Luận văn toàn văn luận văn mô hình và giải pháp pt dlcđ Ở cô tô

Qua dỏ phản tích, đánh giả thực trạng sự hiểu biết, nhận thức và sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch, vai trò của công đông địa phương tại Cô Tô đối với phát triển du lịch..

Chuyén nganh: Du lich (Chương trình đào tạo thí điểm)

LUAN VAN THAC Si DU LICH

NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC: PGS.TS PHAM TRUNG LUONG

La NGi - 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tải

7 Bồ cục cửa luận văn

CHƯƠNG 1 CO SO Li LUAN VE DU LICH CONG DONG

1.1.1 Sản phẩm và các loại hình du lịch

1.1.2 Công đông

1.1.3 Du lịch cộng dồng, cu tre

1.2 Mục tiêu và nguyễn fắc phá triển của du lịch cộng déng

1.3 Các điều kiện cơ bản dé phát triển du lịch cộng đẳng

1.4 Vai trò của du lịch cộng đồng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch cộng ding

1.6 Mö bình du lick cộng dồng

1.6.1 Các thành phần tham gia vào mô hình coi sec

1.6.2 Các điều kiện để phát triển mô hình oi 2222

1.7 Bài học kinh nghiệm hoạt động dư lịch cộng đẳng

1.7.1 Trên thể giới HH HH T110 cr.e ng 1 xxkieg

1.7.2 Một số địa phương ở Việt Nam

tà

bà

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIÊN DU LICH CONG ĐỒNG Ở

2.1.2 Khải quát về dặc điểm tự nhiên — kinh tế- xẽ hội của Cỏ Tö 43

3.1.3 Tiêm năng du lịch Cô Tô se cereieereerde m

3.1.4 Thực trạng phát triển du lịch ở huyện đão Cô Tô - - 48

2.2 Thue trang phat triển du lịch cộng dang ở Cô Ta - - s

2.2.1 Các dặc trưng của công dồng biển dio Cô Tô 52

55

56

2.3 Nhimg van dé đặt ra với sự phát triển du lịch cộng đồng ở Cô Tô 6?

CHUONG 3 GIẢI PHÁP TANG CUONG SU’ THAM GIA CUA COD

3.1 Xây dựng mô hình du lịch cộng đẳng ở Cô Tô - - a 3.2 Các nhóm giải pháp cho việc phát triển du lịch cậng đẳng T1 3.2.1 Nhom giải pháp tới công đẳng dịa phương "—

3.2.2 Nhóm giải pháp tới chính quyển địa phương, 78

3.2.3 Nhóm giải pháp tới cáo công ty đu lịch 80 3.2.4 Nhóm giải pháp tới khách du lịch - - 80

3.3.1 Déi-vér co quan quản lý nhà nước xeesesss.BỘI

3.3.2 Dồi với oáo đoanh nghiệp lữ hành, các cơ sở cưng ứng dịch vụ đu lịch 81

3.3.3 Đổi với công đẳng dan cu ving ven biển và hải đảo: - - 82

DANH MUC CAC KY HIEU VA CHU VIET TAT

CĐBP Công đồng địa phương

CSVCKT Cơ sử vật chât kỹ thuật

CSHT Co sé ha tang

KT-XH Kinh tế - xã hột

QINN Quận lý nhà nước

TNDI Tai nguyén du lich

UNWTO Uniled National World Tourist Organization,

(Tế chức Du lịch Thê giới của Liên hợp Quốc)

DANH MUC CAC BANG BIRU- SO BO VA HINA VE Bảng biểu:

Bang 2.1: Diện tích bãi biển „46

Hảng 2.2: Thống kê cơ sở lưu trủ, ăn tống, mua sắm _ - 4g

40

249

50

Bang 2.8 Các hình thức tham gia dịch vụ du lịch của công đồng địa phương

Bang 2.9 Mức thu nhập thêm hang thang tử đu lịch của các hộ đân trên đảo Cô Tô và đảo

Tiểu đỗ 2.1 Mức thu nhập thêm hàng tháng của người đân lừ hoạt động: du lich 59

Biểu đề 2.2 Mức chỉ tiêu của KIDL khi đến các điểm DLCD tại Cô Tô 63

Biểu đồ 2.3 Những khó khăn của công ty lữ hành khi thiết kẻ sẵn phẩm DLCP 64

Sơ đồ

Sơ để 3.1 Mô hình du lịch công đồng tại Cô Tô

my 3

PHAN MO BAU

1 Lido chon dé tai

Hiện nay đu lịch đang trở thành một hoạt động không thể thiểu của con người, kế

cả du lịch trong nước và quốc tế Nhiều nước trên thế giới đã coi du lịch như một ngành

*inh tế mũi nhọn dé phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có Việt Nam Hoạt động phát

triển du lịch được thực hiện trên cơ sở khai thác những giá trị của TNDE, tự nhiên, văn hóa, lịch sử cùng với các CSHT và những dịch vụ kẽm theo Kết quả của quá trình khai thác đó là việc hinh thành những sản phẩm du lịch đem lại nhiều lợi ích cho xã hội Trước tiên đỏ là những lợi ích về kinh tẾ - xã hội, lạo ra nhiều cơ hội tim kiếm việc làm, nâng cao dời sông kinh tế cho cộng dồng địa phương thông qua các địch vụ đu lịch, tạo điều kiên cho việc bảo tôn các giả trị văn hoá, lịch sử và sự

đa đọng của thiên nhiên mơi có những hoạt động phat triển du lịch Sau nữa là những lợi ích đem lại cho khách du lịch trong việc hướng thụ các cánh quan thiên

nhiên lạ, các truyền thỏng văn hoá lịch sử, mà trước đó hẹ chưa biết tới Miột cuộc

điều tra nghiên cửu thị trường khách du lịch sinh thải, cộng đồng quy mô lớn của 1Iiệp hội dư lịch sinh thái thể giới trong 3 năm từ 2012 đền 2014 đã cho thây khách

đu lịch có nhu cầu ngảy càng cao trong việc tìm kiếm thông tin vả học hỏi, tìm hiểu khi di du lịch Khách du lịch muốn tìm hiểu các vận dễ về văn hóa xã hội như: văn hóa bản địa, sự kiện nghệ thuật, tiếp xúc với người đân địa phương, âm thực địa phương hay nghĩ tại các cơ số lưu trú quy mồ nhả của người dân bản địa

Cô Tô - nằm giữa một vừng biển rộng lớn phia Đông Bắc của Tổ quốc, dược thiên nhiên tru đãi ban tặng nhiêu bãi biến đẹp, khí hậu trong lành, không ởn ảo náo xhiệt mà thay vào đó là một không gian yêu tĩnh, thanh bình Người dân Cô Tô hiển lành, thân thiên mến khách luôn dễ lại ẩn tượng sâu sắc đối với mỗi khách du lịch Thờ đó, Cô Tô ngày càng thu hút nhiều khách du lịch, doanh tim từ du lịch đã đóng góp đăng kế vào phat triển kinh lế - xã hội và ngân sách địa phương, đời sông dân

cư ngảy cảng được cải thiện Tuy nhiên, trong mấy năm qua hoạt động du lịch tại

Cô Tô đã và đang phát triển một cách nhanh chóng, tự phát và thiếu tính bên vững Công dẳng địa phương là cất lõi của việc phát triển đu lịch đặc biệt là loại hình

DLCS, tuy nhiên trên thực tế cộng đồng ở Cô Tô mới chí tham gia một cách tự phát

vào các hoạt dộng phục vụ khách du lịch Hiện tại CĐĐP tại Cô Tô đã có những hoạt động để phục vụ khách đu lịch về lưu trú, án nồng và đã thu được lợi ích kinh

Tế từ đu lịch ty nhiên lợi ích chưa được phân chia đều trong công đồng mà chỉ tập trung vào một số hộ gia định Nhiễu hộ gia đỉnh khác cũng, có tiềm năng tham gia

vào hoạt động, đu lịch nhìmg còn gặp nhiều khó khăn do chưa có kiến thức nên chưa tiết bắt đầu như thế nảo

Chỉnh vì những lý do trên tác giã lựa chọn dễ tài: “Mô hình vả giải pháp phát triển du lịch cộng đẳng ð Cả Tâ" làm đê tài luận văn nghiên cứu của mình

2 Đối tượng và phạm ví nghiên cứu

Đôi tượng nghiên cứu của luận văn nảy là các nguồn lực va kha ning, cũng xhhư thực tế việc phát triển DI.CĐ, sự tham gia của CĐĐP vào đu lịch tại huyện đão C6 TS, tinh Quảng Ninh

Phạm vi nghiên cứu về nội dung: đề tải tập trung nghiên cứu về nguồn lực phat

triển DLCD, những hiểu biêt, nhận thúc vả khả năng cũng như thực tế tham gia của

cộng dòng vào du lịch ở Cỏ Tô, không di sâu nghiên cứu các khía cạnh khác của DUCD như sản phẩm, xúc tiến hay các ảnh hướng của du lịch đối với các mặt kinh

†ế, văn hóa, an ninh, môi trường ở Cả Tả

Phạm vị không gian: để tài nghiên cứu hiểu biết, nhận thức và khả năng cũng, như thục tế tham gia của cộng đồng huyện dao Cô Tô,tỉnh Quang Ninh

Thạm vi thời gian: các số liệu, thông tin phục vụ nghiên cứu để tải này được giới hạu từ năm 2010 đến năm 201 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cửu

Mục đích của luận văn là gop phần phát triển DLCĐ ở Cô Tô Đề đạt được mục dich wén, dé tai dắt ra những nhiệm vu sau:

- Nghién cứu về DUCĐ như: khái nigm vé DLCD, cac tiéu chi, diéu kién để phát tién DILCD Đông thai tim hiểu về DI.CĐ của một số nước trên thể giới, trong khu vực và phát triển đu lịch có sự tham gia của cộng dòng dân cư tại một số dựa

phương trong nước

- Panh giá hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội cña Cô Tô thông qua thu thập nghiên cứu các dữ liệu thử cấp, dữ liệu sơ cấp vẻ điều kiện phát triển DLỚĐ ở Cô

w

Tö và thực trạng phát triển du lịch vả DLCP ở buyện đáo Cô Tô Qua dỏ phản tích, đánh giả thực trạng sự hiểu biết, nhận thức và sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch, vai trò của công đông địa phương tại Cô Tô đối với phát triển du lịch -_ Để xuất giải pháp nhằm thu hút hơn nữa cộng đồng tham gia vào hoạt động du

lịch ở Cô Tô Xây dựng mê hình về phát triển DLCP tại Cô Tô với tiêu chí, cơ chế

Dé, Nepal, Dai Loan

Nhà nghiên cứu Nicole Hausle va Wollfgang Strasdas dé nhaén manh dén vai tré chính của người dân địa phương trong vần đề phát triển du lịch ngay trên địa bản

họ quản lý với khái niệm: “Du lịch cộng đồng là một hình thái du lich trong dé chit yếu là người dân dia phương đứng ra pht triển và quần by Lợi ịch kinh tẾ có được

từ dụ lịch sẽ đọng lại nên kinh tế địa phương ”

Năm 2003, Ủy ban Phát tiễn Bản vững của Liên Hợp Quốc họp Hội nghị thượng dũnh về phải triển bằn vững lại Jobannesburg, dã kêu gọi “Phái triển bền vững dé mang lại nhiều lợi ích hơn cho cộng đồng đân cư tại các điểm âu lịch, đồng thời đâm bảo duy trì sự phái triển bến vững của các yêu tổ văn húa và mỗi trường nơi

bọ sinh sống” Bên cạnh dó, hội nghị cũng đưa ra sáng kiên phát triển bền vững gan với xóa đói giảm nghèo hay gọi là sáng kiến STEP nhằm tài trợ cho một số dự

án phải triển du lick giảm nghèo tại mội sỐ quốc yia Trong cudn “Community Development Through Tourism”, tic gid Sue Becton dã tiếp cận “1 lÿ thuyết đến thực hành trong đó có đưa ra các trường hợp mình họa cụ thể giúp người đọc có diều kiện so xành và áp dụng” Cuồn sách cũng dã hệ thông hóa cơ sở lÿ luận về

DLCD, lập kế hoạch chiến lược cho J1CĐ, cách tiếp thị DLCĐ cũng như đối phó với khủng hong DLCD [54]

Vẻ mặt lý hiện về DI.CP: Các nước ASBAN như Indonesia, Phílipin, Thái Lan đã tổ chức rất nhiều cuộc hội thảo về xây dựng mô hình và tập huần, đảo tạo kỹ

răng phát triển du lịch dựa vào công đẳng,

Ổ Việt Nam, khái niệm DI.CĐ đã xuất hiện từ năm 1997, có rât nhiều công,

trình nghiên cửu vẻ DLCP trong dó cũng có những công trình nghiên cứu về du lịch đựa vào công đồng thực hiện chủ yếu với loại hình đu lịch sinh thái từ cuối thập xiên 90 của thể kỹ XX đến nay, với thể loại các bài báo, các báo cáo khơa học trong, các hội tháo Các công trình nghiền cửu ở Việt Nam phải kế đến na

-_ Tuyển tập Hội thảo “Xây đựng chiến lược quác gia về phát triển đn lịch sinh thái tại Việt Nam” nắm 1999

-_ Vân đề phát triển du lịch dựa vào cộng, đồng lần đầu tiên được đưa ra tại hội tháo chia sẻ bài học kinh nghiệm phát triển DLCD Việt Nam — 2003 tổ chức tại 11a Ndi

đã xác dịnh: “Phát triển đu lịch có sự tham gia của cộng đông nhằm dâm bảo văn hoá, thiên nhiên bên vững, nâng cao nhận thức và tăng quyền lực cho cộng đẳng

Cộng đồng được chía sẻ lợi ích từ hoại động du lịch, nhận duoc sw hop tac, hd trợ

của chính phú và các tô chức quốc té” Sau dé dã dược nhiều tỉnh thành nghiện gửu

áp đựng thành công như: loại hình đu lịch ở nhả đân (homestay) ở bản Lác (Mai Chân, Hòa Binh), Sapa (Lão Ca), DLCĐ ở đảo Cát Bà (Hải Phòng) Ở miễn Trưng,

đã có Thừa Thiên Huế với loại hình “homestay” ở làng cổ Phước Tích; du lich Lang bản tại thôn Dõi- huyện Nam Dông

- Năm 2007, Chỉ Cục Kiểm lâm Hỏa Bình, Ban quan lý khu bảo tổn thiên nhiên Ngọc Sơn dã xây dựng và thực biện đư án “Hỗ trợ phát triển DLCD trong khu bão tôn thiên nhiên Ngọc Sơn— Ngỗ Luông và khu vực lần cận”

- Trong 2 tải hệu có liên quan là “Xây dựng mỏ hình bão vệ môi trường du lịch với sự tham gia của cộng dẻng, góp phân phát triển du lịch bẻn vững trên dao Cat

Tả - Hải Phòng” và “Du lịch sinh thái những vấn đề về

Nam” do PGS.TS Phạm Trung Tương (chủ biên) đã khẳng dịnh cần thu hút

ý luận và thực tiễn ở Việt

CĐEP vào các hoạt dộng du lịch và chia sẽ những lợi ích từ hoạt dộng du lịch với CDDP trong mét sé nguyén tie phit trién du lich ban viing ndi chung [20] [21]

- TS V6 Qué trong cuốn “Du lịch công đồng - Lý thuyết và vận đụng” đã hệ thống cơ sở lý luận cho JD1LCĐ và nghiên cứu các mỏ hình phát triển JDLCĐ một số quốc gia trên thể giới [26]

-_ Tác giả Bùi Thị Hải Yến - chú biên trong: cuốn “Du lịch công đồng - 2012” đã hệ thống cơ sở lý luận DLCĐ, dưa ra các mô hình kinh nghiệm về phát triển DLCP tại

các quốc gia trên thê giới và Việt Nam, bên cạnh đó tác giả cũng đã hoàn thiện co

sở lý thuyết cho việc lập kế hoạch phái triển DI.ŒP |44]

Trên dịa bàn huyện dào Cô Tõ, tác giá Nguyễn Đức Thánh dã nghiên cứu về

du lịch với đề tài: “Xây đựng và phát triển chuỗi giá trị ngành du lich theo hướng

phát triển du lịch bên vững lại lmyện dio Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nan”

(2014) Tuy vậy, đến naụ chưa có công trình nghiên cứu nào về phát triển DLCĐ tại

C6 TA, cũng nhự chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về mô hình và giải

pháp phát triển du lịch cộng đồng ở Cô Tỏ

5 Phương pháp nghiên cửu

Để thực hiện các nhiệm vụ đặt ra, các phương pháp nghiên cứu chủ yêu sau đã

được sử dụng,

- Phương pháp nghiên cứu thông tin thử cấp Các thông tin này được thu thập từ

các công trinh nghiên cửu, giảng dạy như giáo trinh, bài báo của các tác giả trong và

ngoài nước Những thông tin thực tế lên quan dén công đồng khu vực nghiện cứa

được thu thập thông qua niên giám thống kê, tù Sở VITTT & DL Quảng Ninh, 'UBND huyện Cô Tô,

- Phương pháp khảo sắt thực địa: Phương pháp nảy đã giúp cho tác giả có trải

nghiệm thực tế về vẫn dé nghiên sứu Chọn các ngày đi thục tế, cáo ngày được lựa chọn gảm 1 ngày vào mùa đồng khách, khi đó công đồng tham gia vào hoạt động

du lịch nhiều hơn, 1 ngày hè khi dỏ có sự tham gia của trẻ em

- Phương pháp phỏng vẫn: Dễ có được những nhận định khách quan, tác giả đã sử đụng phương pháp phỏng vẫn Các dỗi lượng được phông văn là các cản bộ quân lý

vẻ du lịch của Sở Văn hóa Thể thao Du lịch, ở phòng văn hỏa thông tin của huyện

đão Cô Tô, cản bộ quản ly va mét sé nban vién, dic biét la digu tra phỏng vẫn các

hộ đản đã tham gia vào hoạt động du lịch và một số du khách

- Phương pháp bảng hỏi là phương pháp thứ ba được sứ dựng để tím thập thông,

tin

- Phương pháp phân tích định lượng: La việc xủ lý các số liệu sơ cấp thu thận va

thông qua phần mềm MierosofL Excel 2010 để tính toán lỉ lệ phần trăm, phân lich dịnh lượng làm cơ sở cho việc phân tích thực trạng trong chương 2 vả dễ ra giải

pháp ở chương 3

6 Ý nghĩa khoa hoc và Lhực tiễn của đề tài

Để lài gớp phần củng cô những lý luận về DILLCĐ cho việc phát triển du lịch

các vùng yen biển — hãi dao

Luan van cũng góp phản cung cấp nguồn thêng tin tư liệu về cơ sở lý luận,

nguồn lực, thực giải pháp phát triển du lịch sông đẳng ở huyện đão Cô Tô cho

sinh viên, học sinh, học viên cao học, các cán bộ quản lý, kinh doanh du lịch và

“những ai quan tâm đến nội đung nghiên cứu

VỀ mặt thục tiến, ứng dụng kết quả nghiên cứu của đề tài vào nghiên cứu và triển khai các hoạt động du lịch cộng đồng ớ Có Tô cũng như có giá trị tham kháo cáo địa phương khác có điền kiện tương đẳng

7 Bồ cục của luận văn

Ngoài phần mỡ đâu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nội dung

chính của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ xổ lí luận về đu lịch cộng đồng

Chương 2 Thực trạng phái triển du lịch cộng đẳng ở Cô Tô

Chương 3 Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào hoại động đu lịch

đ Cô Tả

CHUONG 1 CO S6 LILUAN VE DU LICH CONG BONG

1.L Khải

1.1.1 Sân phẩm về các loại bình đu lịch

Du lịch phát triển dựa vào việc khai tháo các giả trị TNDI với việc hình thành cáo loại hình đu lịch “Loại bình du lịch là các bình thức du lịh được tổ chức nhằm thoâ min mục dich đã due lịch của khách đụ lịch”

lệm

Hoat dong, du lịch dược thực hiện thông qua việc tổ chức cáo loại hình du lịch

cụ thế trên cơ sở khai thác các giá trị TNDL Phụ thuộc vào đặc điểm TNDL, các

loại hình đu lịch được phát triển nhằm thoả mãn nhủ cầu, mục đích đã du lịch của

du khách

Tế chức Du lịch Thể giới của Liên hợp Quốc đã phân loai các loại hình đu lịch chính theo các mục dich cơ bản của thị trường khách: (hơn quan, nghĩ mái, chữa bệnh, tiêu khiển giải trí, thăm người thân, bạn bè, thương mại, công vụ; tím ngưỡng và các mục đích khác Tật cả những mục đích này đêu hoặc là đi du lịch theo sở 6hích, ý muốn (tham quan, nghĩ dưỡng, tiêu khiển giải trí, .) hoặc là di

du lịch theo nghĩa vụ, trách nhiệm (thương mại, công vụ, chữa bệnh, )

Khai niệm về sản phẩm du lịch đã được đưa ra trong Luật Du lịch (2005), theo

dó “Sản phâm du lịch là tập bợp các dịch vụ cân thiết dễ thúa mãn như cầu của khách âu lịch ”

Một số tải liệu khác cho rằng “Sản phẩm du lich là một loại sản phẩm đặc biệt

có Lính địch vụ cao và được tạo thành bởi nhiều yếu 16 nhằm đáp ứng nhủ cầu của

du khách” và như vậy sản phẩm đu lịch chỉ bao gồm địch vụ tổng thế của nhà cưng, câp dựa vào các yếu tổ thu hút du lịch khác rửtz kết cầu hạ làng du lịch, TNDIL, CSVCKT du lich, lao déng (con người) và các yếu tô “tiên” du lịch như nghiên cửu thị trường đu lịch, chiến lược kinh đoanh đu lịch, chiến hrợc marketing du lịch, xây dụng sản phẩm và cimp cấp (bám) sân phẩm cho đụ khách để thỏa mãn nhị câu của

du khách

Theo UN WTO “Sản phẩm du lịch là sự tổng hợp của 3 vếu tố câu thánh: (ï)

kết cầu hạ tầng và CSVCKT du lich; (ii) lai nguyên du lịch; và (i7) dịch vụ du

lịch” Thực tế cho thấy khai niém nay eta UNWTO la “bao tim” va thé hién day

đủ những gì chứa đựng trong một sẵn phẩm du lịch

11.2 Công đằng

Công đồng _ một khái niệm lý thuyết cũng như thực hành xuất hiện vào những, xăm 1940 tại các nước thuộc địa của Anh Năm 1950 Liên hiệp quốc công nhận khái riệm phát triển công đồng và khuyến khích

c quốc gia sử dụng khái niệm này như một công cụ đẻ thực hiện các chương trình viện trợ quy mỏ lớn về kĩ thuật, phương pháp và tải chính vào tập ky 50 — 60

Khái niệm céng déng (community) 1a mat trong những khải riệm xã hội học Trong dời sống xã hội, khải niệm cộng dỗng dược sử dụng một cách tương dỗi rộng, rãi, để chỉ nhiêu đối tượng có những đặc điểm tương đối khác nhau vẻ quy mỏ, đặc tỉnh xã hội Từ những khối tập hợp người, các liên mình rộng lớn như cộng dòng châu Âu, cộng đồng các nước  Rập, đến một hạng/kiểu xã hội, căn cử vảo đặc

tinh lương đồng vẻ sắc tộc, chủng tộc hay tôn giáo như cổng đồng người Đo

Thái, cộng đồng người da den tại Chicago Nhỏ hơn nữa, danh từ cộng dông được

sử dụng cho các đơn vị xã hội cơ bản lả gia đình, làng hay một nhỏm xã hội nảo đỏ

ó những đặc tính xã hội chung về lứa tuổi, giới tính, nghẻ nghiệp, thân phận xã hội như nhóm những người lài xe taxi, nhỏm người khiểm thị, vv

Tại Việt Nam, lần đầu tiên khải niệm phát triển cộng đẳng được giới thiệu vào giữa những năm 1950 thông qua một số hoạt động phát triển công đồng tại các tỉnh phía Nam, trong Tĩnh vực giáo dục Từ ngành giáo dục, phát triển công đồng chuyển

sang lĩnh vục công tác xã hội Diên những năm 1960, 1970, hoạt động phát triển

công đồng được đây mạnh thông qua các chương trình phát triển nông thôn của sinh

viên hay của phong trào Phật giáo

Từ thập kỷ 8O của thể kỷ trước cho đến nay, phát triển công đồng được biết đến một cách rộng rấi hơn thông qua các chương trình viện trợ phát triển của nước ngoài tại Việt Nam, có sự tham gia của người dân tại cộng đồng như một nAdn đổ quyết định đễ chương trình đạt được hiện quả bên vững, Các đường lối và phương pháp cơ bản về phái triển cộng đẳng đã được triển khai trên thực tiễn ở Việt Nam, bằng các nhân sự trong nước với cả những thành công và thất bại

Céng déng thuéng xem các nguồn tải nguyén thién nhién nhw rung, dat dai, nguồn nước là “ngân hàng” của họ, nơi mà họ có thé dựa vào để sinh sềng Cộng đồng sử đụng các nguồn tải nguyên nơi minh sinh sống cùng với việc phát triển các tập quán quản ly riêng Họ khai thác tải nguyên theo nhiều phương thức va

chia sẻ lợi ích từ việc khai thác cho những thành viên khác trong cộng đồng của

xnình Việc “chứa sẽ nguồn lợi” luôn đi liên với “chúa sẽ trách nhiệm bão tốn” được xem là triết lý sống của các cộng dồng được truyền tử thé hé nay qua thể hệ khác

Khái niệm cộng đồng bao gồm các thực thế xã hội có cơ cấu tổ chức chặt chế

cho đến các tổ chức ¡L có cấu trúc chặt chế, là một nhóm xã hội có lúc khá phân

tán, dược liên kết bằng lợi ioh chung trong một không gian tạm thời, dải hay ngắn thu phong trào quân chúng, công chúng khán giã, đám đông Đây là một tryển nghĩa rất thay dược sử dụng trong khoa lọc xã hội, gắn với cáu [bực thể xã hội nhất định

Nhin chung cộng đồng được phân loại thành một số loại hình chủ yếu như sau:

a) Loại hình cộng đồng thuân khiết với loại hình cộng đồng không thuẫn khiết do

đã bị biển dạng hoặc pha tạp với cơ câu, tổ chức, thiết chế xã hội hiệp hội tỉnh

b) Loại hình cộng đồng theo tỉnh trội nảo đỏ như: cộng đồng lãnh thổ, cộng đồng thuyết thống, cộng đẳng thân tộc, cộng đểng tộc người công đẳng nghề nghiệp, cộng dòng tôn giáo Nhóm cộng dòng có tính trội này dược phâu ra làm hai loại: cộng đồng địa đư và cộng đồng chức năng

©) Loại hình công đồng lịch sử theo các thuyết tiền hoá xã hội

1.1.3 Du lich cong ding

Khái niệm DLCD xuất hiện vào những năm đấu thê kỷ 20, tuy nhiên đến nay van chưa có một quan điểm thông nhài cho khải mệm này, do vậy vẫn tôn lại nhiều cách gợi khác nhau như

- Community - Based Tourism (Du lịch đựa vào cộng đồng)

~ Community - Development int Tourism (Phát triển cộng đẳng dựa vào TDu lịch)

- Community - Based Hcotourism (Du lich sinh thai dwa vo céng, ding)

- Community - Participation in Tourism (Phat trign du lich có sự tham gia của cộng đồng)

- Community - Based Mountain Tourism (Phat trién du lich niiti đhựa vào công đồng)

Do có những quan điểm nghiên cửu, góc nhìn khác nhau những khái niệm nảy được sử dụng khá linh hoạt và được thay đổi tuỷ thuộc vào tác giả, địa điểm và các đự án cụ thể, song các ván để về bên vững và công đổng địa phương (điển hình

ở khu vực nông thôn, những người nghẻo, vả ở vùng sâu vùng xa) là những nội

đung chính được đẻ cập, xem xét

Du lich công đẳng phải duy trí tỉnh bên vững m hoa và môi trường

với ý nghĩa các nguồn lực phải được sử dụng, đuy trì và xây dụng cho mục đích sử

đụng của các thế hệ tương lai Điều này không có nghĩa là đu lịch công đồng có thể tạo ra nhiều thay đổi Song trong chừng mực nào đó nó luôn phổi quan lâm Lới các lời ích cũng như hậu quả trước mắt vả lâu đài của sự thay đổi dỏ Vì vậy, sự bên

vững không chỉ là thải độ mã nó nhất định phải thế hiện sự đánh giá cao các giá trị

tự nhiền và văn hoá của địa phương

Theo Pham ‘rung Lương thì: "CĐ là loại hình du lịch mang lại cho du

khách những trói nghiệm về bản sắc cộng đông địa phương, tong đó cộng đồng

địa phương tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, dược hưởng lợi ích kinh tế -

xã hội từ hoạt động du lịch và có trách nhiệm bảo vệ tài nguyễn, mỗi trường, bản

sắc văn hóa của cộng đẳng "

1⁄2 Mục tiêu và nguyên tắc phát triển của tấu lịch cộng đồng

Từ những khải niệm cũng như những hiểu biết chung nhất vẻ du lịch cộng động, Theo Viện nghiên cứu Phát triển Miễn múi, để phát triển du lịch cộng đồng thì Trục Liêu phát triển du lịch công đồng phải bao gồm những điểm như sau:

- Là công cụ cho hoạt động báo tốn

-T1

ông cụ cho phát triển chất lượng cuộc sống,

- La công cụ dễ nàng cao nhận thức, kiến thức và sự hiểu biết của mọi người bên ngoài công đồng về những vẫn đề như rừng trong sông đồng, con người sống trong khu vực rừng, nông nghiệp hữu cơ, quyền công dân cho người trong bộ lac

- La công cụ cho cộng đồng cùng tham gia, thảo luận các vẫn dé, củng lâm việc và giải quyết các vấn để cộng đồng

- Mỡ rộng các cơ hội trao dỗi kiến thúc và văn hóa giữa khách du lịch và cộng đồng

- Cung cấp khoản tu nhập thêm cho cả nhân thành viễn trong cộng đồng, mang lai thu nhập cho quỹ phát triển cộng đồng,

- Du lịch cộng đẳng phải góp phân bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, bao

am cả sự đa dạng về sinh học, tài nguyên nước, rừng, bản sắc văn hóa,

tăng doanh thụ về du lịch và những lợi ích khác cho công đồng địa phương

- Du lịch cộng đồng phải có sự tham gia ngày cảng tăng của cộng đồng dịa phương,

- Du lịch công đồng phải mang đến cho khách một sản phẩm cỏ trách nhiệm đối với xôi trường và xã hội

Một số nguyên tắc chủ yếu dối với phát triển DLCP dược xác dịnh dựa trên

‘ban chất của DI.CĐ bao gồm:

- Công bằng về mặt xổ hội: Các thành viên của công dỗng sẽ tham gia vào việc lên

kế hoạch, triển khai, kiểm soát các hoạt động, đu lịch tại cộng đồng, ở đây cần nhân

mnạnh sự tham gia của cộng đẳng dân cư địa phương vào quả trình tố chức và

thực hiện các hoạt động du lịch Từ đỏ lợi ích kinh tế sẽ được chia sẻ công, bằng va rộng khắp, không chỉ riêng cho các công ty du lịch má côn dành cho cáo thánh viên của cộng đảng,

- Tôn trọng các giá trị văn hoá của cộng dồng: Thục té cho thay chương trình dụ, lịch nào cùng ảnh hưởng it nhiều đến công đồng địa phương Diễu quan trọng là các giả trị văn hoá của cộng đồng phải được bão vệ và giữ gin với sự đóng góp tich cực của tất cả các thành phản tham giá vào hoạt động du lịch, đặc biệt là cự dan dia

phương bởi không đổi tượng nào có khả năng bão vệ và duy trì các giả trị văn hoá

tốt hơn chính họ Công đẳng địa phương phải nhận thức được vai trò vả vị trí của mình cũng như những lợi, hại mà việc phát triển da lịch mang dén

- Chia sé loi ich tie du lich cho cộng đồng: Theo nguyên tắc này công đồng cũng được hưởng lợi như các thành phẩn khác tham giá vào các hoạt động kinh doanh cung cấp các sắn phẩm cho khách du lịch Nguồn thu từ hoạt déng du lich được phan chia công bằng cho mọi thành viên tham gia hoạt động, đồng thời lợi ích đó

cũng dược trích một phần thông qua “Quỹ công dễng” dễ sử dụng cho lợi ích

chang của cộng đồng: tải đầu tư cho cộng đồng xây dựng đường sả, cầu công, điện

và chăm sóo sức khoẻ, giáo đục v.v

- Xác lập quyên sở hữu và tham gia của cộng đẳng đôi với việc bão vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hoá hướng tới sự phát triển bên vững

1.3 Các điền kiện cơ bản để phát triển đu lịch cộng đẳng

Với từ cách là một loại hình du lịch, việc phát triển DLCD cũng cần một số điên kiện cơ bản bên cạnh một số điều kiện đặc thủ liên quan đến công đồng Những điều kiêu cụ thể để phát triển loại hình du ch này bao gồm:

- Cần có nguồn tài nguyên tụ nhiên và nhân văn hắp dẫn cỏ khả năng thu hút

khách đu lịch Đây là điều kiện cơ bản vì TNDI chính là tiên đề hay cơ sở đề lỗ chức các hoạt động du lịch Tuy nhiên mize dé thu hut khách của một diém dén

phụ thuậc rất nhiều vào số lượng, chủng loại, tính độc đáo của nguiễn tài nguyên

Tổng thời kha wing duy trì và phát triển nguồn khách phụ thuộc vào vai lrò của cộng đồng dân cư ở địa phương trong việc bảo tên, tôn tạo những giả trị của tải nguyên tại điểm đến

- Cân có khả năng tiếp cận điểm đến DILCP: Cũng tương tự như đối với việc phải triển các loại hình du lịch khác, hoạt động phát triển du lịch không thể thực hiện được nêu không có hạ tâng tiếp cận điểm tài nguyên Dây là đặc điểm rất đặc trung của du lịch khi sản phẩm du lịch được xây đựng và tiêu thụ tại chỗ Điều này khác với hoạt động sản xuất kinh doanh khác khi sản phẩm thương mại có thể được sắn

xuất ở một nơi rồi vận chuyền đến thị trường tiêu thy ở nơi khác

- Cân có sự hiện diện của cộng đẳng dân cư sirhh sống tại điểm đêu hoặc tại khu vực

liên kể phát triển đu lịch Phong tục tập quán, lối sống, trình độ học vẫn, quy raô công đồng, cơ câu nghề nghiệp là những yếu tổ cân được xác định và đánh giá 16 xảng trước khi quyết định xây đựng điểm dến DI.CĐ

- Cẩn có sự tự nguyện của cộng đồng đôi với đề xuất phát triển DLCD Đây là

- Can có nha câu dỗi với sản pham DLCD: Phat wién du lich noi chung va DLCD nói riêng phải phù hợp với quy luật “Cung - Cầu” Thị trường khách đủ lớn về số lượng và đâm bão chất lượng (khả năng chỉ trả), ốn định cho vùng, từ đó đảm báo khối lượng công ăn việc lâm cho cộng đồng, thủ nhập đều đặn cho họ

- Diểm đến DI.CD cần được quy hoạch và đưa vào hệ thông tuyên điểm du lịch của

lãnh thể Đây là điều kiện chúng để phát triển bát kỷ một điểm đến du lịch nào, trong dò có diểm dễsưn DLCĐ Tuy nhiên trong trường hợp DLCĐ, điều kiện này trở nên quan trong hơn bởi bản than công đồng thường không có khả năng bự tổ chức quy hoạch và kết nói với hệ thống tuyến điểm du lịch cửa Hãnh thổ I24,u20]

1.4 Vai trò của du lịch cộng đồng

Với bản chất của DUCP, việc phát triển DLCP sẽ có những tác dông tích cực bao gồm

- Gop phan tang thu nhập cho cộng đồng địa phương, đặc biệt ở vững nông thôn

nơi tỷ lệ đói nghèo còn cao Đây sẽ là yếu tế tích cực góp phân làm giảm tác động, của cộng đẳng đến các giả trị cảnh quan, tự nhiên và qua đỏ sẽ góp phần báo tổn tải nguyên, môi trường đảm bảo cho phát triển du lich bén vững

- Gop phan dé céng ding, dặc biệt là những người dân chưa cỏ diễu kiện trực tiếp tham gia vào các địch vụ đu lịch, được hưởng lợi từ việc phát triển hạ tầng du lịch (giao thông, điện, mước, bưu chỉnh viễn thông, v.v.) Đây cũng sẽ lả yêu tổ tích cục

dé dam bao sự công bằng trong phát triển du lịch, một trong những nội dụng quan

trọng của phát triển du lịch bên vững,

- Góp phân tạo cơ hội việc làm cho cộng đồng và qua đó sẽ góp phan lam thay déi co cau, nang cao trinh dé lao đông khu vực nảy Đây sẽ là yếu tổ quan trong góp phan han ché duoc đỏng di cư của công đồng từ khu vực nồng thôn ra khu vục thành thị, ôn định xã hội đảm báo cho phải triển bến vững chưng

- Phát triển DLCD sé gép phan tich cực trọng việc phục hỏi và phát huy các gia trị văn hóa truyền thống, nghề truyền thống, vi vậy có đóng góp cho phát triển

du lich bén vững từ góc độ lài nguyên, môi trường du lịch

- Phát triển DLCĐ sẽ tạo diễu kiện dây mạnh giao lưu văn hóa vẻ kế dén là giao lưn kinh tế giữa các vùng miễn, giữa Việt Nam với cáo đân tộc trên thé giới Dây cững sẽ là yến tổ quan trọng trong bão tổn và phát huy các giá trị văn hóa muyễn thống Việt Nam đồng thời tạo cơ hội để phát triển kinh tế ở những vủng còn khó

khăn, đảm bảo sự phát triển bên vững nói chung, đu lịch nói riêng

Với những tác động tích cực rên, việc đẩy mạnh phát triển du lịch nói chưng, DLCP nỏi riêng sẽ có vai trỏ rất quan trọng trong phát triển bền vững ở Việt Nam, đặc biệt trang bối cảnh tỷ lệ người dân sống ở vùng nông thôn ở Việt Nam còn cao, chiếm tới hơn 7084 dân số cả nước, và tỷ lệ hộ đối nghèo cũng còn khả cao

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng dễn phảt triển du lịch cộng dồng

- Tỉnh hiệu quâ của hệ thông cơ chả chỉnh sách và các biện pháp khuyến khích hợp

lý từ các cơ quan quân lý, các ngành liêu quan để (ạo ra một môi trường thuận lợi chơ DLCP phát triển Cáo cơ chế, chỉnh sách nảy liên quan đến việ

- Hễ trợ hạ tảng du lịch tại các điểm DLCD

-Tăng khả năng tiếp cận của cộng đồng dối với các nguồn vốn tín dụng với lãi suất +ơu đãi như một phẩn của chính sách xóa đói giảm nghẻa

- Quảng bá DLCP và xúc tiến hình ảnh điểm đến DLCĐ

- Hỗ trợ dào tạo nguồn nhân lực du lịch cho cộng déng

-Ưu đãi và giá thuê đất lập dự án, thuế kinh doanh địch vụ DLCD, vv

- Hỗ trợ các doanh nghiệp lữ hành có hợp tác đưa khách đền các điểm DLŒĐ

- Tỉnh hấp dẫn và hình ảnh điểm đến: Có nguôn làt nguyên tại điểm đến DLCĐ là

điển kiện tiên quyết đế phát triển DLCD, tuy nhiên điểm đến đó có thu hút được

nhiều khách không hay nói cách khác múc độ phát triển của điểm đến DICP sẽ

phụ thuộc nhiều vào mức dé bap dẫn và hình ảnh diễm đền,

- Năng lực của cộng đẳng: Bao gêm năng lực về tỗ chức quản lý hoại động du lịch: kỹ răng cung cấp gác địch vụ du lịch cơ bản (dịch vu lin tri, dich vu ăn uống, dịch vụ thưởng dân), khả năng về tải chính dễ phát triển các sán phẩm du lich tai diém dén

- Mite độ hỗ trợ của có quan QUNN về đụ lịch đổi với thực hiện quy hoạch điểm đến DLCP, dầu tư nâng cấp hạ tầng du lịch lại điểm đến, dào tạo kỹ nẵng lô chức quận lý vả cung cấp dịch vụ, xúc tiến hinh ảnh điểm đến

14

- Mức dộ hợp tác của các công ty du lich, dac biệt là cáo công ty lử hanh trong viée quảng bá sản phẩm DE.CD và đảm bào nguồn khách

- Afúc độ hỗ trợ của các tô chức quốc lễ, các tỗ chức phi chính phả về kinh nghiệm

tổ chức DLCĐ cũng như tăng cường năng lực cho cộng đồng tổ chức quân lý vả tham gia hoạt động du lịch [24/122]

1.6 Mê hình du lịch cộng đồng

1.61 Cúc thành phần tham gia vào mô hình

a, Cong đồng địa phương

tố chỉnh là con người, lỗi sóng cộng đồng, văn hỏa, tín ngưỡng, kiển trúc quan cu, v.v.) vào chương trình du lịch và coi đó là một điểm đến đế đưa khách đến tham

- Mite dé tham gia: Theo a6 céng déng tham gia cung cấp một số địch vụ (bản tàng lưu niệm, địch vụ ăn uống, v.v.) tại diễm: du lịch nơi công dong sink sing va qua đỏ được hưởng một số lợi ích về vật chất Trong trường hợp này, ngoài vai

trò là “tài nguyên” như trên, công đồng đã có vai trỏ nhất định trong hoạt động dụ

15

lịch vả dược hướng một phần lợi ích trong chuỗi giá trị du lịch Hoạt động du lịch trong trường hợp này thường được goi la “Du lich ed sy tham gia của cộng đẳng”

- Mite 6 chit dong: Thea đó công đồng là chủ thế tế chức và cùng cấp dich vu và qua đỏ sẽ đêm đến cho du khách những trải nghiệm tốt vẻ cộng đồng, về những gia

trị tự nhiên và văn hóa nơi cộng đồng sinh sống Trong trường hợp này các công ty

độ tham gia cao nhất của cộng dồng vào hoạt dòng đu lịch

'Ngoài ra, sự tham gia cửa công đồng cờn có thể được nhìn đưới một góc độ khác:

- Tham giu vào việc xúc dịnh những cơ hội và điển mạnh cho phát triển, Công đồng địa phương hiểu rõ về thẻ mạnh, vẻ nhụ cẩu của họ hơn bắt kỳ người nảo

khác, đo đó họ có thể đưa ra những ý tưởng tốt nhất để lập ra các chiến hược phù

hợp với các hoạt động phát triển của mó hình

- Tham gia vào quê trình qup hoạch Cộng đồng địa phương nắm được những thuận lợi hạn chế và cả những tiểm năng nối bật của tài nguyên mả họ đang sử dung, do đó họ có thể tham gia vào quả trình quy hoạch dé dạt được những mục đích và mục tiêu mả họ đã xác định

- Tham gia vào quá trình thực hiện: Mặc đù bị hạn chế về tài chính nhưng cộng đồng địa phương có thể đóng góp bằng v

nghiệm và các hình thức giứp đỡ khác và trở thanh một phản của chương trình

dưa ra thững gợi ý, chía sẽ kinh

~ Tham gia vào việc chia sẻ lợi ích: những lợi ích đại được từ các hoạt động DT.CÐ can được phản phổi tới những nhóm người có liên quan trong công đồng, nếu kháng sẽ không khuyến khích được sự tham gia của họ

- Tham gia vào quá trình giảm sát và đánh giá: công đồng địa phương là những, người bão vệ các tái nguyên quanh minh vả họ có thể theo dõi những thay dỗi và sửa đổi các sản phẩm du lịch theo nhu cầu và những gì mã họ cho là tốt nhật theo kiến thức bản địa của họ Họ có thể đánh giá những can thiệp bên ngoài lay nha

cầu sửa đối.

b, Chỉnh quyền địa phương

Chính quyền địa phương là những người do cộng đồng địa phương tín nhiệm,

âu ra và đại điện để bão vẻ quyên lợi cho công đẳng, là câu nồi giữa công đồng với thé giới bên ngoài Chính quyển địa phương quản lý cộng đồng theo chủ trương, đường lồi, chính sách, pháp luật của Nhà nước và Chính phủ cũng như theo các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội nói chung và du lịch nói riêng, Họ là những người lãnh dạo, có vai trẻ tổ chức quản lý, tăng cường, sức mạnh doàn kết của cộng ding, đặc biệt là họ thường biết phát huy thế mạnh cửa cộng đồng trong các hoạt động

kh tế - xã hội và văn hóa

Nếu những người lãnh dạo chính quyên dịa phương là những người có năng, tục, phẩm chất tốt, trong sach, họ sẽ là nhân rổ quan trọng thúc đây hoạt động đu lịch dựa vào cộng dong thành công, đại dược hiệu quả cao về nhiều mặt Ngược lại, xiếu họ là những người có trinh độ nhận thức nói chung kén, đặc biệt là nhận thức

vẻ đu lịch thập, năng lực vả phẩm chất không tốt, không trong sạch thì sẽ lả rào cản,

là nhân tổ nguy hại hàng dầu tác động tiêu cực đến sự thành công của các dự an phat triển du lịch dựa vào cộng đồng

Chính quyền địa phương có thâm quyển ban hành các quy chế, tạo môi trường,

pháp lý chơ việc kẽu gọi tải trợ dễ thực hiện các kế hoạch, chiến lược phát triển và

có trách nhiệm bảo đảm đuy trì an nỉnh trật tự, vệ sinh, phát triển các địch vụ giáo đục, cấp nước sạch, chăm sóe sức khôe cộng, đồng, quản lí các nguồn lực

Chỉnh quyền địa phương cùng cấp các địch vụ hỗ trợ về bảo vệ môi trường và

hỗ trọ kinh đoanh như cung cấp thông tin, ban hành cáo hưởng dẫn, cưng cấp các lớp đào tạo, đề lăng cường năng lực cho cộng đồng có đô khả năng triển khai các

dự án DLCĐ

Chính quyên địa phương huy động sự tham gia của cộng đồng vào công tác lập

kế hoạch, quần lý, đồng thời cùng cấp các kĩ rững đối thoại, trao đốt với sông đồng,

để họ có thể dòng góp ý kiến váo các hoạt động của cộng đồng,

Chính quyền địa phương duy trí và phát triển kiến trúc hạ tầng (thông tỉn liên

thuận lợi trên địa bàn.

œ Các đơn vị hỗ trợ du lich (cdc t chice phi chink phii, cdc to chive cá nhân, )

Các đơn vị hỗ trợ du lịch là các tổ chức gắn chặt với sự phát triển ở cấp cộng đông và họ có thế giúp đỡ, hỗ trợ cho đự án DLCĐ về mặt kỹ thuật đẳng thời nâng cao ning hic va han chế sự phụ thuộc của cộng đồng vào chính quyền địa phương

Một số các hoạt động do các đơn vị hỗ tro du lịch thực hiện só thể khá tồn kém và cũng có những hoạt động không đòi hỏi chủ phí Một số chương trình hỗ trợ của tổ chức này dược thực hiện như:

+ Thực hiện diéu ra điều tra các cơ số sản xuất, khả năng khai thác TNDL,

giúp cho việc nhận dang các khó khăn trước mắt, xác định được cách thức hình thánh dự án DLCĐ, chỉ ra các nguồn lực, các kết quả, khả năng mớ rộng dự án

+ˆ Hỗ trợ kỹ thuật cho các nhà sân xuất và người dân địa phương: cách thức hỗ trợ

có thể được thực hiện bằng cách tổ chức các chương trình đào tạo về quản lý, marketing, tiêu chuẩn vẻ chất lượng, môi trường Sự trọ giúp kỹ thuật cũng, có thê

là các hoạt động từ vẫn

v' Tự vấn và trợ giúp về mặt tài chính: một trong những vẫn đẻ khỏ khăn nhất của các nhà sản xuất lả việc tiếp cận với nguồn vốn Một chương trình hỗ trợ tài chính phủ hợp có thé mang lại cho họ lời khuyên và các khóa đảo tạo về quản lý tài chỉnh, tiếp cận các nguồn vốn và các khoản tỉn dụng,

4, Cúc doanh nghiệp du lịch

Các doanh nghiệp du lịch gồm: các đoanh nghiệp kinh doanh lữ hành, kinh doanh lưu trú, ần uống, kinh doanh cáo địch vụ vưi chơi, giải tí, kinh doanh hàng,

hóa, kinh doanh vận chuyến,

Các doanh nghiệp du lịch là cầu nối giữa khách du lch với cộng đồng, là người giữ vai trò môi giới trung gian để bán các sản phẩm du lịch cho công dòng,

và họ cũng là những người đầu tư để tạo một số sản phẩm đu lịch (lưu trú, ăn uống, vui chơi giãn tì, ) mà cộng đồng chua cưng ứng đủ, để đảm bão cho sự đa dạng và chất lượng các sản phẩm du lich cho du khách

Các doanh nghiệp du lịch thường sử dụng lao động địa phường trong các công việu lao động nghiệp vụ như đọn vệ sinh, bảo về, dọn phòng, nấu ăn, chạy bản, bản hang, van chuyên phuơng tiện giao thông và các thiết bị kỹ thuật, sóp phân tạo

18

công ăn việc làm và thu nhập cho cộng dỏng dịa phương Bên cạnh dó, họ côn doug góp vào sự phát triển kinh tế của cộng đồng địa phương thông qua việc mua nông, phẩm, hàng hóa của để phương đẻ bán cho du khách, đóng thuế, phí mỗi trường, lệ phí tham quan,

e, Khách de lịch

Đây là yếu lô câu du lịch Khách mưa c: n phẩm DLCD thudng là các nhà xghiên cứu, khách sinh viên, học sinh, những người thích khám phá, tìm hiểu những, điều mới lạ Họ là những khách du lịch có trình độ nhận thức cao, yêu thiên nhiên cũng như các giá trị văn hóa bản địa, nhận thức được vai trở của trình trong việc Đão tên vá sẵn sảng trả tiên cho việc bảo vệ tải nguyên môi trường,

Họ cũng là những người có trách nhiệm với môi tường và xóa đói, giảm nghèo ở những vùng nghèo và những quốc gia nghèo Những du khách nay phan nhiều sẽ sẵn sang bỏ qua sự xa xi, thuận tiện và đất tiền của du lịch phổ thông, đề được thưởng thức những giá trị của phong cảnh thiên nhiên hoang sơ, đặc sắc vả văn hỏa bản dịa dang trở nên khan hiểm Du khách sử dụng sản phẩm DLCĐ thường cần cung cấp thông tím hơn là giải trí, được giáo dục hơn là tiêu khiển

/, MÃI quan hệ giữa các thành phẫu tham gia

Chỉnh quyền dịa phương và các cơ quan, tổ chức phát triển du lich phải phối hop chặt chẽ với nhau trong việc triển khai các hoạt động marketing, hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch trong việc mở rộng kinh doanh hoặc phát triển các cơ sở mới, giải quyết các vướng mắc dễ đự án được triển khai nhanh và am toàn

Việc phổi hợp giữa các đối tác với các cơ quan có thim quyén rat quan trọng

Các cơ quan này có thế thực hiệu được sự gắn kết có lính pháp lý giữa các cơ quan của chính phủ để giúp cho cộng déng nghèo dược nâng cao năng lực và dược hé tra

về mặt kỹ thuật Các quan hệ pháp lý đài hạn cung cấp một khung hoạt đông nhằm tác động đến các chủ thể của DI.CĐ địa phương để có những thay đổi phủ hợp về xmặt tổ chức

Thông qua cơ cấu phối hợp giữa lĩnh vực sông vả tu, các cơ quan có thâm quyền của địa phương làm việc với các lổ chức phú chính phủ, công đồng địa phương và nhiều cơ quan liên quan khác, thông qua đỏ, các đối tác liên quan cập

19

nhật tinh hình phát triển của cộng dỗng và tham gia vảo các hoạt động kinh doanh DLCD Tên cạnh đó, các đổi tác cũng có khả năng xây dựng các kế hoạch phát triển trong tương lai cho tổ chức mình

1.62 Các điều: kiện dễ phát triển mô hình

a, Tai nguyen de lich

Tài nguyên đu lịch là cảnh quan thiên nhiên, các yêu tổ tự nhiên, đi tích lịch sử văn hỏa, công trình lao dộng sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác cỏ

thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu câu du lịch, lã yêu tố cơ bãn để hình thành các

khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch và đô thị du lịch

DLCĐ dược phát triển tại những nơi có TNDL, bao gồm TNDL tự nhiên va

nhhân văn Nhóm tải TNDI nhân văn thông thường là các bản làng hoặc cụm dân cir

còn lưu giữ những nói dặc trưng về văn hóa truyền thống như kiến trúc nhà cửa, phong tục tập quản, ẩm thực, hoặc đời sống sản xuất, sinh hoạt của người

dân Nhóm TNDIL tự nhiên được khai tháo phát triển DL.CD thường gắn với các hệ

sinh thất đặc sắc như các vườn quốc gia, các khu rừng nguyên sinh có hệ dộng thực

vật phong phú, độc đáo, có khi hậu để chịu,

Như vậy, đề phát triển mô hình DLCĐ cần phải có tải nguyên Tuy nhiên có tải nguyên van chưa dũ, dịa diễm tô chức J2LCP phải là nơi tồn tại một cộng, dòng,

có tỉnh gắn kết cao, có truyền thống, tập quán sinh hoạt, sẵn xuất độc đáo, hấp dẫn

du lịch, có lòng hiểu khách và mong muốn tham gia chuỗi cưng cập địch vu du lich

b, Khả năng tấp cận

Khả năng tiên cận l4 một trong những điều kiện quan trọng cân được xem xét

trước tiên vì nếu điều kiện tiếp cận của địa phương quả khó khăn, tốn kém và tại đó

không có đủ diện, nước, thông tìn liên lạc, th khả năng thu hức khách hạn chế và

ít nhà đầu tư nào sẵn sàng bỏ vốn để phát triển du lịch tại địa phương này

Việc đầu tr về CSHT như hệ thống giao thông, thông tr liên lạc, điện,

nước, sẽ giúp cho khả năng tiếp cận của dịa phương triển khai mỏ hình DLCĐ

được dễ dàng hơn Trước đây, từ năm 2000 trở về trước, việc đầu tư cho CSITT của

cáo địa phương còn vất hạn chế do ngân sách nhà nuốc chưa bố trí cho hang muc nảy, nhưng tử năm 2001 đến nay, thực hiện chủ trương tập trung cho phát triển du

30

lịch tại Công văn số 1095/CP - KTTH, ngày 28/11/2000 của Chỉnh phủ, ngân sách nhà nước đã được bổ trí hỗ trợ đâu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch của các địa phương Đây là điều kiên thuận lợi để các địa phương triển khai các dự án phát triển du lịch, đặc biệt là DLCP

©, Quy hoạch

Điểm đến DLCP cần được quy hoạch và đưa vào hệ thống tuyên điểm du lịch của lãnh thổ Đây là điều kiên chung để phát triển bất kỳ một điểm đến du lich nao, trong đỏ cỏ điểm đến DLCĐ Tuy nhiên trong trường hợp DLCĐ điều kiện này trở niên quan trọng hơn bởi bản thân cộng đồng thường không có khả năng tự tổ chức quy hoạch và kết nói với hệ thông tuyên điểm du lịch của lãnh thỏ

4, Mong muỗn của cộng đồng

Mô hình DLCĐ muốn triển khai được phải có sự ủng hộ của công đồng, bao gồm cộng đồng địa phương nơi triển khai DLCĐ dự án, chỉnh quyền địa phương —

những người quản lý xã hội, các tổ chức đoản thẻ, các công ty, doanh nghiệp du

lịch,

Sự ủng hộ của người dân địa phương đóng một vai trỏ hết sức quan trọng,

thường được thể hiện ở sự chủ động và khả năng tham gia vào các hoạt động của

mô hình Người dân tích cực tham gia thảo luận vẻ các vẫn đề phát triển du lịch tại địa phương, sẵn sảng bảy tỏ quan điểm, nhận thức vẻ các vẫn đề du lịch vả mong muốn của họ trong quả trình phát triền du lịch

+ Sự ủng hộ của chính quyền địa phương:

~_ Tạo môi trường pháp lý và mục tiêu định hướng phát triển du lịch

~_ Chính quyền cỏ quyên quyết định trong phạm vi quản lý hành chính lãnh thỏ

~_ Có chỉnh sách cho từng địa phương đối với DLCĐ

~ Chính quyền địa phương tham gia tốt vào khâu hỗ trợ an ninh

~_ Chính quyển địa phương tạo mọi điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động,

du lịch vả tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia nhằm góp phần phát triển kinh tế xã hội tại địa phương (lam nhà nghỉ, tạo hanh lang pháp lý, cơ chế mua dat dau tu phát triển du lich)

4 Sư ng hộ của các tổ chức, đoản thẻ trong vùng: các đoàn thẻ tích cực ủng hộ

và sẵn sảng tham gia các hoạt động du lịch trong khu vực như: hội phụ nữ, hội cựu chién binh, hôi nông dân, đoản thanh niên

~ _ Tiếp cân được nhiều nguôn lực, thông ti và nghiên cửu

~_ Cỏ quyền luc va von

~_ Cỏ định hướng vả khả năng thúc đây phát triển công đồng

-_ Chính phủ cỏ thê tạo hành lang pháp lý, chỉ đạo sự phỏi kết hợp phát triển giữa các Bộ, ngảnh, giữa Tổng cục du lịch và địa phương,

+ Sư ủng hộ của cơ quan quản lý nhà nước về du lịch

~_ Giúp địa phương quy hoạch du lich và lồng ghép DUCĐ

~_ Quản lý và khai thác tốt tiềm năng du lịch

- La dau mỗi quan trong trong chi dao quang ba DLCD

~ _ Có thẻ đưa quy hoạch DLCĐ bỏ sung vào quy hoạch tổng thẻ phát triển du lich

~_ Đảo tạo vẻ nghiệp vụ du lịch cho công đồng

~_ Giúp chính phủ hoạch định chính sách, chiến lược thuận lợi cho DLCĐ phát triển Xây dựng chiến lược quốc gia, kế hoạch hành động, chính sách luật vẻ DLCD

~_ Điễu phôi quản lý trong phạm vi quốc gia, ngành

- Té chức điển dan vẻ thông nhất tiêu chuẩn quy hoạch tổng thẻ tạo hanh lang pháp lý cho Nha nước đầu tư vốn

€ Sự hợp tác của các công ty du lịch

~_ Tạo điều kiện phát triên du lịch, đưa khách đến và đảm bảo nguồn khách den các điểm DLCĐ

~_ Huy động vả phát huy đầu tư cho các tour du lịch, xây dựng chương trinh kẻ

hoạch đầu tư khi có hưởng phat trién DLCD

~_ Hỗ trợ bản vả bản các sản phâm DLCĐ đền du khách trong và ngoài nước

~_ Các công ty du lịch quảng bả, tiếp thi tốt cho DUCĐ

- Hé tro cac ky nang tô chức xúc tiến vả marketing, cộng tác với cộng đông

4 Sự ủng hộ của các tô chức phi chính phủ

~_ Các tổ chức đưa ra sáng kiến, đẻ tải tốt

22

- Cung ofp cáo nguồn lực: tải chỉnh, nhản lực chuyên môn (có nhiều kinh nghiệm)

-_ Là cầu nỗi đem lại nhữmg tác động tích cực cho công đồng

-_ Có thể hợp tác năng động với cộng đồng trong hoạt động, bảo tổn vá phát triển -_ Quảng bá và chia sẻ kinh nghiệm

-_ Hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng kế hoạch, lập dự án và thục hiện dự án về DILCĐ,

2, Ning lực quân lý và kỳ năng tham gia dich va du lich cia cing ding

Mật trong những điểm khác biệt của loại hình DLCP với các loại hình du lich

khác là công đồng địa phương đồng vai Irò chủ thẻ trong quá trình hoạt động va phát triển kih doanh du lịch Do đó, dễ mô hình DLCĐ dược triển khai và dạt kết quả thi không chỉ cộng đổng có mong muốn tham gia là đủ, mà cêng đồng cần phải

có năng lực để quản lý, hoạt động và điều hành

Năng lực của cộng đồng địa phương thể hiện ở:

-_ Về kiển thức; có hiểu biết về văn hóa bản địa nhất nên bảo tổn được văn hóa dân tô FỀ tài nguyên: có các TNDL, cộng đồng là chủ thể bão vệ môi trường tải nguyên thiên nhiên Cộng đồng đoàn kết trong việc báo vệ tải nguyên

- Vé iỗ chức: quản lý, vận hành các điểm DLCP trực triếp phân công lao động, trong céng déng theo kha nang của mỗi hộ dân Có trách nhiệm của cộng dỏng về quan ly va bao vệ khi họ tham gia đầu tư

-_ Hiểu khách: sự nhiệt tỉnh, niễm nở, thái độ phục vụ tết

-_ Các mặt khác: có tỉnh đân tộc déc dao, cé mong muén dâm bảo tính bên vững cho thể hệ tương lai

năng lực địa phương là một quá trình đài và châm chp, do đó,

tham gia dự án, cái thiện năng lực quản lý vá diều hảnh,

1.7 Bài học kinh nghiệm hoạt động dư lịch cộng đồng

1.71 Trên thể giải

Sabah (Malaysia) là nơi cư trủ của L,# triệu dân do hơn 30 nhóm dân tộc bán

địa hợp thánh Do đu lịch ở Malaysia đã và dang phát triển trên quy mồ khá rộng,

đặc biệt tập trung ở khu vực Sarawak, Sabah (trên đảo Borneo}, nên người dan bin địa ở đây vừa là những người cưng cấp địch vụ du lịch, vừa tham gia trực tiếp trong hoạt động du lịch

Ổ phía Đắc của Sabah có nhóm đân tộc thiểu số Rungus, là một trong những,

cộng đồng dan tộc thiếu số lâu đời nhật vẫn còn sinh sống trang những ngồi nhà

truyền thông ở Sabah (giéng wha rong của Việt Nam) Điều kiện sinh sông của Lộc người nảy còn nhiều khó khăn, kém phát triển và nghèo nhất ở Malaysia Người

đân sống bằng nghề trồng trọt là chính Những lớp thanh niên trẻ được đảo tạo

thường bồ đi đến các thị trần G Kudat, Kota Kinabalu dé mun sinh

Ý tưởng phát triển DLCP nơi người Rungus sinh sống bat dầu từ năm 1992, Thân địp lễ hội được tổ chức ở Malaysia, Uỷ ban TIợp tác Xúc tiên Du lịch Sabah (STPC) đã dua một nhỏm người dân tộc Remgus dến Kuala Lumpur dé xay dung kiểu nhà dải truyền thông (longhouse) ở ngoài khu vue mua sim SUPC nhận thây khu vực người Rungus sinh sống ở Iiavanggazn rất giàn về van hoa, có tiêm năng

du lich van hoa va du lich có thẻ tạo ra nhiều việc làm và tao nguồn thu nhập cho dân làng, Những người Rungus cũng rất để tiếp thà, họ nồng nhiệt va dễ gần gửi với khách tham quan

Sự quảng cáo tốt và mối quan tâm tôn của khách tham quan, du lịch đến với lễ hội Malaysia đã truyền cảm hứng cho nhóm người Rưagus xây dựng một cơ sở nhà trọ theo kiểu nhà đải truyền thống (longhouse) ở Sabah Họ đã nhận được sự hỗ

nhu Api Tours, Bameo Eco Tours, Bomeo Endeavour, Bomeo Memories, Exotic

Borneo, Popular express, Sankita tours va Transborneo Iours thủ làm đu lịch

34

Nhà nghỉ cỏ kiến trúc đài truyền thống (longhouse) cỏ 10 phòng được xây đựng bằng những nguyên vật liệu địa phương do 10 hộ gia đình tự nguyện hợp tác Wha tro được đặt tên là Rungtts Bavanggazo ð bên một đông sông nhỏ đi qua làng

Về tổ chức được dựng lên dưới hình thức HTX

Loi ich cita công đẳng:

Mỗi hộ gia đình dành một phòng để đón khách dụ lịch Khách sẽ được phân bố luân phiên dễ cho mỗi hộ gia đình đều có cơ hội có thu nhập với giá 10 RM (4USD/khách),

Mỗi Hộ gia đình đồng góp 1 RM vào Quỹ công đẳng của HTX để chỉ cho mục dích phát triển du lịch chung, Phi tham quan là 2 RMU/khách sẽ do HTX thu Việc

tố chức các tiết văn hóa dân gian theo yêu cầu của khách du lịch sẽ thu lại cho HTX từ 80 RM đến 200 RM Chỉ có những người dân trực tiếp than gia sẽ có được miột phần tử thu nhập này Mỗi hộ gia đình tham gia HTX được phép bán các đồ thú công mỹ nghệ trong nhà đài nhưng 1ITX sẽ không thu lại từ hoạt động kinh đoanh này

Thời gian dẫu, hợat dộng du lịch diễn ra khéng dược suôn sẻ như mong muốn của những người dân Rưngus vì họ thiếu nhiều kinh nghiệm và kỹ năng kinh đoanh, tổ chức đu lịch Ví du, nh năm 1995 họ xây đựng thêm một nhà trọ kiếu tương tự như vậy với hy vọng lả nhiều khách dư lịch sẽ dén do đẻ xem nhật thực toàn phản Mặc đủ thông tin về nhật thực toàn phần đã được STPC, các công ty điền hành tour Malaysia tuyên truyền rông rãi nhưng 6 Rungts lượng khách đu lịch đến vẫn ÍL vì những lý do rửuz: các tiên nghỉ vật chất, bao gồm cf khu về sinh: công cộng, đã không được đảm bảo do IITX không có đủ nguồn vẫn Việc bảo dưỡng, wha tro Rungus Bavanggazo, khu vực công cộng, vườn hoa, đường sá chủ yêu chỉ

đo một số hộ gia dùnh dim nhận Thu nhập mới từ kinh doanh du lịch đã làm nãy sinh mâu thuẫn giữa cáo hệ gia đỉnh và kết quả là những mỗi quan tâm của họ đến du lịch đã giãm đi

Siz hyp tic ha try cia doanh nghigp du lich:

Khu du lich Bavanggazo da duge Céng ty Diéu hành Tour sinh thái Bomeo (Bơmen Eeolows) giúp cải thiên tình trang kinh doanh du lich cho công ding

bang viée thay dai tén sản phẩm du lịch, nội dung săn phim du lich, định giả cả, quân lý và tổ chức hoạt động đu lịch, răng cường marketing và quảng cáo, v.v

- Vé tên sản phẩm du lich: đễ định vị lại vị trí của sản phẩm, tên của nhà trọ Bavanggazo Rungus được rút gọn thánh Bavanggazo Công ty Horneo Heotours di

thuê thiết kế biểu tượng cho nhà trọ I3avanggaza dé phan ánh tính độc đáo của nó

tấm ngoài trời và thửng rác trước nhà Dễ nắng cao ý tính độc đán của sản phẩm,

đèn đầu dược thay thế sử dụng trong nhà; đỏ thủ công mỹ nghệ dịa phương dược sử dụng để trang trí; mỗi phòng đêu có thêm tủi ráo, khăn tắm, xỏ, gầu múc nước, dép

lê, nệm ngồi thay ghế; tất cả khách nghỉ qua đêm số được mặc sa- rông, quân áo

dân tộc của Malaysia

- V8 vide dinh gid sản phẩm và dịch vụ : Công ty Borneo Feotours đã đề xuất

với HTX xem xét lại giả địch vụ du lich do cộng đông cung cấp vả thâo luận với

STPC Ia don vị hỗ trợ và khuyến khích phát triển nhà trọ kiểu này Với sự thoa

thuận của IITXX, phí tham quan được tăng lên từ 2 RM đến 3SRM Giá trọn gói bao

gồm tiền phi tham quar mét khan dam quả tặng do chính người Rungus đệt, chuối hại, một chai nước đừa tươi và 30 plrút xem trình điển vẫn nghệ truyền thống

Nếu khách nghỉ qua đêm, lưu trủ sẽ tăng từ 175 RM/người thành 40,0 RMampười gồm ăn sáng, ăm Lỗi Nhú thể, tổng chỉ phí nghỉ qua đêm cho một khách

du lịch dã tăng từ 19,5 RM (8U8D) thánh 75,0 RM (30USD)

- EỀ việc quản Jj: trong một thời gian dài hoạt động ở Iavanggazo không có hệ thông số sách đăng kỷ khách đến nhà trọ, biên lại lê phí tham quan, lưu trú, ăn

tông không được cung cấp vả ghi lại thường xuyên Hệ thông kế toán không được

36

xác lập theo thông lệ dẫn đến tinh trạng mắt tin lòng tin giữa các hộ gia dinh tham gia dich vy du lich

Để cải tiến hệ thong ké toan, Céng ty Bomeo Ecotours đã giúp đế có được hệ thống số sách ghi chép và gửi một kế toán hỗ trợ, hưởng dẫn hoạt động kế toán

trong thời gian một tuân lễ

- VỀ cài thiện tình trạng thiếu vốn: 3 năm sau khi khai trương, HT vẫn chưa có

đủ kinh phí để hoạt động, đặc biệt dễ bảo đưỡng các tiện nghủ dịch vụ Kinh doanh phông trọ, trình điễn văn nghệ và bán hàng thủ công mỹ nghệ đã không tao nhiều lợi nhuận chưng cho HT

Céng ty Bomeo Ecotours di giup céng déng dưa ra một hệ thông kinh doanh mới, theo đỏ HTX sẽ nắm toàn bộ việc kinh doanh lưu trú và bán hàng thủ công mỹ nghệ, Từ đó HT đã có thể hạch loáu và có biên dễ trả lương cho nhân viên trong,

bộ khưng và bảo dưỡng cơ sở lưu trú Các hộ gia đình tham gia các dịch vụ này

cũng sẽ được chia sẻ lợi ích Kết quả là IITX cỏ nguẫn thu tăng từ 300 RM lên

2.800 RM trong vòng 2 tháng,

Tẻ tăng nguồn thu cho DLCD & Bavanggazo, Céng ty Borneo Licotours véi

từ cách là Chủ tịch Hôi Sabah MATTA khuyên khích các thành viên của MATTA

là các hãng diễu hành tour hỗ trợ bằng cách tỏ chức tour trọn gói dến Bavanggazo

Tội Sabah MATTA còn tổ chức đêm liên hoan dé gay qui Toan bé 2.500

RM thu được từ hoạt động này được sử đụng để thiết kế biến tượng, in ân thư, hoá đơn, v.v Những toa lét công cộng và nhà tắm đùng với họa sơn trị giá 20.000 EM

do STPC đâu tư cũng được xây đụng

- Vễ kinh nghiệm kinh doanh: Hội Sabsh MA'TTA cũng tãi trợ kinh phi cho Chủ tích HTX một chuyển di đu lịch 5 ngày tour học tập kinh nghiện DLCĐ ở Sarawak cùng với 21 thành viên của MATTA Totr 5 ngày bao gềm chuyến đi đến hai nha trọ khác nhau Tban ở sông Skrang và tham quan làng văn hoá Sarawak

- Fé việc dào tạo nhân viên: Để dâm bảo mọi người tham gia phue vụ khách

phù hợp với sự vận hành nhà trọ, 8 thành viên của IITX được lựa chọn tham gia 2

chuyến đi tham quan tại khu đu lịch rừng mưa Sakau nhằm có được cái nhìn thực tiễn về việc vận hành một khu nghứ cộng, đồng như thế nảo từ việc trồng cây ăn trải,

tà 3

quan gia nhà nghĩ va nhà hàng, đồng thời khích lệ họ thấy tiêm ning, loi ich cua

du lehThông qua đó, những người đản Rungus có thêm kinh nghiệm kinh

đoanh và thực tiễn

- Về hệ thống đặt phòng: rước do, cáo nhà điều bánh tour phải dit phòng ở

Bavanggazo qua một trong những đổi tác có quan hệ không làm du lịch đề chuyên

thư lừ, điệu tin Đôi khi hướng dẫn viên phải đến lận Bavanggazo để đặt phòng

trước vải ngày dến bảng tuần Trong nhiều trường hợp, hướng dẫn viên dén phút cuối mới xuất hiện cùng khách du lịch đẻ đặt phòng Điều đó ảnh hưởng đến sự chủ động của hoạt động đu lịch lại Bavanggazo ương việc chuẩn bị các địch vụ và lỗ chức mán trình diễn văn hỏa truyền thông,

Đề hạn chế tỉnh trạng này, một hệ thẳng thông tỉn liên lạc mới đã được lắp đặt, theo đó Công ty Bomeo đã giúp HTX mua diện thoại di động và nhờ vậy 1uội công ty điều hanh tour cỏ thể đặt phòng trực tiếp với nhà tro Bavanggazo Danh

thiếp địa chỉ, số điện thoại được in sẵn và phát cho tất cả các công ty điền hành

tour

- V8 hoat déng marketing va xuc tién: Do điểm đến l3avanggazo không được xây đựng hay quân lý bởi bắt cứ công ty tour nảo, giếng như trường hợp khu du lịch Iban ở Sarawak, nên các nhá điều hanh tow dã không lạc quan nhiều dễ xúc tiên du lịch Bavanggazo một cách tích cực hon Mat chuyến đi dài 3 - 4 giờ bằng đường bộ kha vat và để đến được Bavanggazo đã làm giảm mỗi quan tâm của du khách và các công ly điều hành đu lịch đến nơi này,

Tự án của STPC đã giứp gửi thông tin vé Bavanggazo dén tat cả các công,

ty điều hành tour thông báo về phương thức liến hệ qua điện thoại mới được lạo

dung va gid tour tai Bavanggazo Du an da chup anh, in anh trên bưu thiếp bản ở tất cả các shop bán đổ lưu niệm vả bán ngay tai điểm đến Bavanggazo Dự án STPC cũng sử dụng ảnh điểm đếu Bavanggazo, các khu nhà nghỉ đề m trên ấn pham quảng cáo vả báo chi

Những toư trọn gói mới được tổ chức với thêm nhiều địch vụ hắp din mới vì thể đến nữm 1997, gân 100 khách đã đặt phòng nghỉ qua đêm qua các đại lý ở nước ngoài của các công ty điều hành tour Hội nghị du lịch sinh thải và mạo hiểm lần

3

thử 9 là một cơ héi hiém cd dé người dân Rungus thể hiện sảng kiến của minh tai Bavanggazo

- Vả phát triển các dich vu bd sung: đễ kéo đài ngày lưu trú của khách du lich tai Bavangsazo, một số hoạt động khác đã được bổ sung, Cộng đồng Rungss đã sắp đặt cho khách tham quan khu vực làng lân cận để ho chứng kiến cách làm mật ong,

và làm chải, làng làm cổng chiêng truyền thống; cho thuê 6 xe đạp để khách sử dụng trong khu vực làng Với khách du lịch thích nghỉ tại bãi biển sạch, vắng người thi ho cé thé dén bai tam gan do dé tam và nghỉ ngơi Con đường đi bộ trong rừng,

45 phút đến đổi Gomantong, dinh cau nhất của Kudat được đưa vào trong tour dén nhà trọ,

Ví dụ về DLCD ở Bavanggazo cho thấy một số bài học kinh nghiệm sau:

- Khu du lịch Bavanggezo là một thí dụ chứng minh sự hợp tác tối giữa cộng đồng địa phương, chính quyền vả các công ty điều hành tour đã đem lại những kết

quả và thay đối trong hoạt động DLCD ở Tiavanggazo

- Thực tế cho thây người dân dia phương sẽ gặp nhiều khó khăn khi tham gia hoạt déng du lich nếu không có được một số kinh nghiệm vá kỹ năng cơ bản Kinh nghiệm quản lý điều hành điểm đến đáp ứng những nhu cầu đặc biệt của khách đu lịch là rất quan trọng

- Tỉnh trạng chưa tốt của hệ thống giao thông đến khu du lich Bavanggazo la một trong số nguyên nhân quan trọng cản trỏ sư thành công của DLCĐ ê vùng sâu vùng xu Điểu này đòi hỏi có sự hỗ trợ của các cập chính quyển trong xây dựng CSHT du lich

- Đề đâm bảo tỉnh bên vững của DLCP thị sự tham gia tích cực cửa người dân địa

39

sẽ dựa sản phẩm của dja phương vào các tour trọn gói Kinh nghiệm ở dây cũng cho thấy nếu thiếu sự hợp tác giữa cộng đồng và cáo công ty điều hành tour thì kha Tiäng thành công của DLUCP là rất thấp

- Nhờ sự cộng tác này mà khu du lịch Bavansgazo trở thành một điểm đến du lịch văn hoá - sinh thái mới có chất lượng và có tính độc đáo ở Sabah nói riêng và

Ma

sia noi chung,

1.72 Một số địa phương ở Việt Nam:

Vườn quốc gia Ba Bế nằm trong địa phậu huyện Ba Bé, tinh Bac Kan, cách

khoảng 150 km vẻ phía tây bac Ila Néi Ba Bé là một trang huyện nghẻo của

tình Bắc Kạn Năm 1988, Ban Quân lý VQG Ba Bễ đã thành lập Phòng Du lịch với

nhiệm vụ phát triển một loạt các hoạt động dụ lịch như xây dung các luyến di bộ

leo mi, cdc homestay 6 cac ban lang người đân tộc ở các bản Dáo Ngồi và Bo La Năm 2002, khoảng 28.500 đu khách trong đó có 8.500 khách du lịch nước ngoài đã

lựa chọn nghĩ dêm tại một trong những bản nảy Ban dầu lả các dịch vụ tự phát cua một số gia đình phục vụ nhu cầu lưu trú và ăn uống của đu khách những dịp đu lịch

Tà Bễ vào mùa cao điểm tại bản Pác Ngồi - ven hỗ Ba Bê

Đến với băn văn hóa DLCĐ thôn Pác Ngôi (nội bản cỗ của đân tộc Tây) du

khách sẽ được tìm hiểu bản sắc văn hóa, phong tục tập quán và hòa minh vao các

làn điệu dân ca miễn núi như hát then, sỉ, lượn, múa khẻn; tham gia lễ hội mùa xuân

cúa các bản làng vào dịp tháng giêng âm lịch với các trò chơi dân gian độc đáo như:

Tiện nay bản Pác Ngởi có 95 hộ, trong đỏ có 20 hộ kmh doanh nhá rghỉ

(homestay) va tại đây đã thành lập được 02 đội văn nghệ thường xuyên phục vụ du khach khi he có nhú câu Mỗi đội có tù 10 đến 20 người Nhờ đó đã duy trì và lưa giữ dược những nét văn hóa dặc sắc của địa phương, thu hút dông đảo khách tham

quan du lịch

30

DLCP phảt triển tại Ba Bễ trong những năm qua dã dóng góp tích cực vào việc chuyển địch cơ cầu lao động, xóa đói giảm nghẻa, tạo ra nhiền cơ hội việc làm cho người đân nơi đây được kinh đoanh đu lịch tại chính ngôi nhà của mình, mãnh đất mình đang sinh sống, đồng thời người dân cũng được giao lưu học hỏi, tiếp thu những giá trị văn hóa của các vùng miễn, nâng cao ý thức bão vệ môi trường, cảnh quan du lịch, bảo tổn các đi tích lịch sử, văn hóa của đân tộc rmình để từ đó phái Huy

các giả trị văn hỏa truyền thông của địa phương,

Sáng kién du lich dura vào công đồng tại khu vực Vườn quốc gia Ba Bế hỗ trợ val nhiều clo công lác bảo tổn thiên nhiên và các bản sắc văn hóa Bản lhân các thành viên trong cộng đồng dược hương lợi ích kinh tế lớn từ hoạt dộng, du lịch,

họ đã có ý thức chị trách nhiêm vẻ các chương trình vệ sinh môi trường cảnh quan, gìn giữ bân làng rất sạch sẽ và DLCĐ đã thực sự trở thành loại hình du lịch giữ vai trò chủ chốt và mang lạt lợi ich cho cộng đồng Tuy nhiên, do thiểu vốn, đầu

tư chưa được quy mô vả khoa học, trình độ ngoại ngữ, kiến thức văn hóa côn hạn

chế nên DLCP tại Ba Bễ chưa thực sự phát lruy được hết thể mạnh của vùng “Nơi 4o cham 116 xanh Ba HẺ” Nếu được ưu tiền hơn nữa vả được quan tâm đứng mức, DLCP không chí có tác động tích cục đến sự phát triển du lịch ở Ba Bế nói riêng

mã sẽ dóng góp lớn cho sự phét triển chung của ngành đu lịch Bắc Kạn

Những năm gần đây huyện Bie 114 (Lao Cai) đã chủ trọng phát triển “DLCD”, gắn liễn khai thác với tôn tạo, bảo tần vẻ đẹp thiên nhiên cùng các giá trị văn hóa

truyền thống đặc tủa các đân tộc Mông, Dao,

Cũng từ hoạt động này, đời

sống nguời dân tùng buớc nâng cao, góp phần thiết thực vào công cuộc xóa đói,

giảm nghèo ở địa phương

Bắc Hà là huyện vùng cao nắm ở hướng déng bắc của tình Lào Cai, có hơn

52 nghìn đân, thuộc 14 đân tộo, trong đỏ người Mông, Dao, Phủ Lá, La Chí

chiếm hơn 80% số đân, cư trú ở 236 thôn, bản của 21 xã, thị lrấn Mỗi dân lộc,

ban, lang noi day đêu có những nét văn hỏa riêng Chính bởi phòng cảnh thiên nhiên hừng vĩ, thơ mộng và bản sắc văn hóa độc đáo, tỉnh tế đã tạo điều kiện để vùng đất rảy phái triển du lịch Thực hiện Chương trình phát triển địch vụ-du lịch giai đoạn 2006-2010, huyện Hắc Hà hưởng trọng tâm hoạt động váo “DLC

31

Trong giai doan nay, Bac Ha huy động bơn 100 tý đổng dầu tư xây dụng CSHT

du lịch, phát triển địch vụ-du lịch khu vực trung tâm huyện va các điểm đu lịch vệ tỉnh là các làng, bản: xây đựng làng, bản văn hóa gắn với phát trién DLCD va t6 chức các chương trình lễ hội van hoa du lich hằng năm Huyện cũng đầu tư phat triển và xây dụng thương hiệu cho các làng nghề truyền thông ở xã Tản Phổ và Tả

Van Chư, như nâu rượu ngô đặc sẵn, rèn đúc nông cu, dét thd cam din tc Mang,

dầu tư hơn 10 tỷ dồng để mở và nâng cấp, đua vào sử dụng hai tuyến đường du

lịch Bắc Hà-Na Hối-Bản Phố và Bắc Hả-Tả Chải-Bản Phổ tới xã Bản Phả, xây

đựng luyến đường du lịch Tả Van Chu-Hang Rồng Nhủ - Cô Văn trị giá hơn năm

tỷ đồng, hơn 800 triệu dòng xây dựng Lang van héa-du lich đồng bảo Mông xã Tả Van Chư Thôn Trmg Đô, xã Bảo Nhai, một thôn có 82 hộ đân tộc Tày, 427 nhân khẩu luện dang lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyển thông giảu bản sắc, diễn tính là lễ hội Lỏng tổng, nơi đây còn có Đến thờ quốc công, Vũ Văn Mật - di tích lịch sử, văn hóa quốc gia, tới nay, thôn Trung Dễ đã có 35 hộ gia đình người Tây làm DLCP rất hiệu quả

Các hộ gia đình làm nhà sản phục vụ du khách nghỉ ngơi tai nba, lam địch vụ

am thực tại chợ văn hóa, thành lập các đội văn nghệ biểu điễn phục vụ khách du lịch Điển hình là nghệ nhân Vang Seo Pao (thôn Na Kim) đã truyền dạy cho thanh: xiên nam nữ những điệu múa, điệu trồng, kèn, bát giao duyên, thành lập đội xỏe chuyên biểu điển phục vụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ của địa phương và phục vụ khách du Tịch vào các ngày thú bảy, chủ riật Hằng tuần, đem lại thu thập én dirh

Sa Pa (Lào Cai) cũng là một trong những địa phương phát triển mạnh

DILŒP với các điểm du lịch bản làng được du khách đươn quan nhiều như bản Cái Cat, Sin Chai, Lao Chai, Ta Van Su phat triển của DLCĐ ở Sa Pa đã góp phân xóa đói giảm nghẻo, nâng cao đời sống của đổng bào đân tộc các láng bản Điển tỉnh như bản Sin Chải, năm 2000 có tới 68% số hộ đối nghèo, đến nay chỉ còn 26%, Các bản khác tỷ lệ đói nghèo cũng giảm khá nhanh nhờ phát triển du lịch

“Nâng cấp” xích lô thành sản phim đu lịch Tổ chức phát triển Hả Lan (SNV)} đang hỗ trợ cho Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tĩnh Thừa Thiên-Huế tả chức lại

xích lô du lịch trên địa bàn theo mé hình DLCĐ, nhằm nàng xich lô du lịch thành

32

một sản phẩm du lịch đậm bản sắc văn hoa Hué ‘heo thống kế của LĐĐLĐ TP TIuế, hiện trên địa bàn TP có 232 chiếc xích 16 ŒX1) thuộc 21 tổ tham gia địch vụ vận chuyển khách đu lịch Việc hình thành các tố XI ban đầu là do một nhóm người thông qua quen biết tập hợp, hoạt động theo từng địa bản riêng Các

nhóm này hoạt động tự phát và độc lập, tụ bảo vệ quyển lợi trong cạnh tranh với

các tỏ XI, khác theo nguyên tắc XI, ö địa bàn này không được đùng đón khách ở dịa bản khác

Những năm qua, ngành du lịch dã phối hợp với UBND TP Huế và các ngành liên quan nhiều lần tổ chức lại đội ngũ XL đu lịch như: Mở các khoá tập thuận cho người lao động; thiết kế các mẫu XT, du lịch mang dain dau ấn văn hoá Huế, cung cấp trang phục và vận động các doanh nghiệp kinh doanh du lịch hỗ trợ kinh phí sửa chữa, nâng cấp chất lượng XL theo mẫu thiết kể; bề trí bến bãi đậu

xe Đặc biệt nấm 2004, Sở Du lịch phối hợp với LĐLĐ TP Huế thánh lập Nghiệp đoán Xich lô du lịch Mới diy, UBND tinh Thừa Thiến-Huế đã giao cho Sở Văn

hoá, Thế thao và Du lịch xây dựng để án "Tế chức XL đu lịch theo mẻ hình

Ngày 6/11/2012 UBND tinh Hai Duong chính thức ban hành Quyết định số 2552/QĐ-UBND vẻ việc phê duyệt Đề án xây dựng mô hình điểm Phát triển Du lịch cộng đồng ở Dão Có Chỉ Lăng Nam, huyện Thanh Miện đến năm 2020, Quyết định sẽ 2552 đá tạo ra một trang mới cho sự phát triển đu lịch cộng đẳng 4 Bao Cò

33

Trong suốt thời pien 3 năm, dược sự quan tâm của các cấp chính quyền, øắc hộ đân lam du lich homestay da duro đảo tạo, bổi đưỡng, nhiều kiên thức bổ ích, những kỹ răng nghiệp vụ phục vụ khách du lịch nhĩ các lớp: Kỹ năng giao tiếp với khách đu lịch, kiến thức thuyết minh, hưởng dân khách; nghiệp vụ buồng, phỏng, làm vệ

sinh; nghiệp vụ xây dựng sản phẩm đu lịch; cach tinh giá thành sản phẩm: cách tổ

6 bién các

chức các hoạt động vui chơi giải trí cho khách du lịch, kỹ thuật nâu ăn

xuôn ăn phục vụ cho khách nước ngoài từ các nguyên liệu, thục phẩm của dịa phương; kiến thức vẻ vệ sinh, an toàn thực phẩm; kiến thúc về phòng cháy chữa cháy Ngoài các lớp tập haan, SG Van hoa, Thể tưao và Du lịch cũng đã lễ chức 3 chương trình famtrip vẻ tuyển du lịch sinh thái cộng dồng Đảo Có cho các doanh nghiệp lữ hành và cơ quan truyền thông để quảng bả xúc tiến du lịch Thông qua việc tổ chúc chương trình để giới thiệu dén các doanh nghiệp lữ lành những sâu phẩm du lịch mới của Hải Dương, đề xuất vốn đầu tư cơ sở hạ tảng để Sở Kế hoạch

và Dâu tư bồ trí kể hoạch vồn

Bên cạnh vai trò của Sở Văn hòa, Thể thaa và Du lịch và các sở, ngành liên quan thi vai trò của UBND huyéu Thanh Mién cing góp phần tạo nên những kết quả tốt đẹp Sau 3 năm thực hiện đề án, UIAND huyện Thanh Miện đã quan tâm kiện toàn bộ máy tế chức quản lý khu du lịch, đã thành lập 2 Ban quản lý liên quan: Ban quân lý dự án du lịch và bảo tốn sinh thai Bao Cô và Ban quần lý khu Di tích Quốc gia Danh lam thẳng cảnh Dảo Cò xã Chỉ Lăng Nam Dâu tư tồn tạo một số công trình tại khu vục Đão Cỏ bao gồm Chùa Nam, Nhả Trung tâm giáo dục môi

ap Du an dau lu cơ sở hạ lằng khu

trường khu vực sân chủa, cây da, bến thuyếi

du lich Dao Có Dự án được UBND tính phê duyệt tổng kinh phí 45 tý đẳng cho giai đoạn 2016 — 2020; ngoài 2 nhà nghi hiện có (nhà nghỉ Thanh Lich va aha nghi Đảo Cò) với tổng số 36 phòng nghỉ đã phát triển thêm được một sé homestay Dịch

vụ ăn uống xưng quanh Dáo Có phát triển nhanh, tỉnh đến nay đã có 5 nhà hàng chuyên phục vụ khách du lịch ăn uống Bên cạnh đó UBND xã Chí Lăng Nam còn kiện toàn lại tổ chức, xây đựng qui chế hoạt động của tổ địch vụ, bải trí lại nhà trưng bày và đâm bảo vệ sinh môi trường khu đu lịch Dão Cò; triển khai việc ký

34

cam kết với các hộ thôn An Dương về việc thực hiện qui chế quản lý khu du lich

của URND huyện

Nhờ những nỗ lực trên tình hình kinh doanh du lịch đã có những thay đổi rõ

rệi Khách du lịch tăng Lừ 30.000 lượt năm 2011 lên 45.000 lượi năm 2015, giải

doan 2012 — 2015 tăng trưởng khoảng 14,599⁄4năm Thị trường khách nội địa chủ yếu là khách trong tỉnh và các tỉnh Hưng Yên, Hà Nội, Hải Phang Trong đẻ 259% là

khách đi theo tour của các doanh nghiệp lữ hành, 7594 khách tự đến

Từ năm 2013 đã có một lượng nhỏ khách quốc Lễ của một số doanh nghiệp

lữ hành ở Hà Nội di theo các tour Trảng An, Bái Đỉnh (Ninh Bình) Phổ Hiển (Hung Yén) - Dao Cé - Ila Long đến ở các homestay Mặc dù số lượng khách còn than chế nhưng đây là đấu hiệu khả quan để phát triển sản phim du lich sinh dha cộng đồng

Giai doan 2012 2015, theo số liệu của Ban Quản lý Đáo Cỏ, doanh thu của Ban quản lý tù cáo hoạt động thu vé tham quan, chèo thuyển, trồng giữ xe đạt

khoảng 400 triệu đồng/năm; coanh thư của các hộ kinh doanh ăn uồng, lưu trú, ban

hàng lưu niệm ước đạt trên 1 tỷ đồng Do dich vụ còn hạn chế nên doanh thu du lich

còn tháp, chủ yêu là phí tham quan, trồng giữ xe và chèo thuyền, ăn uống, lưu trú

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, thi vẫn tôn tại nhiêu hạn chế như chua khai thác hết tiềm năng, lợi thế; sân phẩm du lịch chưa thật sự đa dạng và còn nghèo nàn Tốc dộ tăng trưởng về lượng khách cũng như doanh thu chưa cao Công tác quy hoạch du lịch, quản lý quy hoạch còn hạn chế, chưa thục hiện được việc kẻ giữ Dao Cé nén đâo ngày cảng bị sói 15, điện tính thu hẹp, cây trên dão không phát triển được trong khi số lượng có vac ngay càng đông, Đây là dấu hiệu phát triển không,

"bên ving cần sớm được khác phục

Cáo cơ quan quản lý địa phương chưa phát huy hết vai trò, chức năng nhiệm

vụ Irơng công tac quân lý và lỗ chức hoạt động ở khu du lịch Đão Cò Chưa tạo được sự liên kết chặt chế giữa l3an quán lý với các homestay trong việc điều phối khách và quảng bá địch vụ của các homestay với khách đến thăm quan Đảo Cỏ