Luận văn tìm hiều sắc thái dục tính trong truyền kỳ mạn lục

LOI CAM ON Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quy thay cô trường Đại hoc Khoa tiọc Xã hội và Nhân văn, đặc biệt là những thầy cô giáo trong khoa Văn học đã tận tỉnh dạy bảo cho tô

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NOL

TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LE THI HOAI THU

TÌM HIỂU SẮC THÁI DỤC TÍNH TRONG

“TRUYEN KY MAN LUC”

Chuyén nganh: Van hoc Vii

Ma s6: 60 22 01 21

LUAN VAN THAC ST

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Trần Ngọc Vương

Tl Noi - 2014

LOI CAM ON

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quy thay cô trường Đại hoc Khoa

tiọc Xã hội và Nhân văn, đặc biệt là những thầy cô giáo trong khoa Văn học đã tận

tỉnh dạy bảo cho tôi suốt thời gian học tập tại trường và tạo rất nhiều điều kiện tốt

để em có thể hoàn thành chương trình cao học này,

Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc dén thay giáo, GS.TS Tran Ngọc Vương — người đã dành rất nhiều thời gian vả tâm huyết hướng dẫn nghiên cửu và giúp tôi

hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Đông thời, tôi xí gũi lời biết ơn sâu sắc đến gia đình và bạn bè dã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thục hiện luận văn

¡, ngàp 17 tháng I1 năm 2014 Tác giả luận văn

Lê Thị loài Thu

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan luận vấn này là công in nghiên cứu của cá nhân tối đưới

sự hưởng đần khoa học của Giáo sưa Tiến sĩ Trân Ngọc Vương Luận văn được

trình bày theo yêu cau, quy định của khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã

hội và Nhân văn đề ra

Tác giả luận van

1ê Thị Hoài Thu

MỞ DÄU 5

CHUONG 1: CO SO LY LUA À THỰC TIẾN CỦA VIỆC TÌM HIỂU

VAN DE SAC THAI DUC TÍNH TRONG TRUYEN KY MAN LUCError! Bookmark no 1.1 Khải niệm dục tính và dục tính trong văn hóa cổ rung dailsrror! Bookmark

not defined

1.1.1 Khải niệm dục tỉnh 2 Mirror! Bookinark not defined

1,12 Dục tính trong văn bóa cô trung đại Error! Bookmark not defined

1.2 Vấn dễ dục tỉnh trong văn học rror? Bookmark not delincd,

1.2.1 Dục tính trong văn học thế giới Ervar! Bookmark not defined

1.1.2, Van dé duc tinh trong vin hoc trung dai Vigt NamErvor! Bookmark not

defined

1.3 Một số nói khái quát về Lác giả Nguyễn Dữ và Truyền ky man lue Error!

Bookmark noi defined

1.8.1 Tác gia Nguyễn D8- - _ Ervar! Bookmark not defined

1.3.2 Vai nét v8 Truyén kp man luc Error! Bookmark not defined

1.4 Tiểu kết - Errar! Baokmark not đefined

CHƯƠNG 2: BIEU HLEN CUA SAC THAI DUC TINH TRONG TRUYEN

KỶ MẠN LỤC CỦA NGUYÊN ĐỮ Error! Bookmark not defined

2.1 Dục tính biểu hiện qua đề tải Error! Bookmark not defined

3.2 Dục tính biểu hiện qua các nhân vật Error! Bookmark not defined

2.3 Dục tính biểu hiện qua những biểu tượng dục tinhError! Bookmark not

defined

2.4, Liểu kết à nh rereirre Error! Bookmark not defined

TRUYEN KY MAN LUC CUA NGUYEN DU Error! Bookmark not defined

3.1 Yêu tổ kỳ ão Error! Bookmark not defined

3.3 Ngôn ngữ thơ Error! Bookmark not defined

3.3 Không gian nghệ thuit Error! Bookmark not defined.

3.4 Thời gian nghệ thuật Eirorf Bookmark not defined

3.5 Tiểu kết - Errar! Baokmark not defined

MO PAU

1 Lido chon dé tai

Nguyễn Dữ là cây bút văn xuối xuất sắc nhất của văn học Việt Nam thế kỹ

XVI Chí với một tác phẩm 7ruyễn ky) man lục cũng dã dú khẳng, định tên tuổi của

Nguyễn Dữ trong lịch sử vần học Việt Nam Tác phẩm được coi là mẫu mực của thể

truyền ky, là “/hiên cỗ kỳ búi”, là “áng văn hay của bậo dại gia”, đânh dân bước

phat triển quan trọng, của thẻ loại tự sự hình tượng trong văn học chữ Hán

Tác phẩm Truyền kỳ mạn lục tù khi ra đời đến nay đã chiêm được bao cảm

tỉnh của người đọc Đỏ là lác phẩm có giá trị châu lục Nhiều những công trình nghiên cửu trong và ngoài nước đã định giả tác phim này trên các phương diện cả

vẻ nội đưng và nghệ thuật, coi tác phẩm là một biểu hiện vinh du cha nên văn học

xước nhà Truyễn kỳ mạn lục vừa có giá trị liện thực vừa là một táo phẩm có giả trị

nhân đạo Tao phẩm còn thể hiện tỉnh thần tác bạo, phóng túng của Nguyễn Dữ khi ông miêu tã những cuộc tình si mẻ đắm đuổi dam mau sắc đục Tất câ những điều

đó được chuyển tải qua hình thức nghệ thuật có nhiều thành tựu của lắc phẩm Tác phẩm kết hợp một cách nhuận nhuyễn, tải tình những plrương thức tự sự, wit tink va

ca kịch, giữa ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngũ lác giả, giữa văn xuôi văn biến ngẫu

và thơ ca Sử dụng các yêu tổ kì áo, lời văn cô dọng, súc tích, chặt chế, hải hòa,

ý XVI, thuộc thời kỳ văn học trung đại Việt Nam Đó là nền văn học mang đệm néL ônh hưởng của Nho giáo Con

Tác phẩm ?ruyển kỳ mạn lục ra đời vào thể

người bị đặt trong các mới quan hệ luân thường, bị ràng buộc bởi những diễu cảm

*ky của Nho giáo Trong xã hội đó, người phụ nữ phải tuân theo những qui định chặt

chẽ của Nho giáo như tam tòng, tử đức Ho con bị coi như nguồn gốc của sự cam

đổ, de dọa đạo đức Những tư tưỡng của nho giáo đối với người phụ nữ thực chất là

sự tước đoạt quyền lợi của nữ giới và tạo nên một xã hội vận hành theo kiều nam

quyến Người đàn ông thống ngự nữ giới và áp đặt e

đẹp, về đức hạnh Vẫn đề dục tỉnh được cơi là bản năng vốn cỏ, một phần quan trong

trang đời sống on người lại bị xem như một trong những điều cắm ky Vì vậy trang cáp sáng tắc thơ văn gũa các rihả nho rất hiểm có hình ảnh người phụ nữ và vân dé

tỉnh dục xuất hiện Nhưng trong tác phẩm của mỉnh, Nguyễn Dữ đã dễ cập đến vẫn

để này Là một nhà Nho, Nguyễn Lữ vẫn đứng trên lập trưởng đạo đức của Nho gia

để nhìn nhận, đánh giá con người, những vấn để của con người lrên quan điểm đao đức Tuy nhiên, một tác giả văn học lớn luôn có tính thân nhân dạo cao cả, Nguyễn

Dữ trong không ít trường hợp, đủ là võ thức hay có ý thúc đã đưa những dòng ngợi

ca về đẹp, tình yêu, hạnh phúc cá thân, để cao những khát vọng, nhụ câu của người

phụ nữ Những câu chuyện tỉnh trong tác phẩm đã làm “xôn xao cả cối trần thế, cá

chỗn thủy cung, cả nơi thiên giới Chuyện kỳ ngộ ở trại Tây là một bài ca đây huyền

äo về tình yêu nhục cảm "[26 j Quan niệm chính thông xem văn chương dùng dé

thé hign “tam, chi, dao” dường như không còn nữa khi Nguyễn Dữ miễu tá những cuộc tỉnh sỉ mê đắm đuổi đậm mâu sắc dục công khai quyên sông của người phụ nữ

về thân xác

Như vậy, chúng ta thấy văn hóa nhà nho là văn hóa thanh giáo, tiết dục thể

mà Truyễn it mạn lục lại là tập truyện cỏ nhiêu chất dục tính Hơn nữa Truyén kỳ

zmạn lực là một trường hợp đặc biệt ở chỗ tác giả nhà Nho vừa tuân thủ những

nguyên lý đạo đức Nho gia, lại vừa có thể phá vỡ những nguyên lý ấy ở mức độ nhất đmh để đến với van dé duc tinh trong pharm vị mà thời đại cho phép Van dé

này dã dược người nhiều người quan tâm nhưng danh giả vai trỏ, ý nghĩa giải thích

cho hệ thông, có lí luận về hiện tượng nay vẫn cỏn là điều cẩn tiếp tục bản luận

ue can thich

Chính vì vậy việc nghiên cứu hệ thông để tài mày là một việc Tan

Điều dò sẽ giúp người dọc có một cải nhìn dây đủ hơn, toàn diện hơn về tác phẩm Tổng thời cũng cho thấy được vai trò, vị trí của việc thể hiện dục tính trong thể loại

truyền kì nói riêng vả văn xuôi tự sự trung đại nói chung Từ đó thây được những

đóng góp của Nguyễn Dữ khi thể hiện vấn để nảy Đó cũng lả nguyên nbn chinh

khiến chúng tôi quyết định chọn đề tài: “7m hiếu sắc thái dục tính trong Truyền ky

mạn le”

2 Lịch sử nghiền cứu vẫn đề

La tac nhằm có giá trị về nội đụng tư tưởng và nghệ thuật nên Tuyển ky men

lục từ khi ra đời đến nay đã chiêm được bao câm linh của nguời đọc Irong và ngoài

nước Trong bể dày lịch sử nghiên cứu Truyền kỳ mạn lục, nhiều ý kiến đánh giá khác nhau, thậm chí đối lập nhau về những vẫn đề đặt ra trong tac phẩm vá những, vẫn đề có liên quan đến tác giả, tác phảm đã xuất hiện

Ý kiến dành giá sớm nhất về tác phẩm 7?ruyên kỳ mạn lục phải kế đến lời tựa Truyằn ky man lục do Ua Thién Ilan viét năm Vĩnh Dịnh sơ niên ( tháng 7 năm

1547) Trong lời tựa đó, ông có giới thiệu vẻ láo giả, tác phẩm như sau : Tập lực này là trừ tác của Nguyễn Dã, người Gia Phúc, Hồng Châu Ông là người con trai

cả của cụ Tiên sỹ triểu trước Tường Phiêu Cụ này đỗ Tiên sỹ khoa Binh Thìm, năm:

Hông Đức hai mươi bây; 1496, làn quan đến chức Thượng thie Thủa nhỏ (Nguyễn Đã) học hành chăm chí, học rộng nhớ đai, muốn lấy văn chương nỗi nghiệp nhà,

vượt đã hương riển, nhiều lẫn trứng tin Hội, làm trì huyện Thanh Tuyển Nhưng mới được một năm thì ông lừ bô huyện đường (VỀ nhà) nuôi mẹ để làm tròn duo hiéu,

chân không bén măng tới chốn thành thị âä ngoài mẫy sương Thể rồi ông viết sách Truyén ky man luc nay đề gửi gấm âm sự Xem văn từ thì không vượt ra ngoài phên

giậu Tông Cái (Cù Tông Cút có soạn cuấn TiẾn Đăng lân thoại), nhưng có ý khuyên

răn, có ý nêu gip cũ khuôn phép, đối với việc giáo hóa ở đời, hà có phải bồ khuyết nhỏ đâu!" [4] Lời tựa này đã nhận đình Truyền kỳ man luc của Nguyễn Dữ ïL nhiều

ảnh hướng của Tiển dăng tân thoại và cũng thể hiện mục dích sáng tác riêng của

Nguyễn Dữ

Đến thế kỹ XVII- XIX, nhiều học giả nổi tiếng đã Lùmg ca ngợi 7ruyền kỳ

mạn lực Vũ Khâm Lần trong Bach Van am cư sĩ phả kí dã dành giá Truyền kỳ mạn

lực là một “thiên cả lì bút, Phan Tuy Chủ trong Lịch triều biến chương loại chí thà khen tác phẩm là “dng van hay của bậc đại gia'[S ], Lê Quí Đân trong Kiến van tiểu lục ca ngợi vẫn chương Truyền lỳ mạn lục với “ lời lẽ thanh tao,tỐt đẹp, người

bắp giờ lấp làm ngợi khen "[16J Những lời nhận định đó đã khẳng định vị trí, vai trở của Truyền kỷ mạn lục rong nền vẫn học Việt Nam

Nhiều công trinh nghiên cứu về ?ruyễn kỳ mạn lực theo thời gian din ting

lên Từ những năm sáu mươi của thể kỹ XX, Truyền lỳ mạn lục đã được địch ra

tiếng Nga và các nhà nghiên cửa khoa học nước ngoài như Nhat Ban, Korea, Dat

ắc và các nhà nghiên cứu trong nước quan tâm nghiên cứu tác phẩm nay

Có những bài viết, công trình nghiên cứu Truyền ky man lục chủ yêu ổi vào tim hiểu về thân thể, sự nghiệp của tác giả, vẻ văn băn, về những ban dịch bởi dây

là táo phẩm văn học trung đại, tài liệu ghỉ chép lưu truyền phân nhiều bị thất lạc Có

di

thể là: Bài viết “Vấn dỀ tên tác giả Truyền kỳ mạn lục” của Nguyễn Quang, Hồng “Nguyễn Lữ hay Ngupén Te 7123], "Bản thêm tên tác giả - tác phẩm 1ruuyễn

kỳ mạn lục ”ƒ24J của Lại Văn ITùng, “Doán định lại thân thể Nguyễn Lữ và thời

“Bản thêm cách

điền sáng tác Truyền kì mạn lục [25] của Nguyễn Tham Hùng”

gọi tên tác giá và tác phẩm Truyền là mạn lụe"[41] của Phạm Luận

Có những bài viết, công trình nghiên cửu chủ yêu đi vào tim hiểu cáo nguồn

ảnh hưởng đến Truyền kỳ mạn lục Nhiều công trình, bài viết nghiên cứu về mối quan hệ giữa Truyễn kỳ mạn lục với các tác phẩm của Trung Quốc, làn Quốc như

Ca tỳ từ (Otogiboko)và L nguyệt vật ngữ (Ugetsumonogatan) với Truyễn ki mạn lạc{ 58J của Nguy

Tủ Oanh, “Để vải tình yêu trong Kờn ngao lân thoại của Hàn

Quốc (So sảnh với Truyền kì mạn lục của Việt Namj" [G5] của Kim Seona; “Lược

đồ quan hệ tiểu thuyết Hán Nôm Việt Nam và tiểu thuyẾt cô các nước trong khu

vực "L57 | của Trân Nghĩa, “Quá trình truyền nhập và lim hành Tiễn đẳng tân thoại

ở: Liệt Nam "[A9] của Nguyễn Nam, "Nghiên cửa,so sánh một tiểu thuyết truyền kỉ

trong Kăn ngôn lân thoại, Truyền là mạn lục và TIẾn đăng tân thoại "J33j của Toàn Huệ Khanh, “Truyén ky man lục dười góc dộ sơ sảnj” [4T] của Nguyễn Đăng, Na;

So sánh chuyện tình giữa Người và Iiồn ma trong "Tiễn đăng tân thoại" và "Truyền

kỳ mạn lục"[35] của PGS.TS Định Thị Khang: Nghiên cứu so sánh tiếu thuyết

truyền ld tản Quốc - 1rung Quốc- Việt Nam[25] của Toàn Huệ Khanh, “lề mốt quan hệ giữa Tiễn đăng tân thoại và Truyén kp man lục” [7] của Phạm Tủ Châu Ö

trhững công trình này, đa nhà nghiên cứu đi vào từn hiểu giữa mỗi quan hệ

giữa Truyễn le) mạn lục với Tiễn đăng tân thoại Lọ nhận định Nguyễn Dữ chịu ảnh,

hưởng nhiều từ sáng tác của Củ Hựu- một tác giả Trung Quốc đời nha Minh (do

tiếp thụ tình tết, mô típ và bút pháp thể loại) Nhưng tập truyện Iruyén kỳ này vẫn

thể hiện sức sáng tạo nghệ thuật của nhà văn tài năng họ Nguyễn Đặc biệt có hai

công trình nghiên cửu so sánh quan trọng nhất lả học giả Dai Loan Trân Ích Nguyễn

với Nghiên cứu so sánh Tiễn đăng tân thoại và Truyền lj) mạn iuej55/ và Tiên sỹ

Nguyễn Nam với Luan an tién st Writing as Response and Translation Jiandeng

Xinhua and the Evolution of the Chuanqui Genre in Last Asia, Particularly in

Vietnam [50] Trong công trình nghiên cứu của mình, Trân Ích Nguyên khảo sát về các truyện cúa Củ Hựu và của Nguyễn Dữ vá cho rằng cẩn phải lý giải “cảm giác

quen quen nhưng nếu muốn chỉ ra xem nó giống truyện nào của Tiễn đăng tân thoại

thì không thật dễ "[55J Nhà nghiên cũu còn chỉ ra các nguồn van ban anh hưởng,

đến Truyền kỳ mạn lục: chịu ảnh hướng của Tiễn đăng tân thoại, cải biến từ thân

thoại và chỉ quái Việt Nam, chép lại truyền thuyết đân gian địa phương Đặc biệt nhà nghiên cửu cho rằng ngay cả TiỂn đừng tân thoại cũng mô phông chí quái

truyền ky va ghi chép truyền thuyết đên gian địa phương, một quy trình tương tự như sự sáng tạo Truyền ky mạn lục Không phải chỉ cho rằng Nguyễn Dữ đã chịu ảnh hưởng nhiều từ sáng tác của Củ Hựu (đo liếp thu tình tiết, mô típ và búi pháp thể loại ), nhưng vẫn thể hiện sức sáng tạo kho léo vá tải năng nghệ thuật của mình mã còn phải quan tâm đến một hiệu tượng cé tink quy luat eta van hoe rung,

đại, Đỏ là nhiều mô típ folklorc, các type truyền dân gian của Việt NanL Trung

Quốc khá gần gũi nhau I2ö cũng là hiện tượng tổn tại trang nhiều nên văn bọc thể giới

Về vẫn để dục lính trong Truyền kỳ mạn lục qua (ìm hiểu tự liệu, chúng tôi thấy đã dược xuột số nhà nghiên cứu như Bủi Kÿ, Bủi Duy lân, Trần Đình Sử, Phạm Tủ Châu, Trần Thị Báng Thanh, Nguyễn Phạm Iiòng, Trần Nho Thin, Tran Ích Nguyên bàn đến trong các bải viết và công trình nghiên cứu của mình Các nhà nghiên cửu đã cho rằng, 7yuyên kỳ mạn lục là tác phẩm có yêu tố dục tỉnh, việc

thể hiện đục tính trong tác phẩm của Nguyễn Dữ mang tính chất hrăng phân và bay

tổ nhận định khác nhau về vấn đề này

Có những nhà nghiên cửu đừng trên quan điểm đạo đức đề bảy tổ thái độ

không đẳng tỉnh về

Kỹ trong Thuyền kỳ mạn lục với Lời giới tiêu Truyền kỳ mạn lục (bản địch của

n để dục tính trong 7rrgền kỳ mạn lục Nhà nghiên cứa Bùi