ hoạt động

nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong lĩnh vực y tẾ giúp con người

có khả năng bảo vệ sức khỏe tốt hơn, hoạt động nghiên cửu khoa học vả phát triển công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin giúp Lạo ra những thiết bị đi

động hiện đại, thuận lợi cho việc giao tiếp, giải trí, hoạt đông nghiên cửu khoa

hoc và phát triển công nghệ trong nông nghiệp giúp người nông dân có kha nang

nang cao năng suất nuôi trỗng Hoạt dộng nghiễn cứu khoa học vả phát triển

công nghệ còn có vai trỏ quan trọng trong an ninh, quốc phỏng, thúc đấy phát

triển kinh tế xã hội, bảo về lài nguyên thiên nhiên, mỗi trường của một quốc gia Đối với một quốc gia dang phát triển như Việt Nam, vai trò của Nhà nước trong,

việc đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ lại cảng quan trọng Ngoài ra, ở cáo nước phát triển, nhiều doanh nghiệp có thể tự dau ur nghiên cứu để phát triển sân phẩm cia ho thi hầu hết các doanh nghiệp ở Việt

Tam là doanh nghiệp nhỏ và vữa (hơn 279 tổng số doanh nghiện) Chính vi vậy

kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đóng vai trỏ quan trọng Từ đó, hướng đến mục tiêu phải chuyên giao các kết quả nghiên cứu

dến doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của

doanh nghiệp Việt Nam trong thị trường nội địa cũng như thị trường quốc tế

Thương mại hoá sản phẩm nghiên cứu là một phương thức tổ chức

và quản lý hoạt động KH&CN theo quy luật cung cầu và quy luật piá trị áp

29

dựng trong một phạm vi nhất định để đưa nhanh kết quả nghiên cứu đã được

†ạo ra áp dung vào sản xuất và đời sống,

(a) _ Những kết quả nghiên cứu không thé thương mại hoá:

- Những kết quả nghiên cứu dang ở trong piai đoạn ban dầu chưa thể triển

khai rộng rãi;

- Các kết quả của nghiên cứu cơ bản,

- Sân phẩm của các đơn vị nghiên cứu thuộc các doanh nghiệp và các

doanh nghiệp này muốn giữ các kết quả nghiên cửu đó làm bí quyél cia mình

(b) Điều kiện đặc thù của thương mại hoá sản nhẫm nghiên cứu

Kết quả nghiên cửu phải mang một giả trị sử dụng nhất định, tức hảm

chứa trong nó trình độ phát triển của KH&CN

kết quả này có thể tần tại

đưới dạng vật chất hoá trong tư liệu sản xuất hoặc tổn tại đưới dang tri thức mới

trong con người Chủ yếu sẵn phẩm nghiên cứu được thương mại hoá tồn tại dưới hình thức của công nghệ bao pằm trong 4 yếu tổ

-_Yếu tế trang Thiết bị, máy móc;

~Yếu tố kỹ năng, tay nghề,

- Yếu tô vật mang tin:

- Yếu tổ tổ chức, quản lý

Liên quan tới bản quyển của nhà khoa học với tư cách là bên cung sắn phẩm nghiên cứu Nguyên tắc chung của trao đổi hàng hoá là trao đổi quyền sở

hữu của hàng hóa Tuy nhiên, quyền sớ hữu đối với sản phẩm nghiên cứu là vẫn

để nhạy cảm và thường xảy ra việc chiếm dụng phi pháp hay nói cách khác là hiện tượng mắt bản quyển Lúc này vai trò của bảo hộ là cần thiết để đảm bảo

quá trình chuyển giao điễn ra công bằng

Điều kiện tôn tại thị trường trao đổi Thị trường công nghệ nói chung có

mỗi liên hệ nhất định với thị trường chung Quy luật cạnh tranh năng động trong

thị trường cũng là một nhân tổ tích cực thúc đẩy quá trinh thương mại hod san

phẩm nghiên cửu

Một điều kiện đặc thù khác của quá trình thương mại hoá sản phẩm

nghiên cửu lả vai trỏ quan trọng của phân hệ các tổ chức môi giới Lực lượng,

nảy có vai trò cầu nối giữa bên cung và bên cầu đối với sản phẩm nghiên cứu

trong khi tốn tại khoảng cách giữa bên cưng va clu

bé cd thể thương mại hoá kết quả nghiên cứu nói chung phải hội tụ đủ 4 điều kiện trên Ngược lại, việc sản nghiệp hoá (tự tỗ chức S%X-KD bên trong tổ

chức nghiên cứu) lại không cần thiết nhiều điều kiện như vậy hoặc íL nhất giảm

thiểu tối đa tác động của các điền kiện trên, Ví dụ, tự tổ chức sản xuất có thể

tránh được việc “mnất bản quyển”, giảm được các chỉ phí giao dịch không cần thiết

1.22 cÍnh hưởng của tuương mại hóa kết guả nghiên của tới sự phát

triển của tổ chức khaa học và công nghệ

(a) Thương mại hoá kết quả nghiên cứu có tác động tới việc thực hiện

chính sách đổi mới sdng tao cia tổ chức

Tiản chất của chính sách đỗi mới là tập hợp hệ thống các giải pháp chính

sách nhằm sit dung có hiệu quá các trì thức (kết quả) khoa học và công nghệ dễ

san xuất sản phẩm mới đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường Đối tượng quản

lý đổi mới — suy cho củng là các dự án dổi mới sắn phẩm có hảm lượng,

KH&CN Vi vây, chính sách đổi mới là những chính sách ảnh hưởng đến những quyết định của doanh nghiệp để phát triển, thương mại hoá và thực hiện các

31

công nghệ mới Việc thương mại hoá các kết quả NC&TK: là một trong những

giải đoạn quan trọng của quá trinh đối mới

Do dé, nếu việc thương mại hoá thành công sẽ gớp phần thúc đẩy cho

việc thực hiện chính sách đổi mới

(b) Thương mại hoá kết quả nghiên cứu có tác động tới việc thúc đấu hình

thành và phát triển của doanh nghiệp spin-ofF

Bản thân doanh nghiệp spin-off là do chính các nhả khoa học những

người nghiên cứu sáng tạo vả làm chủ những công nghệ thánh lập và điều hành

Như đã nói trên đây, theo quy luật, có thể thời gian đầu, doanh nghiép spin-off

vẫn còn tổn tại ngay trong cơ sở nghiên cứu mẹ với chức năng trực tiếp đưa

xihanh kết quá nghiên cứu khoa học của minh vào sản xuất sản phẩm hãng hoá

mang hàm lượng chất xám cao cho xã hội Doanh nghiệp spin-off là phương

thức để nhà khoa học tự chủ, tự chịu trách nhiệm đến củng với kết quả nghiên

cứu của mình Mô hình doanh nghiệp này đề cao vai trở chủ động của các nhà

khoa học và là mô hinh kinh doanh mới, khai thác các kết quả nghiên cứu công nghệ một cách nhanh nhậy, khả dĩ sản xuất sản phẩm nhanh hơn, chất lượng hơn

và rể hơn so với mồ hình doanh nghiêp truyền thông Ngoài ra, không loại trừ

việc hình thành các doanh nghiệp spin-ofT từ các viện, các tổ chức nghiên cứu

'Irong trường hợp đó, doanh nghiệp spin-off được goi với cái tén 14 spin-out voi nghĩa là tách khỏi khu vực thuần tuý lả nghiên cứu để hoạt động theo cơ chế

Các đoanh nghiệp khoa hoc spin-off duge thành lập trên cơ sở dịch

chuyến nhân lực và sở hữu trí tuệ từ cơ quan#Š chức mẹ Dây là quá trình chuyển giao trị thức đưới đạng ẩn, khác với cơ chế thương mại hoá công nghệ

thông qua bản công nghệ, chuyển nhượng hay bán quyền sử dựng bản quyển

hoặc liên doanh Nói cách khác, việc hình thành đoanh nghiệp spin-off luôn gắn

với việc chuyển piao bi quyết công nghệ và lưu chuyển nguồn nhân lực tham gia

vào việc tạo nên bí quyết công nghệ đó

Như vậy thương mại hóa kết quả nghiên cứu có lắc động mạnh mẽ lới sự

duy trì và phát triển của tổ chức khoa học và công nghề, đặc biệt là các trường, đại học, viện nghiên cứu theo định hướng ứng dụng

1.3 Nguyên tắc hình thành và các yêu tổ ảnh hưởng tới việc hình thành doanh nghiệp spin-off để thương mại hóa kết quã nghiên cứu

1.3.1 Nguyên tắc hình thành daanh nghiệp spin-ofƒ dễ thương mại hia kết quả nghiên cửu

- Thử nhất: Kết quả nghiên cứu phải có chất lượng và có tính ứng đụng

cao: Bởi doanh nghiệp spin-off là phương thức ngắn nhất dưa kết quả nghiên

cứu vào sản xuất Bán thân doanh nghiệp spin-off là do chính các nhà khoa học

những người nghiên cứu sáng tạo và làm chủ những công nghề thành lập vả điều

hành Như đã nói trên đây, theo quy luật, có thể thời gian đầu, doanh nghiệp

spin-off vẫn còn tồn tại ngay trong cơ sở nghiên cứu mẹ với chức năng trực tiếp

dưa nhanh kết quả nghiên cứu khoa học của mình vào sản xuất sản phẩm hàng

hoá mang hàm lượng chất xám cao cho xã hội Doanh nghiệp spin-off là phương

thức để nhà khoa học tự chủ, tự chịu trách nhiệm đến cùng với kết quả nghiên

cứu của mình Mô hình doanh nghiệp này để cao vai trò chủ động của các nhà

33

khoa học và là mô hình kmh doanh mới, khai thác các kết quả nghiên cứu công,

nghệ một cách nhanh nhậy, khả đĩ sản xuất sản phẩm nhanh hơn, chất lượng hơn

và rê hơn so với mô hình đoanh nghiệp truyền thông Ngoài ra, không loại trừ

việc hình thành cáo doanh nghiệp spin-of từ các viên, các tổ chức nghiền cứu

Trong trường hợp đó, doanh nghiệp spin-off được gọi với cái tên là spin-out với

nghĩa là tách khỏi khu vực thuần tuỷ nghiên cứu để hoạt động thco cơ chế doanh

nghiệp Hiện ở nước ta đang áp dụng mô hình nảy đối với các viện nghiên cứu

công IMI đang được xem là mô hỉnh lý tưởng (hiện tượng [MT) để các nhà

hoạch định chính sách hướng tới thí điểm Các doanh nghiệp khoa hoc spin-off

được thành lập trên cơ sở dịch chuyển nhân lực vả sở hữu trí tuệ từ cơ quan/té

chức mẹ Đây là quá trình chuyển giao trí thức dưới dang ẩn, khác với cơ chế

thương mại hoá công nghệ thông qua bản công nghệ, chuyển nhượng hay bán

quyền sử dựng bản quyền hoặc liên doanh Nói cách khác, việc hình thành

doanh nghiệp spinoff luôn gắn với việc chuyển piao bí quyết công nghệ và lưu

chuyển nguần nhân lực tham gia vào việc tạo nên bỉ quyết công nghệ đó Vì vậy, ưu điểm của loại hinh đoanh nghiệp nảy là luôn giữ được bí quyếk cong

nghệ đảm bảo quá trình thương mại hoá kết quả nghiên cứu thành công và

không phải qua bất kỳ khâu trung gian nào, giảm giá thành chuyển giao

Thứ hai hình thành doanh nghiệp spin-off để thương mại hóa kết quá nghiên cứu phải xuất phát từ nhụ cầu cầu thị trường và xã hội Bản thân doanh nghiệp spin-off vừa có chức năng nghiên cứu, vừa có chức năng sản xuất và

kinh doanh nên doanh nghiệp spin-olT dã Lự xác dịnh dược nhu cầu cần phái ưu

tiên nghiên cứu những sản phẩm gì cho phủ hợp với năng lực sản xuất công

nghệ của mình đồng thời vẫn đáp ứng được nhu cầu của thị trường để thu lợi

nhuận cao Thông thường, các đơn vị sẵn xuất kinh doanh thường dặt hàng cho

34

các đơn vị nghiên cứu và phải trả cho các nhà nghiên cứu một khoản nhất định

nảo đó và ngược lại, các nhà khoa học khi muốn ứng dụng kết quả của mình để

†ạo thành sân phẩm thì phải thông qua các đơn vị sản xuất và đương nhiên sẽ

phải trả một khoăn lệ phí nào đó Từ mỗi quan hệ nảy, tạo nên sự gắn kết giữa

nghiên cứu với sản xuất, đòi hồi phải có sự trao đổi giữa bên nghiên cứu và bên

sẵn xuất đưới nhiều hình thức

Thử ba, hình thành đoanh nghiệp spin-off để thương mại hóa kết quả

nghiên cửu phải đâm bảo được các nguồn lực cân thiết

Theo Robert và Malone (1996), “spin-off được thành lập do 4 nhém tác

nhân: (1) Người tạo ra công nghệ (tcchnology originalor): người hoặc tổ chức

tạo ra công nghệ từ công doạn nghiên cứu cơ bản đến triển khai thực nghiệm và

có thể chuyển giao công nghệ, (2}Tế chức mẹ (Parent organization): Tổ chức

NCK&TK có vai trò hỗ trợ hoặc ngăn cán quá trình thành lập bằng cách kiểm soát

quyền SHTLT, (3)Nhà nghiên cứu hoặc một nhóm nghiên cửu có tính thần kinh

thương (the cntrepreneur or enlrepreneurial toam): người sử dụng công nghệ do

tổ chức mẹ tạo nên và có ý định thành lập doanh nghiệp mới dựa trên công nghệ

đó, (Nhà đầu tư mạo hiểm (the venture investor): cung cấp tải trợ cho việc

thành lập doanh nghiệp mới và đổi lại được cỗ phần trong đoanh nghiệp” 1Ì

Doanh nghiệp spin-off được hiếu là các doanh nghiệp công nghệ triển

khai các kết quả nghiên cứu ứng dụng của các nhà khoa học với hình thức đồng

sở hữu của cơ sở nghiên cửu và nhà phát minh và được quản lý độc lập với cơ

sở nghiên cứu Doanh nghiệp này phát triển vả sản xuất sản phẩm từ công nghệ

dược phát triển bởi nhả nghiên cứu và bán sản phẩm ra thị trường thông qua ác

kênh phân phối thích hợp Hoặc ở quy mô thấp hơm, doanh nghiệp spin-off có

ww a

thể lá một kênh trung gian để tiếp tục phát triển công nghệ nhằm chuyển giáo tới

các doanh nghiệp sản xuất lớn hơn

Để có thể thành lập được các doanh nghiệp spin-off thì điều đầu tiên là

nhà nghiên cứu tạo ra được kết quá nghiên cửu có tính ứng dụng và có khả năng,

thương mại hóa Cơ sở nghiên cứu sẽ hỗ trợ việc thương mại hóa thông qua các

quỹ dầu tư khởi nghiệp và dầu tư cho nhà nghiên cứu nhằm hình thành doanh

nghiệp (bằng sảng chế (patent) sở hữu trí tuệ luôn được đăng ký trước đó để bảo

vệ sản phẩm trí tuệ bởi luật pháp)

Để cá thể phát triển được mô hỉnh nảy, điều đầu tiên tắt nhiên phải đến từ

chính nghiên cứu của các nhà khoa học: các kết quả có tính ứng dụng Thứ hai là

hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cần chặt chẽ để giúp nha

nghiền cứu có thể bảo vệ sản phẩm của mình Thứ ba là các quỹ đầu tư khởi

nghiệp từ chính phú trực tiếp cho các cơ quan nghiên cửu cho mục đích spin-o[l,

cùng với hệ thẳng pháp lý chặt chẽ, rõ ràng quy định về quyển lợi các bên (nhà

nghiền cứu, cơ quan sở hữu, ), và cơ chế thông thoáng, thủ tục hành chỉnh gọn

nhọ Và thứ tư, cần sự quân lý độc lập (thoo đúng mô hình spim-ofT) oủa các

công ty khởi nghiệp khỏi hệ thông hành chính và học thuật của trường đại học,

viện nghiên cứu nhằm để các công ty này vận hành theo đúng cơ chế thị trường

1.3.2 Các yêu tô ảnh hưởng tới việc hình thành doanh nghiệp spin-off

để thương mại bóa kết quả nghiên cu

- Yếu tố đầu tiên (quan trọng nhất) là nhà nghiên cứu tạo ra được kết quả

nghiên cứu có tinh img dung (cho thi trường) và có khả năng thương mại hóa

Trong thời gian qua, cảo công trình nghiên cửu khoa học đã có đóng góp

đáng kế để thúc đẩy sản xuất Kết quả nghiên cứu của nhiều đề tải đã được dp

dụng vào sản xuất để tạo ra sản phẩm mới, sản phẩm có chất lượng cao phục vụ

xuất khẩu, thay thể hàng nhập ngoại, góp phần đáng kể vào việc nâng cao trình

độ công nghệ, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế nước ta Các

chương trình, để tải về công nghệ như nông nghiệp, y - dược, công nghệ thông

tin, viễn thông liên lạc, cơ khí, vật liệu đã có những kết quả được ứng dụng trong sẵn xuất đáng ghi nhận, đặc biệt trong giai đoạn 1996 - 2000 đã có 172 đề

tài trong số 233 để tài (chiếm 73,6%) đã được áp dụng vào thực tiễn ở những,

quy mô khác nhau Trong giai đoạn nảy, Bộ KH&CN đã khuyến khích các

chương trình, đễ tải, dự án khi có những kết quả thành công có thể áp dụng ngay

vào sân xuất, không nhất thiết phải chờ đến khi nghiệm thu kết thúc toàn bộ để

tài, dự án Chính vì vậy, trong quá trinh thực hiện, nhiều kết quả tốt đã được tổ chức dánh giá và cho áp dụng ngay, dảm bảo dược tính thời sự của vấn dé Co

thé noi ring, một trong những tiêu chỉ quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt

động nghiên cửu là kết quả đỏ được đưa vào sẵn xuất và đời sống Chúng ta thấy

rằng ngày cảng có nhiều các để tài, dự án được áp dụng vào sản xuất và đời

sống, đem lại những khoản thu ngày càng lớn hơn, tuy nhiên con số này còn rất

nhỏ so với số lượng đề tài, dự án được tiên hành nghiên cứu và nghiêm thu Nói

cách khác, vẫn còn Tất nhiều dé tài, dự án được cơ quan nhà nước có thấm quyền

nghiệm thu, song vẫn không dược ứng dụng Việc dưa kết quả một công trinh

nghiên cứu khoa học váo sản xuât và đời sống là cả một quá trinh, và sở dĩ nhiễu kết quả nghiên cứu sau khi đã được nghiệm thu vẫn không được đưa vào ứng

đựng do rất nhiều nguyên nhân khác nhau, kể ca các nguyên nhân từ han than

các kết quả nghiên cửu và các nguyên nhân Lử môi trường kinh tế - xã hội Lác

động

- Thứ hai là hệ thống pháp luật về bảo vệ quyển sở hữu trí tuệ cần chặt chẽ đề giúp nhà nghiên cứu có thể bảo vệ sản phẫm của mình Điểm quan trọng,

ở đây là nhà phát minh không phải là người làm thuê cho khoản đầu tư này mà

được củng hưởng cỗ phần trong doanh nghiệp (đồng thời là người sảng lập và

lãnh đạo mảng kỹ thuật, công nghệ của doanh nghiệp) Trong nên kinh tế định

hướng đổi mới, việc đổi mới công nghệ để cạnh tranh và tăng lợi nhuận ngày cảng trở nên nay gắt đời hỏi một hệ thống bảo hộ 8H'TT' hữu hiệu và chặt chế dễ

ngăn chặn sự cạnh tranh hỗn loạn, không trung thực, đẳng thời kích thích năng

lực công nghệ nội sinh “Sở hữu trí tuệ” nhằm đến việc xác lập quyền sở hữu dối

với các kết quả mới của hoạt động trí tuê, có thể gọi chung là các “ý tưởng mới”,

tuy có tính vô hình, nhưng lại có khả năng lạo ra giá trị gia tăng (value added)

khi được lồng vào trong một sản phẩm hữu hình, hoặc thế hiện ra trong một lác phẩm (Viết, đồ họa, âm nhạc, kịch nghệ, điện ảnh .) khả cảm,

hoặc bộc lộ ra trong một tương tác vật lý (như một thao tác công nghiệp

hay một quy trinh dịch vụ) Về mặt pháp lý, tuỳ thuộc chủ sở hữu kinh phí

thực hiện các kết quả đỏ mả tập thể, cá nhân sáng tạo ra kết quá dó hoặc vừa là

chủ sở hữu kết quả hoặc chỉ được xem là chủ bản quyền tác giả Dễ có thể xác định được nội dung hoặc phạm vi sở hữu của loại tài sản này, các ý trởng mới

đó cần mô tả được ra hoặc thể hiện dược ra bằng các thông tin cu thể phù hop

với các hình thức luật định Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử

dụng và quyền định đoạt tải sẵn của chủ sé hữu theo quy định của pháp luật

Chủ sở hữu là cá nhân, pháp nhân, các chủ thể khác có da ba quyền là quyển

38