Luận văn thực hiện chính sách dân tộc trên Địa bàn huyện Định hóa tỉnh thái nguyên hiện nay

luôn 1a những vấn đề nhạy cảm mà các thể lực thủ địch tìm mọi cách lợi dụng, chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và báo về Tổ quốc của nhân dân ta, chia rẽ khối đại đoàn kết

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯNG TÂM ĐẢO TẠO, BOT DUGNG GIANG VIEN LY LUAN CHINA TRI

NGUYEN THI THUY

THỰC IHIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỌC TRÊN DỊA BẢN

HUYỆN ĐỊNH HOÁ, TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN VĂN TIIẠC SĨ TRIẾT IỌC

HÀ NỘI - 2012

, _ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI - - TRUNG TAM DAO TAO, BOI DUONG GIANG VIEN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NGUYEN THI THUY

THUC HIEN CHINH SACH DAN TOC TREN DIA BAN

HUYỆN DỊNH HOÁ, TỈNH THÁI NGUYÊN HHIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa hục: T% ĐINH CÁNH NHẠC

HÀ NỘI - 2012

LOL CAM DOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu

của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của TS Đình Cúnh

Nhạc Các sổ liệu, tài liệu trong luận văn là trung

thực, bảo dâm tính khách quan Các tài liệu tham

khảo có nguồn góc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày — tháng — năm 2012

Tác gia

Nguyễn Thị Thúy

MỤC LỤC

MỞ ĐÁU

Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH DẪN TỘC VẢ

SỰ CÂN THIẾT PHÁI NÂNG CAO THỆU QUÁ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DẪN TỘC

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và của Đăng cộng sản Việt

Nam về vấn để dân tộc

1.1.1 Quan diểm của Chủ nghĩa Mác-I.ênin về vẫn dễ dân tộc

1.1.2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước La về chính sách đân tộc

1.2 Quan niệm về hiệu quả thực hiện chính sách đân tộc và sự cần thiết

phải nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộu ở nước ta

1.2.1 Quan nệm về hiệu quả thực hiện chỉnh sách dân tộc

1.2.2 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân

tộc của Đảng và Nhà nước

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DẪN TOC TREN

DIA BAN HUYEN BINH HOA TINH THAI NGUYEN HLEN NAY

2.1 Dae diém tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Định

Hoá, tĩnh Thái Nguyên hiện nay

2.1.1 Khải quát về điều kiện tự nhiên của huyện Định I1oá

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội vả dân số của huyện Định Hoá

2.1.3 1ình hỉnh dân tộc và văn hóa của các dân tộc huyện Dịnh

Toa

2.2 Tình hình thực hiện chính sách dân tộc trên địa bàn huyện Dịnh

Hoá, tỉnh Thái Nguyên hiện nay

2.2.1 Những thành tựu trong việc thực hiện chính sách dân tộc của

2.23 Những yêu cầu đặt ra trong việc thực hiện chính sách dân

Chương 3 QUAN DIÊM VẢ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM THỰC HIỆN

TỐT CHỈNH SÁCI ĐÂN TỐC TRÊN DỊA BÀN HU)

3.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta trong việc thực hiện

3.2 Những giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc ớ

3.2.1 Nhóm giải pháp về xây dựng và tổ chức thực hiện dường lỗi

và chính sách của Đăng và Nhà nước ta của huyện Định Hoá 7E 3.22 Nhóm giải pháp phát triển kinh tế, cải thiện dời sống cho

3.23 Nhóm các giải pháp phát triển đời sống văn hoá, Linh thần,

3.2.4 Nhóm các giải pháp thực hiện các vẫn dé xã hội 86 3.2.5 Nhóm các giải pháp phát huy vai trỏ hệ thông chính trị ở

1 Tính cấp thiết của dề tài

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, việc giải quyết một cách đúng

đắn các quan hệ dân tộc, hoạch định và thực hiện có hiệu quả chính sách dân

toc la van để có ý nghĩa lý luân và thực tiễn rất to lớn của Láng và Nhà nước

trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong bối cảnh quốc tế và trong nước hiện nay, vấn dễ dần tộc dang có những diễn biển phức lạp, vừa mang tính toàn cầu, vừa mang tính đặc thù

riêng của từng quốc gia Dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, nhân quyển luôn 1a

những vấn đề nhạy cảm mà các thể lực thủ địch tìm mọi cách lợi dụng, chống

phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và báo về Tổ quốc của nhân dân ta,

chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, bằng nhiễu thủ đoạn khác nhau, nhằm pây mat én dịnh cã về chính trị, kinh tế, văn hỏa, xã hội và an nình quốc phòng,

Ngay từ khi mới ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng,

Đảng ta luôn xác định van dé din tộc, đoàn kết các dân tộc, việc hoạch định

và thực hiện chính sách dân tộc có vị trí chiến lược quan trọng trong cách tạng nước ta Quả trình thực hiện chính sách dẫn tộc của Đảng và Nhà nước

ta trong thời gian qua đã đưa lại nhiều thành tựu rất quan trọng: kinh tế, văn

hỏa, xã hội khẳng định tính ưu việt của chế độ mới Tuy nhiên, bên cạnh

những thành tựu này cũng còn bộc lộ những van dé chưa đáp ứng được yêu

cầu đặt ra và sự mong đợi của các đồng bào dân tộc trên phạm vỉ cả nước nói

chung và huyện Định Hoá nói riêng hiện nay

Định Hoá là huyện miễn núi của tỉnh Thái Nguyên, trên địa bản huyện

có tám dân tộc anh cm cùng sinh sống: Tày, Nùng, Dao, Sản Chay, San Diu,

TIoa, Kinh và IImông Định Iloá là huyện ở trung tâm Việt Bie, có nhiều

đường bộ đi các địa phương có thể lên biên giới phía Hắc, đi Tây Bắc, Đông Bắc tới trung du, xuống đồng bằng Irong cuộc kháng chiến chồng Pháp, do

có vị trí chiến lược đặc biệt Định Hoá dược chon lim cần cử dịa nơi các cơ

quan dầu não kháng chiến, các đồng chỉ lãnh đạo cấp cao của Đăng và Nhà nước ở và làm việc Manh dat An loin khu (ATK) Định Hoá trong những

năm kháng chiến còn là nơi ra đời nhiều chủ trương, chính sách của Đẳng, Thả nước, nơi tổ chức nhiều hội nghị quan trọng của Trưng ương Đảng, liội đồng chính phủ Mặt trần Viét Minh, Mat tran Lién Việt Irong những năm

tháng Ấy, nhân dân các dân tộc Định Hoá đã nhường nhà, giúp đỡ bảo vệ an

toàn cho cư quan đầu não của Đăng và Nhà nước

Ilon 60 nim đã trôi qua, việc thực hiện chính sách dân tộc của Đẳng và

Thả nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội ở huyện Dịnh Hoá đã đạt

được những thành tựu to lớn và toàn diện, dời sống nhân dân cơ bản ổn dịnh

và có vùng dược cãi thiện rõ rệt, an ninh trật tự an toàn xã hôi dược giữ vững

Tuy nhiên, so với các huyện trong cả nước thì đời sống của nhân dân

trong huyện còn gặp nhiều khó khăn, cơ sở vật chất cỏn kém phát triển, trình

độ dân trí thấp Nói cách khác, hiện nay đang cỏn nhiều vấn để cần giải quyết như: việc phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói, giảm nghẻo cho đồng bào

các dân lộc iL người, nẵng cao trình độ dân trí, xây đựng kết cấu hạ tầng Những hạn chế trên đây của địa phương có nhiều nguyên nhân, trong đó có

vấn đề thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước 1a tại Định IIéa

Vì thé, đỏi hồi Dảng, Khả nước và các cấp chính quyển địa phương cần đưa

ra những chính sách bám sát cuộc sống của nhân dân trong huyện, đưa ra

những chính sách phủ hợp với đặc thủ của dân tộc ít người và phải phủ hợp

với phong tục, tập quán của từng đân tộc, đẳng thời triển khai thực hiện có hiệu quá chính sách dân tộc của Đáng và Nhà nước nhằm góp phần giái quyết

tốt hơn những mặt cỏn hạn chế để nâng cao không ngừng đời sống kinh tễ -

xã hội của đồng bào các dân tộc ở Định IIóa

Từ những nhận thức trên đây, tác giả chọn đề tài: “7hực hiện chink

sách dân tộc trên địa bàn huyện Định Hoa, tính Thái Nguyên hiện nạ” làm

để tải luận văn thạc sĩ chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học của minh

2 Tỉnh hình nghiên cứu có liên quan

Van để dân tộc vả việc thực hiện chính sách dân tộc là một trong những

nội dung có ý nghĩa chiến lược trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam Đây còn là vẫn để thực tiễn lớn đòi hỗi phải giải quyết một cách khoa học, đúng đắn và thận trọng Vì thể, trong những năm vừa qua vấn đề

dân tộc luôn dược Đăng và Nhà nước đặc biệt quan tâm cụ thể hóa bằng các

nghi quyết, chỉ thị của Đăng, bing chính sách và hệ thông pháp luật của Nha

nước Trên tính thần đó, các nhà nghiên cứu đã có rất nhiễu công trình khoa

học, những đề tải, bài bảo khoa học tập trung vào vấn đề đân tộc và việc thực

hiện chính sách đân tộc của Đáng va Nhà nước ta như

- Vấn dễ dân tộc và chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, Học viện Chỉnh trị quốc gia Hồ Chỉ Minh - Phân viện Hà Nội - Khoa Dân tộc,

1995 Trên góc độ đân tộc học, cuốn sách đã làm rõ những điều cơ bản nhất

của vẫn đề dân tộc và chỉnh sách dân tộc của Đảng và Nhả nước trong những

nam đôi mới đât nước

- Phat triển quan hệ dân lộc ứ Vĩ

léc, Ha Ndi, 1997, PGS.PTS Trần Quang Nhiếp Tác giá đã nêu những đặc

lội Nam hiện nay, Nxb Văn hóa dân

điểm chủ yếu, thực trạng của quan hệ dân tộc, những yếu tổ tác động, các thình thức biểu hiện quan hệ dân tộc ở nước ta

- Méy van dé lý biận và thực tiển về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999, PT8 Nguyễn Quốc Phẩm - G8

Trịnh Quốc Tuấn Các táo giả đưa ra sự lý giải vẻ một số khái niệm liên quan

đến vấn đề dân tộc và trình bảy thực tiễn vấn đề dân lộc và chỉnh sách dân tôo

'Việt Nam hiện nay

- Về vẫn đề dân tậc và công tác dân tộc ở nước ta (Lài liêu bồi dưỡng cán bộ về công tác dân tộc), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, Ủy ban dân tộc và miền nủi Cuốn sách trình bảy hệ thông quan diễm lý luận về công

tác đân tộc và nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác đân tộc nhằm đáp tứng yêu cầu thực hiện thắng lợi nghị quyết Đại hội lần thử 1X của Đảng

- tấn dé dân tộc và định hướng xây dựng chỉnh sách dân tộc trong thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Viên Nghiên cứu chỉnh sách dân tộc và

miễn núi, 2002 Đây là lập hợp những bài báo khoa học tham gia hội tháo Vấn dề dân tộc và định hướng xây dựng chính sách dân tộc trong thời kỳ công,

nghiệp hóa, hiện dại hóa do T8 Bề Trường Thành chỉ dạo biên soạn Nội dung

cuỗn sách trinh bày những vấn để lý luận, nhận thức về dân tộc và chính sách

dân tộc của Đảng và Nhà nước ta Những định hướng cơ bản trong việc quy

hoach dan cu, đây nhanh nhịp độ phải triển kinh tế hàng hóa, công nghiệp

hóa, hiện đại hóa Đẳng thời, tác phẩm cũng kiến nghị những giải pháp nhằm

phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, phát huy bản sắc văn hóa, ổn

định vả cãi thiên dời sống ding bào dân tộc

- Giải pháp cũi thiện đời xẵng cho đồng bào các dân lộc thiểu số, Viên

dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006 Với hai nhóm nội dung cơ

bân: 1, Nhỏm nội dưng mang tính tổng quan về lý thuyết vả định hướng chính

sách, 2, Nhóm nội dung đề cập các giải pháp cụ thể trong các lĩnh vực: sẵn

xuất nồng nghiệp, chuyến giao khoa học công nghệ, đào tạo và sự dụng cán

bộ, chính sách tái định cư, đa dạng hóa thu nhập của đồng bảo dân tộc và

miễn núi Cuốn sách đã để cập đến các vấn đề liên quan trực tiếp và gián tiếp, trước mắt và lâu dài nhằm góp phần tìm ra các piải pháp hữu hiệu, thiết thực,

phủ hợp nhằm cải thiên đời sống của đồng bảo dân tộc thiểu số

- Phát triền bên vững vùng dân tộc thiếu số và miễn núi Việt Nam, Ủy

ban din toc, Nxb Văn hóa dân tộc, IIà Nội, 2006 Táo phẩm cha yếu đi sâu

vào nghiên cứu vấn dễ phát triển bằn vững ở vủng dân tộc thiểu số và vùng,

múi ở Việt Nam lrong đó, các tác giả đã tập trung làm sáng tỏ những vận đề

lý luận liên quan đến phát triển bên vững, thực trạng tình hinh phát triển bền

vững ở vủng dân tộc thiểu số và vùng núi, vạch ra những định hướng chiến

lược phát triển bền vững và piới thiểu một số mỗ hình phat trién ban vững

-7 Tếp tục thực hiện tốt chính sách ở các vung dân tộc và miễn núi, cải

diện đời sống nhân đân của Đặng Vũ Liêm trong Tạp chí Quấc phòng toàn

dân, số 2/1909 Trên cơ sở phan lich các chính sách dân Lộc của Dang va Nha

nước ta, tác giả nêu ra những giải pháp trơng việc thực hiện chính sách của

Dang và Nhà nước ta ở vùng đồng bào đân tộc thiểu số

7Â luận săn Tân án có A đến đà tài tuần vin na

Về luận văn, luận án có quan hệ đến đề tài luận văn nảy:

- Miập suy ngiữ về dỗi mới việc thực hiện chính sách dân tộc của Đáng

ta của tác giả Bùi Xuân Vĩnh (1995),

- Một sổ suy nghĩ về vẫn dé dân tộc ở tĩnh Yên Bái của tác giả Hà Văn

Định (1995)

- Đổi mới việc thực hiện chính sách dân tộc dỗi với đông bảo các dân

tộc thiêu số tỉnh Kiên Ciang hiện nay của tác giả Ngõ Kim Y (2001)

- Đổi mới việc thực hiện chính sách dân tộc trong thời kp day manh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa (tù thực tiễn các tỉnh miễn múi phía Bắc) của

tác giả Nguyễn Thị Phương Thủy (2001)

~ Đổi mới việc thực hiện chính sách dần tộc ở tỉnh Diện Hiên trong giai

đoạn hiện nay của tác giả Vũ Quang Trọng (2006)

- Đôi mới việc thực hiện chỉnh sách dân tộc ở tính Yên Bải hiện nay của

tác giá Lâm Thị Bích Nguyệt (2005)

Qua phân tích thực trạng, các tác piã đã dễ xuất nhiều piải pháp để thực

hiện chính sách dân tộc trong thời gian tới

Ngoài ra còn có các công trỉnh, bài nghiên cứu của các nhà khoa học,

nhà quản lý về chính sách dân tộc Tuy nhiên vẫn chưa có một công trình nào

nghiễn cửu trực tiếp về "Thực hiện chính sách dân tộc buyện Định Hoá,

tỉnh Thái Nguyên hiện nay"

Trên góp độ chính trị - xã hội, tác gid mong muén tiếp tục làm rõ

những thực trạng, hiệu quả đã đạt được đông thời đề xuất một số giải pháp cơ

băn dễ nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc mà Đăng và Nhà nước

ta đã đề ra vận dụng tại địa bản huyện Dinh Hoa

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tên

Lâm rð thực trạng của việc thực hiện chính sách đân tộc trên địa bàn

huyện Định Hóa, từ dó đề xuất cáo giái pháp dễ nâng cao hiệu quả việc thực

hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà mước ta trên địa bản huyện Định Hoá

10

3.2 Nhiệm vụ

- Khái quát cơ sở lý luận của chủ nghĩa Miác-I.ênin, của Ding ta vé vin

đề dân tộc và chính sách dân tộc, quan niệm về hiệu quả thực hiện chính sách

đân tộc của Đảng và Nhà nước ta

- Nghiên cứu thực lrạng của việc thực hiện chính sách dân tộc trên dịa

bản huyện Định Hoa

- Để xuất các giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả việc thực hiện

chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta trên địa bàn huyện Định LIoá

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Tuan van nghiên cứu những vấn dễ lý luận và thực tiễn liên quan dến

vấn đề thực hiện chính sách dân tộc của Dáng và Nhả nước ở huyện Dịnh Hóa

tỉnh Thái Nguyên từ năm 2000 tới nay, từ đó để xuất những giải pháp nhằm

nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân Lộc ở địa phương Định Hóa - Thái Nguyên

5 Cơ sử lý luận và phương pháp nghiên cứu

+ Cơ sở lý luận và phương pháp luận của luận văn là chủ nghĩa duy vật

biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng Cộng sản

Việt Nam về vẫn đề dân tộc và quan hệ lợi ích giữa dân tộc và giai cấp

+ Luận văn sử dụng các phương pháp phân tích và tống hợp, trừu tượng, hoá - khái quát hoá, lôgíc - lịch sử, quy nạp - diễn dịch, kết hợp gin ly luận

với thực tiễn đề làm rõ các luận cứ lý luận, thực tiễn mà luận văn dặt ra

6 Đóng góp của luận văn

* Những đúng gáp mới của luận vẫn

Tưới góc độ chính trị - xã hội, luận văn góp phần làm rõ những vẫn dé

về chính sách dân tộc, hiệu quá thực hiện chính sách dân tộc của Dảng và Nhà

xước, rút ra kinh nghiệm về vấn đề nảy Trên cơ sở dỏ làm rõ cư sở lý luận,

thực tiễn để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đân tộc nói chung, huyện

Dinh Hoá nói riêng Để xuất các giải pháp cụ thể, thích hợp để thực hiện tất

chính sách dân tộc lảm tăng thêm tỉnh hiệu lực, hiệu quả dối với dồng bảo các

dẫn tộc ít người

* Ý nghĩa lý luận và thực tẫn của luận văn

Luận văn góp phần làm sáng rõ quan niệm của Đảng và Nhà nước ta về

vấn để đần tộc, chính sách dân tộc trong thời kì đây mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Bước đầu khảo sắt thực trạng việc triển khai, thực hiện

các chính sách dân tộc của Dâng và Nha nước ta trên địa bản huyện Dinh

Tia, tinh Thai Nguyên, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm góp phần nâng

cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc của của Đăng và Nhà nước ta trên

dia ban huyén Dinh Hoá

Kết quả đạt được của luận văn có thể có ý nghĩa gợi ý, làm tải liệu tham

khảo cho việc xây dựng các Nghị quyết, chủ trương về công tác dân tộc và

thực hiện chính sách dân tộc ở huyện Định Hoá, cũng như những địa phương,

có đặc điêm tỉnh hình tương tự

Luận văn có thể sử đựng làm tài liệu tham khảo nghiên cửu, áp dụng

cho việc giảng dạy, tuyên truyền ở các địa phương có đồng bảo dân lộc íL

người

7 Kết cầu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết

cấu bởi 3 chương, 6 tiế

Chương 1: Một số vấn để lý luận về chính sách dân tộc và sự cần thiết

phải nâng cao hiệu quả thực hiện chỉnh sách đân tộc

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách dân tộc trên địa bản huyện

Dinh Hóa tỉnh Thái Nguyên hiện nay

Chương 3: Quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm thực hiện tốt chính

sách dân tộc trên địa bàn huyện Định Hóa, tính Thái Nguyên hiện nay,

13

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐÈ LÝ LUẬN VẺ CIIÍNH SÁCH DẦN TỘC

VA SU CAN THIET PHAI NANG CAO HIEU QUA THUC HIEN

CHÍNH SÁCH DẪN TỘC

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và của Đảng cộng sản

Việt Nam về vấn đề dân tộc

1.1.1 Quan diễn của Chủ nghĩa Mác-Lânin về vẫn để dân tộc

Theo các nhà kinh diễn chủ nghĩa Miác-Lễnin, dân tộc lả hình thức cộng

đồng người xuất hiện sau bộ tộc, thay thể bộ tộc

Trong nhiều tác phẩm của mình C.Mác và Ph.Angghen đã nói đến sự ra đời của các dân tộc khi chưa xuất hiện chủ nghĩa tư bản Trong “ỞTệ íw trông

Đức” viễt vào năm 1845 - 1846 hai ông cho rằng: sự dối lập giữa thành thị và

nông thôn xuất hiện củng với bước quá độ từ thời dại đã man lên thời dại văn

xinh, từ tổ chức bộ lạc lên nhà nước, tử tỉnh địa phương lên dân lộc, và cứ

tồn tại mãi suốt toản bộ lịch sứ văn minh cho dén ngay nay Ph Angghen con viết: trong suốt toàn bộ thời kỳ trung cỗ xu hướng thành lập những quốc gia

dân tộc ngảy một rõ rệt Ở mỗi quốc gia, dân tộc đó, nhà vua là nhân vật tôt đỉnh của toản bộ hệ thông thứ bậc phong kiến

Trong tác phẩm “Tiyên ngôn của Đăng cộng sẵn ” hai ông chỉ rõ quả

trình xuất hiện dân tộc tư sản gắn liền với sự ra đời và phát triển của chủ

nghĩa tư bản, đó là lúc “những địa phương độc lập, liên hệ với nhau hầu như

chỉ bởi những quan hệ liên minh và có những lợi ích, luật lệ, chính phủ, thuế

quan khác nhau, thì dã dược tập hợp lại thành một dân tộc thống nhất, có một chính phủ thống nhất, có một luật pháp thống nhất, có một lợi ích dân tộc thống nhất có tỉnh chất giải cấp và một thuế quan thông nhất” |2§, tr.547|

Thư vậy quá trình hình thành đân tộc tư sân là một quá trình thông nhất lãnh

14

thổ, thống nhất thị trưởng, đẳng thời cũng là quá trinh đồng hóa các bộ tộc

khác thành một dân tộc

C.Mác và Ph.Ăngghen luôn quan tâm đến vấn đề dân tộc và gắn vần để

dan tộc với vẫn để giai cấp Trong đó vẫn dé công bằng và bình đẳng giữa các

dân tộc được nêu lên như là một yếu tố tiên quyết khi giải quyết vấn để dân tộc Hai ông đã nhiều lần nhắn mạnh rằng quan hệ dân tộc là quan hệ hết sức phức tạn, khi xem xét giải quyết nó cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể

Ph.Angghen đã chỉ ra rằng: “Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai

cấp tư sẵn, dù về mặt nội dung, không phải là một cuộc đầu tranh dân tộc,

nhưng lúc đầu lại mang hình thức dấu tranh đân tộc” |29, tr.93| vả các ông dã

đặt ra yêu cầu dối với giai cấp công nhần mỗi nước: “ giai cấp võ sản mỗi

nước rước hết phải giảnh lấy chính quyền, phải vươn lên thành giai cấp dan

tộc, phải tự mình trở thành dân tộc” [29, tr.105]

Trong việc giải quyết những quan hệ cơ bản của dân tộc hình thành

cùng với sự ra đời và phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, Mắc và Ph Ănggphen đã đề cập dến công bằng bình dẳng giữa các đân tộc, tộc người trong mỗi quan hệ với van đề giai cấp trong xã hội và hai ông đã

nhất trí cho rằng vấn đề công bằng, bình đẳng giữa các dân tộc chỉ được thực hiện khi thủ tiêu mọi áp bức giai cấp C.Mắc và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ “Khi

mà sự đổi kháng giữa các giai cấp trong nội bộ dân tộc không còn nữa thi sự

thủ địch giữa các dân tộc cũng đồng thời mất theo” |29, tr.106| Từ đó, hai ông khẳng dinh “Hãy xóa bỏ tỉnh trạng bóc lột người thi tỉnh trạng dân tộc

nảy bóc lột dân Lộc khác cũng bị xóa bú” [29, tr.106|

Tư tưởng đoán kết giai cấp công nhân toàn thé giới, đấu tranh chéng ap bức bóc lột, xóa bô tỉnh trạng người bóc lột người để từ đó xóa bỏ tỉnh trạng

dân tộc này nô dịch dân tộc khác là nguyên tắc lý luận, đồng thời cũng là nền

tăng của chính sách dân tộc mác xÍL của giai cẤp công nhân trong cuộc dau

tranh chống giai cấp tư sản Điều đó đã thể hiển thái độ chính trị của những,

người cộng sản, thái độ của giai cấp công nhân nói chung trong cuộc đâu tranh giai cấp nhằm đánh đỗ chủ nghĩa Lư bản Quan điểm đó cũng chỉ rõ

chiến lược, giải pháp cơ bản tập hợp lực lượng giai cấp công nhân tất cả các

dân tộc vùng, lên đầu tranh chỗng ách áp bức, nô dịch đang đẻ lên đầu họ

Những quan diễm của Œ Mác và PhĂngphen nêu trên được coi là cương lĩnh đầu tiên, là nguyên tắc lý luận, kim chỉ nam cho hành động của

các Đảng Cộng sản giải quyết vấn đề dân tộc Quan điểm đó thể hiện hai vấn

để cơ bản sau:

1bú nhất: Chế độ sở hữu tự nhần tư bản chủ nghĩa lả cơ sở sinh ra nạn

người bóc lột người; nạn ép bức giai cấp, áp bức dân tộc Chú nghĩa Lư ban cảng phát triển thì nạn bóc lột và áp bức giai cấp, áp bức dân tộc cảng nặng

nể Vì vậy, muốn xóa bỏ nạn áp bức giai cấp, tỉnh trạng đần tộc này đi nô

địch, bóc lột đân tộc khác thì phải xóa bỏ tận gốc rễ chế độ sở hữu tư nhân tư

tản chủ nghĩa, cơ sở kinh tế - xã hội sinh ra nạn áp bức giai cấp, nạn nô dịch

dân tộc

Thứ hai: Cuộc đầu tranh giai cấp của giải oấp vô sẵn chẳng lại giai cần

tư sản xót về bản chất là một cuộc đấu tranh quốc tế - toàn bộ giai cấp vô sân

chéng lại toàn bộ giai cấp tư sản, nhưng ban đầu lại didn ra trong phạm vi dân tộc mang hình thức đâu tranh dân tộc Vì thế, trước tiên giải cấp vô sản phải

gianh lấy chính quyền ở nước mình, phải tự mình trở thảnh dân tộc, phải biến

lợi ích của mỉnh thành lợi ích của đân tộc, biến lợi ích của dân tộc thành lợi ích của mình, dễ trở thành người lãnh đạo toản thể dân tộc trong cuộc dấu

tranh cải Lạo xã hội cũ, dựng xã hội mới

dân tộc, sự tổng kết kinh nghiệm dấu tranh của phong trào cách mạng thể giới

cũng như cách mạng nước Nga và cả sự phân tích sâu sắc về hai xu hướng khách quan của phong trào đần lộc trong giai đoạn chủ nghĩa đế quốc,

V.1Lênin đã viết rất nhiều tác phẩm kinh điển về vấn đề dân tộc như: “Ý kiển

phê phân về vẫn đê dân tộc”, “Quyên dân tộc tự quyết”, "Cách mạng xã hội

chủ nghĩa và quyên dân tộc tự quyết”, ""Lẳng kết cuộc tranh luận về quyền dân tộc tự quyết” Đặu biệt tháng 7/1920, V.LLênin viết sơ tháo lần thứ nhất

“Những luận cương về vẫn dỄ đân tộc và thuộc địa” tác phẩm đã trỏ thành

những chính sách của Quốc tế cộng sản về vấn đề dân tộc - thuộc địa

“Cương nh đân lộc” của Dãng Cộng sản với ba nội dung cơ ban: cdc din tộc hoàn toàn bình đẳng, các dân tộc có quyền tự quyết, liên hiệp công nhân

trong một quốc gia

V.1.Lênm đã chỉ ra rằng: “nguyên tắc bình đẳng hoàn toàn gắn liên chặt chế với việc đảm bảo quyển lợi của các dân tộc thiểu số bắt cử một thứ đặc

quyền nao danh cho mét dân tộc, vả bắt cử một sự vị phạm nào đến quyên lợi của một dân tộc thiểu số đều bị bác bổ” [23, tr.179]

Trong những quốc gia đa dân tộc, quyền bình đẳng giữa các đân tộc

được thé hiện trong tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội,

được pháp luật bảo về và được thể hiện sinh déng trong thực tế Phấn dau dé xóa di khoảng cách, sự chênh lệch vẻ kinh tế, trình dộ phát triển giữa các dân

tộc trong quốc gia có ý nghĩa rất quan trọng

17

Trên bình diễn quốc tế, bình dẳng dân tộc trong giai doạn hiện nay gắn

liền với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng lộc, chủ nghĩa sôvanh, gắn liên với cuộc đầu tranh chống lại áp bức bóc lột oủa các nước tư

bân đối với các nước chậm phát triển vả cả các nước thuộc địa, phụ thuộc

Điều này đôi hỏi trước hết phải thủ tiêu tình trạng giai cấp này áp bức giai cấp khác để trên cơ sở đó, xoá bỏ tình trạng dân tộc này nô dịch dân tộc khác, tạo

c dân Lộc giúp đỡ nhau phát triển trên con dường tiến hộ

Bình đẳng giữa các dân tộc trước hết phải trên phương điên kinh tế Giải quyết những mối quan hệ dân tộc đều phải đặt trong mối quan hệ vẻ lợi ích kinh tế Ở phương diện nảy, bình đẳng dân tộc phụ thuộc vào sự đồng đều

về trình độ phát triển kinh tế của các dân tộc, cốt lỗi là sự phát triển dỗng dều

về lực lượng sắn xuất Bất cứ dặc quyển nảo dành riêng cho các dân tộc du

dẫn đến sự vi phạm lợi ích của các dân tộc khảo, dẫn đến sự bắt bình đẳng dân

tộc Binh dẳng về kinh tế là điều kiện thiết yếu để các đân tộc trong một quốc

gia da dan toc thực hiện sự đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng phát triển

Hên cạnh bình dẳng về kinh tế thì bình dẳng về chính trị là quyền

thiêng liêng của mỗi dân tộc Đối với các dân tộc bị áp bức, thuộc địa, phụ

thuộc thì việc đấu tranh giảnh quyền bình đẳng về chính trị là điều kiện để

thực hiện quyền bình đẳng của mình trên các phương diện khác của đời sống

xã hội V.ILênin đã chỉ rõ van đề bình đẳng về chính trị liên quan đến quyền

tự quyết dân tộc Nhận thức và giải quyết đúng đẳn vấn đề bình đẳng chính trị

và quyền tự quyết trong các quốc gia cụ thể nhất là các quốc gia da dân tộc là vấn để dặc biệt quan trọng đổi với giai cấp vô sẵn và những người mácxit chân chính Mọi biểu hiện cũa tu tưỡng đân tộc cực đoan, sự kỳ thị, phân biệt,

đối xử bất bình đẳng giữa các dân tộc - tộc người đều là những mưu để chính

trị của các thế lực phản động nhằm đồng hóa các dân tộc nhỏ yếu Chủ nghĩa Mắc cương quyết đấu tranh chống lại những tư tưởng trên

Trước vẫn dề bình dẳng về văn hóa, V LLênm cho rằng bình dẳng về

18

văn hóa phải luôn luôn pắn liền với bình dẫng về kinh tế và về chính trị Để

thực hiện quyền bình đẳng dân tộc về văn hóa, trước hết phải cương quyết

đấu tranh chống lại chủ nghĩa cơ hội vả các hình thức tỉnh vị xảo quyệt núp

đưới chiêu bài “tự trị dân tộc về văn hóa”, chéng lạt các chiêu bài mị dân

thông qua khấu hiệu đòi "tự trị dân tộc về văn hóa” V.IIênin đã chỉ rõ rằng, chiêu bài tự trị dân tộc về văn hóa chính là biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc tỉnh vị và độc hại của giai cấp Lư sản âm mưu chống lại chủ nghĩa Mác Người viết: “đây là kế hoạch của chủ nghĩa dân tộc tĩnh vị, một kế hoạch nhằm làm

đổi trụy và chia rẽ giai cấp công nhân” [24, tr.168], Người cũng khẳng định:

“quyền dân tộc tự trị về văn hóa", với "việc tách nhà trường khỏi sự quản lý của nhà nước" là biểu hiện của sự đốt nát thảm hại nhất Không có nơi nào

trên thể giới mà những người mác-xít &hâm chí những người dân chủ) lại phủ

nhận việc giảng day bing tống mẹ đề Không có nơi nào trên thể giới mà những người máo-xiL lại thông qua cương lĩnh về "quyền dân tộc tự trị về văn

hỏa”,

— Các dân tộc có quyên tự quyết

'Theo V.I.I.ênin, quyền tự quyết là quyền tự chủ của mỗi dân tộc đối với

vận mệnh cúa dân tộc mình

Quyền tự quyết bao gầm: tự quyết định về chính trị - xã hội và con đường phát triển của dân tộc mình Quyền tự quyết cũng được thể hiện ở quyền tự do phân lập thảnh quốc gia đốc lập hay quyền tự nguyên liên hiệp lại

của các dân tộc trên cơ sở binh dẳng, củng có lợi và đáp ứng nhu cầu, nguyễn vợng của nhân dân các dân tộc vì mục tiểu phát triển hỏa bình, phần vinh va

hữu nghị

Trong “Để cương cách mạng xã hội chủ nghĩa và quyền dân tộc tự quyét” V.LLênin viết: “Chủ nghĩa xã hội thắng lợi nhất thiết phải dược thực

hiện chế độ dân chủ hoàn toàn, và do dé, không những làm cho các dân tộc

hoàn loàn bình quyển với nhau, má còn thực hành quyền tự quyết của các dân

tộc bị áp bức, tức lả quyền tự do phân lap vé mặt chính trị Cá hiện nay, lẫn trong thời kỳ cách mạng, và sau khi cách mạng thắng lợi, các Đảng xã hội chủ

nghĩa nào mà không chứng minh bang toan bộ hoạt động của mình ring họ sẽ

giải phóng các dân tộc nô dịch và sẽ xây dựng những quan hệ của mình với

các dân tộc đó trên cơ sở một liên minh tự đo và liên mình tự do sẽ là một lời đối trá - nếu nó không bao hàm quyền tự do phân lập thì Dang đó sẽ phản bội chủ nghĩa xã hội” |25, tr.323-324]

V.LLênin luôn luôn thể hiện quan điểm lịch sử cụ thế khi xem xét và

giải quyết vấn đề tự quyết cúa các dân tộc Những năm trước cách mạng xã

hội chủ nghĩa Tháng Mười, V.ILênm ủng hộ yêu sách của các dân tộc bị áp

bức đỏi phân lập Yêu sách đó góp phân lam suy yêu chế độ Nga hoàng, làm thất bại chính sách đân tộc sôvanh Đại Nga, tạo diều kiện dưa cách mạng đi tới thắng li Sau Cách mạng Tháng Mười, V.ILênin ủng hộ nguyện vọng

liên hiện lại của các dân tộc, vì điều đó là tắt yếu và cần thiết để đảm bảo quyền bình đẳng giữa các dân tộc, xóa bỏ những hắn thà để liên kết các dan

tộc tạo thành một quốc gia rông lớn nhằm bảo vệ những thành quả cách mạng

đã giảnh được và củng nhau xây dựng xã hội mới

Thân tích ý nghĩa về quyền tự quyết và quan hệ của nó với chế độ liên

bang, V.LLênm cho rằng: “Quyển dân tộc tự quyết hoàn toàn chỉ có nghĩa lả

các dân tộc có quyền độc lập chỉnh trị, có quyền tự do phân lập, về mặt chỉnh

trị, khỏi dân tộc áp bức họ Nói một cách cụ thể, yêu sách đòi dân chủ chính

trị có nghĩa là hoàn toản tự do tuyển truyền cho việc phân lập và có nghĩa là giải quyết vấn dễ phân lập bằng con dường trưng cầu dân ý trong dân tộc muốn phân lập Như vậy là yêu sách đó hoàn toàn không đồng nghĩa với yêu

sách đòi phân lập, phân tán, thành lập những quốc gia nhỏ Nó chỉ là biểu

tiện triệt để của cuộc đầu tranh chống mọi áp bức đân tộc” [25, tr.327]

Quyền tự quyết trong Cương lĩnh đân tộc củaV.L_ 1,ênïn có ý nghĩa sâu

sắc Đây là quyền cơ bản của dân tộc Nó là cơ sỡ dễ xoá bó sự hiểm khích,

20

thù hẳn giữa các dân tộc, đắm bảo sự tần tại, phát triển dộc lập chơ các dân

tộc; phát huy tiềm năng của các dân tộc vào sự phát triển chung ủa nhân loại

Liên hiện công nhân các đân tộc lại

Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định rằng: quyền bình đẳng và quyền tự

quyết dân tộc không phải tự nhiễn có dược và dương nhién thực hiện, ngược lại, chúng là kết quả của cuộc đấu tranh chống mọi thể lực xâm lược, áp bức dân tộc và gây nên sự đồng hóa cưỡng bức đối với nhiều dân tộc Đồng thời,

bình đẳng và tự quyết dân tộc cũng tùy thuộc vào sự đoàn kết, thống nhất giai cấp công nhân các dân tộc trong từng quốc gia cũng như trên toàn thể giới Chỉ có đứng vững trên lập trường glai cấp công nhân mới thực hiện được

quyển bình dẳng va tự quyết dừng dẫn, khắc phục được thải độ kỳ thị và thủ hẳn dân tộc Cũng từ đó mới đoàn kết dược nhân dân lao động các dân lộc

trong cuộc đấu tranh vì độc lập, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

Chỉnh vì vậy, nội dung đoàn kết giai câp công nhân các dân tộc được niêu trong Cương lĩnh không chỉ là lời kêu gọi mà còn là biện pháp hữu hiệu

đấm báo việc thực hiện quyển bình ding va tu quyết đân tộc Nội dung đó

động vai trò liên kết cả ba nội dụng của Cương lĩnh thành một chỉnh thé

V.LLênin cho rằng: Sự giải phỏng khỏi ách tư bản, sự xây dựng xã hội

xã hội chủ nghĩa và cộng sân chủ nghĩa là nhiệm vụ quốc tế của tit cd những

người vô sản, của tất cá nhân dân lao động Chủ nghĩa quốc tế vô sản thể hiện tính chất chung của những quyển lợi cơ bản và những ý nguyện tiến bộ của nhân dân lao động của tẤt cá các đân tộc, về nguễn gốc vá bản chất của nó đối

lập với chủ nghĩa dân tộc tư sản, gây sự hẳn thù và chia rẽ giữa các dân tộc

Người nhấn mạnh: “Chi có sự thống nhất và sự hợp nhất như vậy mới có thể

bảo vệ được nền đân chủ, bảo vệ được lợi ích của công nhân chống lại tư bản

- tư bản này đã trở thành có tính chất quốc tế, bảo vệ được những lợi ích của

sự phát triển loài người tới một phương thức sinh hoạt mới, không có bất cứ

đặc quyền và sự bóc lột nào” [23, tr.151]

21

Với bán chất quốc tế và những ưu điểm vồn có, giai cắp công nhần cáo

dân tộc vừa đại diện cho lợi ích, nguyện vọng của giai cấp công nhân vừa đại diện cho lợi ích nhân dân lao động và lợi ích dân tộc Đoàn kết giai cắp công

nihần các đân tộc cũng chỉnh là sự kết hợp hải hỏa giữa chủ nghĩa yêu nước

chân chính với tỉnh thần quốc tế cao cả của giai cấp công nhân các nước

Những người công san lấy doàn kết công nhân tất cả các dân tộc làm mục tiểu phấn đầu và tổ chức lực lượng trong sự nghiệp đầu tranh giải phóng

giai cập, giải phóng dân tộc

Những quan điểm về vấn đề dân tộc và giải quyết các quan hệ dân tộc được V.I.Lênin khái quát thành Cượng lĩnh chúng cho các Đảng mắc xít, có ý

nghĩa lý luận và thực tiễn trên phạm vi Loàn thể giới, trong lừng quốc gia cũng

như từng dân tộc

Năm 1913, định nghĩa dân tộc của Xtalin ra đời Trong tác phẩm “Chi

nghĩa Mác và vấn đề dân tộc", Xtalm viết, "dân tộc là một cộng đồng ốm định, được hình thành trong lịch sử đựa trên cơ sở cộng đồng về tiếng nói,

lãnh thổ, sinh hoạt kinh tế

tâm lý, biểu hiện trong céng ding về văn hóa” [48, tr357] Định nghĩa dân tộc của Xialin đã đưa ra được các tiêu chí để

nhận biết, đã nhắn mạnh rằng, nói đến dân tộc là nói đến những cộng đằng

người thống nhất, ổn định, bền vững so với cộng đồng bộ tộc Nếu so sánh với những quan niềm trước đó, định nghĩa dân tộc của Xtalin đã có nhiều nét

mới tiến bô Iuy nhiên từ thâp ký 70 của thế kỹ XX trở lại đây, đinh nghĩa

trên về dân tộc của Xtahn đã trớ nên lỗi thời và ảnh hưởng của nó cũng giảm dẫn trong giới khoa học đo có những hạn chế trong thực tiển giải quyết vấn dé dân tộc

Từ yêu cầu trên, nhiều khải niệm mới về đân tộc đã xuất hiện Tựu

chung lại trong hệ thống những khái niệm đó, chứng ta có thể thấy, dân tộc

được hiểu theo hai nghĩa cơ bản do là quốc gia - dân tộc vả tộc người Điều

này đã phản ánh đứng thực trạng trên thể giới hiện nay đang tỔn Lại hai gộng,

2

đồng: cộng đồng quốc gia dân tộc và công đồng tộc người

Từ điển Bách khoa Việt Nam do Iiội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn

đã định nghĩa: “Dân tộc 1 Dân tộc (nation) hay quốc gia đân tộc là cộng

đồng chính trị - xã hội được chỉ đạo bởi một nhà nước, thiết lập trên một lãnh

thổ nhất dinh, ban dầu dược hình thành do sự tập hợp của nhiều bộ lạc, sau này của nhiều công đẳng mang tính tộc người (ethnie) của bộ phận tộc người Tinh chất của đân Lộc nhụ thuộc vào những phương thức sản xuất khác nhau

Tước vào giai đoạn phát triển công nghiệp, rõ rệt nhất là ở các nước phương

Tây, do yêu cầu xóa bỏ tính cát cử của các lãnh địa trong một dân tộc, nhằm tạo ra một thị trường chung, nên cộng đồng dân tộc được kết cầu chặt chế

hơn Kết cầu của công déng dân tộc rắt da dạng, phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch

sử, văn hóa, xã hội trong khu vực vả bản thân

Một cộng đẳng dân tộc thường bao gồm nhiều cộng đồng người, với

nhiễu ngôn ngữ, yếu tố văn hóa thậm chí nhiều chủng tộc khác nhau Ngày

nay, do không gian xã hội được mở rộng mang tính toàn cầu, đo phương tiện

di lại, mỗi công dỗng dân tộc ngảy lại có thêm nhiễu bộ phận của các cộng, đẳng dân tộc người tham gia, nên tình trạng dân tộc đa dân tộc là phổ biển 2 Tôân tộc (cthmic) con ding nghĩa với công đồng mang tính tộc người, ví dụ

dan t6c Tay, dân tộc Bana Céng đồng có thể là một bộ phận chủ thé hay

thiểu số của một dân tộc (mation) sinh séng ở nhiều quốc gia, đần tộc khác nhau được liên kết với nhau bằng những đặc điểm về ngôn ngữ, văn hóa và

nhất là ý thức tự giác tộc người” |20, tr.655]

Đại từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Dân lộc 1 Cộng đồng người ổn

định hình thành trong quá trình lịch sử của xã hội có chung Hếng nói, lãnh

thổ, đời sống kinh tế và tâm lý: đoàn kết dân tộc 2 Dân tộc thiểu số, nỏi tắt

tru tiên học sinh dân tộc, cđn bộ đân lộc 3 Cộng đồng người én định hình

thành nhân dân một nước, một quốc gia gắn bỏ với nhau trong truyền thông,

nghĩa vụ vá quyển lợi: dân tộc Việt Nam” |55, tr.520|

23

Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học của Hội đẳng Trung ương chi dao

tiến soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lônin, tư tưởng TIŠ Chi Minh viết: “Hiện nay khái niệm dân tộc được hiểu theo nhiễu nghĩa, trong

đỏ có hai nghĩa được dùng phổ biển nhất

- Chỉ công đồng người có mối liên hệ chặt chế vả bền vững, có chung, sinh hoạt kinh tế, có ngôn ngữ riêng, văn hóa có những nét dặc thủ, xuất hiện sau bộ lạc, bộ tộc, kề thừa, phát triển cao hơn những nhân tổ tộo người ở bộ lạo,

bộ tộc và thể hiện thành ý thức tự giác tộc người của dân cư cộng đồng đỏ

- Chỉ một cộng đồng người ôn định hình thành nhân dân một nước, có lãnh thé quốc gia, nền kinh tế thống nhất, quốc ngữ chung và có ý thức về sự

thing nhất quốc gia eta minh, gắn bó với nhau bởi quyền lợi chỉnh trị, kinh

tẾ, truyền thống văn hóa và truyền thống dấu tranh chung trong suốt quả trình

đựng nước và giữ nước

Với nghĩa thứ nhất, dân tộc là một bộ phận của quốc gia, ví dụ: dân tộc

kinh, dân tộc Bana, dân tộc É đề ở nước ta Vị

1 nghĩa thứ hai dân tộc là

toản bộ nhân dân của quốc ma đó (quốc gia dân tộc), ví dụ: dân tộc An Độ, quốc gia Trung Hoa, quốc gia Việt Nam” [21, tr.316]

Qua những khái niệm trên chúng la thấy, dân tộc hiểu theo nghĩa quốc

gia (nation) bao gầm năm đặc trung cơ bản:

- Có sự quản lý của một nhả nước thẳng nhất

- Ngôn ngữ giao tiếp chung

- Lãnh thé chung

- Phương thức kinh tế chung

- Những dắc diễm chung về tâm lý, văn hỏa

Còn dân tộc hiểu theo nghĩa tộc người (ethnie) thì cỏ ba đặc trưng cơ bắn: ngôn ngữ, văn hóa và ý thức tự giác tộc người Không thể cỏ một khái niệm chung cho cả hai cấp độ dân tộc - quốc gia và đân tộc - tộc người

hư vậy, hai khải niệm hiện nay đã trở nên quen thuộc dẻ là khái niệm

24

dân tộc (nation) và tộc người (cthnie)

1.1.2 Quan điểm của Đăng và Nhà nước ta về chính sách dân tộc

1.1.2.1 Quan điểm về chính sách dân lộc

Hiện nay, ở nước ta trong các văn bản, trên các phương tiện thông tin

dai chúng thường gặp các thuật ngữ, thường dược hiểu củng một nghĩa gin

tương đương nhau: “Chỉnh sách đân tộc”, “Chỉnh sách đân tậc và miền núi”

Thuật ngữ “chính sách dân tộc” cần được phân biệt với “chính sách dân

tộc và miễn nui” cla Dang, để từ đó xác định đúng vai trò, vị trí, nội dung, tổ

chức bộ máy, phương hướng hoạt dộng và phương pháp công tác trong tổ

chức thực hiện

Chính sách dân tộc giải quyết mỗi quan hệ trong cộng đồng dân cư đa

dần tộc của một quốc gia theo quan điềm của giai cấp cằm quyên Chính sách dần tộc của Dáng cộng sân là một hệ thống chủ trương, giải pháp lớn, nhằm

thực hiện quyền bình đẳng về chính trị, kinh tế, văn hoá giữa các dân tộc, trong đó có sự quan tâm đến các đân tộc ít người có trình độ phát triển kinh tế

xã hội thấp Chính sách dân lộc của Đăng và Nhà nước tá dấm báo phát huy

sức mạnh của cả đân tộc và bản sắc tốt đẹp của mỗi đân tộc, giải quyết đúng

din quan hệ lợi ích giữa các dân tộc, làm cho các đân tộc đoàn kết, bình đẳng,

giúp đỡ lẫn nhau củng phát triển

Theo GS.TS Hoang Chí Báo: “Chính sách dân tộc (politique nationale)

thực chất là chính sách phảt triển quốc gia đần tộc của từng thời kỳ lịch sử, nhằm lý giải tắt cả những vẫn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh

quốc phòng thuộc về một quốc gia dân tộc

Có thể xem chính sách dân tộc là chính sách quốc gia nhằm phát triển dân tộc, là tổng hợp mợi chủ trương, dường lỗi, pháp luật và hệ thống chính sách đối nội của Nhà nước Nó tạo cơ sở và đmh hướng chiến lược cho chính

sách đối ngoại để mở rộng và tăng cường quan hệ hợp tác, bang giao, hội nhập quốc tế của nhà nước dân tộc độc lập, có chủ quyền vả toàn vẹn lãnh

25

tha” [6, tr.92-93]

Chỉnh sách đân tộc và mién mti thể hiện sự quan tâm đến đặc điểm

vùng cư trú là miễn núi (ở nước ta con due bd sung thêm: vủng sâu, vùng xa, vùng cao), cĩ nhiều khĩ khăn về giao thơng, điều kiện phát triển kinh tế, văn

hơá do địa hình phức tạp vả địa bản cư trả xa nhau, cất khúc Thơng thường,

đẳng bảo các dân tộc ít người cư tra chi yếu ở vùng núi, nên việc thực hiển chính sách dân tộc và miễn núi thể hiện sự quan tâm lớn đến các đồng bảo các

dân tộc í† người

Do quả trình phát triển lâu đài, cư dân sống ở miễn núi hiện nay là một

tập hợp nhiều dân tộc, cã dẫn tộc da số và dân tộc thiểu số Ở các vùng sâu, vùng xa, dai da sé 1A người đân tộc Các dân tộc khác nhau về ngơn ngữ, bản

sắc văn hố Chính sách dân tộc và miền núi thể hiện sự ưu tiên với điều kiện

khĩ khăn của đồng bảo dân tộc vùng núi, vùng sâu, vùng xa, nhưng chưa thé

hiện rõ sự khác nhau nảy dối với các đân lộc và quan hệ dân tộc Do chính

sách đân tộc và miễn núi chỉ quan tâm đến điều kiện cụ thể của dân cư sống & miễn núi, cho nên nĩ khơng đơng nhất với chính sách dân tộc quan tâm đến

điều kiện đặc thù của của các đân tộc thiểu số Tuy nhiên chính sách đân tộc

và miền núi cĩ liên quan nhiều dến các dân tộc và quan hệ dân tộc Chính vì vậy, thực hiện chỉnh sách dân tộo và miền nửi cũng là một nội dung quan trọng trong thực hiện chính sách dân tộc của Đăng và Nhà nước lá Đồng nhất

chính sách đân tộc với chính sách dân tộc và miễn nút sẽ khơng quán triệt đầy

đủ tích chất, đặc điểm, tầm quan trọng của lĩnh vực cơng tác nảy, hạn chế, thâm chí mắc sai lâm trong thực tiễn cơng tác

Theo ý kiến của hai Lác giả Nguyễn Quốc Phẩm và Trính Quốc Tuấn

"Chính sách dân tộc bao gồm những chính sách tác động trực tiếp đến các din

tộc và quan hệ đân tộc nhằm mục đích phát triển các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hĩa, xã hội, an ninh quốc phịng ở các vùng dần tộc thiểu SỐ, xây dựng

khối dại dộn kết trong cơng dồng các dân tộc Việt Nam; tiến hành cơng

26

nghiệp hoá, hiện dại hoá đất nước vỉ mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội

công bằng, văn minh” [38, Ir.65-66]

Tiếp nữa, trong bộ Từ điển Bách khoa Việt Nam cũng có một định

nghĩa rất đầy đủ về chính sách dân tộc:

“Chính sách dân tộc là bộ phận câu thành chỉnh sách chưng của một

chính Đảng hay một Nhà nước nhằm vạch ra những nguyên tắc, biện pháp đối

xử và giải quyết vẫn để dân Lộc trong một nước

Việt Nam lả một quốc gia gầm 54 dân tộc, trong đó người Kinh chiếm

khoảng #8% số đân Các dân tộc Việt Nam có truyền thống doan kết dấu tranh chẳng thiên tại dịch hoa dé dựng nước và giữ nước Điều kiện tự nhiên

và xã hội, số dân và trình độ phát triển kinh tế văn hóa giữa các dân tộc có sự

chênh lệch nhau Trong các dân tộc ở biên giới có những gia đình vẫn có mốt

quan hệ họ hàng với đỏng tộc ở bên kia biên giới Những đặc điểm nói trên phan anh tính chất quan trọng vả phức tạp của vẫn dé dân tộc Nha nước Việt Nam đã coi vấn dé din tộc la một bộ phận quan trọng của cách mạng Nội

dung và mục tiêu chỉnh sách của Đăng và Nhà nước nhằm

1 Thực hiện bình đắng, đoàn kết và Lương trợ giữa các dân tộc, chống tư

tưởng dân tộc lớn và dân tộc hẹp hỏi, chống sự phân biệt đối xử giữa gác dân

tộc, củng nhau xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thông nhất giảu mạnh

2 Ra sức phát triển kinh tế - văn hóa, nâng cao dời sống nhân đân các

khích các dân tộc học Liếng phổ thông và chữ quốc ngữ, coi đó là phương tiện

phục vụ lợi ích chung của tất cả các dân tộc

4 Coi trọng đảo tạo cán bộ người đân tộc thiểu số

27

Hiển pháp Việt Nam 1992 qui định: “Nhà nước Cộng hoa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam là nhà nước thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam Nhà nước thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các

dan tộc, nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rế dân tộc Các đân tộc có quyền

phát huy những phong tục tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của mình

Nhà nước thực hiện chính sách phát triển về mọi mặt, từng bước nâng cao đời

sống vật chất vả tình thần của đồng bảo dân tộc thiểu số” |20, tr.476-477|

Chính sách đân tộc có đối tượng tác động, nội dung, nhiệm vụ rất rộng

lớn và cỏ quan hệ mật thiết với rất nhiều chính sách khác, lĩnh vực khác Vì vậy trong nhận thức không thể tách biệt, cô lập tuyệt đổi thành một chính sách

riêng rễ Trên thực tế, các nội dưng chung của Đảng và Nhà nước ta hiện nay, chính sách dân tộc pắn bó hữu cơ với các chính sách kinh tế, văn hóa và chính sách xã hội, chịu sự tác động của các chính sách chưng, đồng thời nó luôn luôn tác động trở lại đối với các chính sách đó Từ đó việc phân định "chính sách

đân tộc" theo tên gọi chính sách, chủ yếu căn cứ vào đối tượng tác động trực

tiếp là các dân tộc vả quan hệ dân tộc Hàng loạt các chính sách cụ thể như:

chính sách dịnh canh định cư, chính

th phát triển kinh tế miễn núi, chính

sách ngôn ngữ - dân tộc đều phản ảnh nội đung của chính sách dân tộc

Chính sách đân tộc lả một lĩnh vực quan trọng, mang nội dung nhiều mặt của đởi sống xã hội Muốn xây dung va thực hiện có hiệu quả chính sách

dân tộc cần đổi mới nhận thức, vận dụng nhạy bén, chính xác những nguyên

lý của chủ nghĩa Mảc-T.ẽni, Tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn cụ thể về dân tộc và quan hệ dân tộc, cần thầy những dỏi hỏi cấp bách để cu thé hoa chính sách này trong các chương trình kinh lế - xã hội chung ủa cả nước

Chính sách dân tộc nhằm phục vụ có hiệu quả sự nghiệp xây đựng và bảo vệ Tổ quốc, phục vụ con người thuộc các ting lớp nhân dân các dân tộc

Vì vậy, chính sách dân tộc gắn liên với chiến lược cơn người, với việc đảo tạo

và xây dựng dội ngũ cán bộ dân tộc, chính sách dân Lộc nhằm thực hiện nên

28

dân chủ triệt để nhất đối với nhân dân các dân tộc, mà trước hết là biểu hiện ở

sy cong bang, dam bảo lợi ích, quyền lợi và nhiệm vụ của các dân tộc

1.1.2.2 Quan điểm của Dãng Cộng sẵn Liệt Nam về chính sách dan tộc Chính sách dân tộc của Láng và Nhà nước ta là sự vận dụng đúng đắn

học thuyết Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh váo hoàn cảnh cụ thể các din tộc ở nước ta Có thế nêu mội số quan điểm cơ bản của Đảng ta về chính sách dân tộc như sau:

- Một là: thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng

phát triển

Trong quá trình cách mạng, sự bình dẳng giữa các dân tộc dược thể hiện bằng đường lối, chủ trương, chính sách ủa Đảng và Chính phủ nhằm

giáo đục, thức tỉnh đồng bảo các dân tộc về lỏng yêu nước, tổ chức đấu tranh

giải phóng dân tộc và xây đựng quê hương đất nước

Lheo Chủ tịch Hễ Chí Minh, làm cách mạng lả giành độc lập dân tộc Nhung néu dộc lập dân tộc rồi đân cử dói, rét, chí một số người dược hạnh phúc, dồng bảo các dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa vẫn cử nghẻo khổ, bênh tật, thì độc lập ching có ý nghĩa gì Do vậy các dân tộc miễn nủi, cũng

như các đân tộc miễn xuôi phải giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển, cùng tiên lên chủ nghĩa xã hội "Dỗng bào miễn múi phải đoàn kết giúp đỡ đồng bào

miễn xuôi Và đẳng bảo miễn xuôi phải doàn kết piúp dé dang bảo miễn núi" [34, tr.135]

Người yêu cầu Đảng và Chính phủ phải có chính sách, kế hoạch phát

triển kinh tế - xã hội để phát triển toản điện miễn núi tiến kịp miền xuôi, dé

đồng bào cả nước ai cũng có cơm ăn, ai cũng được học hành, ai cũng được làm chủ đất nước

Tiếp thu tĩnh thần đỏ của Người, trong Văn kiện cực kỷ quan trọng của

Dang †a là Nghị quyết về chính sách đân tộc thiếu số của Đảng (3-1952),

trong đó khẳng định: Từ khi Đảng ta thành lập (1930) đến nay, tuy chưa có

29

chính sách cụ thể đốt với dân tộc thiểu số, nhưng ương lĩnh chung của Đáng

đã chỉ rõ: Đoàn kết các dân tộc trên nguyên tắc bình đẳng tương trợ để tranh

thủ độc lập, tự da và hạnh phúc chung

Tháng 2 năm 1951, Dại hội Dáng (lần II) đã khẳng định: "Các dân tộc

sống trên dất nước Việt Nam đều dược binh đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ, phải doàn kết giúp dỡ nhau dé khang chiến và kiển quốc"

Bước vào giai đoạn cach mang xã hội chủ nghĩa ở miền Dắc, các

nguyên tắc ấy được thể hiện trong nghị quyết của Dại hội Dáng lần thứ II:

Làm cho miễn nủi tiễn kip miễn xuôi, các dân tộc thiểu số tiến kịp dân tộc đa

số, giúp các dân tộc phát huy tinh thần cách mạng và khả năng to lớn của

mình Trong cản bộ gũng như trong nhân dân cần khắc phục lư tưởng hợp hồi, đoàn kết chặt chế giữa các dân tộc để củng nhau tiến lên chủ nghĩa xã hội

Đến Đại hội IV (1976) các nguyên tắc trên lại được khẳng định, đồng

théi Dang còn nêu lên một nguyên tắc nữa là củng làm chủ tập thé ‘16 quốc

Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đáng tại Đại hội IV có đoạn viết: Chính sách dân tộc của Đắng là thực hiện triệt để quyền

bình đẳng về mọi mặt giữa các dân tộc, tạo những điều kiện cần thiết để xóa

bỏ tận gốc sự chênh lệch về trinh độ kinh tế, văn hóa giữa các dân tộc ít người

và dân tộc đông người, đưa miễn nủi tiến kịp miễn xuôi, vửng cao tiến kịp vùng thấp, làm cho tất cả các dân tộc đều có cuộc sống ẩm no, hạnh phúc, đều phát triển về mọi mặt, doàn kết giúp dỡ nhau cùng tiến bộ, cùng làm chu tập

thể Tế quốc "Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Van kiện Đại hội Đảng lần thứ V ghi rõ: Phải tăng cường hơn nữa khối

đoàn kết các dân tộc, phát triển mỗi quan hệ tốt đẹp gắn bó giữa các dân tộc

trên nguyên tắc bình đẳng tương trợ và củng làm chủ tập thể

Như vậy, Đảng ta từ khi thành lập đến nay đã đề ra và thực hiện ba

nguyên tắc cơ bản của chính sách dân tộc là: Iình đẳng, đoàn kết, tương trợ

30

Sau hơn mười năm dỏi mới, Đăng ta đã đúc kết thêm được những bài

học trong việc giải quyết các vẫn đề miền núi, vùng dân tộc thiểu sổ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã xác định: "Vấn đề dân

tộc có vị tr chiến lược lớn Thực hiện "bình đẳng, đoàn kết, tương trợ" giữa

các dân tộc trong sự nghiệp đối mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" [19, tr.125]

Đại hội lần thứ IX của Đăng khẳng định: Vẫn đề dân tộc và đoàn kết

cdc dan tộc luôn luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng Thực

hiện tốt chính sách các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau củng

phát triển

Nghị quyết hội nghị lần thứ báy Ban chap hành Trung ương Đáng khóa

TX về công tac din tộc hếp tục khẳng định Các dân tộc trong đại gia đình

Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau củng phát triển, củng

nhau phan dau thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hỏa, hiện đại hóa

đất nước, xây đựng và báo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Kiên quyết

dấu tranh với mọi âm mưu chia rẽ dân tộc

- Hai là: Thực hiện sự phải triển toàn điện miễn múi

Để thực hiện mục tiêu đưa các dần tộc cùng nhau tiền lên chủ nghĩa xã

hội, Dáng ta chủ irương tập trung phát triển lực lượng sản xuất, coi công

nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ Với chiến lược phát triển toàn điện miền múi, Đăng ta coi trọng phát triển kinh tế, coi phat triển kinh tế là nền tăng và nâng cao trình độ dân trí, thực hiện xóa

đói giảm nghèo, phát huy bản sắc dân tộc trong đó nâng cao dân tri là khâu

đột phá

Báo cáo Chính trị đọc tại Dại hôi lần thứ IX của Lắng đã xác định: Xây

dung kết cầu hạ tầng kinh tế, xã hội, phát triển sản xuất hàng hóa, chăm lo đời

sống vật chất vá tỉnh thần, xóa đói giảm nghéo, mở mang dân trí, giữ gin, lam piảu và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt dep của các dân tộc; thực

31

hiện công bằng xã hội giữa các dân tộc, piữa miền nui và miễn xuôi, đặc biết quan tâm vùng gặp nhiều khó khăn, vủng trước đây lả căn cứ cách mạng và

kháng chiến

- Ba là: phải triển kinh tê - xã hội miễn núi là bộ phận hữu cơ của

chiên lược phát triển kinh 1Ế quốc dân

Các khu vực miền núi và ving ding bảo din tộc đều có bước phát triển

cùng với sự phát triển chung của cả nước Nhưng, khu vực có điều kiện thuận

lợi sẽ phát triển với tốc độ nhanh hơn và sẽ hỗ trợ các khu vực khác cùng phát triển Phát triển kinh tế - xã hội của miễn núi, trước hết là sự nghiệp của déng

bảo dân tộc miễn núi va của đồng bào miễn xuôi định cư ở miễn núi, đồng thời cũng lả sự nghiệp chung của cả nước Cần phải thực hiện điều chỉnh quan

hộ sẵn xuất ữ miễn núi cho phù hợp với tính chất, trình độ của lực lượng sản

xuất trong đó, lẫy hiệu quả kinh tế - xã hội làm tiêu chuẩn hàng đầu Phẩn dấu

giảm bớt khoảng cách giữa các vùng về mặt tiến bộ xã hội

Việc thể chế hóa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Khả nướo về chỉnh sách đân tộc miễn núi trong thời kỷ đổi mới được đánh đầu

bằng sự ra đời Nghị quyết 22/NQ-IW ngày 27/11/1989, Quyết định 72- TIĐBT ngày 18/3/1990 ctia 114i đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) về một số chủ trương, chính sách cụ thể phát triển kinh tẾ - xã hội miền núi, hướng mục

tiêu cơ bản vào xóa đói giảm nghèo, thu hep din khoảng cách về phát triển

giữa các vùng trong cả nước Trên cơ sở đẻ nhiều biện pháp, chính sách, giải

pháp cụ thể khác được thể chế hóa như

- Chỉ thị 525-TTg ngay 2/11/1993 về chủ trương biện pháp phát triển kinh tế - xã hội miễn núi

- Chỉ thi số 35-TIg ngày 13/01/1997 của Thủ tướng Chính phủ phê

đuyệt chương trình xây dựng trung tâm cụm xã miễn núi, vùng cao

Các văn kiện, chỉ thị đó một mặt phản ánh đầy đủ các quan điểm của

Đăng ta giải quyết vẫn đề dân tộc trong sự nghiệp đổi mới, mặt khác, đáp ứng

32

được nguyên vọng, lợi ích của dỗng bào trong xây dựng vùng dân tộc vững,

manh toàn diễn

Tỉnh than nay due Dang ta tiếp tục khẳng định trong Văn kiện Dại hội

Dang lần thứ XI: “Rà soát, điều chỉnh, b sung quy hoạch và có cơ chế, chính

sách phủ hợp để các ving trong cá nước củng phát triển, phát huy lợi thế của

từng vùng, tạo sự liên kết giữa các vùng Thúc day phát triển các vùng kinh tế

trọng điểm, tạo động lực và tác động lan tỏa đến các vùng khác; đồng thời,

tạo điều kiện phát triển nhanh hơn các khu vực oòn nhiều khỏ khăn, đặc biệt

là các vùng biển giới, hải dảo, Tây Nam, Tây Nguyên, Tây Bắc vá phía Tây

Nghĩ quyết Irung ương 5 khóa VIII của Dang đã chỉ rõ các dân tộc trên

Ất nướ Ân hả giá Kẻ xa các thái căn Hóa riêng các giá tri sà cắn thái đá ĐÃ

dat nude ta déu có gid tri và sắc thải văn hóa riêng các giá trị vả sắc thái đó bố

sung cho nhau, làm phong phú nền văn hóa Việt Nam và cúng cố sự thống

nhất dân tốc là cơ sở để giữ vững sự bình dẫng và phát huy tỉnh da dạng văn

hỏa của các dân tộc anh em Nghị quyết cũng khẳng định tính nhất quán trong

chính sách về văn hóa dân tộc của Đăng và Nhà nước ta là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao trình độ dân trí cho các dân tộc thiểu số, xây dựng các thiết chế văn hóa phù hợp, phát triển văn hóa dân tộc trong mối quan hệ kết

đâu tạo cán bộ văn hóa cho dân lộc iL

hợp giữa truyền thống và biện đại

người, dấu tranh chống các tế nạn xã hội, chống “diển biến hỏa bình” Như

vậy, chính sách văn hóa dan tộc ở nước ta thể hiện sư bình ding va tôn trong những giá trị văn hóa, phong tục, tập quán của các tộc người Tạo điều kiện

để văn hóa oác Lộc người phát triển hải hỏa trong sự phát triển nhưng của một

nên văn hớa da tộc người Từ đó, góp phan xây dựng một nền văn hóa thống,

nhất trong đa dạng

Chính sách văn hóa đân tộc của Đắng và Nhà nước ta đảm bảo cho các

33

dân tộc có quyển sử dụng tiếng nói, chữ viết của mình, cỏ quyền hưởng thụ

không chỉ những giá trị văn hóa của tộc người mình mả còn được hưởng những giá trị của nền văn hóa chung của các dân tộc khác, đằng thời tiếp thu

những linh hoa văn hóa của nhân loại và thời đại; không ngừng nâng cao dân tri cho ding bảo các dân tộc để đủ khả năng hướng thụ và góp phan phát triển

nên văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

- Năm là: Chính sách đân tậc phải chủ trọng công tác đào tạo, bi

dưỡng, phái triển và chăm sóc đội ngũ cán bộ, con em của đồng bào dân lộc

Theo Chủ tịch Hễ Chỉ Minh: Cán bộ là gốc của mọi công việc công

việc thành công hay thật bai đều do cán bô tốt hay kém Người đi hỏi công

tác cán bộ: "Phải chú trọng đảo tạo, bồi đưỡng, cất nhắc cán bộ miền núi Cố

nhiên cán bộ người Kinh phãi giúp đỡ anh em cán bộ địa phương, nhưng phái lầm sao cho cán bộ địa phương tiến bộ, để anh em tự quản lý lẫy công vide &

địa phương, chứ không phải là bao biện làm thay" [33, tr.418]

Báo cáo Chính trị đọc tại Đại hội lần thứ IX của Đăng đã xác định Tích cực thực hiện chỉnh sách ưu tiên lrong việc đảo tạo, hồi dưỡng cán bộ

dân tộc thiểu số, động viên, phát huy vai trò của những người tiêu biểu, có uy

tín trong đân tộc và ở địa phương Chống kỳ thị, chia rẽ dân tộc, chống tư

tưởng dân tộc lớn, dân lộc hợp hỏi, dân tộc cực doan, khắc phục Lư tưởng tự li,

mặc cảm dân tộc

Chỉnh vì vậy, dào tạo, phát triển dội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số nói

chung, cán bộ nữ dân tậc thiểu số nói riêng là đôi hỏi của thực tiễn miễn núi

của cách mạng nước ta

1.2 Quan niệm về hiệu quá thực hiện chính sách dân tộc và sự cần

thiết phải nâng cno hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc ở nước ta

1.2.1 Quan niệm về hiệu quủ thực biện chính sách dân tộc

Trong quyển Dại từ điển tiếng Việt có khái niệm về liệu quả đó là "Kết

quả đích thực, TIiệu quả kinh tế Lao động có hiệu quả cao" [5, r.806] Chính

sách: "Là chủ trương và các biển pháp của một đẳng phải, một Chính phủ

34

trong các lĩnh vực chỉnh trị - xã hội, chính sách dối ngoại của nhà nước

Chính sách dân tộc" [5, tr.368]

Theo nhận thức của tác giả về hiệu quả thực hiện chính sách đân lộc,

chính là kết quả cần phải đạt được như yêu cầu của việc thực hiện sách lược và

kế hoạch cụ thể của Đảng và Nhà nước ta đối với vấn để dân tộc mang lại Nói

cách khác, hiệu quả thực hiện chính sách dân (lộc của Đăng là khái niềm dược

cing dé chi toàn bộ những mục tiêu kết quả đạt được của quá trình tổ chức

thực hiện chỉnh sách dân tộc, được thể hiện thông qua các tiêu chí phản ánh,

mức độ cải thiện đời sống vật chất và tỉnh thần, trình độ phát triển kinh tế, nâng

cao dân trí, mức độ giải quyết các vấn dễ xã hội, tóm lại là sự phát triển trên mọi mặt của xã hội cho dồng bảo các dân tộc dặc biệt là dẫn tộc ít người

TIiệu quả thực hiện chính sách đân tộc của Đảng phải được thể hiện qua

các tiêu chí:

AMúc độ cải thiện đòi sống cho đồng bdo các đân tộc

Chính sách dân tộc của Đăng, xét về mục tiêu, thì không có gi khác ngoài yêu cầu khai thác mọi tiểm năng đất nước phục vụ nhân dân, cải thiện,

inh nghèo khó, đói rét, bệnh tật, lạc hậu, thực hiện trong thực tế quyền bình đẳng

nâng cao đời sống con người, giải phóng đồng bao các dân tộo thoát khỏi

giữa các dân tộc ít người và đa số trong công đồng các dân tộc Việt Nam

Nội dung của chính sách đân tộc của Đảng, nhằm tác động làm biến đổi

thực sự bộ mặt kinh tế, xã hồi, văn hoá của các vùng dân lộc v dân lộc,

trong đó việc phát triển kinh tế là quan trọng nhất, kinh tế phát triển sẽ tạo động lực cho sự phát triển các lĩnh vực khác, để từ đó nâng cao đời sống vật

chất, tỉnh thần của nhân dan, đưa các vùng dân tộc còn ở trình độ sản xuất

thấp từng bước di lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng và phát triển quan hệ dân tộc tốt dẹp trên nguyên tắc doàn kết, bình dẳng tự nguyên, cùng lâm chú, củng

đi lên chủ nghĩa xã hôi

35

Cho nên, qua quá trình thực hiển chỉnh sách dân tộc, hiệu quá của quả

trình đó sẽ được thể hiện trước hết và quan trọng nhất là rức độ cải thiện đời

sống cho đồng bảo các dân tộc íL người Qua dé có thể thấy được chính sách

đân tộc của Dâng có đi sâu vào đời sống của đồng bào, có mang lại lợi Ích

thiết thực cho các đồng bào dân tộc hay không Đây là cơ sở dé Hang va Nha

nước nhìn nhận những vướng mắc, kịp thời có những điểu chỉnh (trong việc

Đặc thú của các đồng bảo dân tộc ít người là sống ở những vùng sâu,

vùng xa, có nhiều diễu kiện khó khăn, dân trí thấp do íL được tiếp xúc với nền văn hoá và khoa học kỹ thuật tiên tiến, còn nhiều phong tục lạc hậu, dẫn dén

trì trệ trong sản xuất, bảo thủ, trêng chờ, ý lại vảo nhà nước, do sống chủ yếu

ở những vùng xung yếu về an ninh quốc phòng nên dé bị kẻ thủ lợi dụng, lôi

kéo, dy dé Cho nên, trong chính sách dân tộc của Dảng, có nhiều chỉnh sách

đặc biết ưu tiên phát triển giáo đục vả dào tao, coi trong dào tạo dội ngũ trí

thức người dân tộc ít người, với mục tiêu nhằm giáo dục nhân dân các dân tôc

thành những con người mới xã hội chủ nghĩa, có giác ngô về chủ nghĩa xã

hội, có tri thức văn hoá, khoa học kỹ thuật, có tỉnh thần yêu nước, đoàn kết

với các đân tộc anh em, phân đầu lý tưởng xây dựng thành công chủ nghĩa xã

hội trên đất nước ta Công tác giáo dục nhằm xây dựng lòng tin vào Dảng, vào

Thà nước, ÿ thức trách nhiệm với quê hương dất nước Để thay dỗi tập quán lâm ăn, tạo dược một lỗi sống, một nếp nphĩ mới của nền sản xuất lớn Nâng, cao Irình độ dân trí của nhân dân, phô phán đẩy lủi những mẽ tín dị đoạn, mà

những thế lực thù định đội lốt tôn giáo đang ra sức lợi dụng hòng cần trở việc nhân dân các đân tộc tiếp thu ý thức hệ mới, cần trở sản xuất, gây khó khăn phức tạp, năng nề thêm cho đời sống của đồng bào

36

Những vấn dễ văn hoá, ngôn ngữ chữ viết, công tác tư tưởng, phát triển

giáo dục là những nội dung sống động được chính sách dân tộc cụ thể hoá TẤT sắt với từng vùng, từng dân tộc nhằm từng bước biến đổi bộ mặt miễn núi,

làm cho miền núi “thay da, đổi thịt", vin minh, tiến bộ Cho nên, để thấy

được chính sách dân tộc đi vào đời sống của đồng bào thì hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc phải được thể hiện thông qua mức dộ nâng cao dân trí cho các dồng bảo dân tộc íL người Đây cũng là tiêu chí hết sức quan trong dé danh giá hiệu quả của công tác giáo dục, tuyên truyền, vận động nhân đân

tham gia vào thực hiện chính sách dân tộc của Đảng ở các vùng dân tộc và

miễn núi

Hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc phải được thể hiện thông qua việc giải quuết các vẫn dễ xã hội: việc làm, chăm sóc sức khoẻ, môi trường

Ở nước ta, đi đôi với mục tiêu phát triển kinh tế luôn gắn liền với tiển

bộ và công bằng xã hội, để giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo giữa các giai cấp, các dân tộc, các vùng miễn trong cả nước Diều đó cũng thể hiện rất rõ

trong chính sách đân tộc của Đăng và Nhà nước ta l2o dời sống của đồng bào đân tộc còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí lại thấp, tỷ lê thất nghiệp, dịch bệnh, đân số tăng vẫn ở mức cao Chính vỉ vậy, cần cỏ nhiều chủ trương,

chính sách trong chính sách dân tộc của Đảng nhằm giải quyết tốt các vấn đề

xã hội cho các đồng bảo dân tộc ít người như: giải quyết việc làm, chăm sóc sức khoẽ, môi trường, kế hoạch hoá gia đình từ đó từng bước nâng cao dân

trí và xây dựng đời sống văn minh

Nhà nước ưu tiền dầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội dễng

thời thực hiện các chương trình chăm súc sức khoẻ của các đồng bào dân tộc ÍL

người, đặc biệt là vừng sâu, vùng xa, vùng cao, vùng căn cứ cách mạng và kháng chiến Thực hiên các chương trình quốc gia về chẳng sết rét, chẳng

bướu cổ, xoá bỏ các dịch bệnh gây tử vong cao, lâm suy giảm giống nòi ở một

số dân tộc Thực hiện một số chỉnh sách ưu đãi những mặt hảng thiết yếu như

37

sao, muối, dầu thắp sáng, giấy viết, thuốc chữa bệnh, dịch vụ văn hoá vấn nghệ

đối với vùng sâu, vùng xa Giải quyết nhanh chéng nhu cau nước sinh hoạt cho

đồng bảo vùng cao Xây dựng gia đình văn hoá, bản, buôn, ấp văn hoa

“Thực hiện mạnh mẽ chương trinh dân số và kế hoạch hoá gia đình bằng,

các giải pháp hữu hiệu dé dồng bảo các dân tộc hạn chế sinh đễ, nhờ đó có điều kiện nuôi đạy tốt con cái, nầng cao chất lượng cuộc sống

Chỉnh vị vậy, hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc phải được thê hiện ở

mức độ giải quyết các vấn để xã hội, từ đó mới tạo được cuộc sống ổn định, kịp

thời hỗ trợ, giúp đỡ cho các đồng bào dân tộc còn đang gặp nhiều khó khăn

1.2.2 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách din

téc cha Ding và Nhà nước

Thăng lợi của công cuộc đổi mới đã và đang tạo ra động lực to lớn thúc đây sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội trong đỏ có vùng đân tộc ít

người Kinh tế - xã hội phát triển thúc đấy sư giao lưu kinh tế, văn hóa giữa

các đân tộc it người với dân tộc Kinh và giữa các dân tộc Ít người với nhau

gop phần cúng cổ mỗi quan hệ giữa các dân tộc Những chính sách dúng dắn

của Đẳng nhằm đảm bảo bình đẳng vả tăng cường hợp tác giữa các dân tộc đã

thúc đẩy mối quan hệ bền chặt giữa các dân tộc

Nhận thức đúng chính sách dân tộc, và thực hiện chính sách dân tộc

một cách có hiệu quả là một vẫn để quan trọng, trong khi công tác đân tộc của chủng la chưa kịp đổi mới, còn mang nặng Linh chất hành chính, quan liễu, từ trên đội xuống, iL hiệu quả Nội dung công táo dân lộc còn cũ Ta chưa chú ý

nghiên cửu thực trạng vủng dân tộc vả từng dân tộc, không nắm bắt đứng

những vấn để mới nay sinh ở mỗi nơi để có chủ trương biên pháp giải quyết thích hợp và kịp thời

Tinh trang "thả nổi" đổi với nhiều vùng trên đã dẫn tới làm nảy sinh

những tư trởng, tình cảm phức tạp

38

Tiện nay, trình đô và năng lực của đôi ngũ làm công tác dân tộc ở hẳu

thiết các địa phương còn nhiều bất cập, việc nhận thức hiệu quả thực hiện chính sách dân lộc còn nhiều hạn chế, cho nên trong tổ chức thực hiện chính sách

đân tộc không chủ ý đến hiệu quả, chỉ chạy theo hình thức, theo thành tích,

theo số lượng công việc dẫn đến trì trệ trong công việc cho nên đã tạo diéu

kiện cho nạn quan liêu, tham những có chiều hướng gia tăng

Đến nay, đời sống nhân din vac din tộc oỏn khó khăn, thiểu thốn,

khoảng cách chênh lệch giữa mién mii va miễn xuôi, gitra ving cao va ving thấp vẫn rất xa Đất rừng bi tan pha nghiém trong, do đỏ nhiều thế mạnh của

miễn nủi đang chuyển thành thế yếu và sẽ gây nhiều hậu quả xấu đối với sẵn

xuất và đời sống của nhân dân

Bác Hồ đã Lừng nhắn mạnh: Miễn núi nước La chiếm vị trí quan trọng

đối với quốc phòng, đốt với kinh tế Vì vậy Trung ương Đảng và Chính phủ,

mà trực tiếp là các cấp uỷ Dáng, các ưỷ ban địa phương phải lâm sao nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của đồng bào các dân tộc

Thực hiện lời dạy của Bác Hồ, xuất phát từ thực tiễn của tỉnh hình các

ving dan ide nude La, vận dụng sáng Lạo nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin về

vẫn đề dân tộc trong điều kiện hiện nay, công cuộc đổi mới đặt ra cho ching

†a nhiệm vụ nặng nễ lả làm sao bâo đảm chỉnh sách đân tộc của Đảng thực sự

có tác dụng thiết thực, sống đông, khắc phục những trì trệ trước đây, góp phần vào quá trinh phát triển đời sống kinh tế, văn hóa ở các vủng dân tộc một cách

tích cực, trực tiếp để từng bước nâng cao doi séng nhân dân, lảm cho miền múi triển kịp miễn xuôi, vùng cao tiến kịp vừng thấp, nhân dân các dân tộc ít

dựng và phát triển quan

người tiến kịp nhân dân cáu dân tộc đông người,

tệ dân tộc trên nguyên tắc đoàn kết, bình đẳng, hữu nghị và giúp đỡ lẫn nhau, cùng đi lên chủ nghĩa xã hội

Mục tiêu chung của sự nghiệp cách mạng được toản thể nhân dân các

dân tôu trên đất nước ta ủng hộ và hăng hái thực hiện là “dân giảu, nước

39

mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh" |17, tr.70|, chính sách dân tộc

của Đăng và Nhà nước ta được thực hiện có hiệu quả sẽ tác động trực tiếp vào

đồng bảo các dân tộc thiểu số ở các điểm sau

+ Chỉnh sách dân tộc của Dảng và khà nước được thực hiện có hiệu

quả sẽ giải phóng những tiểm năng và sức sẵn xuất hiện có, thúc dẫy kinh tế của cáo khu vực củng phát triển Miễn núi, vùng đẳng bao đân tộc còn nhiều tiềm năng, điều kiện phát triển Trang thực tế phát triển của vùng cây công

nghiệp ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, kinh tế trang trại, đồi rừng ở các tỉnh mién nui phía Bắc đã có sự tham Bia tích cực của đồng bảo nhiều đân tộc ít

người, góp phần lam thay đổi kinh tế, văn hóa, xã hội của một bộ phận đồng

bảo và ngày cảng nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân Đỏ là hiệu quá

của việc thực hiện chỉnh sách dân tộc mang lại

Tuy nhiên, do trình đệ văn hóa, xã hội và sản xuất thấp kém, sự hỗ trợ

của nhà nước chưa nhiều, quản lý còn lỏng lêo, đồng bảo các dân tộc Ít người

chưa khai thác được nhiều những tiêm năng to lớn đó cho sự phát triển Mặt

khác, trong sự phát triển chưng đó, ding bao còn chưa nhận duợc phần xứng,

đáng cho mình

+ Thực hiện chính sách dân tộc có hiệu quả sẽ phát triển nên kinh tế

tàng hoá nhiều thành phần, tất yấu sẽ tác động vào quan hệ kinh tế tự nhiên,

tự cung tự cắp, tự túc lâu đổi trong vủng đồng bào dân tộc, do đó, tạo điều

kiên để đồng bảo nhanh chóng hơn trong việc khắc phục nghẻo nản lạc hậu

Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá tất yêu yêu cầu phải dẩy mạnh

khai thác tiềm năng đất, rừng, khoáng sản, chủ yếu nằm trong đồng bac din tộc ít người Các công trường mở ra trên miễn núi là điểm sáng văn hóa, văn

minh, làm thức dậy tiềm năng phát triển của đồng bao din tộc, tạo đả cho mọi

mặt và bên vững về văn hóa, chính trị, an ninh quốc phòng ở các vùng đồng

bao dân tộc và miễn núi

40