Đề tài này được thực hiện dựa trên nên tảng của ba lĩnh lvực: Đạo lực gia đình; công tác xã hội và truyền thông với mong muốn sẽ góp một| phan vao quả trình thay đổi nhận thức cho những
Trang 1
ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HÀ NỘI
TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI YẢ NHÂN VĂN
KHOA XÃ HỘI HỌC
LE MINH DU
XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH TRUYÈN THÔNG NÂNG CAO NHẬN
'THỨC VỀ PHÒNG CHÓNG BẠO LIƒC GIA DINH CHO NGUGI DAN
'TRÊN DỊA BAN PHUONG HANG DAO - QUAN HOAN KIEM
- THANH PHO HA NOI
(Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã sé: 60.90 01 01
LUAN VAN THAC SY CONG TAC XA HOT
Người hướng dẫn khoa học
Trang 24.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.Đối tượng, khách thế, phạm vi nghiên cứu
5,2.Khách
5.3.Pham
6 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
_—E.1.Giả thuyết nghiên
nghiên 7-Phương
Trang 3
7.1 Phương pháp nghiên cứu
7.1.1 Phương pháp phân tích tài liệu
2.1 Nhận thức của người dân về BLGĐ
2.2 Nhận thức của người dân về phòng chống BLGĐError1 Bookmark not defined
2.3 Nhận thức của người dân về truyền thông phòng chống BLGB 53
Trang 4
“Chuong 3 Xay dung chương trình truyền thông phòng chống bạo lực gia dinh cho người dân theo| phương pháp phát triển cộng đồng -ee-.oe.EYOrÍ Bookmark not defined
3.1 Giới thiệu quá trình thành lập nhóm nòng cốt truyền thông phòng chống BLGĐ|
- Error! Bookmark not defined
3.2 Hoạt động truyền thông của nhóm nồng cốt trong phdng chéng BLGD Error!
Bookmark not defined
3.3 Nhận xét - đánh giá (Theo hướng phát triển cộng đồng)Error! Bookmark not|
defined
-.ufrrar! Bookmark net defined
A MO DAU
1 Lý do chọn đề tài
Gia đình, một đơn vị quan trọng của xã hội Gia đình, một thành phần
không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước Và gia
lđình, nơi mà mỗi thành viên trong chúng ta cảm thấy yên bình và làm việc để nâng cao đời sống tỉnh thần và vật chất Xã hội đang ngày một và hạnh phúc|
nhất Nhờ có gia đình mà chúng ta luôn có động lực để học tập đi lên không|
Ingửng, những thay đổi trong cách sống của mỗi người dẫn tới sự tác động đáng|
kể đối với một gia đình hiện đại Nếu như trong xã hội thời bao cao cấp, vẩn đài
Trang 5
com ao gạo tiền 14 mdi quan tam Ion nhất trong gia đình thì đến xã hội ngày nay, lcó rất nhiều những vấn đề phức tạp, nan giải khó giải quyết hơn như bạo lực gia đình, ly hôn đã phần nào làm mất đi những giá trị truyền thống của tốt đẹp của|
gia đình Việt Nam
Bạo lực gia đình là van đề mang tính lịch sử toàn cầu, gây nhức nhối cho| nhân loại, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, nhất là đối với phụ|
nữ Bước sang thế kỷ XXI, phòng, chống bạo lực giới đang là một trong những
Imục tiêu của thiên niên kỷ Tổng Thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki Moon đã tuyên hế:
'"Bạo lực đối với phụ nữ là không bao giờ được chấp nhận, không bao giờ được
khoan dung, tha thứ "
Trong bối cảnh phát triển chưng của nhân loại ở những năm đầu của thể kỷ,
ÍXXTL có thể nói gia đình vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển vả vị trí,
lvai trò của gia đỉnh được các nhả quản lý xã hội ngày cảng quan tâm, co1 trọng
không chỉ ở cấp độ quốc gia mà cả trên phương diện quốc tế Để giữ gìn hạnh|
phúc gia dinh, bao dim sự phổn vĩnh của đất nước, vẫn đề vô cùng quan trọng lả
mỗi thành viên trong gia đình cần phải quan tâm đến việc xoá bỏ bạo lực đổi vail
phụ nữ và thực hiện tốt việc phòng, chỗng bạo lực trong gia dình
Bạo lực gia đình, che dù diễn ra dưới bất cứ hình thức nào, thì hậu quả của
nó cũng hết sức trầm trọng Nạn nhân của BLGB phải chịu đựng từ bị nhục mạ, bị
khủng hoảng về tâm lý kéo dài, tổn thương tính thần, ảnh hưởng đến sức khoẻ, lđến bị thương tật, thậm chí thiệt hại đến tin mạng, tài sản Nhiều trẻ em trong cdc gia đình có bạo lực phải chịu thiệt thời: nhiều em phải sống xa cha hoặc mẹ, hoặc cả hai, các em phải bỏ học, lang thang, rơi vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp|
luật BLGD phá hủy nền tảng của gia đình Các nhà nghiên cứu đều thống nhất
Trang 6
|cho BLGĐ là một trong những hiện tượng đáng lo ngại nhất của tỉnh trạng khủng
lhoảng gia đình hiện nay
Theo những nghiền cứu trên thế giới, ước tính có khoảng 20% đến 50%, phụ
Inữ bị bạo lực, tức là cứ có 5 người phụ nữ thì có khoảng 2 người là nạn nhân của|
bạo lực do bạn tỉnh hoặc các thành viên khác trong gia đỉnh gây ra BLỚÌ) xảy ra
lở hầu hết IẤt cả các quốc gia trên thế giới bắt chấp sự khác nhau vê trình độ phái
triển 1rong một tài liệu do nhà nghiên cứa Radika công bố năm 2000, có tới 40 -|
70% nạn nhân nữ giới trong tổng số nạn nhân nữ bị bạo lực bởi chính chồng hoặc
người tinh của minh Chỉ có 59% phụ nữ dùng bạo lực với nam giới mà trong nhiều|
trường hợp là tự vệ chỉnh đáng [11,Tr.52]
Ở Việt Nam, hiện tượng bạo lực cũng dã và dang phát triển đưới nhiều hình
thức khác nhau và tồn tại ở hau hết các tỉnh thành và các vùng miễn trên cả nước
IBI.GĐ đã dễ lại không ít những hậu quã mà trước hết nó là diễm nút cuỗi củng phá vỡ hạnh phúc gia đình Nó biến tổ ấm thành "tổ lạnh” vả thậm chỉ thành nơi
Inguy hiểm hoặc địa ngục Bạo lực gia đình đang làm băng hoại giá trị đạo đức của
lcá nhân và của xã hội, phá vỡ môi trường giáo dục của trẻ em, nó lắm cho lỗi sống
lcủa một số cá nhân bị suy thoái, là yếu tô làm cho các vẫn đề xã hội và các loại tệi
lnạn xã hội ngày cảng giá tăng và nó cũng chính là nguyên nhân chỉnh của các vụ
ly hồn đang ngày càng tăng như hiện nay Dây là một trong những nguy cơ ảnh|
hưởng đến đến sự phát triển hền vững của xã hội
Tuy nhiên một thực tế cho ta thấy rằng BLGD vốn là một vấn đề tế nhị và
khó can thiệp Không phải ai cũng có thể dứng lên dấu tranh dễ chống lại nỏ và tự
bảo vệ mình ngay câ những nạn nhân của nạn BI.GĐ Đặc biệt với những trường
hop bi bao luc vé tinh thin hay bạo lực tỉnh dục, đây là những trường hợp không
dé dé cho những nạn nhân có thể chống lại những người gây ra bạo lực với mình
Trang 7
lhộc mong chờ sự trợ giúp từ bên ngồi
Từ lý luận và thực tiển cho thấy việc dây lủi và tiến dến ngăn chặn nạn
IBLGĐ trở nên cấp bách hơn bao giờ hết Vấn đề này khơng chỉ là mốt quan tâm|
lủa các nhà nghiên cứu, các nhà lãnh đạo, của các gia đình trong khuơn khỗ từng quốc gia mà là của tồn nhân loại
Vấn đề đặt ra là làm thế nào dé phịng và chống BLGĐ một cách cĩ hiệu
quả? Mặc dù trong những năm gần đây Dảng và Nhả nước ta đã cĩ nhiều chính|
sách và nhiều hoạt động thiết thực, cụ thể trong việc phỏng chống BLGD vả đã đạt
dược những kết quả to lớn Song một thực tế cần dược thừa nhận là BI.GĐ vẫn
đang xảy ra Sự can thiệp, giúp đỡ các nạn nhân của BLGD nĩi riêng và vân đê
phỏng chống BLGĐ nĩi chung là một việc làm cần thiết của ngành dược goi là bác
sỹ của xã hơi như Cơng tác xã hội Chính vi vậy vẫn dé nang cao nhận thức cho
người đân trong việc hiểu biết về luật phịng chống BLGĐ, hạn chế đi đến ngăn
(chăn các hiện tượng bạo lực và xây dựng gia dình hạnh phúc dang là những suy
Inghĩ và trăn trở khơng chỉ của các tổ chức, ban ngành, doan thé, cdc nha quản lý
Ima von là cúa tồn xã hội Vì vậy, với vai trỏ là nhân viên Cơng Lác xã hội, ching
ta cần ý thức được nhiệm vụ vả trách nhiệm của minh đối với cơng cuộc giải quyết Inhững van dé đang xây ra trong gia đỉnh hiện nay Giúp cho đời sống gia định của
người dân dược dam bảo và hạnh phúc, nâng cao giá trị nhân văn cho cuộc sống
này
Mat khác trong những năm qua, việc sử dụng truyền thơng trong phỏng vẢ|
lchống BLGĐ đã được coi là một trong những biện pháp chủ yếu ở Việt Nam nĩi
(chung vả thành phố Há Nội nĩi riêng Đây lả biển pháp lâm thay dỗi nhận thức và
lhành vi vủa người dân về BLGD, gĩp phần phịng và chống BLGD ngay từ khi
luịn là những mầm mồng ban đầu
Trang 8
"Huy nhiên hiệu quả của truyền thông trong phòng và chong BI.GH nh thé
Inảo thì cần có những đánh giá bằng các nghiên cứu khoa học để thấy được những
kết quả dó lả những kết quả của khoa học và thực tiễn dời sống xã hồi
Trong những năm qua các nghiên cứu vẻ hiệu quả của việc sử đụng truyền|
thông trong phỏng và chồng BI,GĐ ở Việt Nam vẫn chưa nhiễu Nhất là trong giai
đoạn cả nước đang thực hiện luật phỏng và chống BLGD thì kết quả nghiên cửu|
việc sử dựng truyền thông trong phòng và chống BLGĐ sẽ một trong những biện|
pháp góp phần đưa luật pháp và chính sách của Dảng và Nhà nước vào với cuộc sống thực tiễn của người dân một cách hiệu quả hơn
Bản thân là một người nghiên cứu và lả cán bộ công chức văn hóa xã hội tại
phường Hàng Đảo - quận Hoàn Kiểm - thành phố Hà Nội Tôi quyết định lựa chọn
dẻ tải nghiên cứu: “Xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức
lẻ phòng chống bạo lực gia đình cho người dân tại địa ban Phuong Hang Dao
- Quận Hoàn Kiếm - Thành phố Hà Nội” Trên thực tế có rất nhiều dối tượng lgây ra bạo lực và nạn nhân của bạo lực như: chồng - vợ, bố mẹ - cơn cái, con cái -
cha mg, anh chi om Nhung vi ly do giới hạn phạm ví về vật chất và thời gian,
nên trong dé tai nghiên cứu này tôi chỉ giới hạn phạm vi tập trung nghiên cứu về|
ÍBLGĐ đối với phụ nữ Đề tài này được thực hiện dựa trên nên tảng của ba lĩnh
lvực: Đạo lực gia đình; công tác xã hội và truyền thông với mong muốn sẽ góp một|
phan vao quả trình thay đổi nhận thức cho những người dân về BLGD trên địa bản|
phường [lang Pao, giúp cho địa bản phường sẽ không có trường hợp BLGĐ nảo
đáng tiếc xây ra
2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Trong những năm qua, BLGĐ là một van đề thu hút sự quan tâm nghiên|
lcứu của nhiều học giã trong và ngoài nước, chính vì vậy mà đã có không ít những
Trang 9
tác phẩm viết về BLLGH như
Tác phẩm “Tự do từ bạo lực - Chiến lược toan cầu của phụ nữ” (Frecdom| from Violence - Women’s Strategies from Aroud the World) đã cung cấp cái nhỉn tLẳng thể về vấn đề bạo lực gia đỉnh và chiến lược lên quan đến bạo lực gia đình
'Tác phẩm đã phản ánh tỉnh trạng bao lực chống lại phụ nữ từ nước Mỹ đến các
nước dang phát triển ở Châu Á, Châu Phi va Chau Mf la tinh Tinh da dang của
lhoản cánh, văn hóa tới những nguyễn nhân, các hình thức diễn ra bạo lực gia đình
Inhư: nơi làm việc, đường phê và gia đình Dồng thời tác giá cũng nhắn mạnh vai trỏ của truyền thông, giáo dục nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức và làm thay đổi
lhảnh ví của các cá nhân trong việc phòng và chống bạo lực gia dinh cũng như các
biện pháp cải cách pháp luật và hành động chống lại bạo lực gia đình
'Tác phẩm “Lĩnh yêu dến sự sống sót - Sự bạo lực tỉnh dục của đản ông vài
lcuộc sống của phụ nữ" (Loving to survive - Sexual men’s violence and women’s|
live) - của tác giả I2ee.l Rgraharn của tác giả J2ee.Í Rgraham và dồng nghiệp dã|
trình bày những ảnh hưởng của bạo lực của nam giới đỗi với phụ nữ và tâm lý của
lhọ Bà đưa ra lăng kính của nữ quyền để chữa trị cho họ trong mỗi quan hệ nam|
init
Tác phẩm “Bạo lực - sự im lặng và sự giận giữ - các bái viết của phụ nữ như|
là một tội 161” (Violence, silence and Anger - Women’s writing as transgression) -
lcủa nhiễu tác giá do Deirdre Lashgari chủ biên Tác phẩm là cơ sở cho cáo nhà nữ|
quyền trình bay về sự im lặng, sự tức giãn và nhu cầu nói lên tiếng nói chống lại
bạo lực Nhiều hình thức bạo lực như áp bức tỉnh dục, sự đối kháng giữa mẹ vả
lcon gái, các chủ dễ về giới với chúng tộc vả giai cấp mả tác phẩm đã dễ cận dến
Tác phẩm có tựa đề “Bao luc gia dinh 6 Viét Nam” (Domestic violence in|
Vietnam) do tổ chức Din dan Chau A ‘Thai Binh Duong về phát triển, pháp luật
Trang 10
lvà phụ nữ (Asia Pacific Forum on Women, Law and Development viết tất là
IAPWLD), xuất bản năm 2000 Tác phẩm là kết quả của cuộc khảo sát xã hội học
về bạo lực gia dình tại Hà Nội Các tác giả khẳng dịnh bao lực gia dinh dã để lại di
chimg nang nẻ lên đời sống, tỉnh thần tình cảm, nhận thức của nạn nhân là nguyên|
nhân chủ yếu dẫn đến sự lan vỡ gia đình Đạo lực gia đỉnh không chỉ xây ra ở các
Imối quan hê gia đình giữa chồng với vợ mà còn giữa cha mẹ với con cái, con cái|
lvới cha mne
Ở Việt Nam, đã có các bài báo của Lê Thị Quý - Miệt trong những chuyên| gia nghiên cứu về giới và gia đình đã đăng tải các công trình đầu tiên về BLGĐ|
lmang tên: *Bạo lực gia dinh ở Việt Nam” dăng trên tạp chí Khoa học va phụ nổi
(năm 1954), trong đó xác định năm nguyên nhân chính dẫn đến bạo lực gia dinh|
là: nguyên nhân kinh tế, nguyên nhân nhận thức, nguyên nhân văn hóa - xã hội,
Inguyền nhân sức khỏe và nguyên nhân thuộc về phía phụ nữ Tuy nhiên nguyên|
nhân lớn nhát, sâu xa nhất chính là sự bất bình đẳng trong quan hệ giới
‘lac phẩm “Hình đẳng Giới ở Việt Nam” - Nguyễn Hữu Minh, 'trần Thị Vân|
[Anh (chu biên) 2008 Nhà xuất bán Khoa học xã hội Hà Nội, đã góp phần nghiên|
lcứu vấn để bạo lực gia đình ở Việt Nam dưới góc độ giới, đồng thời dành hắn một
chương để đưa ra những quan niệm chung nhất về bạo lực gia đỉnh và làm rõ các
lyếu tổ tác dộng đến hành vị bạo lực
Cuốn sách Gia đình học - Đăng Cánh Khanh - Lê Thị Quý, NXP Lý luận|
lchính trị Hà Kội 2007 Cuốn sách là một công trình khoa học công phu, hệ thống,
lgềm có 5 phần chia làm 22 chương, được biên soạn đưới hình thức một giáo trinh|
giãng day, nghiên cứu Ngoài những nội dung mang tính lý thuyết, các tác giả
lcũng trình bày rất nhiều các tư liêu nghiên cứu, khảo sát thực tiễn mà họ tham|
lgia Táo giả trình bảy khái niệm gia đình và gia đình học, vị trí, vai trò và chức
Inăng của gia đỉnh, những đặc trưng của gia đình truyền thống, Việt Nam; các van
Trang 11
dễ gia đình trong xã hội truyền thông qua khảo sát một số hương tước cỗ của nhiều
xã thuộc tỉnh Bắc Ninh trong khoảng thời gian từ khi thực đân Pháp thông trị Việt
Nam đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Thống kê qua những cuộc diéu tra val
lcác nghiên cứu cơ bản về gia đình Việt Nam nhằm phác hoạ nên những nét tổng
Qquát nhất về quy mô, cơ oẫu và những hình thức tổ chức vận hành của gia đình;
tiếp đó nhóm tác giả phân tích số liêu điều tra chọn mẫu, định lượng và định tính|
we gia đình, chuyén từ cái nhìn chung tông quát sang phân tích những van đề gia
dinh nỗi côm hiện nay như: gia đỉnh với tư cách là một don vị kinh tế, giáo dục
gia đình và xã hội hoá cá nhân; trẻ em trong các gia đỉnh nghẻo và quan hệ mẹ| chang nảng đầu trong xã hội hiện đại Tác giả trỉnh bảy các vấn đề: giới và gia
dinh trong xã hội hiện nay; thuyết nữ quyền và ảnh hưởng của nó trong nghiên cứu
lgiới và gia định hiện nay; phụ nữ- từ gia đình đến lãnh đạo, quản lý xã hội;
lgiới và gia đình trong các đân tộc íLngười hiện nay; đổi thoại giữa các nền văn hoá
trên vẫn để giới, gia đình và phát triển Vấn để bạo lực gia đình và hệ quả xã hội lcủa nó; sự sai lộch giá tr gia đình và việc hình thành nhân cách của lrẻ cm, vấn đẻ
mại dâm; nhận thức và hành vi tình dục của thanh niên Nắng cao vai trò của g14|
đình trong công cuộc công nghiệp hoá vả hiện đại hoá đất nước” Ngoài việc phân
tích vai trỏ của công dồng xã hội cũng như sự quan ly nhà nước về pia dình, nhóm
tác giả đưa ra một số giải pháp nâng cao vai trò của gia đình trong xã hội hiện đại
(Qua cuốn giáo trình nảy, các tác giả đã làm nổi bật một số nội dung nghiên gứu lý
thuyết hưởng vào việc xây dựng và phát triển chuyên ngành gia đình học Tác giả Lđã phân tích, làm rã những đặc điểm của gia đỉnh Việt Nam trong truyền thống vài
những đặc trưng của quá trình hình thánh và phát triển của gia dinh Việt Nam từ|
truyền thông đến hiện đại Déng thời, nhóm tác giá cũng niêu được thực trạng gia
đỉnh Việt Nam trong quá trình chuyển đổi từ kinh tế tập trung, quan lieu bao cấp sang, nên kinh tế thị trưởng theo dịnh hướng xã hội chủ nghĩa; làm rõ khía cạnh
Trang 12
giới trong gia dình và xã hôi; những vẫn đề về quản lý nhà nước về gia đình Cuỗi
lcủng, nhóm tác giả đã nêu lên những định hướng giải pháp và điều kiện thực hiện|
Inhững giải pháp xây dựng gia dình Việt Nam phủ hợp với yêu cầu của giai doạn
lhiện nay
Gia đính và biến dỗi gia đình ở Việt Nam - Lê Ngọc Văn 2012, NXB Khoal
lhọc xã hội Cuốn sách gồm ba phần đã khái quát hóa và hệ thống hóa những vấn
để cơ bản của giá đình và biến đổi gia đình ở Việt Nam hiện nay và đưa ra gửi ý
lcho những nghiền cứu tiếp tục trên chủ để gia đình trong thời gian tới Những vắn|
đề lý luận về gia định và biến đổi gia đình Nhiều khái niệm then chết như gia
dinh, văn hóa gia dinh va biến dỗi pìa đình cũng với những nhân tổ và quả trình
lánh hưởng đến biến đổi gia đỉnh như công nghiệp hóa, toàn cầu hóa, chính sách
pháp luật của Nhà nước về gia đình được giới thiệu Những quan điểm lý thuyết
lcơ bản dùng để nghiên cứu gia đỉnh cũng được giới thiệu và phân tích như: quan|
điểm liếp cận cấu trúc chức năng, quan điểm tiếp cận xung đội, quan điểm tiếp cận
init quyền v.v Vẫn đề biển đối gia đỉnh ở Việt Nam ‘lac gid chi ra va phan tich|
rõ khái niệm vả sự biến đối các chức năng kinh tế, sinh đẻ, xã hội hóa, tâm lý tỉnh
lcám của giá dình Sự biển dỗi cầu trúc gia đỉnh dược làm rõ trên cơ sở phân tích
nhiều vẫn để và các quan hệ như quan hệ hôn nhân, quan hệ vợ chồng, quan hệ
giữa các thế hệ trong gia đỉnh với nhiều các biến số chỉ tiết Hầu hết các số liệu,
phân tích và nhận dịnh trong cuốn sách diều dựa trên cơ sở các kết quả nghiên cửu
thực tiễn phong phú và mang đậm chất gia đình Việt Nam Quan điểm và giải
pháp chính sách về những vấn đề đặt ra từ sự biển đổi của gia đình Việt Nam
'Irong phần nảy, tác giả chỉ ra những vấn để mới đặt ra từ sự biến đổi các chức
năng của gia đình, cầu trúc của gia đình Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra năm nhóm
giải pháp kiến nghị chủ yếu xây dựng gia dinh Việt Nam thời ky công nghiệp hóa
Ilva hội nhập quốc tế
Trang 13
'Trong bãi viết có tưa để: “Phổ biến tài liệu hướng din tw van chẳng bạo
lhành cho các cộng đồng ở nông thôn” của tác giả Lê Thị Phương Miai tại 5 xã
thuộc hai huyện cúa tỉnh Bình I3ương, đưa ra một số nguyên nhân của hạo lực gia
dinh 1a “Lan dw cia bất bình đẳng giới, quan điểm truyên thông lạc hậu về vai tré}
lcủa người phụ nữ trong gia đình, sự thờ ơ, thiếu hỗ trợ của cộng đồng trước những
hành vi bao lực đổi với người phu nữ, đó là lý do chính để tôn tại tình trạng bao|
lực gia đình đến thời điểm hiện nay Tác giả chia ra làm 3 loại bạo hành: bạo hành
thể chất, bạo hành tỉnh thần, bao hanh tinh duc Tác giá nhân mạnh đến bạo hành
đối với người phụ nữ đang mang thai, tác giả đo lường nhận thức về bạo lực gia
đình của người dân, cán bệ IIội phụ nữ, tổ hòa giải tại địa bản nghiên cứu Trên cơ|
sở đỏ, tác giá đưa ra một số giải pháp phòng chống bạo hành gia đình, chú yếu
lhướng vào việc tuyên truyền, tập huấn, tư vấn cho người dân về phỏng chống bạo|
lhành giá đình
Tài giảng “Công ác xã hội cá nhân và gia đình” - Tôn Nữ Ái Phương nêu
liên nội dung: Định nghĩa và khải niêm liên quan đến công tác xã hội với các cái
Inhần và gia đình của các nhà nghiên cứu trên thế giới, mục đích, đặc điểm, quy|
lrinh giải quyết vấn đề, nguyên tắc, ý nghĩa trong CTXH với các cá nhân và gia
đính, những lý thuyết áp dụng như: lý thuyết hệ thống xã hội và môi trường sinh
thái, lý thuyết gia đỉnh, lý thuyết về con người trong môi trường, lý thuyết gắn bó,
lý thuyết về sự phát triển và nhân cách và cải tôi và công cụ cơ bản cần thiết cho|
thực hành CTXIT với các cá nhân và gia đỉnh
Bài viết Iruyền thông đại chúng và dư luận xã hội Mai Quỳnh Nam - Tạp
(chí Xã hội học Số 1.1996 đã giới thiệu “cách hiểu phổ biến nhật” về truyền thông
16 1d hoat déng chuyển tải và chia sẻ thông tin Quá trình này diễn ra liên tục,
trong đó tri thức, tỉnh cảm và kỹ năng liên kết với nhau Dây là một quá trình phức
lạp qua nhiều khâu Cáo khâu này chuyển đổi Lương đối linh hoạt để hướng tới sự
Trang 14
thay dỗi nhận thức và hành vi của các cá nhân và các nhóm” (tủng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự ra đời của phương tiện truyền thông hiện đại là sự|
hình thành hệ thống các kênh thông tin dại chúng như một thiết chế xã hội quan
trọng của xã hội hiện đại 1ruyên thông đại chúng (mass media) ngày nay được
hiểu như lả toàn bộ những kỹ thuật lan truyền thông tin tới những nhóm xã hội
lớn, mà chủ yếu bằng báo in, điện ảnh, phát thanh, truyền hình, internet hoặc các
Iphương tiện khác nhu sách, áp phích Vai trỏ và chức năng của truyền thông đại|
ching trong divi sống xã hội dã dược chứng minh từ lâu Thể nhưng, dưới cái nhìn
lcủa xã hội học, cơ chế tác động qua lại giữa truyền thông đại chúng và đư luận xã
lhội có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt trong việc hình thành và thể hiện đư luận xã
hội I3ư luận xã hội - theo góc độ xã hội học - là sự thể hiện tâm trạng xã hội, phân
lánh sự đánh giá của các nhóm xã hội lớn, của công chúng nói chung về các hiện|
lượng, sự kiện xã hội, đại diện cho lợi ích của các nhóm xã hội mà những lợi ichị nảy có tính cấp thiết trên cơ sở các quan hệ xã hội đang tổn tại Dư luận xã hội là
lcầu nói giữa ý thức xã hội và hành động xã hội Vì vậy, với việc hình thành vả thể
lhiện dư luận xã hội, các phương tiện truyền thông mới có thể lảm tốt chức năng|
“tổ chức tập thé, cd động tập thể", mới góp phần tạo nên động lực tính thần, tạo Inền sức mạnh cho các hành dộng xã hội
Về đặc điểm và tính chất của giao tiếp đại chúng, Mai Quỳnh Nam Tạp chi]
[Xã hội học số 2, 2000 Giao tiếp dại chúng dược hiểu như là sự truyễn bá với số|
lượng lớn những nội dung giống nhau cho những cá nhân và những nhóm đông
người trong xã hội, dựa vào những kỹ thuật truyền bá tập thé goi 14 media Medial
lả những vật truyền, những kênh phát đi các thông điệp tới công chúng lrong
lgiau tiếp đại chúng, mối quan hệ giữa công chủng với TV, radio, báo viết, báo
diện tử được thực hiện bằng các tương tác gián tiếp thông qua sự trao dai va tac
động lẫn nhau Hiện nay, công nghệ thông tin di rit ngắn khoảng cách giữa người
Trang 15
truyền và người nhận, song về cơ bản kênh truyền này vẫn được thực hiện bằng ca]
(chế giao tiếp gián tiếp Cũng giống như tương tác trực tiép, tương tác gián tiếp tạo,
Inén quan hệ xã hôi, nhưng tương tác nảy không ngẫu nhiên mà thường cớ mục
đích, có kế hoạch nhằm định hướng những lựa chọn nhất định không chỉ nhưi|
vậy, gác lương lắc nảy cỏn có xu hướng lặp đi lắp lại, Ổn định va lao nên các mô
lhỉnh tương tác đại chúng ở các bộ phận công chúng i3¡nh nghĩa của MI.Weber về
hành động xã hội cho thấy vai trò của chủ thể tiếp nhận trong sự tương tác của chủ
thể với các phương tiên truyền thông dại chúng, Mi.Weber nói rằng: Hành động xã
|hội là hành động mà chủ thể gán cho nó, tức là cho hành động đó “một ý ngiĩa
(chủ quan nhất định” Sự phân tích của ông về các kiểu hành động xã hội cho thấy
lcác “nguyên nhân chủ quan” mà công chúng của các phương tiên truyền thông đại
ching “gan” vao hoạt động lựa chọn nội đung thông điệp và các kênh truyền|
thông đại chủng Nguyên nhân chủ quan ấy, trước hết phụ thuộc vào lợi ich và
lcũng có thể từ sự hấp dẫn bởi thị hiểu
Ngoài ra còn rất nhiều tác phẩm, các nghiên cứu và các bài viết về BLGĐ
duoc đăng trên các tạp chí, các trang báo và các hình thức khác Tuy nhiên các
nghiên cứu về vai trò của truyễn thông trong phòng vả chống BLGĐ đặc biệt là ở
[Việt Nam còn chưa nhiều
3 Ý nghĩa của nghiên cứu
3.1 Ý nghĩa về mặt lý luận
- Cha dén nay, CTXH ty ban thân nó đã cá một hệ thống những lý thuyết và
phương pháp mang tỉnh chuyên ngành nhằm hướng đến việc hỗ trợ các đối
tượng yếu thế trong xã hội Điều này thể hiện sự tác động hai chiều giữa lý luận|
lvà thực tiễn Thông qua việc nghiên cứu và thực hành CTXH với vấn đề phòng|
chống bạo lực gia đình sẽ làm sáng tỏ thêm các lý thuyết liên quan đặc biệt là
Trang 16
thuyết nhận thức - hanh vi, lý thuyết giới và thuyết nữ quyền Bên cạnh đó, sẽ
giúp nhân viên CTXH biết cách vận dụng các lý thuyết này trong việc tìm hiểu|
nghiên cứu các vấn đề xã hội, giúp nâng cao kỹ năng và phương phán phát triển
lcộng đồng trong công tác xã hội
3.2 Ý nghĩa về mặt thục tiễn Đây là đề tài chủ yếu nhấn mạnh vào việc thực hành tiển trình phát triển
lcộng đồng trong việc nâng cao nhận thức về phòng chổng BLGĐ cho người dân| tại địa bàn nghiên cứu Do đó, đề tài trực tiếp thể hiện giá trị thực tiễn Đó là:
- _ Thứ nhất: Đề tài tiến hành phát hiện mô tâ được thực trạng hiểu biết cũng
Inhư là rõ nguyên nhân và hệ quả của vấn đề bạo lực gia đình của người dân tại
địa bàn phường Hàng Đào
-_ Thứ hai: Thông qua tiến trình phát triến cộng đồng trong CTXH, nhằm
hướng sự trợ giúp cho người dân nâng cao nhận thức về phòng chống BLGD, giúp
người dân tăng cường nhận thức, suy nghĩ và có những sự tuyên truyền mạnh
Imẽ đối với các người dân trên địa bàn phường
-_ Thứ ba: Thông qua việc tìm hiểu nghiên cứu và tiển trình phát triển cộng|
đồng trong CTXH với vấn đề nghiên cứu, tâi đề xuất những khuyến nghị những|
phương pháp truyền thông đối với UBND phường Hàng Đào góp phần giúp địa
phương phát triển, làm giảm tình trạng BLGĐ
4 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
41, Muc dich nghién cu
- Phần tích thực trạng nhận thức của người dân nhường Hàng Đào về Bạo lực gia đình và phòng chống bạo lực gia đình
Trang 17- Xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cho người dân
tại phường Hàng Đào về BLGĐ
- Vai trò của CTXH trong việc nâng cao nhận thức của người dân về phòng|
chống Bạo lực gia đình, góp phần phát triển cộng đồng
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
-_ Phân tích các tài liệu thứ cấp về các vấn đề liên quan đến truyền thông,
bạo lực gia đình, công tác xã hội
- Xay dựng chương trình truyền thông và công tác xã hội đối với vấn đề nghiên
5, Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 5.1 Đối tượng nghiên cứu
-_ Xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức về phòng chống
bạo lực gia đình cho người dân trên địa bàn phường Hàng Đào - Hoàn Kiếm - Hà
Nội
5.2 Khách thể nghiên cứu
-_ Người dân trên địa bàn nghiên cứu bao gồm: nạn nhân bị bạo lực gia đình, Ingười gây ra bạo lực gia đình, người bình thường
-_ Các cán bộ ban ngành đoàn thể, Cán bộ, công nhân viên chức công tác, có
chuyên môn liên quan đến vấn đề gia đình ở chính quyền địa phương: cán bộ văn
lhóa thông tin, lao động thương binh và xã hội phường
Trang 18
- _ Thời gian thực hiện: Từ thang 2 dén tháng 10 năm 2016
6 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
6.1 Giả thuyết nghiền cứu
-_ Bạo lực gia đình là vấn đề nhức nhối của địa phương và chưa được giải quyết triệt để
- Truyén thông và phát triển công đồng có vai trò tích cực trong việc thay đổi
Inhận thức và hành ví của người dân trong phòng và chống BLGĐ
6.2 Câu hỏi nghiên cứu
-_ Thực trạng nhận thức của người dân về BLGĐ và Phòng chống BLGĐ là như|
thế nào ?
-_ Các chương trình truyền thông cung cấp cho họ được những kiến thức gì
để áp dụng vào công tác phòng chống BLGP tại địa phương ?
7 Phương pháp nghiên cứu và can thiệp
7.1 Phương pháp nghiên cứu
7.1.1 Phương pháp phân tích tài liệu
Trong phương này, tôi chủ yếu tiến hành thực hiện phương pháp thu thập,
phân tích, xử II tài liệu.Trong suốt tiến trình nghiên cứu, tôi đã thường xuyên tiến hành tìm kiếm và tham khảo những tài liệu chứa đựng thông tin liên quan đề tài nghiên cứu như: Các văn bản, các bài báo cáo tổng kết tình hình kinh tế xã hội của phường, các bảng thống kê, các tải liệu sách báo liên quan đến CTXH, các tiểu
luận hay các đề tài nghiên cứu, các khóa luận tốt nghiệp cử nhân hay các luận văn)
thạc sĩ nghiền cứu về vấn đề bạo lực gia đình Bên cạnh đó, tổi còn tiến hành tìm
hiểu thu thập thông tin thông qua các kênh phương tiện thông tin đại chúng như]
Trang 19
phát thanh truyền hình và đặc biệt là qua các địa chỉ truy cập tìm kiểm thông tin
qua Internet
Trên cơ sở có những thông tin đó, tôi tiến hành phân tích, so sánh, kế thừa
cd chọn lọc những kết quả nghiên cứu của các tài liệu đó nhằm mục địch phục vụ| cho việc nghiên cứu đề tài đang quan tâm đảm bảo đề tài vừa mang tính lý luận| lưửa đảm bảo tính khoa học
2.1.2 Phương pháp phông vẫn sâu Thực hiện các cuộc phỏng vấn trên các dối tượng: 3 nạn nhân bị bạo lực, 2
Ingười gây ra bạo lực, 3 người bình thường, 1 cán bộ đoàn thể, 1 cán bộ chính
quyền địa phương Quá trình phỏng vấn sâu cho phép chúng ta thu thập được
những thông tin liên quan đến đời sống tâm lý của nạn nhân BI.CĐ, diễn tiến của
lhành vi bạo lực trong khuôn khỗ đời sống các nhân của những con người cụ thế
Những thống tn đi sâu khám phá tác động của BLGĐ lâm tổn thương đến tâm lý
lcủa những nạn nhân, tác động của truyền thông trong việc làm thay đổi nhận thức
là hành vi của người dân về BLGĐ mà các phương pháp khác không khai thác
hoặc khó khai thắc dược
hư chúng ta dã biết BLGĐ là một vấn đễ tế nhị và nhạy căm chính vì vậy Imà cần dim bdo tinh khuyết danh của người dược phỏng vấn nhằm làm cho vẫn
đề được nhìn nhận và đánh giá mệt cách khách quan hơn
7.1.3 Phương pháp trưng cầu ý kiến
- Gdm 100 phiếu: Bảng hỏi được thiết kế nhằm mục đích thu thập thông tin|
chính xác nhất từ những người được nghiên cứu trên địa bàn phường Hàng Ðào|
Inhhẳm phục vụ, sáng tỏ đề tải nghiên cứu
Z2 Phương pháp can thiệp
Trang 20
- Ap dung phuong phap Phat trién cong dang trong công tác xã hội
* Định nghĩa về cộng đồng: Là một tập thể người có thể cùng nhau chung
sống trên một địa bàn nhất định Là một tập thể người có chung một nguồn gấc|
van hod, hoặc ngôn ngữ nhưng không nhất thiết cùng chung sống trên một địa
làn Là một tập thể người có chung một sự ràng buộc về thể chế, về quy định, về
quyền lợi Là một tập thể người có chung một nguyện vọng, một mục đích nhưng|
cũng cá thể không cùng chung sống trên một địa bàn nhất định Theo Macxit
“cộng đồng là mối liên hệ qua lại giữa các cá nhân vì lợi ích của các thành viên có
|sự giống nhau về các điều kiện tồn tại và hoạt động của những con người hợp|
thành cộng đồng đỏ (hoạt động sản xuất, tư tưởng gần gũi, tín ngưỡng, giá trị,
chuẩn mực, tương đồng về điều kiện sống)”
Có rất nhiều cách định nghĩa PTCĐ
* Định nghĩa chính thức của LHQ từ 1956 là: Phat trian cong dong ia mot}
tiến trình qua đỏ nỗ lực của dân chúng kết hợp với chính quyền để cải thiện các
điều kiện kinh tế, xã hội, vẫn hóa của các cộng đồng và giúp các cộng đồng này| hội nhập và đồng thời đóng góp và đời sống quốc gia” (UN-DESA,1972) Theo)
định nghĩa này PTCĐ bao hàm hai yếu tố quan trong
Sự tham gia của dân chúng thể hiện qua những nỗ lực, tinh thần tự lực,
những sáng kiến cải tiến của chính người dân, và sự hợp tác giữa người dân với|
chính quyền trong việc sử dụng các dịch vụ được cung cấp
Sự hỗ trợ kỹ thuật và cung cấp các dịch vụ của chính quyền theo hướng|
khuyến khích, thúc đẩy những sáng kiến địa phương, tỉnh tự giúp, và tính tương|
trợ lẫn nhau nhằm tầng hiệu quả những cải tiến của cộng đồng Sự hỗ trợ này có|
thế dưới hình thức các chương trình, dự án phát triển
Trang 21
Một định nghĩa gần đây hơn phản ánh xu hướng mới của PTCĐ: PTCĐ là
Imột tiến trình giải quyết vấn đề qua đó công đồng được tăng sức mạnh bởi cá
kiến thức và kỹ năng phát hiện nhu cầu và vấn đề, ưu tiền hoá chúng, huy động|
tài nguyên để giải quyết chúng và hành động chung PTCĐ không phải là một cứu
cánh mà là một kỹ thuật, nó nhằm vào sự tăng sức mạnh cho các cộng đồng để|
tự quyết định về sự phát triển của cộng đồng mình và sự định hình của tương lai
lcộng đồng mình Mục đích cuối cùng của PTCĐ là sự tham gia chủ động với tư
cách tập thể của người dân vào phát triển” (Redo - Trường CTXH và PTCĐ - Đại
gc Philippin)
Phát triển cộng đồng là một phương pháp của công tác xã hội được xây|
ldựng trên những nguyên lý, nguyên tắc và giả định của nhiều ngành khoa học xã| lhội khác như: Tâm lý xã hội, xã hội học, chính trị học, nhân chủng học , được áp|
dụng ở nhiều nước và đã phát huy vai trò trong việc giải quyết các vấn đề của các
Inhóm cộng đồng yếu thế trong thời gian qua Đá là phương pháp giải quyết một
số vấn đề khó khăn, đáp ứng nhu cầu của rộng đồng, hướng tới sự phát triển
không ngừng về đời sống vật chất và tỉnh thần của người dân thông qua việc|
Inâng cao năng lực, tăng cường sự tham gia, đoàn kết, phối hợp chặt chế giữa
Ingười dân với nhau, giữa người dân với các tổ chức và giữa các tổ chức với nhau trong phạm vì một cộng đồng
Cộng đồng thức tỉnh: nhiều dự án cải thiện đời sống được đưa vào cộng|
lđồng nhưng người dân không được hiểu đầy đủ Tốt nhất là nên giúp cộng đồng
lý thức, phân tích những khó khăn, nhu cầu và tiềm năng sẵn có để giải quyết cdc]
van dé co liên quan đến đời sống hàng ngày Việc giúp đỡ này thông qua các buổi
tiếp xúc, thắm hỏi ý kiến, bản thảo các vấn đề ưu tiên, và xác định những mặt|
Trang 22
thuận lợi, khó khăn Các khóa tập huấn trong cộng đồng cũng giúp người dan val
cán bộ địa phương hiểu đầy đủ hơn về tình trạng và tiềm năng sẵn có về nhân
lực, tài nguyên của cộng đồng Nhờ vậy người dân sẽ năng động hơn trong việc!
giải quyết vấn đề của họ
Cộng đồng tăng năng lực: những người nghèo, những người dân bình
thường nếu được tập hợp thành những nhóm nhỏ để được đầu tư, được tập|
lhuẩn bản thảo chung, tập lựa chọn nhiều cách giải quyết vấn đề, và đề ra những hành động chung để cải thiện đời sống gia đình và cộng đồng, cùng với sự hỗ trợi
từ bên ngoài (tín dụng, kỹ thuật, thồng tin ) diều này sẽ làm cho người dân vài lcán bộ tăng năng lực hợp tác, quản lý, giám sát và lượng giá dự án Quá trình|
tham gia vào dự án của người dân cũng chính là quả trình giải quyết các mâu
thuẫn và không ngừng củng cố sự vững mạnh các tổ nhóm hợp tác trong cộng|
đồng Đây chỉnh là quá trinh tăng năng lực cộng đồng
Cộng đồng tự lực: mục đích của PTCĐ không chỉ là tạo ra những thay đổi
về lượng {có nhà cửa, vốn liếng, thu nhập ) mà quan trọng hơn cả là một tỉnh
thần tự nguyện, biết hợp tác, biết chia sẻ trách nhiệm, và hiết huy động tài
Inguyén từ bên trong và bên ngoài khi gặn các khó khăn, để cải thiện cuộc sống| trong CB Như vậy, các chỉ báo một cộng đồng tự lực bao gồm: cả tăng trưởng về lượng, về sự tham gia, về năng lực quản lý và lãnh đạo của người dân trong CĐ
* Mục đích của phát triển cộng đồng
Nhiều chương trình thất bại vi người ta chỉ đặt nặng các thành tích vật|
lchất như hạ tầng cơ sở, tiện nghỉ công cộng hay các dich vụ xã hội Các chương|
trình được đánh giá trên cơ sở dự án được hoàn thành hơn là những chuyển biến|
về xã hội và con người
Trang 23
Trọng tâm của PTCĐ là con người (thành viên của cộng đồng) và phát triển
là phát triển con người vì con người Vì vậy thước đo của phát triển là sự thể hiện| tiềm năng, khả năng của con người để làm chủ môi trường của chính con người
Những tiến bộ về vật chất không kèm theo sự phát triển khả năng con người thì
chi la hai het, tam be
Do vậy mục đích chính của PTCĐ là
Tạo được những chuyển biến xã hội để đạt đến một sự cải thiện cân bằng|
cdc điều kiện sống về vật chất và tỉnh thần
Xây dựng và củng cố các nhóm, các tổ chức hợp tác trong CÐ để tạo điều)
kiện thuận lợi cho việc cải thiện CĐ
Phát huy tối đa sự tham gia, nội lực của người dân trong tiến trình phát|
triển (đặt biệt là người nghèo và người thiệt thòi)
Thực hiện công bằng xã hội bằng cách tạo điều kiện cho các nhóm thiệt|
thòi nêu lên nguyện vọng của mình và tham gia tích cực vào các hoạt động phát|
triển
* Nhóm đối tượng của PTCĐ
Càng ngày người ta càng thừa nhận rằng phương nháp PTCĐ có khả năng
giải quyết vấn đề phát triển và những thách thức mà những cộng đồng ở nông| thôn và thành thị ở các nước đang phát triển gặp phải cũng nhự những vẩn đề| của các nhóm bị mất quyền lợi, bị thiệt thòi và bị gạt ra bên lề xã hội ở những| Inước đã phát triển
Phương nháp PTCĐ tạo điều kiện cho các thảnh viên trong cộng đồng đượt|
tham gia vào mọi phương diện liên quan đến tiến trình phát triển
Trang 24
Tuy nhiên kinh nghiệm làm công tác PTCĐ ở các nước dang phát triển trong]
lquá khứ đã cho thấy nếu lấy toàn bộ cộng đồng làm đối tượng thì những lợi íchị
phát triển ít đến tay nhóm người nghèo nhất đa số lợi ich rơi vào nhớm khá giả, Inhhóm có tiềm năng kinh tế
Nhận thức mới này dẫn đến việc hình thành chiến lược phát triển mà đối
tượng là những nhóm bị thiệt thòi (người nghào, người khuyết tật, người dân tộc| thiểu số, người nông thôn, phụ nữ, người trong những hoàn cảnh khỏ khăn) Mục|
dich là nhằm tăng cường quyền lực cho cộng đầng Đó là những chiến lược “Phát| triển có sự tham gia”, “Phát triển lấy người dân làm trọng tâm” bổ sung cho chiến|
lược PTCĐ trước đây
Phát triển lấy người dân làm trọng tâm Trước tiên quan tâm đến nhân phẩm và tiềm năng của người dân
Là một tiến trình nhằm tải thiện an sinh của người dân, nhấn mạnh đến sự|
tham gia của dẫn vào tiến trình phát triển để đạt mục đích trên
Lã một mô hình phát triển xuất phát từ kinh nghiệm của người dân, vấn
hóa của địa phương và lợi ích của phát triển phải tới dân, đặc biệt là người
nghèo
* Các giá trị trong Phát triển cộng đồng
An sinh của người dân: mọi người đều có quyền được phát triển, được có| cong ăn việc làm, được đảm bảo cuộc sống đầy đủ nhân phẩm, có giá trị, được|
tôn trọng và được bảo vệ
Cũng bằng xã hội: mọi người đều có quyền, có cơ hội như nhau để thỏa
Imãn nhu cầu cơ bản và giữ gìn giả trị và nhân phẩm của mình Công bằng xã hội
Trang 25
đòi hỏi sự phân bố lại tài nguyên vả quyền lấy quyết định trong xã hội
Tình thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội : chúng ta tìn rằng con người lưới tư cách là một thành tổ của CÐ và XH không chỉ quan tâm đến cá nhân mình
Imà còn có trách nhiệm với đồng loại, và cùng nhau giải quyết những nhu cầu, vấn
dé chung
Nhân viên CTXH khi tiếp cận và hội nhập với cộng đồng cần phải:
- _ Phân tích các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa và các vấn đề cần quan tâm,
tính chung và tính riêng biệt
Xây dựng, bồi dưỡng các nhóm nòng rốt
Thành lập cơ chế hợp tác nhóm hãnh động trong cộng đồng
Phát huy tính tích cực của cá nhân và tiềm năng của công đồng
Tổ chức triển khai các chương trình hành động Tống kết, rút kinh nghiệm, lượng giá các kết quả Tăng cường, mở rộng các mổi liên kết trong cộng đồng
Phát huy tính bền vững và lan tỏa của mô hình
Phúc trình trong công tác xã hội
B NỘI DUNG Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1 Các khải niệm
1.1.1 Nhận thức
Theo quan điểm triết học: Nhận thức là một quá trình phản ánh tích cực,
tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc con người trên cơ sở thực tiễn, Inhäm sáng tạo ra những tri thức về thế giới khách quan đó Quan niệm trên đây|