Luận văn trung tâm tin một yêu cầu tất yếu của phát thanh hiện Đại

đáp ứng được đẩu vào cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình “Tuy nhiên, Trung Tâm Tin của các cơ quan báo chí, trong đó có loại hình phát thanh, có phạm: vì thủ thập thông tín

DAI HOC QUOC GIA HÀ NỘI

Truong Dai hoe Khoa hoc x4 h6i va nhan van

Khoa Bao chi

Luận văn tối nghiệp Cao học :

“TRUNG TAM TIN

LI MỘT YEU CAU TAT YEU CCA PHAT THANH HIỆN ĐẠI “

Chuyên ngành : Báo chí hạc

Mã số : 60.32.01

Hoc vién : Giang Trung Sơn

Lép Cao hoc béo chi K-7

Giáo viên hướng dẫn : PQS D TS Vit Duy Thong

Mục lục

Mở đầu

Chương 1 : Một số vẫn đề lí luận và thực tiễn

1.1 Tin - Trung Tam Tin

1.2 Thế nào là phát thanh hiện đại 2

1.3 Trung Tâm Tìn — một yêu cẩu tất yếu của

phát thanh hiện đạt

1.4 Khái quát lí thuyết hệ thống

Chương 2 : Trung Tâm Tìn của Đài phát thanh hiện đại

2.1 Tổ chức, vận hanh Trung Tam Tin ¢ Dai TNVN

2.2 Trung Tam Tỉn ở một số đài phát thanh

trên thế giới võ trong nước,

2.3 Một số tiêu chí cơ bản cla Trung Tam Tin

Mở đầu :

1 Tính cấp Lhiết của dẻ Lài :

Cáo Đài phát thanh trên thể giới và ở nước tạ trong quá trình hoạt

động đều phải xây dựng bộ phân làm tin, và sau đỏ ở nhiều nơi đã phát

triển thành Trung Tâm Tin Tuy nhiên, việc này từ trước tới nay đều

xuất phát từ nhu cầu thực tiễn Chưa thấy một công trình nào mang tinh 1í luận về báo chí học nghiên cứu một cách hệ thẳng để trả lời các câu tôi : Vì sao phải có Trang Tâm Tín ? Trung Tam Tin được xây dung

như thế nào và làm việc gì? Quản lí, vận hành Trung Tâm Tin ra sao

để đáp ứng tốt những yêu cầu thực tiễn ?

Trong xu thể phát thanh hiện đại gay nay, Trung Tam Tin thực

sự dã trở thành một yêu câu tất yếu, là tiểu chí quan trọng dé danh gia

một Đài phát thanh Tuy nhiên, việc xây dựng, quân lí và vận hành nỏ

như thể nào là điều cần được trả lời bằng cách nghiên cứu hệ thống hơn,

trên cơ số đúc rút kinh nghiệm những cách làm khác nhau từ thực tiến,

sử dựng lí luận để soi rợi, đổi chiếu, khái quát ; từ đỏ đưa ra những, phương án, giải pháp để xây dựng, vận hành và phát triển Trung Tâm

Tin phủ hợp với yêu cầu phát thanh hiện đại

Việc trả lời các câu hỏi đỏ chỉ có sức thuyết phục khi được gắn với hoàn cảnh kinh tế - xã hội và điểu kiên, nhiệm vụ của từng Đài phát

thanh oy thé Vi vay, những phương ản, giải pháp, mô hính được đưa ra trong luận án khi áp dụng vào một Dải phát thanh cụ thể căn gắn vào

những thưan số phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, chức năng, nhiệm vụ

của nó

2 Lịch sử nghiên cứu vẫn để :

Tử trước tới nay chưa cỏ công trình nảo ở trong nước nghiên cửu

mang tỉnh hệ thống và về việc tổ chức hoạt đông ciia Trung Tam Tin Việc tổ chức hoạt đông của Trang Tâm Tñn ở Đài Tiếng nói Việt Nam

từ năm 1994 đến nay hầu như chỉ dựa trên kinh nghiệm thực tiến, vừa

lâm vừa học và đúc rút kinh nghiệm Các bô phận lâm tin 6 nhiéu dai

phát thanh địa phương cũng ở trong tỉnh trạng tương tự

Ở nước ngoài, chủng tôi cũng chưa được đọc một tài liệu nao mang tính tổng hợp, hệ thông vé van để này Tuy nhiên, qua những, chuyên tham qưan, khảo sát ở nước ngoài, chúng tôi cũng có một số tư

liệu và kinh nghiệm màng tỉnh tưưn khảo Có một số phương án, để xuất, mô hình tế chức Trung Tàm Tin được ding trên các tạp chi

chuyên ngành phát thanh ở trong nước và nước ngoài, nhưng chưa

mang tính hệ thống va khải quát, mới chỉ gắn với những yêu câu cụ thể,

với một rô hình đải phát thánh cụ thể

3 Mục dích nghiễn cứu :

Khang định tỉnh tất yếu cần phải có của Trung Tâm Tin ở một Đài

phát thanh hiện đại, Đưa ra tiêu chí, mô hnh chúng về việc tổ chức hoạt

động của Trung Tam Tin otia Đải phát thanh hiện đại ; ép dụng, vận

hành vào một Đài phát thanh cụ thể là Đài Tiếng nói Việt Nam, hưởng

phát triển trong nhiễu năm tới phủ hợp với yêu cầu phát thanh hiện đại

4.Phương pháp nghiên cứn :

Khảo sát thực tiễn, thắng kê, phân tích Sử đựng lí luận báo chí

học và lí thuyết hệ thống trong việc kháo sát, nhìn nhận, phân tích, đánh giá và dự bảo xu hướng phát triển

Với mục đích, yêu cẩu và hướng nghiên cứu như vậy, luận văn được trình bày đan xen câ phần lí luận và thực tiễn khảo sát, phân tích trong lừng chương mục ; bao gồm 3 chương như mục lục.

Chương 1: MOt s6 van dé li ludn va thre tiễn

1.1 Tin - Trung Tam Tin :

Tin Ute là ruột thể loại bảo chỉ xung kích, mũi nhọn Đặc biệt đói

với loại hình bao chi phát thanh, tinh xưng kích, raũi nhọn đỏ càng được

thê hiện rõ Tím tức phát thanh không chỉ cập nhật, mà hiện nay phải cập

giờ mà hơn thế nữa là phải đưa vào bất ki lúc nào thích hợp, hiệu ích

rải Thực tiến liện nay ở Đài Tiếng nói Việt Nam đang sử dụng các loai fin chi yéu 1a: tin théng báo, tín sâu, lim có sự tham gia của nhận vật trong cuộc, tin bình Thông tấn xã Việt Nam và các loại hình báo chí

khác sử dụng các loại tin được phân cha như sau : tin vấn, tm ngắn, tin

có chiều sáu, tin tổng hợp, tin tường thuật, tín bình, ghi phéng van va tin

công báo Còn cic dai phat tanh ở châu Âu và nhiều nước khác sử dụng cách phân clủa tim lức rửuư sau : tín thông tấn, trì bình luận, lim

chính luận nghệ thuật

Trung Tầm Tìn được đề cập trong luận văn này là một khải niệu

sinh ra từ thực tiễn, là trơi tổ chức sản xuất tín ; thu thập, khai thác các ngưồn tin khác nhau ; xử lí, so sãnh, đối chiếu, thẩm định biên tập, tổng

hyp, và lhể hiện tìn tức trong các bản tin, chương trình thời sự của Đài

phát thanh

Nhìn chưng, đối với một đài phát thanh hiện đại, Trung Tâm Tin

có chức năng, nhiệm vụ chính là :

+Tỏô chức 1iguÔn tin

+ Kiểm chứng tin qua các nguồn

+ Xử lítin

+ Cung cap tin

O utnéu dé phat thank, Trung Tam Tin dam nhậu trực tiếp nhiệm

tụ thông tìn tuyên truyền, có thêm các chức nâng :

+ Thiết kế, thể hiện bản tín, chương trình tin tức

+ Thu thập, xử lí thông tin phản hải

Nhiễm đáp ứng nhú câu thông tin chính xác, chân thực, nhanh, kịp

thời, hiện nay Trung Tâm Tim ở nhiều đài phát thanh đã tổ chức tốt việc

sẵn tin, nuôi tìn., trao đổi, mua bán tin

Vậy Trung Tâm Tin ở Đài phát thanh giống và khác với Trung Tam Tin hay bộ phận lầm tin ở các loại hình bảo chí khác như thế nào ? Trung Tam Tìn ở Đài phát thanh giống và khác với Trung Tâm Tin ở các

co quan, đơn vị không phải là báo chí như thế nào 2 Các cân hỏi này sẽ

được làm rõ hơn trong những phẩn tiếp theo Tuy nhiên có thể nhìn chung như sau

Thứ nhất, Trung Tâm Tìn của Đài phát thanh hay của các loại hình báo chí khác, của các cơ quan, đơn vị không phải là báo chí đều

phải tổ chức thu thập thông rin, tư liệu qua tất cả các nguồn cố thể đáp

ứng được đẩu vào cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình

“Tuy nhiên, Trung Tâm Tin của các cơ quan báo chí, trong đó có loại

hình phát thanh, có phạm: vì thủ thập thông tín, tự liệu phải được mở rộng hơn do là đơn vị truyền thông đại chủng phải đáp ứng nhu cầu thông tin thuộc mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, Còn Trung Tâm Tin cia vac đơn vị không phải là báo chí thường chỉ thực hiện nhiệm vụ nay trong phạm vì những lĩnh vực có liên quan hoặc chuyên ngành hẹp

và sâu Tuy nhiền, mặc dù đầu vào cia Trung Tam Tin thuộc Đài phát thanh hay các cơ quan báo chí cỏ rộng hơn bao nhiêu cũng không thé bao trũm đầu vào của Trung Tâm Tin thuộc các đơn vị không phải là

báo chí, Điều này do chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị qui định, đồng thời phụ thuộc vão chính khả năng tổ chức nguồn đầu vào của

‘Trung Tam Tin Có thể hĩnh dung bằng sơ đồ sau :

Nguồn, đầu vào gúa Trưng

Tam Tin thuộc các đơn vị báo chí

Nguồn, đầu vào của

‘Trung Tam Tin

liệu để cùng lúc đưa đến cha đông đảo công chúng cơ hội tiếp nhận un

tức một cách đồng thời cùng lúc và nhanh nhất Cái khó của việc xử lí

tổng

thông tin, tư liệu ở đây lä cố gắng lầm sao cho mọi người thuộc các

lớp khác nhau, với trïnh độ và khả năng tiếp nhận khác nhau có thể cùng hiểu đúng một nghĩa Trong khi đó, Trung Tâm Tin của các đơn vị không phải là báo chí thì phải xứ lĩ thông tin, tư liệu nhằm mục tiêu

khác, có thể để các nhã quản lí sử dụng làm căn cứ ra các quyết định

quản lí hoặc nếu rộng hơn thì chỉ ở mức đệ nội san chuyên ngành Có

thể thấy, Trung Tâm Tin nào cũng có các khâu công việc phải thực hiện

như : thu thập, lựa chọn, xử lí thông tin, tư liệu, phản tích, tổng hợp, thống kê, báo áo Tuy nhiên, trong khâu phái thanh thì khác nhau, Trung Tam Tin của các đơn vị không phải là báo chí thì chú yếu là phat hành có địa chỉ hoặc trong nội bộ ngành, linh vực ; còn Trung Tâm Tin cia cde don vi bdo chi thì phất hành đại chúng, Có thể hình dung theo sơ

uủa các | Thu thập, lựa chọn Trung Tam

donvi | Xử lí thông tim, tư liệu, Tím của các

báo chí | Phân tích, tổng hợp đơn vị không,

- Thống kê, báo cáo phẩt là báo

chí

Phát tầnh có địa chỉ, nội bộ

xơđâ2

Thứ ba, Trung Tâm Tin của Đài phát thanh phải thu thập, xử lí

thông In, tư liệu với khối lượng lứn hơn, thời gian gấp gần hơn so với

nơi thu thập, xử lí thông an, tư liệu của các loại hình báo chỉ khác ( kế

cả truyền hình và báo mạng ) Điều này do đặc trưng, đặc điểm của loại hình phát thanh qui định Đặc thù riêng của phát thánh là kha nang thông tin nội dung nhanh, trực tiếp Thông tin phát thanh có khã năng cùng lúc phát đi trên diện rộng đến nhiều đối tượng khác nhau, tạo ra

được hiệu ứng xã hội một cách nhanh chóng Tuy nhiên, phát thanh có

hạn chế là mức độ xác định của thông tim phụ thuộc vào sự chú ý, tập

trung và cả trình độ thu nhận của người nghe Thông tin phát thanh xuất hiện theo chuỗi tuyến tính, nên người nghe chỉ cần một thời điểm không

tập trung là đã có thể hiểu không đúng hoặc không đẩy đủ nội dung thông tin Một nét riêng nữa là trong phát thanh, từ khâu khai thác thông tin đến khâu xử lí và trình bày thông tin dếu là kết quả của lao động tập

thể Trong đó mối người đều có nhiệm vụ và chức nang riêng, nhưng,

phải am hiểu và phối hợp ăn khớp, đồng bộ và nhịp nhàng với công việc của người khác Điều này sẽ tiếp tục dược phân tích sâu hơn ở các phần sau

1.2 Thế nào là phát thanh hiện đại ?

Đúng là phát thanh hiện đại có thể nhìn thấy ngay ở phương tiện

kĩ thuật hiện đại Tuy nhiền, điêu mày không có nghĩa cứ kĩ thuật hiệt

( thanh hiện đại Khái niệm phát thanh hiện đại được sử đại là có l

dụng ở đây là để chỉ cách thức đáp ứng nhu cầu của cuộc sống hiện đại

bằng phương tiện phat thanh, với tư cách như một kênh truyền thông đại

chúng hữu hiệu, một công cụ báo chí của cá nhân, tổ chức, ông đồng,

xã hội

Cuộc sống hiện đại là xã lội thông tin, xã hội công nghiệp hay nông nghiệp, thì phát thanh hiện đại phải đáp ứng tốt nhu cầu đó Cuộc sống hiện đại ở nơi nào cố đông người già thì phát thanh hiện đại phải

ưu tiên cho người già, đông người trẻ tuổi phải ưu tiên chơ người trẻ

tuổi, đông người nghềo phải ưu Liên cho người nghèo,[1 Như vậy có thể

thấy phát thanh hiện đại trước hết là hiện đại ở định hướng nội dung và

liễu lượng thông tin.

Cách thức thông tin theo định hướng đó mà hiện đại Có cần tăng,

tĩnh thời sự và khối lượng thông tín hay phải ưu tiên đưa thông tin tổng hợp theo chiểu sâu ? C6 thể thông tin nhanh nhạy hay cẩn phải kiểm

tra, thẩm định kĩ càng ? Thông tin một chiểu hay nhiều chiểu ? Rồi thông tin bằng lời nói của mảnh hay của nhiều người ? Đó là những cau hd: ma phải trả lời được nó mớt có thể nhìn nhận đúng về phát thanh hiện đạt

Đương nhiên là kĩ thuật phải hiện đại mới đáp ứng được yêu cầu của phát thanh hiện đại Đến thời đại của phát thanh kĩ thuật số rồi thì thật khó hình dung nơi nào sử dụng Kĩ thuật truyền thanh hay kĩ thuật

phát thành analog lại có thể đáp ứng tốt nhụ cẩu của cuộc sống hiện đại đang không ngững thay đổi, đi lên

1.3 Trung Tâm Tin LÍ một yêu cầu tất yếu của phát

thanh hiện đại :

1.3.1 Vẻ lí hiện :

Trước hết, với tư cách là một kênh quan trọng của quá trình

truyền thông, báo chí nói chung và một đài phát thanh nói riêng phar

đảm bảo các yếu cầu sau:

- Tả công cụ hiệu dụng đối với người sử dụng nó để truyền thông

điệp

- Đầm bảo truyển thông điệp khách quan, trung thực, chính xác

và nhanh nhất đến người nhận thông điệp Thông điệp, thông tin không

bị nhiễu.

- Đảm bảo tính hiệu quả của quá tình truyền thông điệp, bao gồm nhận thông tin phản hồi qua kênh truyền thông

Đài phát thanh được xem là một kênh truyền thông hiệu dụng

Trong diéu kiện kinh tế phát triển, đời sống dược nâng cao, mọi người bị

cuốn vào nhịp sống và lam việc khẩn trương, wuyén thông qua đài phát

thanh cảng có hiệu quả cao và đại chủng hơn Mặt khác, với chức năng của một cơ quan báo chỉ, không có đài phất thanh nào dừng lại ở việc

truyền thông một chiểu Sự phản hồi thông tín từ người tiếp nhận là công

chúng ngày càng được thực hiện qua kênh báo chỉ nhiều hơn để trở lại

đối với người sử dụng báo chí Sự phản hồi đồ không chỉ dừng lại ở việc

điểm thư, trích dẫn ý kiến, mà nhiều khi là việc tổ chức cả các diễn đần kéo đài ngầy hoặc định kì Người sử dụng báo chỉ để truyền thông tin

lúc đó lại đóng vai trò người tiếp nhận thông tin Sự thay đổi thường xuyên đó làm chơ báo chí nói chung và các đài phát thanh nói riêng trở

thành một kênh truyền thông khách quan, đáng tin cậy hơn

Vấn để đặt ra ở đây là các thông điệp truyền qua kênh này có

“ như thế nầo ? Nếu nhìn

được phép “ chế biển “ không và " chế biến

nhận về truyền thông với đầy đủ các góc độ của nó, đạc biệt là đối với

truyền thông đại chúng thì việc này là cần thiết, thậm chí có thể nói là bất buộc phải lâm Nếu như có một thông điệp nào đó cần truyền đến số

đông người với trinh độ, vị trí, điều kiện sống, sở thích khác nhau thì cố nhiểu tiêu chí phẩi đạt được, nhưng quan trong nhất là phẩt làm che

ngưỡi tiếp nhận hiểu được thông điệp theo đúng mong muốn của người

truyền thông diệp Muốn vậy trước hết người truyển thông điệp phải

hiểu được người tiếp nhận Nếu không đạt được tiêu chí này, đặc biệt là

đổi với truyền thông đại chúng thì có thể dẫn đến hiệu ứng ngược Trước

hết là mỗi nhúm người khác nhau có sự hiểu không giống nhau về thông

điệp, sẽ dẫn đến sự phắn ứng, hành vi khác nhau Nếu điểu này kéo dài

vô hình chung đã biến việc tiếp nhận kết quả truyền thông thành độc

quyền của một vài người hoặc một vài nhóm người Nguy hiểm hơn là

dần dân người tiếp nhận không còn tin vào những thông điệp về sau nữa

Vậy nén, chính sự cần thiết phải “ chế biến “ thông điệp như vừa phân tích đã qu: định tính tất yếu phẫt eó Trung Tâm Tìn của Đài phát thanh Hởi vì Đài phát thanh là sử dựng ngôn nạữ nối, trếng động và âm nhạc, nên thông điệp truyền qua kênh này phải có một cách thu thập, xử

lí rất đặc thủ, rất riêng,

"Thứ hai, ở nước ta hiện nay tuy chưa tới mức “ bùng nổ “ thông,

tin, nhưng khối lượng thông tin mà công ching eG khả năng tiếp nhận

cũng không hễ ít chút não FÌ Bởi vậy, một vấn để tất yếu được đặt ra

đấi vái củ hai quá trình thông tên và tiến nhận thông tìu là lưu chọn thông tin Lựa chọn là hành động có nh quả huật trong hoạt động

của con người LÍ (1)

Lựa chọn thông tin cần phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của

từng phương tiện thông tin, xuất phất từ đối tượng tác dộng của thông,

tin Việc lựa chọn thông tin không chỉ gắn liễn với sở thích, mà cồn kèm theo lợi ích cá nhân của người lựa chọn Việc lựa chợn thông tin cũng

cẩn coi trọng hiệu quả của thông tin, Đối với Đài phát thanh thì việc nầy

công quan trọng

Lựa chọn thông tin, sau đó “ chế biến “ và truyền ( phát ) nó đi

Hiệu quả thông tìn cồn phụ thuộc vào cách thức truyền nũ đi như thế não, thời điểm truyền nó đi vào lúc nào Tất cả những công việc này đối

1) Cơ sở lí luận báo chí truyện thông, Dương Xuân Sơn - Dinh

Văn Hường - Trân Quang, NXB Dai hoc Quết gia Hà Nội, 2004 ; ri 8ó

với một Đài phát thanh hiện đại cẩn có một bộ phận thực hiện, đó là Trung Tam Tin

Thứ ba, Trung Tâm Tin của Đài phát thanh như đã trình bày và phân tích ở trên sẽ cho sản phẩm đầu ra ( công bố ) là những thông tin

đã được xứ lí, kiểm chứng, không chỉ có giá trị đối với công chúng tiếp nhận, mà cồn là cơ sở vững chắc để chính những nhà báo ( phóng viên, biên tập viền ) của Trung Tâm Tin và Đải phát thanh đó xây dựng nên

những tác phẩm báo chỉ thuộc nhiều thể loại khác như phóng sự, điểu

tra, bình luận, chuyên luận,[] Bởi vi thông tịn đã qua xử lí đảm bảo tính

H toàn điện chứ khóng phiển diện, không thổi phông, tó hông hoặc bái đen ; thông tin có phân tích, cá bình luận, có định hướng, chứ

không phải cử tung ra ai muốn hiển thể nào thì hiểu Nói cách khác,

thông tin phải đúng sự thật, tức là núi đúng bản chải sự việc, hiện tượng, thông tin có cân nhắc hiệu quả xã hội, vì lợi ích chưng, sự

nghiệp chung L (1)

Đó là về lï luận, cồn về thực tiễn thì đang cố một xu hướng tích

hợp các thể loại trong tìn phát thanh, cùng với nó là yêu cẩu nâng cao chất lượng thông tín, qui định đài phát thanh phải có Trung Tam Tin

1.3.2 Xu hướng tích hợp thé luai trong tin phat thanh và yêu cầu nắng cao chất lượng thúng tìn :

z) Xu hưứng tích hop thể luại trung fin phát thanh :

1) Thời gian và nhân chứng, GN Hà Minh Đức, NXB Chính trị quét gia, 2001 ; r 592 [1 593

Xu hướng báo chí nói chưng và phát thanh hiện đại nói riêng đã

và đang cổ sự tích hợp lẫn nhau giữa các thể loại Hơn thể, giữa các loại

hình báo chí khác nhau nhiều lúc cũng cẩn “ vay mượn “ ngôn ngữ, cách thể hiện của nhau, dần dần tích hợp vào nhau Người viết thì cố gắng Jam sao mê tắ cho ra chân dung của một người anh hùng, hay mô tả một chiến công não đó như một bài thơ Người nói thì cổ gắng sao cho khi nghe xong thính giả cồn đọng lại trong đâu một hình ảnh đậm nét nhất

về sự kiện đẳng nh não đó Người quay truyền hình hay người chụp ảnh lại phẩi tìm cách làm sao cho nhân vật trong đó nếu có im lặng thì nét

mặt, cử chỉ, ánh mắt, nụ cười, cũng như nối lên rất nhiều điểu muốn

mồi ; Tất cả những nỗ lực đó đều nhằm đán ứng lốt nhất nhu cẩu của

công chúng,

Để hình dung vấn dễ này, có thể ví dụ về cách viết bài phẩn ánh một thời bị mang ra * dập khuôn ˆ trong làng báo nước ta, đó là những câu " Tôi đi, tôi đến, tôi thấy, tôi hỏi tôi nghĩ, " Việc đi và đến

không cần bàn nhiều nữa Nhưng còn việc thấy, hỏi và nghĩ, nó tự nhiên

cỗ thữ tự của nó GWi thứ tự đồ cũng xuất phát từ chữnh các giác quan cảm nhận của con người Trước hết là sự kiện, vấn để, con người, công trình nào đó tác động vào mắt của nhà báo có thể gọi đây là giai đoạn đầu tiên của quả trình tư duy, Sau đó nhà báo hỏi và nghe trả lời dể tìm

hiểu thêm về vấn đề đặt ra - day là giai đoạn thử hai Sau đó nhà báo suy

nghi, so sánh, đối chiếu, tham khảo thêm nhiều tư liệu rồi mới viết ra

tin, bai phan ánh — giai đoạn thứ ba này có thể coi như đã kết thúc quá trình lao động sáng tạo trong tư duy của nhà báo ( ở đây [a sang tao trong tr duy, vì sau 46 còn nhiều sự sáng tạo nữa của nhà báo, và của tập thể những người làm báo trong các khâu hậu kì và đưa sản phẩm đến với công chúng ) Đến lượi công chứng, khi liếp nhận thông lim Hã

nhanh nhất cũng là "tôi thấy”, sau đố là “tôi hỗi” (tự hỏi và "tôi nghe"),

rồi sau nữa là “tôi nghĩ" ( suy ngẫm ) Như vậy cũng là hoàn tất quá

trình tiếp nhận thông tin trong tư uy gủa công chúng

Đối với phát thanh, công chúng chỉ nghe và suy ngâm Hơn nữa,

vì nói cho số đông người nghe, việc làm sao để mọi người cùng hiểu dúng một hướng ngữ nghĩa nhằm tới bản chất của sự vật, hiện tượng, vấn để ( theo đúng tiêu chuẩn cỗa tin tức báo chí ) thì không phẩt là việc

dễ làm, Rõ rằng, tín phát thanh cẩn cớ một cách thể lên đặc thù

Trên thực tế, tin tức trên làn sóng phát thanh Thời sự của Đài TNVN mười lãm năm trở lại đây đã có những bước chuyển mạnh theo

xu hướng đó, đặc biệt là những nuảm gần đây Sự tích hợp thể loại biểu

hiện như sau :

- Tin phản ánh có tiếng động — có mô tả quang cảnh, nhân vật (im tích hợp với gìủ nhanh)

- Tin thông báo sự kiện — có tiếng nót của người trong cuộc- có bình luận (tin tích hợp với bình luận)

Vi du : Cuối tháng 62005, phóng viên ban Thời sự - Dai TNVN

đi theo Thủ tướng Phan Văn Khải sang Mĩ, đêm 25 gửi về một từn nhục

sau

Dém qua theo giò là Nội, Thủ tuông Liệt Nam Phan Vim Khải

và cúc thành viên trong đoàn đại biểu chỉnh phù nước tà đến thầm

trường đại học Ha-vat va Vien cong nghé Ma-sa-chu-sél MT ở thành

phố Bê-xiơn của Mĩ, Theo tin của Hoài Thu, phóng viên Đài Ting noi

tiệt Nam ãi theo đoàn của Thủ tướng vừa điện và thì thời tiết lúc đó ở Bé-xton ning nhẹ, câu lá xanh tư

- Băng Hoai Thu doc + tdéug NCS VNam & MIT ( 2 phit

tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận trên khắp thẻ giới Tại Ahật Bản, tờ Japan Tunes có bài khẳng định : Nước Mĩ đã mắt 2 thập niên để

bình thường hóa quan hệ với Uiệt Nam sau khi chiến tranh kết thúc Cựu Tổng thông Mĩ Bin Cũn-ton đã công nhận rằng những thay đổi ở Việt Nam và khu vực Đồng Á khiến cho việc khôi phục quan hệ trở nên

thực xự cần thiết Thương mại hai chiều Việt — ME từ năm 1995 chỉ đạt

431 triệu dõ-la, nhưng dẫn năm ngoài để tăng lên tới 6 400 triệu đâ-

la Hai nước đã lý Hiệp định Thương mại song phương vào năm 2001

và À5 nhanh chóng trẻ thành đối tác thương mại chủ chốt của quắc gia

cá nên kinh tế phát triển nhanh vào bậc nhất Đông Nam Á này

Báo Hau-srơn Crô-m-cơn của Mĩ ra xã luận về chuyên

thăm Mĩ của Thủ tướng Uiệt Nam Phan lân Khải, trong đó có đoạn cho

rằng, tổng thẳng Mĩ Gioóc-giơ Bu-sơ cần tranh thủ chuyên đi thăm Việt

Nam vào năm sau đề khuuễn khích người A4 nhìn về tương lai trong guan hệ 2 nuốc Đỏ sẽ là chuyến thăm chỉnh thức Việt Nam lan thi hai

của một lỗng thẳng ME,

“ Thủ tướng Viet Nam được tiếp đối như thượng khách",

đó là na đề bản tần phát ngày 23/6 của lờ Bưu điện Oa-siirien (ME)

Còn Thời báa Lắt Ang-gio-léis binh luận : Tổng thẳng Giodc-gie Bu-so thực sự mong muốn cũng cô mỗi quan hệ an mình, kinh lễ với Liệt Nam

Hãng tìn [PT của Mĩ thì cho rằng, tốc độ lăng đầu tư và thương mại

của Mĩ tại Việt Nam đã giải thích tại sao chuyển thăm Mỹ của Thủ

tướng Uiệt Nam Phan Văn Khải được dự luận AM hoan nghênh./

~ Tim có tiếng nói người trong cuộc — gồ câu hồi củu phóng viên (bn tích hợp với phông vấn)

- Phan ánh nhanh — có mô tả quang cảnh, nhân vật — có tiếng nói nhiều chiếu của những người khác nhau trong cuộc — có thông tín

tiên lẻ hoặc thông tin liên quan — có luận giải (tích hợp với phóng sự)

Vi dụ:

Như tu đã đưa, hêm nay, Dài Tiếng nái Tiệt Nam và

tinh Lung Sơn công bỗ chính thức phốt sóng phát thanh tẫn số 101 Mé-ga-héc tir trạm phát 10 ki-lô-oát EM vừa được xây đựng và khánh

thành trên đỉnh núi Mẫu Son, thuộc xã Mẫu Sơn, huyện Lộc Bình,

tinh Lang Son Day 1à công tình thiết thực chào mừng kỉ niệm 75

măm thành lập Đông Cộng sân liệt Nam ; năm trong chương trình phủ súng phát thenh Ù các vùng sâu, vùng xe, vùng lôm mà Đài

Tiêng nỗi Liệt Nam ã và đang thực biện

Sau hơn 2 năm khẩn trương thì công, vượt qua nhiều khá

khăn về giao thông và thời tiết khắc nghiệt, một trạm phái sóng phái

thanh 10 ki-lô-odl FÀT cáo 73 mêi và nhà điều hành Äã mọc lên trên

đình nỉ dụ lịch Mẫu Sơn nỗi tiếng Đây không chỉ là công trình mang

tính kẽ thuật, mà còn có ý nghĩa về mặt văn hóa, xế hội đối với đẳng bào

cdc dan the & xd Médu Sum noi riéng, huyén Loc Binh va tỉnh Lạng Sơn nói chủng, Người dân ở đây thật vui mừng khi được nghe Dài Tiếng nói

Việt Nam với chất lượng sóng tốt hon trước rất nhiều Chị tĩnh Thị

Phương, người dân tậc Dao ở xã Mẫu Sơn nói:

~ Băng chị Phương ( 14 giây } Trạm phát sóng 10 ki-lô-oát EM tại Mẫu Sơn được đưa

vào hoạt động góp phan diy nhanh việc thực hiện mục tiêu của Đài

Tiếng nói Liệt Nam là phù sóng phát thanh vái chất lượng tốt trên loàn

bộ lãnh thô trong thời gum sớm nhất Đôi với tình Lạng Sơn và mỘi xố

vùng lân cận thuộc các tình khác thì đây dũng là một công trình đây ý nghĩa Chủ tịch ủy ban nhân dân tĩnh Lạng Sơn là đẳng chí Đoàn Bá

Nhiên cho biết :

- Băng ông Nhiễn — Ph hỏi xen ( 40 giây } TTTINDAXONG/TD TINSONG/

1 CT-TP (THOISU/27/1-TramEM-Mau§un

(Thời sự - Đài TNVN phát 27/1/2005 )

- Tin tổng hựp về sự kiện, vất nhiều nơi khc nhau, hay tổng

hợp theo dòng thời sự chủ lưu (ích hợp nhiều thể loại khác nhau như vừa kể)

Ví dụ:

Qui vị về các bạn thân mắn,

319 tập thể và cả nhân Ank trùng và 689 chién sf thi dua toàn quốc đã được Nhà nước ta tuyên đương, khen thưởng trong

năm qua Phát biểu hôm qua, trang phiên khai mạc Đại hội thi dua

yêu nước lầu thứ 7, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh khẳng định :

“Ding sau mdi tam gương thí đua là một (Âm lòng yêu nước và yêu

ig

chế độ, một nghĩa tình tưởng thân tương di với đằng bào, đằng chỉ và

đẳng đội, một quyết tâm làm gidu cho minh và cho đất mước, một ý chỉ vươn lên nằm lấy những hiểu biết mỏi về khoa học, công nghệ để lao động có năng suẮt, chất lượng, hiệu quả ”

Đỏ là những doanh nhân làm ăn giỏi, (hây thuốc lận lng và người bệnh, chiến sỹ hy sinh khi làm nhiệm vụ, em học sinh bị chất độc da cam vượt lên số phận, Huỳnh cAnh, phóng viên Đài Tiếng nói Việt

Nam thường trú tại các tỉnh miần Trưng phản ánh về vận động viên

khuyét tdt Đặng Thị Ngọc Ảnh“ với đôi chân tội nguyễn từ nhô, 9 năm

đã học phải nhờ bạn cổng tới bường, “ Không ai cá thể ngÌữ Ngọc

Anh trong Dai hoi thê thao Người khuyết tật Đông Nam ,Í Paragames

măm 2002 lại có thể đoạt được 2 huy chương vàng, 1 huy chương bạc trong các môn cầu lông và bơi lội Càng ít người biết đến Ngọc Ảnh là

chủ cơ sở may gia công lại quận Sơn Trủ, thành phố Đà Nẵng, nơi có

hơn năm chục lao động khuyết tật đang ngày đêm góp phẫn làm đẹp

cho cuộc sống, với mức lương chưa phái nhiều nhận nhưng đảm bảo thường xuyên và On định Thế nhưng, khi được hỏi về công việc của mmình,chị Đặng Thị Ngọc Ảnh chỉ khám tôn nói thê này :

-_ Băng chị Ảnh Trong phong trào thì đua do Đảng và Nhà nước ta phát động và

16 chức thực hiện thời gian qua, những tấm gương như chị Ính không phải là nem thấy Ở đồng bằng sông Cửu Long, tại thị xã Tra Vinh (

tính Trà Vĩnh ), nhiều người biết đến (hương bình lá Lê Vin Tai voi

chiếu xe lần chạy bằng binh de qui dank cho người làn lật Theo mô là của phỏng viên Trọng Điễn thường trú ở động bằng sông Cứu Long thì

nguần gốc sáng tạo của anh Tài không có gì lạ, bái vì nó xuất phát từ

chính công việc sửa chia xe máy hàng ngày, và tắm gương “tàn nhưng

không phá" của thương bình Lê Vin Tai được nhiều đồng nghiệp nể

20

phục Anh Ha Hoang Khdi, mot thy sta chita xe hon-da 6 thi xi Tra

Không chỉ có những người khuyết tật, thật thòi, mà mỗi thành cổng của một người nông dân, hay anh lữ sư, cho đù đang lao động sản

xuấi ở lĩnh vực nào cũng déu lắp lánh những giợi mẫ hôi, Đó là ma ta của phóng viên Lệ Hằng thường trú lại đẳng bằng sông Cửu Long Người nông dân được nói đến ở đây là ông Tổng Mai Hoa, ở xã Mĩ

Thạnh Déng, hnyén Méc Ilda, tình Long Anh Xuất ngũ năm 1982, tài

xẵn đúng kế của ông Hoa chỉ có mỗi cần lẫu lợp lá bàng và 2 chiếc

giường tre Còn Š công ruộng thì nhiễm phèn nặng, làm lúa chẳng đã

ăn, Nhờ chịu khó suy nghĩ và quyết tâm, ông Hoa đã nỗ lực thau chua

rửa phèn trên mảnh đất đẩy gian khó này Bay giờ ông làm lúa mỗi năm

từ 2 đến 3 vụ ; áp dựng nhiều mô bình sản xuẤt môi như nuôi cá, tâm

càng xanh, trồng sen, chăn nuôi lợn, gò, Hiện nay, trung bình mỗi năm ông Hoa có thu nhập gẵn 200 triệu đồng từr mô hình sản xuất kết

hop với chăn nuôi VỀ kinh nghiệm vượt khó vươn lên thoát nghèo, ông

Tổng Mai Hoa nói : ~ Băng ông lloa

Những tÂm gương nông đên vượt khả như vậy có thể thầu ở trên

khắp dẤI nước ta Chị Hỗ Thị Mó, dân lộc Vân Kiểu, ở bản Kim Thủy,

huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, là người luôn luôn năng động tim hướng đi mới trên mảnh đất quê mình, không chủ làm cho bản thân mà còn góp phân xóa đổi giảm nghèo cho bà con xưng quanh Cộng tác viên Lê Lưu ở Đài phái thanh và truyền hình Quảng Binh mé la : “Voi

znÔ hình vườn rừng - vườn đôi kết hợp chăn muôi trân bò, làm lúa nước,

hiện nay tài sản gia đình chị Mó đã lên tới gẵn 200 triệu đẳng Từ sản

xuất, gia đình chị tru lãi từ 30 đến 35 triệu đẳng mỗi năm Chị còn guip

bà con trong bản giẳng cây trồng, vật nuôi và hướng dẫn lỡ thuật trồng

“Chi H6 Thi Ma cho biét :

~ Bang chi Mé húu nưở

21

Con nhiều, còn nhiều những lâm gương như thể, và điển hình về

đự đại hội thì âua yêu nước ở là Nội hiện nay có ông Nguyễn Dăng Nùng, nông đên xế Lam Điền, huyện Chương Mũ, Hà Tây, từ một nông đân nghèo vươn lên thênh một chủ doanh nghiệp mỗi năm có doanh thu

20 ff ding, gidi guyét

ệu làm cho trên 1.000 lao động nông nhàn, nhân

rộng nghề ra 12 xã, mỗi năm ứng hộ các loại quữ từ 6 đến Ø triệu đẳng

Hay ống Y Xuân, U viên Ban chấp hành Hội nồng dân xã Đắk Nrung,

luyện Dak Song, tinh Dak Lak, mdi năm thu 260 triệu đẳng sản xuất cà

phê, hỗ tiêu và nuôi heo, giúp 12 hộ nghèo vay 70 triệu đồng không lay lãi đê phái triển sân xuất,

Trong lĩnh vực kinh tế, đảng biêu dương là Tổng công ty Khánh

Liệt thuộc tỉnh Khánh Hoà tạo việc làm cho 3.300 công nhân, năm

2004 nộn ngân sách hơn 1.000 tỷ đẳng, chiếm 1⁄3 tổng thu ngân sách

trên địa bàn tình Ông Chủ Thể Hưng, Chủ tịch kiêm Tổng giảm đắc Công ty đóng tàu Bạch Đằng, nhiều năm đã lãnh đạo tập thỄ vượt gua

nhiều khó khăn, thử thách, rở thành đơn vị ấi đầu trong ngành công

nghiệp đóng tàu nước nhà Kinh nghiệm của Công by đóng làu Bạch

Đằng là luôn luân cá gắng đổi mới công nghệ, phái huy sáng kiến cái

tiễn Mĩ thuật, đầu tư chiều xâu, ứng đụng tiễn bộ khoa học kĩ thui Ong Chu Thế Hưng cho biết +

- Bing ông Hưng Trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, nhiễu học sinh ãš có những

sáng tạo trong học lập và ứng dụng công nghệ mới Tiêu biểu như em Nguyễn Khánh Ảnh Hoàng, sinh năm 1992 là học sinh lop 7 Al, Trường trung học cơ sở Ngô Tắt Tổ, thành phố Hỗ Chỉ Minh đạt 2 cúp

vàng - Giải thưởng công nghệ thông tin truyén thông châu  - Thái

Bình Đương tại Băng-cốc ( Thái Lan, năm 2003 ) và Giải thưởng sing

tạo kỹ thuật dành cho thanh thiểu niên quốc lễ tại Tô-ki-Ó ( Nhật Bản, năm 2004) Trong linh vực y lễ, bác sĩ Nguyễn Thanh Hải là một tắm

gương lớn Ảnh là người miễn xuôi tự nguyện đến làm việc tại vùng

đồng bào dân tộc tiếu số xã Trà Leng, huyện Bắc Trà Mũi, tỉnh Quảng Nam, đã cứu sống một em bé sơ sinh, từ đá giúp đồng bảo dân tậc xoá tập tục lạc hậu là khi sinh nở nếu mẹ chết thì cùng chân con theo mẹ

Cho đến nay anh Hải vẫn khắc phục mọi khó khăn để nuôi chứu bé Trong lĩnh vực này cũng phải kê đến thành tích của tập thể cán bộ, y bác sĩ, nhần viên bệnh viện Tâm thân Trung ương 2 ( Bộ Y tế ), cá nhiều

cỗ gắng trang việc chăm sác sức khỏe bệnh nhân Giám đác bệnh viện

Nguyén Van Thọ cho biết:

- Bằng ông Thụ

Lĩnh vực quốc phòng, an nình, có những côn bộ, chiến sỹ

đã hụ smh thân mình để hoàn thành nhiệm vụ được giao, giữ yên cuộc

sống của nhân dân Dé là gương dũng căm chiến đầu hụ smh của các lệt xỹ Phạm Xuân Phong, Và Bá Chải, Phạm Văn Điển, Hà Lăn Hà,

Phạm Văn Cường, Hay như tắm gương của trung úy Nguyễn Văn Sơn

ở đồn biên phòng Nào Tre, tình Hà Tĩnh, người có nhiều kinh nghiệm vận động đồng bào dân tộc Chút ở bản Rào Tre vuợt lên khó khăn để

vươn lên trong cuộc sông Trung úy Nguyễn Lăn Sơn nói :

- Bang anh Son

Thực tiễn cuộc sông cho thấy, sức thuyết phục mạnh mẽ

của các tắm gương điền hình tiên tiên thể hiện cụ thể trong nỗ lực vươn, lên vượt qua chính mình, trong công việc bàng ngày, bằng năng suấi,

chất lượng, hiệu quả cao trong sân xuỐi, công táo, chiến đấu, thự hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh LẺ, xã hội, quốc phòng, an nănh./,

( Thời sự + Đài TNVN phát dịp Đại hội thi dua năm 2005 )

23

Thực tiễn như vay là đã và đang đòi hỏi phải mở rộng khái niệm

tin phát Iianh, Chưa có sự đúc kết vã sự thống nhất về lĩ luận trong quan

niệm về xu hướng nây, nhưng đó là thực tiên đã và dang dién ra DA qua lâu rồi cái quan niệm làm tin là để nhất, chỉ cần thấy gì nói đấy là đạt

Và cái khó của người làm tin phát thanh là phải tự rèn luyện trong thực tiền và học tập, trau dồi kiến thức để đạt tới cấp độ có thể hoàn thành lao động sáng tạo trong tư duy ngay ở giai đoạn đầu tiên khi tiếp xúc với sự

kiện, vấn để đặt ra Lam thế nào có được một cách nhanh nhất, chính

xắc nhất và hiệu quả thông tin đạt mức cao nhất thông qua các sản phẩm: tích hợp như vừa kể ? Đãy là việc làm không phải dễ dàng, đơn giản, càng khó khăn hơn khi đưa tin trực tiếp từ hiện trường ( tường thuật

nhanh, ngắn ; tường thuật tại ehỗ ; ) Bởi vì trình độ dân trí, nhủ cầu cửa công chúng ngây căng phát triển, không thé chỉ dững lại ở chỗ nghe thấy là được Ngay cả nhu cẩu đơn giản đó cũng không phải là nhà báo

muốn cho công chúng nghe cái gì cũng được Vậy nên, người làm tin phát thanh phải tư đuy trước khi tiếp cận sự kiện Chưa thấy đã phải hình dung trước, rồi suy ngẫm việc hỏi và nghỉ, nếu không đến nơi không kịp

để hỏi và nghĩ nữa ; hoặc hỏi và nghĩ xong thì thời điểm tiếp cận sự kiện

hay nhất đã trôi qua mất rồi

bỳ Yêu cầu nâng cao chất lượng thông fin :

VỀ yêu cẩu nâng cao chất lượng thông tin : F] Nhà báo sử dụng

tài liện, tư liệu gì để viết tin, viết bài thì đó là vấn dé chất lượng F] (1) Vậy nên, có 2 cách nhìn về tác động của việc tăng số lượng thông

tn đầu vào, là việc mà Trung tâm Tìn của Đài phát thanh phải thực hiện

thường xuyên và không ngừng : Thứ nhất, việc đó lãm tang kha nang so

1) Cơ sở hoạt động sáng tạo của nhà hảo, Lasuina, NXH Thông

tấn 2003

24

sánh, lựa chọn, tăng lượng thông tin như là nguồn tài nguyên để mỗi

lượng sẵn phẩm đầu ra, do cùng một thời gian như trước họ phải nhận,

xử lí, biến tập một số lượng ngảy càng tăng, với sức ép của như cầu thời

sự ngày càng cao

Không phải không có quan điểm cho rằng, trước yêu cầu của

nhiệm vụ và sức ép như vậy, công việc làm báo ở Trung tâm Tin không

côn chỗ cho sự sáng tạo Tuy nhiên, thực tiến tích hợp thể loại trong tin

phát thanh như vừa phân tích và cả những nghiên cứu lí luận gần day đếu phủ nhận quan điểm đó T1 Sáng fạo là thuộc tính đặc biệt của

con người, nằm (rong khả năng xây dựng một cái gì đó mới một

cách khách quan, trước đây chưa từng tổn tại trong thể giới nói

chung ; và cái mới một cách chủ quan, tức là cái đã có trong thực tế,

nhưng đối với người đó là mới, được xay dựng lần đâu tiên, không

dựa theo những gì tương tự đã tồn (ại — /)

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay rà nói đến sự sáng, tạo trong thu thập tài liệu, sản xuất, xử lí, biên tập tin tức thì là điểu khó hình dung, Nhưng theo cách nhìn nhận vừa trích dẫn thì không pha: 1a không thấy được sự sáng tạo trong đó Bất cứ loại hoạt động sáng tạo nào trên một mức độ nào đó đểu mang khởi nguồn là sự tái tạo Thực ra,

không thể tin được hoạt động sáng tạo thuần tuý bao giờ Có thể nhìn

1) Cơ sử hoạt động sáng tạo của nhà báo, Lazutina, NĂP Thông

tấn 2003

25

nhận vấn đẻ thông qua lịch sử phát triển ngôn ngữ của nghề báo đã từng

trải qua nhiễu bước : đầu tiên không quan lâm đến câu chữ, thành ngữ,

tục ngữ, phương agôn ; sau đố một thời lại sử dụng những thứ vữa kể

nhiều đến mức “bội thực", có người còn sử dụng lối văn “biển ngẫu”

viết báo như viết thơ ; rồi một thời lại sử dụng quá nhiều từ chợ búa,

buông lỗng việc kiểm soát câu chữ : Hay trong phát thanh với ưu thế là ngôn ngữ nói vã tường thuật trực tiếp, cũng từng có thời chữa quan tâm

đúng mức đến điểu đó, rồi một thời lại quan tâm sử dụng quá liều Hay

như truyền tình với ưu thế trực tiếp vã hình ảnh động, nhưng một thời gian rất dài vẫn sử dụng văn bản, lời nói nhiều hơn hình ; rồi sau đó lại

sử dụng hình nhiễu quá đến mức kiệm lời bình, Tất cả những xu

hướng quá tả đều được thực tiễn thẩu định và nắn chỉnh, những phải

thia nhận đồ là sự cố gắng, là con đường tất yếu, cho dù là tự phát hay

có sự tác động của cơn người, thì đêu phải trải qua và cẩn phải trải qua

để tiến tới mục đích sử dụng hết ưu thế vể ngôn ngữ trong nhị

phản ánh sự kiện, vấn để trong thực tiễn Và trong suốt quá trình đó không thể thiếu được tính sáng tạo của từng người làm báo

Cũng câu phải kể đếu hạn chế của ngôn ngữ nói Mặc dù phái

thanh phải fim mọi cách phat huy thế mạnh lã thông tin nhanh, cũng một lúc đến đông đảo công chúng, nhưng đó cũng chính là hạn chế cẩn phân tích dể thấy thêm sự cẩn thiết phải mở rộng khái niệm tin phát thanh Với trình độ dân trí nước ta hiện nay, và đặc điểm của ngữ pháp

uéng Việt trong đó trật tự trước sau là rất quan trọng, thì cần thấy việc

viết câu đơn giản dễ hiểu vẫn phải là tiêu chí dầu tiên của thông tin Nếu lấy hiệu quả tiếp nhận thông tin của công chúng làm cấi mức vươn tới, thì ở đây có 3 hợp phần ảnh hưởng mạnh nhất Một là nỗ lực của người đưa tin bằng việc tích hợp, sử dụng tổng hợp các thể loại, tim tdi va van

dụng cách thể hiện phù hợp Hai là tính phổ biến của bản thần ngôn ngữ

26

được sử dụng, Ba là phần chung nhau về ngữ vựng giữa các nhóm người

nghe khác nhau Thể hiện bằng sơ dé

Hiệu quả tiếp nhận thông tin của công chúng

NG lực của người Tih Phẩn chúng nhau về ngữ

dura Lin phế biến vựng giữa các nhữm người

Vĩ sử dụng ngôn ngữ nồi, nên để đảm bảo chất lượng tuyên tuyển,

tin tức phát thanh phải có cách thể hiện riêng, phương pháp sáng tạo

riêng Do đố, không thể thiếu được các khâu : #Ở chức vẫn xui tin, thu

thập, khai thác các nguân tin khác nhau, xử li, so sánh, đổi chiếu,

thuận định, biên tập, tổng họp, và cả việc thể hiện tin tức cho cúc bản

lân, ehường trình thời sự

Nói cách khác, thực tiễn đó qui định tính tất yếu phải tổ chức Trung Tâm Tín của Đài phát thanh hoạt động sao cho có hiệu quả cao nhất Những giải pháp cụ thể của việc này phải phù hợp với việc đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của từng giai đoạn, thời kì ; và là nhu cầu phẩt được nhìn nhận thường xuyên

27

1.4 Khái quát lý thuyết hệ thống :

Như đã trình bày và phân tích trong các phần trên, yêu cầu tất yếu

phải có Trung Tâm Tin ở một Đài phát thanh hiện đại đã được thực tiễn

trong và ngoài nước khẳng định Tuy nhiên, điểu khẳng định đó con cần được nghiên vứu sâu hơn, xem Trung Tâm Tín trên thực tế được tổ chức

nÌư thế nào, vận hành ra sao và xu hướng phát triển có cồn liếp lục phủ hợp với thực tiễn hay không ? Trả lời được những câu hỏi đó mới có thể

khẳng định vững chắc rằng Trung Tâm Tin thực sự là một yêu cầu tất yếu

cửa nhất thanh hiện đại

'Trong thế giới tự nhiên cũng như trong xã hội loài người, mọi hoạt động đều diễn ra bởi các hợp phân có những mối liên hé tương tác, hữu cơ với nhau, được gọi là tĩnh hệ thống Vĩ vậy, muốn nghiên cửu một sự vật, hiện tượng hoạt động nào đó chúng †a phái coi lý thuyết hệ thổng là cơ sở của phương pháp luận và tính hệ thống là đặc trưng, bản chất của chúng

Lí thuyết hệ thống nhấn mạnh việc cẩn phải nhìn nhận sự vậi, vấn

để, tình hãnh một cách tổng thể, chữ không theo từng khía cạnh Mỗi hệ

thống là một phần của hệ thống lớn và bản thân nó là một hé thống phụ Không nhìn nhận như vậy thì không thể trả lời được hàng loạt câu hỏi từ

thực tiễn, đại loại như : Tại sao thời trang xuất hiện rất nhanh, biến đã

cũng rất nhanh ? Tại sao các ghế dài trong công viên lại cố nhiễu hoa văn trong khi đó những cái khác ở gần lại trống trơn ? Tại sao lòng hận

thù lại tăng nhanh ?_ Có thể giải thích thế nào về nhánh chỉa ngang, sự

tuyệt chẳng của một số loài sình vật ? Tại sao có nhiều nguy hiểm ở

nơi có đường xe điện bánh lốp 7 C6 thể sử dụng kỹ xảo gì để duy trì

ngôn ngữ vũ tiếng dịa phương trong các vùng có giới hạn? Tại sao cách

28

mạng công nghiệp nhanh chóng phát triển ? Lực lượng nào đứng bén

cạmh việc cải tiến chất lượng của sản phẩm 2 Thi suo phải theo dõi

những hồ sơ cá nhân ? Tại sao tiếng ri rầm trong phòng họp tâng lên

làm cho người đang thuyết trình phải nói nhd hon ? Tai sao dan chim

kết lại thành một tổ chức để làm chủ toàn bộ chuyến di cư? Sự đi

chuyển của bẩy voi như thế nào và sự phá hoại điện khủng của chúng ?

Tại sao ở nước Anh mọi người xếp hàng chờ đến lượt theo hãng dọc, trong khi ở các nước La-tinh khắc mọi người xếp hàng không theo trật

Lự nào 2 V.V V.V,

So với hệ thẳng vô cơ, hệ thống cơ học, hệ thống sinh học, thì

hệ thông xã hội là lưại hình phức tạp nhất trong các hệ thống, Nỏ có khả

năng trao đổi nguồn lực với môi trường bên ngoài đồng thời có khả năng biển đổi thích nghỉ cùng với môi trường Nhìn chung, các hệ thống

xã hội đều là hệ thông mở ; có nghĩa là sự tổn tại của hệ thống phụ

thuộc váo quá trình trao đổi nguồn lực giữa nó và môi trường,

Trung Tam Tin nằm trong một Đài phát thanh thì là một hợp phần của hệ thống, Nhung ban thân nó lại là một hệ thống nhỏ hơn bao gồm nhiều hợp phẩn, nó không chí tương tác với các hệ thống nhỗ khác trong

uu phat thanh ma cdn tương tác khá rộng rất với môi trường bên ngoài

Vì vậy, xu hướng tất yếu của Trung Tâm Tin phải trở thành một hệ thống mở

VỀ lí thuyết hệ thống mở nhà khoa học người Ao Von

Bertalantfy chống lại gián hoá luận và cố gắng để phục hồi tính đồng

nhất khoa học Ông cũng nhấn mạnh rằng hệ thống đúng lã hệ thống mở

và tương tác lẫn nhau với môi trường, có thể thu được chất lượng, thuộc tĩnh mới thông qua việc tạo ra những vấn để, kết quả từ việc đổi mới Lý

29

thuyết hệ thống tập trung vào việc sắp xếp và chỉ ra quan hệ liên quan

của các nhiển, kết nối ching trong loan bộ ( Nguyên văn tiếng Ảnh theo tài Hiệu của chương trïnh đào tạo Thạc si quản tri kinh doanh tai Viet

Nam : “2] Von Bertalantfy was both reacting against reductionism and

attempting to revive the unity of scicnce He emphasized that real

systems are open to, and interact with, their environments and that they

call acquire qualitatively new properties through emergence, resulting un

continual cvolution Systems theory focuses on the arrangement of and

relations belween the parts which connect them into a wholeM” )

Tả chức, theo li thuyết hệ thống mở, được hiểu trên các khía cạnh

sau:

- Tổ chúc được cấu thành bởi các bộ phận ( tiểu hệ thông } với

chúc năng khác nhau ; chúng có hoạt động tương đổi độc lập với nhau

nhưng đồng thời lại có xu hướng phụ thuộc vào nhau Với nguyên lí

tính cộng hưởng của hệ thông, tổ chức sẽ tạo ra site math lon hơn tổng, hop co học đơn thuận của các bộ phâu trong nó

3 chước có Thế vế Ân Hà ng nh và nụ Hiề

- Tổ chức có khả nẵng tự duy trì sự tồn tại của mình và tự biến đổi thông qua việo thu nhận các nghồn lực từ bên ngoài và sẵn sinh ra các sản phẩm đáp ứng được nhú cầu trở thành nguồn lực của các tổ

thích ngÌủ với mỏi trường xung quanh Ranh giới của tỏ chức được hiểu

theo nghĩa trừu tượng và khó xác định một cách chính xác trong thực tế

36

cuộc sông Trong trường hợp ranh giới được xác định cửng nh:

nguyên tẮc chung của cả hệ thống lớn

Nhu cầu thực tiễn và yêu cầu của nhiệm vụ như phân tích ở phần trên cho thấy cần phải xem xét, đánh giá hoạt động của Trung tâm Tin theo cách nhìn hệ thống Bởi nếu chỉ nhìn vào Trung tâm Tìn như một tổ chức tách biệt, khuôn cứng không phân tích bản thân như cầu nội tại và tác động của yếu tổ môi trường, thì không thể đánh giá đúng mức và khách quan về hoạt động của Trung tâm Tin ; càng không thể sắp xếp,

al

Chuong 2: Trung ‘Tam Tin

của Đài phát thanh hiện đại

2.L Tổ chức, vận hành Trung Tâm Tin ở Đài Tiếng nói Việ Nam :

Mười mấy năm nay, khí nói đến Trưng tâm Tìn của Đài Tiếng nối Việt Nam, ít ai hình đung được đồ là một tổ chức chỉ có trên dưới mười người, vừa làm phóng viên, vừa làm biến tập viên, vừia làm quản lí Cũng không mấy người biết nó được hình thành, phát triển, đã và đang vận hành như thể nào ; đáp ứng được nhu cầu về tn tức, các sản phẩm phát thanh khắc cho các bản tin, chương trình thời sự và một số nhu cầu khác

ra lầm sao ; xu hướng phát triển sắp tới để đáp ứng tốt hưn như cầu của

lan sóng, cùng với hướng đổi mới của Đài Tiếng nói Việt Nam yêu cầu

én riêng, phương pháp sắng tạo riêng, Do

thác các nguồn tin khác nhau, xử H, so sánh, đối chiếu, thẩm định,

biên tập, tổng hợp, và cả việc thể hiện tin túc cho các bản tin, chương,

phải đáp ứng nhu cầu thực tiển rong điều kiện yếu tố nào cũng thiếu,

hoặc luôn luôn biến động, chờ bổ sung, nên cũng chưa có điểu kiện tổng,

kết, đúc rút và nghiên cứu một cách khoa học về nó

2.1.1 Từ xử lí tin phí phát thanh và đáp ứng như cầu lựa chọn

nhanh, đến hoạt động một cách chưyên nghiệp :

Từ năm 1993 trở về trước, do như cầu tin tức thời sự hàng ngày, hằng giờ, nhu cầu tin mang đặc điển phát tranh C truyền thông bằng

tiếng nói ), Phòng Chương trình thuộc Ban Thời sự tuy nhân lực hạn hẹp

{ có biến động hàng năm, bình quân là trên dưới 20 người ) nhưng hàng ngầy ngoài việc tổ chức cho những người không phẩi trực biên tập

chương trình đi cơ sở lấy tim, cồn phải bố mí từ 3 đến 4 người chuyên

khai thác, biên tập trn qua các nguồn khác nhau Bộ phận này được thay

dối thường xuyên theo phân công, mỗi ngày khai thắc, biên tập được từ

20 đến 30 tin ( trước khi chuyển cho ngưỡi trực bản tin, chương trình lựa

chọn, sắp xếp và biến (ập lại cho phủ hợp với cơ cấu bản tin, cụm tin

trong từng chương trình ),

Cho dù lượng tu khai thác, biên tập hồi đó cồn hạn hẹp cả về số

lượng và nguồn ; mặt khác, hầu hết là tin không có tiếng động, nhưng đã

dap ứng được các yêu cầu sau

- Tăng thêm khả năng lựa chọn nhanh cho từng người phụ trách

Nếu coi tin tức do nhóm khai thác, biên tập này làm ra như là một

sản phdin đầu vàu cho các bản tin, chương trình, có thể trình bảy theo sơ

thường

tr

dạng âm thanh qua điện

thoại

%ø đã 4

Do nhu cầu phát triển và điểu kiện thực tế về nguồn lực con người

và cơ sở vật chất, năm 1993, Ban Thời sự đã tổ chức riêng một phòng khai thác, biên tập tin qua các nguồn như trên Về nhân lực, từ nhóm

biến động 3 — 4 người hàng ngày đã cố gắng bố trí thường xuyên lừ 5

— 6 người, đảm nhận cả phẩn nghe đài NN nếng Việt, tổng cộng mỗi

ngày đã khai thác, biên tập được từ 50 ó0 tin Chất lượng tin khai

34

thác, biên tập được nâng lên một bước Phòng tin này chính là cơ sở để

Đại TKVN quyết định thành lập Trung tâm Tĩn vào năm: 1994, như là

đơn vị tương đương cấp phồng, trực thuộc Ban Thời sự, bắt đầu đi vão hoạt động có tính chuyên nghiệp

Trung tam Tin được hình thành và hoạt động từ đó đến nay phát

huy vai trò là nguồn cung cấp tin đẩu vào cho các bản tin và chương trình Thời sự Cùng với sự đổi mới chung của toàn Đài TNVN, của Ban

“Thời sự mồi riêng, Trung tam Tin được bố sung thêm nhân lực và trang,

bị thêm nhiễu thiết bị, cơ sở vật chất hiện đại, đã trở thành nơi cung cấp các loại tin tức phong phú, đa dạng, Tin tức được khai thác, biên tập từ cầu nguồn : báo ïn và báo di

tứ tiếng Việt, cộng tác viên, phống viên thường trú, phóng viên của các Ban khác trong Đài, đãi nước ngoài và

mang Internet bằng tiếng Anh,

Bên cạnh đố, Trung tâm Tin ty sin xuất tm, phóng sự, phòng

vấn, ; tham gia làm các chương trình tường thuật trực tiếp, toạ đàm,

gặp mật, giao lưu trực tiếp, Tìn tức đo Trung tâm Tin khai thác, biên

tập và sẵn xuất ngoài phục vụ cho các bản tin và chương trình thời sự là

chính, còn được sử đụng trên hệ Thời sự chính

thanh khác, trên tuần báo và báo điện tử

lưới công tác viền

2.1.2 Thực trạng Trung Tâm Tìn hiện nay :

35

Vẻ nhân lực : Tính đến cuối nám 2006 Trung tâm Tin có 17 người, gồm cả 3 người làm công tác quản lí ( 6 nam, I1 nữ 3 Tất cả đều

có trình độ Đại học, 6 người được đão tạo chuyên ngành báo chí, 9 người sử dựng được ngoại ngữ để khai thác tin đãi nước ngoài ( chủ yếu

là tiếng Anh ) Tất cả sử dụng được máy vi tính trong soạn thảo văn bản, biên tập âm thanh và khai thác thông tin trên mạng Internet Tuy nhiên,

đa số nữ đêu ở tuổi thai sản, đang muỗi con nhỏ, gặp khó khăn trong

tham gia công việc - nhất là trực ca đêm Trình độ chuyên môn không

đồng đều Những phỏng viên biên tập mới tuyển trinh độ chuyền muôn

và kinh nghiệm nghề nghiệp còn hạn chế, Một số người chưa sử dụng

thành thạo các thiết bị tại Trung tâm Tin

Về cơ sở vật chat, trang bi ki thuat : Trung tâm Tin hiện dược

bố trí trên tầng 7 của Toà nhà 41-14 Hà Triệu, diện tích chật hẹp Trung tâm Tin được giao quản lí và sử dụng 2 trạm thu tín hiệu âm thanh có

phẩn mm Dalel để biên lập âm thanh, 3 máy lĩnh được nối mạng, Internet ( Điện thoại ghi âm mới thêm 2 cái, nhưng cồn sử dụng

momitoring cũ thường xuyên hồng hóc, không đảm bảo chất lượng âm

thanh và tác nghiệp nhanh ) Sổ máy vi tính có thể sử dụng vào biên tập

văn bản là 8 Máy ví tính của Trung tâm Ti nhiều cái đã cũ, không

đồng bộ, chưa được nối mạng với nhau, chưa được nối mạng với Ban

Thời sự ở tầng 4 cũng như với các Ban biên tập khác và các cơ quan

thường trú Máy ghi am cùng các trang thiết bị khác phục vụ công tác

phống viên cồn thiểu nhiều

Về nguồn tin : Thiểu thông tin từ cơ sở, các bộ ngành, các cơ quan đâu mối trung ương, do chưa tổ chức được hệ thống cộng tác viên

rộng rãi, chưa có chế độ đãi ngộ để duy trì cộng tác viên lâu dài

36

1Hiện nay, bình quân mỗi ngày Trung tâm Tin khai thác, biên tập, sản xuất hơn 100 tin, bài trong nước và thế giới ( mới đấp ứng được 1/3

nihu cẩu của các bản tín và chương trình THời sự ) Trong đó, số lin mang

đặc điểm phát thanh ( có trếng động ) tuy ngày càng tăng lên nhưng mới

chiếm khoảng trên 20 % trên tổng số ( tính về thời lượng thì có thể lên

đến 60-70% )

2.1.3 Một vài số liệu khảo sát :

Việc sản xuất, khai thắc, biến tập tin tức và các sản phẩm khác

dùng cho phát thanh ở Trung lâm Tìm hơn chục năm quá được gia tang

cä đầu vào và đầu ra Thể hiện trên sơ đồ sau :

- Từ 96-2000 : Các Trung Tâm Tân: - Lãnh đạo nguồn như trên : thêm : - Khai thác, biên Ban Thời sự

đài NN tiếng Anh, thêm › lông hợp và lãnh đạo

thường trú, mạng lưới |—*| IWSảnxuấttn 9 py,

công lác viên khắp và tham gia làm - Tuần báo,

nước, “T200 đến nay : Các nhiều sản phẩm phái tranh khác từ - Báo điện

Cụ thể có thể nhìn nhận qua các số liệu sau :

- Ngày 01/01/2005, Trung tám Tìn có 78 sẵn phẩm đầu ra, bao

+6 tin Dai NN tiếng Anh trang ngày

+2 tin thường trú nước ngoài

+ 6tin Đài NN tiếng Anh

+ 21in thường trú nước ngoài +1 Van dé hom nay, piv viet

+ 4 tin tổng hợp từ nhiều nguồn khéc nhau, p/y thap

- Ngày 15/06/2005, Trung tim Tin cé 145 sin phim dau ra,

bao gầm :

Trong nước ; + 79tin

Nước ngoài : + 30 tin Đài NN sáng, tối

+ 13 tra Đài NN tiếng Anh trong ngày

+ 23 tin thường trú nước ngoài,

Nếu phân chía theo nguồn thì bao gồm :

+ 30 tin Đài NN sáng, tối

+ 17 tin khai thác báo

+ 18 tin Đãi NN tiếng Anh

38

+ 23 tin thudng tri nude ngoai

+ 40 tìn thường trú trong nước

+ 15 tin CTV trong nước

+ 4tin phóng viên tự làm

+ 3 tin p#\ các phòng ban Khác chuyển đến

- Thắng 01/2005, đầu ra của Trung tâm Tin hao gôm 2921 sản phẩm (\ trung bình 94 sẵn phdmingdy : tháng 02/2005 có 2399 sản phẩm T\ trung bình Ñ6 sản phẩm¿ngày ; thắng 03/2005 ró 3178 sản phẩm T trang bình 103 xân phẩmtngày ¡ thẳng (MI200S có 3111 sẩm phẩm [1 trung bình 101 sản phdmingay, thdng 05/2005 có 1662 sản phẩm L trung bình 118 sân phdmingay, thdng 6I2005 có 3574 sẵn phẩm

T rung bình 119 rin/ngày Tĩnh chung toàn hộ 6 tháng đâu năm 2005,

trung bình mỗi ngày Trang tâm Tìn tổ chức xản xuất, thu thập, biên tập,

2.1.4 Đánh giá, phân tích hoạt động của Trung tàm Tin - Dai

'Tiếng nói Việt Namthco cách nhìn hệ thong :

Một tổ chức nào đó, nếu nhìi nhận theo góc độ là sự hiện diện của muột cơ quan nhất định, với chức năng, nhiệm vụ và hoạt động oụ

thể ; với cơ câu, bộ máy bao gồm những con người và cơ sở vật chat,

trang thiết bị, , thì phẩt có cách nhìn hệ thống, và tổ chức đó phẩi được

hạn chế, bất cập, nhưng Trung tâm Tin đã góp phần tích cực vào việc

thực hiện các bản tin, các chương trình Thời sự và quốc tế của Ban Thời

sự Bước đâu thực hiện được chức năng là đầu mỗi thu thập thông tin

cho các Ban biêu tập, các chương trình phát thank Ndi bat la vide phat

hiện vẫn để (qua các nguồn), tiến hành phống vẫn qua điện thoại, dap

tp yêu câu tuyên truyền ; có lúc qua Đài nước ngoài tường thuật gần

như trực tiến những sự kiện lớn xảy ra trên thế giới ( như cuộc chiến

tranh ở I-rắc, cuộc giải thoát con tin ở Be-xlan Nga, ) Phóng viên

cua Trung tam Tin đi công tác, viết bái, làm tin theo yêu cầu của Thời

sụ vả theo đôi ngành, Có thể đánh giá tổng thể là Trung tam Tin đã

Tam được nhiều việc, hoàn thành tối đa các nhiệm vụ được giao lrong

điều kiện tôi tuiều

Vấn để đặt ra ở day là cần nhìn nhận ki hơn về đầu vào và đầu ra của Trung tâm Tín

40