Luận văn tư tưởng giáo dục của fukuzawa yukichi Ý nghĩa của nó Đối với tư tưởng giáo dục của phan bội châu

Không những thể, giáo dục còn góp phần đắc lực vào công cuộc bão vệ và xây dựng đất nước Chính vì vậy, tại Nghị quyết Irung Ương VILI Khóa XI có nhấn mạnh, giáo dục là quốc sách hàng đ

ĐẠI HỌC QUOC GIA IIA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VÀ NHÂN VĂN

LIU THT YEN

TU TUGNG GIAO DUC CUA FUKUZAWA YUKICHI VA ¥

NGIIĨA CUA NO DOI VOI TU TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA PHAN

BỘI CHÂU

LUAN VAN THAC Si

CHUYÊN NGÀNH TRIẾT HỌC

Hà Nội — 2015

ĐẠI HỌC QUOC GIA IIA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VÀ NHÂN VĂN

LIU THT YEN

TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA FUKUZAWA YUKICHI

VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐÔI VỚI TƯ TƯỞNG

GIÁO DỤC CỦA PHAN BỘI CHÂU

LUAN VAN TIIAC Si

CHUYEN NGANH TRIET HOC

Mã số: 6U 22 03 01

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần ‘Thi Hanh

Ila Noi — 2015

LOI CAM DOAN

Lôi cam doan luận văn này là kết quả nghiên cứu của tôi dưới sự

hướng dẫn khoa học của TS Trần Thị lạnh

Tôi cũng xin cam đoan, dễ tải này không trùng với bắt cứ dễ tải luận

văn thạc sĩ nảo đã được công bế ở Việt Nam Dễ tải có sự kể thừa, chất lọc

va phát triển Lừ những tải liệu chuyên ngành có vấn để liên quan

'Tôi boàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung của để tài

Người cam đoan

Lưu Thị Yến

LOI CAM ON

luận văn là kết quả của sự dạy dỗ tận tình, sự góp ý chân thành của

tất cả các thầy giáo, cô giáo và sự cô gắng, nỗ lực của bản thân tôi trong

suốt thời gian họo (ập, rên luyện lại Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa

học Xã hôi và Nhân văn - Dai hoc Quốc gia Hả Nội

Qua đây cho tôi xin gửi lời cẩm ơn chân thành tới các thầy giáo, cô

giáo trong Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học xã hôi và Nhân văn

nói riêng, cũng như tất cả các thay giáo, cô giáo đã truyền đạt cho chủng tôi

kho tảng kiến thức vô cùng quý báu trong quá trình học tập tại Trường Đặc biết, tôi xin bảy tổ lòng biết ơn sâu sắc dén TS Trần Thị Hạnh - người đã

trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo để tôi hoàn thành luận vấn thạc sĩ này

Đẳng thời, tôi xin chân thành cảm ơn chân thành đến tất cá bạn bẻ, người thân, đồng nghiệp - những người đã luôn ở bên giúp đỡ và động viên

tôi suốt trong quá trình học tập và thực hiện luận văn nảy

Tôi xin chân thành cảm ơn!

THả Nội, ngảy 30 tháng 12 năm 2015

Lưu Thị Yến

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

'Theo Hỗ Chí Minh, giáo dục có vai trò hết sức to lớn trong việc cải

†ạo con người cũ, xây dựng con người mới 'lrong tập thơ “gục trung nhật

ở bài Dạ bán (Nửa đêm) Người đã viết “Thiện, áo nguyên lai vô định

tính, đa do giáo dục địch nguyên nhân” (nghĩa là: thiện, ác vôn chẳng phải

là bản tính cỗ hữu, phần lớn đều do giáo dục mà nên) Không những thể,

giáo dục còn góp phần đắc lực vào công cuộc bão vệ và xây dựng đất nước

Chính vì vậy, tại Nghị quyết Irung Ương VILI Khóa XI có nhấn mạnh, giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển,

giáo đục là sự nghiệp của toán Đăng, của Nhà nước vả của toản dân, mục

tiêu của giáo dục là nâng cao dân trí, đảo tạo nguồn nhân tài, phát triển giáo dục gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và củng cố an ninh quốc

phỏng

Giáo dục đảo tạo có ý nghĩa quan trọng là chìa khóa, là động lực

thúc đẩy nền kinh tế phát triển Sự lạc hậu và yếu kém của nền giao dục,

bao giờ cũng phán chiếu một cách biện chứng chính cơ chế quản lý kinh tế

- xã hội của một nhà nước Tuy nhiên, đến lượt nó giáo dục cũng góp phần

tác dông trở lại, kìm hãm vả ngăn cân sự phát triển của xã hội Hiện nay,

Trước ta đang tham gia vảo quá trỉnh toản cầu hóa của thế giới, những ảnh

thưởng Lich cực và tiêu cực của quá trình loan cầu hóa lac động tới hầu hết các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa - giáo dục Lễ khắc phục

những tác động tiêu cực của toản cầu hóa đối với nước ta, chứng ta cần

phải đổi mới trên mọi lĩnh vực Trong đó, giáo dục phải có một cuộc “cách

mạng” thực sự, để tiến kịp với các nước trong khu vực và trên thế giới

nhằm thoát khỏi sự lạc hậu, lỗi thời như hiện nay

Trong quá trình đi mới giảo dục cẦn nắm chắc phương pháp luận

Hỗ Chí Minh: Dỗi mới “không phải cái sì cũng bô hết, không phải cdi gt

1

cũng làm mới Cái cũ mà xấu tủ phải bô Cái cũ không xắu mà phiên phức thì phải sửa đối lại cho hợp lý Cái gì cũ mà tốt tì phát triển thêm Cái gì

moi ma hay thì phải làm [3T, tr94-95] Đây cũng chính là sự kết hợp

nhuần nhuyễn giữa phớp biện chứng duy vật cia chti nghia Mac - Lénin với

phép ửng xử linh hoạt của văn hóa phương Dông trong phương pháp luận

16 Chí Minh

Cuối thể kỷ XIX - dầu thể ký XX, tỉnh hình chính trị - xã hội của thể

giới và Việt Nam có nhiều chuyển biến quan trọng Các nước Châu

Châu Phi vá Châu Mỹ La tình lần lượt trở thành miếng mỗi béo bở của

thực dân, để quốc trên con dường mở rộng thị trường Nhiễu nước dã biến

thành thuộc địa, nửa thuộc địa và làm sân sau của chúng, đặc biệt là khu

vực Châu Á Việt Nam cũng chịu chung số phận, từ năm 1885 dến năm

1883, sau hơn 20 năm kháng cự thất bại, nước ta trở thành một nước nửa

phong kiến nữa thuộc địa của thực din Pháp Trong hai mươi năm đó, thực

tiễn chính trị - xã hội Việt Nam dã tạo ra sự chuyển biển mạnh mẽ, sôi nỗi

trong tư tưởng của các nhà yêu nước nhằm giải quyết những vẫn đề bức

thiết và cần bách của đần Lộc

Củng vị trí địa lý thuộc Châu Á, cùng bị để quốc thực dân de dọa,

xâm lược nhưng cuối thể ky XIX, Nhật Bản thực hiện một cuộc cải cách

Minh Trị đuy tân (1868 - 1892) làm cho Nhật Bãn phát triển một cách

nhanh chóng và thần kỳ, tử một nước yêu kẽm đã trở thành một nướ cd du

khả năng, tiềm lực chống lại các lực lượng xâm lược Trong đó, nội dung

cuộc cải cách Minh Trị chủ trọng ưu tiên vào lĩnh vực giáo dục Những

thành tựu to lén trong cuộc cải cách giáo dục thời Minh Trị đem lại, phải kế

đến công lao cúa các nhà tư tưởng hàng đồ u Nhật Bản lúc bấy giờ như

Men Armoii (Sâm Hữu 18) (1847 - 1889) va Fukuzawa Yukichi (Phuc Trach Du Cat) (1835 - 1901) D&c biét, Fukuzawa Yukichi là một nhà tư

tưởng, nhà giáo dục lỗi lạc tại Nhật Bản xuất thân từ tầng lớp võ sĩ dưới

thời Minh "Trị

Tukuzawa Yukichi là một nhà tư tưởng “khai quốc công than” có

ảnh hưởng sâu rộng nhất đến xã hội khật Hân cận đại Những tư tưởng về

chính trị - xã hội, kinh tế - văn hóa mả Eukuzawa Yukichi truyền bá góp phần thúc day sự phát triển của Nhật Bản đương thời Bên cạnh lá một nhà

chính trị, ông cỏn là một nha giáo dục tiến bô và lỗi lạc của đất nước Nhat

Tiên Những tư tưởng tiến bộ về giáo dục của ông được thị hành và áp dụng

trong cuộc cải cách Mimh Trị duy tân, nhờ dó mới thu dược sự thảnh công

vang đội của cuộc cải cách này Tư tưởng về giáo đục của ông đến thời đại ngày nay vẫn còn nguyên giá trị tạ lớn

Nhật Bắn trở thành một tâm gươn g cho các nước cùng khu vực học tập trong đỏ có Việt Nam Ở Việt Kam, những người tiếp thu tư tưởng duy

tân Nhật Bản không ai khác chính là những nhà Nho yêu nước tiến bộ như:

Đăng Huy Irứ, Nguyễn Irường Tô, Nguyễn Lộ 1rạch, Phan (*hầu 'Irinh

Đặc biệt, có Phan Bội Châu, Phan Bội Châu đã tìm tới Nhật Bản để thực

hiện con đường cứu nước của mỉnh | Trước lả cẪ u viện binh sau chuyển

sang chính sách cầu học Điều này được thể hiện rõ trong phong trào Đông

Du do ông và một số nhà tư tưởng cùng chí hướng khác khởi xướng và

†hực hiện

Trong hoạt động thực tiễn cách mạng và hoạt động nghiên cứu lý

luận của mình, Phan Bội Châu rất coi trọng nền giáo dục nước nhà _, giáo đục con ngư ời.1ư tưởng về giáo dục của ông là sự chuyển biển từ cái cũ, cai lac hậu đến với những tư tưởng tiền bộ Sự chuyển biển đó bắt nguồn từ

ach Minh Tri duy lan 6 Nhật Bản, hay nguyên nhân sâu xa chính

là tư tưởng của Fukuzawa Yukichi- nhà giáo dục lỗi lạc hàng đầu Nhật Bản

lúc bấy giờ ĐỂ tìm hiểu, nghiên cứu rõ về tư tưởng giáo dục của Fukuzawa

Yukichi va lam rõ ÿ nghĩa của nó tới tư tưởng của Phan Bội Châu, tôi đã

lựa chọn để tài: “7w tưởng giảa đục của Fukuzrawa Yuhichi và ý nghĩa

của nà dến tư tông giáo dục của Phan Bội Châu” làm dễ tài luận văn

cao học của minh.

2 Tinh hinh nghiên cửu

‘Treng quá trình nghiên cứu tải liệu, đã có một số công trình nghiên

cứu về tư tưởng Fukuzawa Yukichi về giáo đục và tư tưởng giáo dục của

Than Bội Châu dưới các góc độ và nhiều quan điểm tiếp cận khác nhau 'Irong phạm vi của để tài mà ta có thế kế đến một số công trình nghiên cứu

dưới đây được phân loại theo thời gian

a Các công trình nghiên cửa vỀ lư tường giáo dục của Fukuzawa

Yukichi

Năm 2002, Hội thông tin giáo dục quốc tế kết hợp với Nhà xuất bản Chỉnh trị quốc pìa xuất bản cuỗn “Hiện dại hóa giáo đực Nhật Bản" Nội

đung cuốn sách trình bày cả về mặt tư tưởng, hệ thông nội dung và phương

pháp, nhân mạnh đến cải cách giáo dục thời Minh Trị đuy tần và vai trỏ của

nó đổi với nền giáo dục Nhật Bản hiện nay Cuỗn sách có để cập đến tư

tưởng giáo đục của Fukuzawa Yukichi nhưng chỉ khát quát một cách cơ

bản và trong một số nội dung nhất dịnh

Nhật Bản thay đa đổi thịt toàn bộ điện mạo của đất nước nhờ thực

ch Minh Trị duy tân Đề tài này được nhiều nhà nghiên cứu

đi sâu tìn hiểu trong đỏ là luận án Tiển sĩ của tác giã Đặng Xuân Kháng

hiện cuộc vai

“Cải cách giáo đục và những tác động chủ yêu đối với sự phát triễn kinh tế

- xã hội Nhật Bản” (2003) Luận án đề cập đến những vẫn đề cần phải đổi

mới trong cuộc cái cách giáo dục lả phương pháp nội dung Qua đó, tư

tưởng giáo dục của Iukuzawa Yukichi được để oập một cách cơ bản

Năm 2012, tác giả Dương Thị Nhẫn có công trình nghiên cứu dẫy dú

và sâu sắc về tư tưởng giáo dục của Fukuzawa Yuk:ichì: “7m hiểu tư trông

duy tén về giáo dục của Fukusawa Tukicbi” Nỗi dung của luận văn tập trung bản về những vẫn dễ cỏ tính then chốt lả tư tưởng giáo dục của

Fukuzawa Yukichi với nội dung n ổi bật như : Mục đích giáo dục, nguyên

tắc tiến hành giáo dục, nội dung piáo dục và phương pháp giáo đục của ông luận văn dã trình bày sự ảnh hưởng tư tưởng giáo dục của ông đối với

4

DANII MUC TAI LIEU THAM KIIÃO

1 Aiichi Aoki (chủ biên) (2006), Mhật Hân đất nước và con người, (Người

địch: Nguyễn Kiên Trường), Nxb Văn học, Hà Nội

2 Phan Boi Chau (1976), “Van the chon lec”, Nxb Van hoc, Ha Nội

3 Phan Bội Châu (1962), Viét Nam qude sứ khảo, ( Người dịch: Chương

Thâu), Nxb Giáo dục, Tà Nội

4 Phan Bội Châu (2001), Toản Tập, tập 1, Nxb Thuận Hỏa và trung lâm

văn hóa ngôn ngữ Dông Tây, Hà Nội

5 Phan Bội Châu (2001), Toản Tập, tập 2, Nxb Thuận Hỏa và trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội

6 Phan Bậi Châu (2001), Toàn Táp, tập 3, Nxb Thuận IIóa vả trung tâm

vần hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội

7 Phan Bội Châu (2001), 7oản Tập, tập 4, Nxb 'Thuận Hóa và trung tim

văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội

8 Phan Hội Châu (2001), #oản Tập, tập 6, Nxb Thuận Hóa va trung tâm

văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội

9 Phan Hội Châu (2001), Toản Tập, tập 7, Nxb Thuận Hỏa và trung lầm

văn hóa ngôn neit Dang “1%

10 Phan Bội Châu (2001), Toản Tập, tập 10, Nxb Thuận Hóa và trung tầm

ây, Hả Nội

van hoa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội

11 Nhật Chiêu (2007), Nhật Đứn trong chiếc gương soi, Nxb Giáo dục, Hà NOL

12 Ngô Bích Đảo (2013), “Ảnh hướng tr tưởng cdi cach gido dục từ thời

Minh Tri (Meiji) NI

Kinh nghĩa thục", Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Triết học, Mã số

60.22.03.01, Khoa Triết học, Đại học Khoa học Xã hội vả Nhân văn, Hà

NOL

13 Lé Dinh Ha (2000), Cude doi Phan BGi Chdu, Nxb Thanh Niễn, Hà Nội

ứ Bản đến tư trông giáo đục của phong trào Đông

14 Dương Phú LHệp, Phạm [éng Thái (2004), Nhật Bản trên con đường cái cách, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

15 Nguyễn Văn Ilòa (1996), Từ tưởng Phan Bội Châu về Bản thế luận,

Tạp chí báo chí và tuyên truyền, số 4, tr.33 - 34

16 Nguyễn Văn Hòa (1996), 7w zưởng của Phan Hội Châu về vai trò của

trị thức trong đời sống con người, Tạp chỉ Triết học, số 4, tr.32 - 34

17 Nguyễn Văn Hỏa (2000), Pan dễ giáo đục trong tư tưởng cúa Phan Bội

Châu, Tạp chí Triết học, số 1, tr.39 - 40

18 Nguyễn Văn Hòa (2006), Tw tướng triểt học và chính lrị của Phan Bội Châu, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

19 Nguyễn Quốc Ilùng (chủ biên) (2005), Lịch sử Nhật Bán, Nxb Thể Giới, Hả Nội

20 Vũ Thị Minh Hương, Vũ Văn Sạch (biên soạn) (1997), Văn thơ Lông

Kinh nghĩa thục, Nxb Văn hóa, Tà Nội

21 Nguyễn Văn Kim (1997), “Chế độ giáo dục Nhật Hán thời ip

Tokugawa Nhiing đặc điểm liêu biễu"”, Tạp chỉ Nghiên cứu lịch sử, số 5,

trS9-69

22 Cung Hữu Kháng (2006), Vải nét về Nhật Bàn thời Minh Trị (1868 -

1912), Tạp chí nghiên cửu Đông Bắc Á, số 6, tr.51-56

23 Đăng Xuân Kháng (1995), “Những bước phát triển của nền giáo dục

Nhật Hản từ cuỗi thể kỷ XLX đến na” Tap chí Khoa học - DHQGHN,

chuyển san KITXI &NV, tập 11, số 2, tr 52-S5

24 Đặng Xuân Kháng (2003), Cai

yếu đổi với gi phát triển kìnnh tê - xã hội Nhật Bản (Tit Minh tri duy tan

ich gido dục và những tác dộng chủ

đến thời kỳ sau chiễn tranh thể giới thử hai), Luận án Tiên si Lich su, Ma số: 5.03.04, Khoa Lịch sứ, Trường Đại học khoa học xã hội vả nhân văn,

TH nội

25 Vũ Khiếu (1997), Nho giáo vả sự phát triển ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

6