Luận văn tìm hiểu quan hệ giữa các dân tộc thiểu số Ở vùng biên giới trung việt qua quá trình giao lưu văn hóa khu vực vân nam lào cai và hà giang

DẠI HỌC QUỐC GIA TIÀ NỘI 'TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN MAN TUYET MIN XUE TÌM HIỂU QUAN HIỆ GIỮA CÁC DÂN TỘC TITIEU SO Ở VÙNG BIÊN GIỚI TRUNG-VIẸT QUA QUÁ TRÌNH GIAO LUU

DẠI HỌC QUỐC GIA TIÀ NỘI

'TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MAN TUYET (MIN XUE)

TÌM HIỂU QUAN HIỆ GIỮA CÁC DÂN TỘC TITIEU SO

Ở VÙNG BIÊN GIỚI TRUNG-VIẸT QUA QUÁ TRÌNH

GIAO LUU VAN HOA

(KHU VUC VAN NAM, LAO CAI VA HA GIANG)

LUAN VAN THAC SI NGANH QUOC TE HOC

Hà Nội, 9/2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG DẠI HỌC KIIDA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MÃN TUYẾT (MIN XUF}

TIM HIEU QUAN HE GIUA CAC DAN TOC THIEU SO

GO VUNG BIEN GIGI TRUNG-VIET QUA QUA TRINIT

GIAO LUU VAN HÓA

(KHU VUC VAN NAM, LAO CAT VA HA GIANG)

Chuyên ngành: Quan hệ quốc lễ

Mã số: 60310206

LUẬN VAN THAC Si NGAXH QUOC TE HOC

Người hưởng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Căn

Tả Nội, 9/2015

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được bày tô lòng hiết ơn sâu sắo đến lất cả các thầy, cô giáo

đã day và giúp đỡ lôi trong suối quá trình học lập, nghiên cứu và thực biện đề lài

Đồng thời, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn trân trọng nhất đến các thầy cô giáo

trong liệi đồng chấm luận văn Thạc sỹ này của tôi những người sẽ nhìn nhận, đánh giá công trình nghiên cúu của tôi từ những góc dộ khoa học và chắc chẵn sẽ cho tôi những nhận xét, đóng gỗp xác đúng nhất Đặc biệt, cho phép tôi sữi lời cảm

ơn chắn thành nhất dén TS Nguyễn Ưăn Căn— người đã trực tiếp hướng dẫn và lận tình giúp đã tôi hoàn thành bản luận văn này

Xin chân thành cảm ơn|

Hạc viên Mẫn Tuyết

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của có nhân tôi KẾT quả nêu trong luận văn là trung (hực và không sao cháp từ bắt kỳ công trình nào khác

Nếu có gì gian dãi tôi xin haàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngàp tháng nam 2015

Học viên cao học

Mẫn Tuyết

PHAN MO DAL

3, Đôi tượng và phạm vị nghiên cứu Error! Bookmark not dcfined

4 Phương pháp nghiên củu Error! Bookmark not defined

5, Céu trie của luận văn cac Exvort Bookmark not defined

CHƯƠNG t: KHÁI QUÁT VẺ CÁC TỌC NGƯỜI Ở VÙNG BIỂN GIỚI TRUNG-VLET

THUOCDIA BAN CAC TINH VAN NAM, LAO CAI VẢ HÀ GIANG

Error! Boukmark not defined

1.1Các dân tộc thiểu số ¢ tinh Van Nam Error! Bookmark not defined

1.1.1 Tỉnh hình chưng Vân Nam - Errer! Bookmark not defined

1.1.2 Các dân lộc thiế ính Vận Naĩn Errort Bookmark not đeñined

1.1.3 Kinh tế Van Nam hiện nay Error! Bookmark not defined

1.2 Các dân Lộc khiêu xỗ ử tĩnh Làu Cai và tỉnh Hà

angError! Bankmark noi

defined

1.2.1 Các dân tộc ở Lào Cai - Error! Bookmark not defined

1.2.2 Các đân tộc ở TTả Giang Error! Bookmark not defined

1.3 Một số yếu tế có tác động đến quan hệ dân t6cError! Bookmark not defined

1.3.1 Chiền đải biên giới Error! Bookmark not defined

1.3.2 Yếu tổ lịch gít à is sees Error! Bookmark not defined

1.3.3 Xu thể hiên nay se Rrrorl Bookmark nof dcfined

CHƯƠNG 2: QUAN HỆ DÂN TỘC VÀ VĂN HÓA TRUYEN THONG TRONG QUAN HE DAN TOC

Error! Bookmark not detined

lữa các đân tậc vùng biên giớiError! Bookmark nai defined

2.1.1 Quan hệ đồng tộc - Error! Bookmark not đefined

3.1.2 Quan hệ với rắc đân tộc khác - - Errar1 Bookmark not defined

2.1.3 Quan hệ với những người cùng dòng hạ Error! Bookmark nơt defined

2.2 Các yêu tố ảnh hưởng đến quan hệ dân tộc biên gidiError! Bookmark not

defined

2.2.1 Phong tục tập quin

3.1.2 Tên giáo lin ngưỡng

2.2.3 Chính sách đân tộc thiển số của hai nước

2.2.4 Yến tổ kinh tế

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Errer! Bookmark net defined

CHUONG3: VAL NEF VE CÁC XU HƯỚNG RONG QUAN LIE DAN TQCError!

Bookmark not defined

3.1 Hợp tác khai thác tài nguyên văn húa dân tộc ứ khu vực biên giới Error!

Bookmark not defined

3.1.1 Du lich va Tang du lich din t6c

3.1.2 Ý nghĩa khat thắc

3.1.3 Tink kha thị,

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

3.1.4 Quan hệ đân tộc với phát triển “1 lai hành lan một vành đai kinh tÈ Error! Bookmark not

defined

3.2 Các xu hướng về mỗi quan hệ giữa các dân tộc ở vùng biên giới Trung-

3.2.1 X4 hdi truyền thông dần chuyền sang xã hội hiện đại Error! Bookmark not defined

3.2.2 Sự tăng cường ý thức quốc gia và s suy yêu của ý thức dân tộcExror†

defined

3.23 Mỗi quan hệ và sự liên hệ của văn hóa trons nội bộ đần tộc suy yến đần và chuyển sang quan hệ

- Error! Bonkmark not defincd

kinh tế và quan hệ văn hóa chỉnh trị

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Error! Bookmark not defined.

BANG MUC CAC BANG BIEU

Bang 1-1: Dan sé otia các dan téc tinh Van Nam (ñiểu tra nam 2013 } 15

Bềng 1-2: Chỉ tiêu phát triển kinh lế của khu vực dân tộc ở vững biến giới Vân Nam năm

Bang 1-3: chỉ thống kẻ những lối mòn chủ yểu, được người dân 2 nước sử dung

esti ervesersonssnstentaniieeneeenoenvene eS lăng 2-1: Cita khdu va chg bién gidi mau dich ctia chau Văn Sơn vả châu Lléng lla

38

Bang 2-2: Kim ngach mau dich quộc tế Trung Việt ceovneesatnessersoeeteate 66

PHÁN MỬ ĐẢU

1 Mục tiêu, ý nghĩa của đề tài

1.1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam vả Trung Quốc đều lả quỏe gia đa dân tộc với nhiều đân bộc anh em cùng chung sống Một trong những đặc điểm của đồng bảo dân tộc thiếu số ở cả hai nước

Tà dẳng bảo thường sống thành từng khu vục và có sự den xen giữa các dân lộc trên các vừng núi cao Dây là lý do má vùng biên giái Việt Trung có rất nhiều các đân tộc thiểu

số ở cả hai nude cing chimg sông và Irong các dan Lộc này có nhiều đân tộc có củng: nguồn gốc Đồng bảo các dân tộc khỏng chỉ có quan hệ giao lưu với dân tộc minh và cä các dân tộc khác trong phạm vi một quốc gia ma cén có quan hệ giao lưu với bả con cừng dân tộc ö quốc gia láng giỏng Mặt khác, đân lộc và bần sắc văn hóa đân tộc có mỗi quan

hệ chặt chẽ với nhau Trái qua quá trình phát triển, mỗi một dân tộc đều có một bán sắc văn hóa riêng và quá trình giao thoa đã làm cho bàn sắc văn hóa của các dân tộc hòa nhập nhưng không hòa tan, gop phan lam cho nén van hỏa vật chất, tỉnh thần của các đân tộc phong phú, đa dạng và độc đảo

Các đân tộc xuyên biên giới thường cư trú tại vùng núi cao, có vai trò chiến hưoe rất

quan trọng của quốc gia, cho rên quan hệ dân tộc xuyên biên giới có nhiều giai đoạn ảnh

hưởng trực tiếp đến quan hệ hai nước, hoặc nhiên nước Tuy nhiên, trải qua quá trình lịch

sử, quan hệ của các dân lộc ÍL người ở vũng biên giới Trung-Việt đều hòa bình hữu nghĩ cho đủ hai chỉnh phú có những giai đoạn quan hệ không bình thường va co khi la bat déng Đồng bảo đân tộc xuyên biên giới Tnmg-Việt có tỉnh cảm bà con anh em đậm đã, nhìmg

do ở bai nước nên quan hệ và phương thức giao lưu tất nhiên chịu ảnh hưởng của trình độ

phái triển kinh tế, chính trị, văn hóa cửa hai nước

'Trên thực tế không ai yêu biên giới bằng người biên giới Chỉnh vị thể, ngảy nay

4 hai nude đều có chính sách chú trọng phát triển kinh lễ vừng biên, tạo dựng œ ống

ấm no, hài hòa cho bà con dân tộc thiểu số tại khu vực nảy Thông qua việc tìm hiểu quan

hệ cúa các dân tộc thiểu số ở vùng bên giới Trung-Việt khu vực Vân Nam, Lao cai, UA

Giang lừ nghiền cửa quả trình giao lưu văn hóa luận văn mong muốn tim rõ những yếu tổ

văn hóa tương đồng và dị biệt của các dân tộc ở hai nước trên cơ sở các hoạt dộng giao 1m văn hóa ở vừng biên Luận văn chủ ý đến những yếu tổ tỉnh thần đóng góp vào chủ

trương xây dựng xã hội khá giả, hưng biên phú đân ở Trung Quốc cũng như chương đình

135 ớ Việt Nam, với rnục tiêu chung là củng nhau phát triển, xóa đỏi giảm nghèo, cải

thiện cuộc sống của các dan tộc vùng biển giới, đồng thời giữ ổn định và phát triển quan

hệ hữunghi trong tương lại giữa Trung Quốc và Việt Nam

Với tỉnh thản đó chúng tôi chon Tim biếu quan hệ giữa các đân tộc thiểu số ở

vàng biên giới Trung-Vệt qua quá trình giao lim văn hóa (lu vực Vân Nam, Tào Cai,

Hà Giang) làm đề tài của luận vẫn

1.2 Mục liêu, nhiệm vụ tghiển cửu của để tài

Rất nhiều các dân tộc hoặc đông hoặc it người phân bố ở khắp nơi trên thể giới, vì

thé mỗi quốc gia thường đo nhiều dan tộc khác nhau tổ hap thành Trên thực tế, mỗi đân

tộc dêu mang đặc điểm tỉnh chất riêng cúa minh, do dó nhiều quốc gia déu tén tai van dé đân tộc Mặt khác, tuy là một dân tộc có cùng nguồn gốc, nhưng sống ở biên giới hai hoặc nhién quéc gia, lam cho vẫn dé đân tộc xuyên biên giới trở thành một hiện tượng phế biến Những năm gản dây, vấn dể dân tộc xuyên biên giới dang dược nhiều quốc gia quan tâm

Trung Quốc và Việt Nam đều là quốc gia đa đân tộc, từ xưa đến may lãi nước có quan hệ chặt chế Trung Quốc có tính Quang Tây vả tỉnh Vân Nam giáp với dường biên giới của Việt Nam, đường biên giới lục địa kải khoảng 1,400 km Trung Quốc có 13 đân tộc, Việt Nam co 26 dân tộc sống chung ở vùng này, họ củng nguồn gốc, tức lả dân tộc

xuyên biên giới Đông bảo các đân tộc không chỉ oó quan hệ giao lưu với đân tộc mình và

cũ các đân tộc kháo trong phạm vị quốc gia mà côn có quan hệ giao lưu với bá con cũng dân tộc ở quốc gia láng giéng Cac lang bản ở vùng biên hai nước thông thường chi cach may cay số, có những lang cing mot (én, phan ở Trung Quốc là bản trên, phan ở Việt Nam là bản dưới Mỗi khi ngày lễ, dám cưới dâm ma, đẳng bảo hai bên dều di thăm hoặc

giúp đỡ lẫn nhau

Chính phủ Trung Quốc và Viel Nam déu tin trong phong tục lập quản và phương thức di lại của các cân tộc thiểu số xuyên Írung- Việt nhưng dòng thời cũng quan tâm dến

an ninh quốc gia, vẫn đề phát triển của vùng biên và ý thức nhà nước của đồng bảo xuyên quốc gia Thông qua việc tìm hiểu quan hệ của các dân tộc thiểu số ở vủng biên giới

‘Trung-Viét khu vực Vân Nam, Lào Cai, Là Giang từ nghiên cửu quá trình giao hru văn

hóa luận văn mong muốn tim ra những yêu tế văn hóa tương đồng va di biệt của các dân

tộc ỡ lui nước trên cơ sổ các hoạt động giao lưu văn hóa ở vùng biên

Nhằm vào những vẫn để trên, từ cách nhìn văn hóa, luận văn cỗ gắng tổng hợp và

phân tích được nhiều tư liệu phong phú về quan hệ của đân lộc xuyên liên giới ở tỉnh

Vân Nam Trung Quốc và tình Hà Giang, tính Lào Cai của Việt Nam, đưa ra được những nhận định vẻ ý nghữa hợp táo và tính khả thì của khai thác tài nguyên du lịch ở vùng biển,

trong khuôn khổ hợp tác “Hai hành lang một vành đại kinh tế" Luận vần cũng hy vựng néu ra dự đoàn các xu hưởng của mỗi quan hệ giữa các dân tộc ở vùng biển giới Trung-

Việt như một tài liệu tham khảo

2 Lịch sử nghiên cứu vin dé

2.1 Nghiên cứu ở Trung Quốc

Năm 1979, Trung Quốc triệu tập "hội nghị quy hoạch công việc nghiên cứu dân tộc

toàn quốc” ở thành phố Côn Minh tỉnh Vân Nam, lần đầu liên chính thức đưa nghiên cứu

dân tộc thế giới vào quy hoạch nhà nước Từ sau hội nghị này nghiên cửu dân tộc xuyên

quốc gia của Trung Quốc tiên vào một giai đoạn phát triển mới

Giáo sư Phạm Hồng Quý lấn dâu tiên nêu khải niệm “Dân tộc xuyên biển giới” vào năm

1982 Trong “Quan hệ xua nay giữa dân tộc Nùng, Tày Việt Nam va dan tộc Choang

Trưng Quốc” lần đầu tiền Giáo sư Phạm Hồng Quý trình bày rõ khái

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt:

Viện Dân Tộc lọc, Các dân tộc ít người ở Việt Nam (các tỉnh phía Bắc), NXD Khoa Học Xã Hội tái bản năm 2014

2 Nguyễn Văn Của (chủ biên), Chiến lược hung biên phú dân ở Trung Quốc, NXB Từ điện bách khoa 2009

3 Nguyễn Văn Căn , Quan hệ văn hóa Việt — Tnmg giai đoạn 1993-2010, tạp chí Mặt

trận số 84 tháng 10 năm 2010

4L Nguyễn Văn Chính va Trần Thùy Dương (2008) — “Từ trại nghỉ dưỡng mùa hẹ” đến

“Thanh phé trong sương” — Sư phát triển của đu lịch Sa Pa và vai trò của tuyên dường sắt lái Phỏng Cên Minh Háo cảo hội tháo “Giao lưu kinh tế - văn hóa qua lưu vực sông Hong” — Lao Cai năm 2008

5 Lê Duy Đại- Triệu Đức Thanh(chủ biên), Các dân lộc ở Hà Giang, NXB Thể Giới

6 Bé Viết Dẳng, Nguyễn Khắc Tụng, Nguyễn Nam Tiến, Người Dao ở Việt Nam, NX Khoa học xã hội, nătw]97]

7 Bùi Đình, Tim hiểu đồng bảo miễn núi Việt Nam, KXB Tiếng Việt Hà Nội

8 Pham Quang Hoan, Hing Binh Quý, Văn hóa truyền thông người Dao ở Hả Giang,

XR Văn hóa dân tộc, nắm 1999

9 Đỗ Quang Hưng, Tôn giáo tin ngưỡng trong các dân tộc thiểu số đọc biên giới Việt- Trưng”, Trường Dại học KIIXII&NV, DIQGIN

10 Định Văn Ngữ , Giao lưu văn hóa giữa các dân tộc vùng biển góp phản tăng cường đoàn kết giúp đỡ nhau củng phát triển

11 Phùng Nhuận, Tác động văn hóa xuyên biên giới Trung-Việt trương hợp tỉnh Vân Nam, Đại học Dân tộc Trung ương(bản dịch)

12 Phùng Hữu Phú, Trần Kim Đính, Ngô Thị Đăng ‘Iri (2006) Lich si đường sắt Việt

Nam —NXB chính tri qué gia Ha Nội

13 Nguyễn Thị Lan Phương (2009) — Sự ra dời và hoạt dộng của tuyên dường sat Hai

Phòng Cén Minh (1897 1939) Luận văn thạc sỉ lịch sử - Đại học sư phạm Lá Nội

14 Ngô Xuân Sao, Vai trò của văn hóa lộc người ương phát triển du lịch bền vững biên

giới Việt, Trường Đại học Hồng Đức, Thanh Hóa

15 Tê Quang Sinh (2008) — Dường ray hẹp 100 năm — Sử đường sắt Diễn Việt — NXB Tân tộc Bắc Kinh Trung Quốc

16 Trần 1lữu Sơn, Con đường buôn bản biên giới với sự hình thánh, phát triển các đỏ thị ving bién Lao Cai-Vân Nam và sự tác động đến không gian vần hóa, không gian đân số

6 10” rim 2000

học tộc người”, “Nghiên củu Trung Quốc

17 Trân LTữu Sơn, Văn hóa dân gian Lào cai, NXI Văn hóa dân tộc

18 Huỳnh Tâm, Làng li nan tại biển giới Việt Trung

19 Mai Văn Tùng, Lê Thanh Thuỷ, Trí thức địa phương của người 11 mông trong chiến

lược phát triển bên vímg công động cư đân vùng biên giới Việt, Trường Đại học Hồng

Đức, Thanh Hóa

Tiếng Trung

20 53t, @)NDH©IEX ĐWIREIERESISUERIMSĂ1, NI#PEXE, 2011

2 RLS , Ri PMBRRKAR

2K , PRRRW RRR SS ABABA , AN COLLeE , 26

STH