Luận văn quan niệm của nho giáo về Đạo Đức gia Đình và Ý nghĩa của nó Đối với việc hoàn thiện Đạo Đức gia Đình việt nam hiện nay nghiên cứu thực tế tại thị xã sơn tây

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI 'TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHẪN VĂN NGUYÊN THỊ BÍCH THỦY QUAN NIỆM CỦA NHO GIÁO VẺ ĐẠO BUC GIA BINH VA Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐÓI VỚI VIỆC HOÀN THIỆN ĐẠO ĐỨC GI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

'TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHẪN VĂN

NGUYÊN THỊ BÍCH THỦY

QUAN NIỆM CỦA NHO GIÁO VẺ ĐẠO BUC GIA BINH VA Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐÓI VỚI VIỆC HOÀN THIỆN ĐẠO ĐỨC GIÁ ĐỈNH VIỆT NAM HIỆN NAY

(Nghiên cứu thực tế tại Thị xã Sơn Tây)

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Chuyên ngành: Triết học

Hà Nội - 2014

DAI HOC QUOC GIA HA NOI

TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN

NGUYEN TID BiCH THCY

QUAN NIEM CUA NHO GIAO VE DAO DUC GIA ĐÌNH VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐÓI VỚI VIỆC HOÀN THIỆN ĐẠO BUC GIA BINH VIET NAM HIEN NAY

(Nghiên cứu thực tế tại Thị xã Sơn Tây)

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Chuyên ngành: Triết học

Mã số: 6 22 03 01

Người hướng dẫn khơa học: PGS TS Đỗ Thị Hòa Hới

Ila Noi - 2014

LOT CAM DOAN

Téi xin cam đoan luận văn: Quan niệm của Nho giáo về đạo đức gia đình và

# nghĩa của nó đối với việc hoàn thiện đạo đức gia đình Việt Nam hiện nay (nghiên

cứu thực tế tại Thị xã Sơn Tây) là công trình nghiên cửu của riêng tôi Các số liệu,

*kết quả được đưa ra trang luận văn là trung thực vả chưa từng được ai công bả trang

bất cứ công trình nào kháe Mợi tham khảo trong luận vẫn đều được trích dẫn rõ nguồn, dâm bão tỉnh khách quan của tư liệu và băn quyền tác giả

Hạc viên

Nguyễn Thị Bích Thủy

LOT CAM ON

Luan vin “Quan niém ota Nho gito vé đạo đức gia đình và ý nghĩa của nó

đối với việc hoàn thiện đụo đức gia đành Uiệt Naữa hiện nay (nghiên cứu thực KẾ tại

Thị xã Sơn Tây) là một công trình nghiên cửu khoa học nghiêm tủc, lả kết quả của quả trinh học tập tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc

gia Hà Nội của táo giá dưới sự hướng gủa cáo thấy cô bộ môn; sự giúp đỡ của các

thay cô trong ban chú nhiệm khoa Triết học Tôi xin bảy tó sự biết ơn sâu sắc dến

những sự giúp đỡ quý báu đói!

Đặc biệt, tôi xin gửi lời biết ơn chân thánh dén PGS TS Đỗ Thị Hỏa Hới là giáo viên trực tiếp hướng, dẫn luận văn cho tôi, người đã luôn tận tình hướng đẫn, đành nhiều thời gian quý bảu để trao dỗi và định hưởng nghiền cứu cho tôi trong, suốt quả trinh thực hiện để tải hiện văn này,

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn những người thiên trong gia đình, bạn bè đã hzôn

động viên và là chỗ đựa tỉnh thân để tôi học tập và thực hiện thành công để tải luận

van nay!

Tôi xin trân trọng gửi lời trị ân đền tất cải

Hợc viên cao hạc khoá 20

Nguyễn Thị Hích Thúp

MUC Lic

CHUONG 1: QUAN NIEM CUA NHO GIÁO VE DAO DUC GIA DINH

Error! Bookmark not defined

1.1 Điều kiện kinh tẾ chỉnh trị xã hội và tiền dễ tư tưởng văn húa cho sự

hình thành phát trién tu tưởng Nho giáo về đạo đức và đạo đức gia đỉnh

Errur! Bookmark not defined

1.1.1 Điều kiện kinh tế chính trị xã hệi Error! Bookmark not

defined

1.1.2 Tiền dễ văn hóa tư tưởng Error! Bookmark not defined

1.1.3 Quan niệm của Nho giảo về tính người - cơ sở cho quan niệm

đạo đức trong gia đình của Nho giáo Trrurl Bookmark nút deBned

1.2 Một số nội dung cơ bản tư tưởng đạo đức gia đình của Nho giáo Kzror! Bookmark not defined

1.2.1 Quan niém Nho giáo về vai trỏ đạo đức trong gia đình Errurl Bookmark not defined

1.2.2 Quan niệm Nho giáo về quan hệ lôn lỉ trật tự gia đình

1.2.3 Quan niệm Nha giáo về chuẩn mực đạo đức cơ bắn cho tùng

thành viên cụ thể trong gia đình Error! Bookmark not defined

1.3 Sự du nhập và ảnh hưởng của dạo đức Nho giáo trong lịch sử tại

Kết luận chương Ì: Error! Bookmark not defined Kết luận chương }- EfrorF Bookmark not defined

CIIUONG 2: MOT SO ¥ NGIIA TU TUGNG BAO DUC GIA DINIL

NHO GIAO DOI VOI VIEC HOAN THIEN BAO DUC GIA BINH

MỚI Ở SƠN TÂY HIỆN NAY

2.1 Khái quát Thực trạng đạu đức gia đình ứ Sơn Tây hiện nay .Error!

- Rrror! Bookmark not defined

Bookmark not defined

2.2 Nội dung, yêu câu đặt ra trong việc cùng cỗ, hoàn thiện gia đình

văn hóa mới ở Thị xã Sơn Tây hiện nay Error! Bonkmark not defined

2.3 Tiếp tục kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức gia đình Nha

giáo gúp phần hoàn thiện đạo đức gia đình ở Sơn Tây hiện nay Error!

Bookmark not defined

2.4 Giải pháp nâng cao việc kế thừa và phát huy giá trị đạo đức Nho giáo vào việc xây dựng hoàn thiện đạo đức gia dinh Sơn Tây hiện nay Error!

Bookmark not defined

Kết luận chương 2: Rrror! Bookmark not defimed

Error! Bookmark not defined

7

PHAN MO BAU

1 Ly do chon dé tai

Nho giáo là một học thuyết chính trị - đạo đức lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa cỗ đại, nẻ có sức sống trường tin và vĩnh cửu không chỉ trong xã hội Irung Quốc mà nó còn lan rộng ra rất nhiều quốc gia và khu vực trên thé

giới trong đó có Việt Nam Nho giáo được du nhập sớm vào Việt Nam từ

những năm dầu công nguyên, sau đỏ người Việt đã tiếp nhận, biến đổi nó phủ hợp với yêu cầu, hoàn cảnh lịch sử của đân tộc Dạo đức Nho giáo thâm sâu vào tư tưởng của con người Việt Nam, nhất là từ khi giai cắp phong kiến lấy

Nho giáo làm hệ tư tưởng cai trị xã hội Trong dó, quan niệm Nho giáo về dạo đức gia đỉnh có ánh hưởng lớn, có tác dụng gìn giữ nề nếp, tôn ti trật tự trong các gia đỉnh dòng họ, tạo sự pắn kết, sự ổn định xã hội trơng lịch sử Từ sau

cách mạng tháng 8/1945, Đảng và Nhà nước ta đã chú trọng bảo vệ, phát triển các môi trường thuận lợi để xây dựng đạo đức gia đình, tạo gia đình văn hóa mới

Hiện nay, trong xu thế hội nhập và phát triển của nền kinh tế thị trường, Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đang có những bước

chuyển mình quan trọng Đất nước ta đã, đang và sẽ đạt được những thành

tựu to lớn về mọi mặt của đời sống xã hội, đời sống vật chất, tỉnh thần của nhân dân, của từng hộ gia đình từng bước được nâng cao Nhưng củng với

điều đó, xuất hiện mặt trái các nhân tắ mới ảnh hưởng đến việu bảo tồn và

phát huy giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của dân tộc Hành vi vi phạm đạo đức truyền thống ở khắp mọi nơi, từ thành thị đến nông thôn, có ở tắt cả các nghành nghề như sản xuất kinh doanh, y tẾ KẾ cả trong môi trường pia

đình là môi trường ổn định và có lẽ vẫn được coi là thành trì bền vững của văn hoá truyền thống, thì nay tình trạng vi phạm dạo đức không chỉ diễn ra cá

lễ mà qua các phương tiện thông tin dại chúng cho thấy nó dang gia tăng theo từng ngày, từng giờ: nảo là con giết cha, vợ giết chẳng, rồi chồng giết vợ, anh

em đánh nhau, con đuấi mẹ ra đường chiếm nhà, bố mẹ giả không phụng dưỡng lại cho vào viên dưỡng lão, hoặc đuổi ra đường hoặc nuôi cũng chỉ coi

như vật cảnh trong nhà, cháu giết ống, bà Củng với tệ nạn xã hội, nghiện hút,

cờ bạo, mại đâm, trộm cắp, gây rỗi, chém giốt lẫn nhau được đăng tái trên

các phương tiện thông tin đại chủng ngày càng nhiêu, đã trở thành mối lo ngại

cho nhân dân la Hiện nay, xuất hiện tâm lý lệch chuẩn truyền thống, sủng bái

đẳng tiền, cai đẳng tiền là trên hết, có tiền là có tất cả, “tiễn là tiên là Phật”

thế, cậy quyên và cậy tiên không xem ai ra gì Có thể nói, chưa bao giờ vân

dễ dạo dức nói chưng, dạo đức trong gia dình nói riêng lại dáng báo dộng như

hiện nay

Gia đỉnh là nơi lưu giữ những giá trị đạo đức truyền thống, nhưng hiện nay đao dức gia đình lại đang đứng trước những thách thức lớn Giá trị đạo đức gia đình truyền thông ngày cảng mai một và dường như không còn dựa nhiễu trên cơ sở kinh tế gia đỉnh, hệ giá trị mới chưa xác lập cơ sở vững chắc

đã làm khủng hoảng hệ giá trị dạo đức gia đình, góp thêm vào khủng hoãng đạo đức xã hội Những mặt trái của cơ chế thị trường và các nhân tổ mới như

quả trình công nghiệp hỏa, hiện đại hóa, quá trình dé thi héa dang lig ngay,

từng giờ làm suy thoái môi trường, ổn định đạo đức của con người, đường như khiến đạo đức xã hội xuống cấp Con người dường như ngày cảng sống gấp gáp thực dụng, chạy thoo đồng tiền, goi nhẹ, chả đạp lồn những giá trị đạo đức, danh dự của người khác Nhiều hiện tượng vỉ lợi ích cá nhân đã đánh mắt đi đạo lý gia đình, quan hệ dòng họ, bạn bè, Trước thực tế đó, nhiều vẫn

để bức xúc về gia đình dang dặt ra như: Đạo đức gia dinh Việt Nam truyền thống chịu ảnh hưởng lén của Nho giáo đã biển đổi và có vai trò như thế nào

khi đất nước tiến hành công nghiệp hóa, hiện dại hóa, hội nhập phát triển kinh

tế thị trường Hiện nay, tuy dạo đức gia dình Nho giáo bên cạnh những mặt

tích cực tất yếu vẫn bộc lộ những bất cập, hạn chế lịch sử, đề lại nhiều rào cần

cho sự nghiệp đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Vấn đề đặt ra

là chúng ta phải kế thừa có phê phản, phát huy các mặt tích cực của nó như thế nào trong quá trình đổi mới? Mặt khác, qua khảo sát các công trình tiếp

cận tử góc độ triết học, mặc dù đã có rất nhiều công trình khoa học nghiên

cứu về vẫn để đạo đức của Nho giáo, nhưng khía cạnh quan niệm về đạo đức

trong gia đình nói riêng cho Lới nay vẫn còn là một để tài chưa được quan (âm

nghiên cứu nhiều Vì vậy, chúng ta cần có những nghiên cứu sầu hơn, nhằm đánh giá lại đây đủ hơn quan niệm Nho giáo về đạo đức gia đình đối với việc xây dựng đạo đức gia đình vấn hóa mới hiện nay

"Trên cơ sở nhận thức như vậy, chúng tôi chọn dễ tải: “Quan niệm

của Nho giáo về đạo đức gia đình và ý nghĩa cũa nó đổi với việc hoàn thiện

dao disc gia dink Viet Nam hiện nay” (nghiên cứu thực tế tại Thị xã Sơn

'Tây) làm để tài luận văn thạc sĩ triết học của mình

2 Tỉnh hình nghiên cứu

Học thuyết Nho giáo ra dời trong bối cảnh dất nước Irung Hoa có nhiều biển đông, các quan hệ đạo đức xã hôi chủ yếu có nhiều thay đổi căn

bản về giá trị Mục đích của Nho giáo là hướng tới xây dựng một xã hội thái

bình, thịnh trị, có trật tự, kỹ cương, nề nếp Vì vậy, về mặt chính trị xã hội, đó

là học thuyết chủ trương lấy Đức trị làm phương thức cai quân đất nước Nho

giáo để cao việc tu duémg, rén luyện đạo đức, xây dựng các mối quan hệ xã

hội, quan hé gia đình phù hợp với những chuẩn mực đạo đức Mỗi người

trước tiền phải “Tu thân” sau đó mới có thế “Tễ gia, trị quốc, bình thiên hạ”

Từ trước tới những năm gần dây, trên bình diện dạo đức xã hội, Nho giao

được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu sâu sắc Tiêu biển có thể điểm đến

các công trình nghiên cứu thco thời gian:

“Trước cách mạng tháng #/ 1945, đã cá một số công trình chuyển khảo

về Kho giáo như: “Nho giáo” của Trần “Trọng Kim gềm 2 quyển Thượng và

Ta xudt bin nim 1932, Khdng Hoc Dang cla Phan Boi Chau, trong đỏ các

tác giả đã trình bảy khái quát hệ thông học thuyết Nho giáo, phân tích những

tư tưởng cơ bản của Nho giáo trong quá trình hình thành và phát triển của nó Khi đánh giá về Nho giáo, các tác giá đều đề cao những yếu tổ tích cực của

đạo đức Mho giáo, đặc biệt là đạo đức gia đình Họ cho rằng, đạo đức gia định

Nho giáo tuy có một số biểu hiện hạn chế, nhưng có vai trỏ to lớn lrong việc

giáo dục đạn đức con người và ổn định trật tự xã hội

Sau cách mạng tháng 8/1945, các công trình nghiên cứu về Nho giáo ở nước ta tiếp tục dược công bố Nhiều cuỗn sách đã được xuất bán như “Bản

về dạo Nho” của Nguyễn Khắc Viên, "Nho giáo xưa và nay” của Quang Dam,

“Nho học và nho học ở Việt Nam _ mội số vấn đề lù luận và thực tiễn” của

Nguyễn Tài Thư, Nho giáo và phát triển ở Việt Nam hiện nay của Vũ Khiếu

Có thể thấy, những cuỗn sách nói trên cùng rất nhiều các bài bảo đăng trên

tạp chí chuyên ngành, đã đi sâu nghiên cứu về nhiều phương diện của Nho giáo, đề cập tới học thuyết đạo dức của Nho giáo, trong dỏ có những giả trị đạo đức tác động trực tiếp Vả gián tiếp đến đạo đức gia đỉnh truyền thống và

cá hiện nay

“rong các tác phim nghiên cứu tổng hợp về Nho giáo thì đảng chú ý lả

những tác phẩm nghiên cửu chuyên sâu về những quy phạm đạo đức của Nho giáo liên quan trực tiếp tới đạo đức gia đình như:

Sách “Nho giáo và gia đầm? của Vũ Khiểu, Nxb Khoa học xã hội, Hà

Nội, năm 1995 Trong công trình đỏ, tác giả đã phân tích các quy phạm đạu

đức Nho giáo, dạo dức gia đình, mối quan hệ trong gia đình, quan hề cha -

con, quan hệ anh - em , quan hệ vợ chông , có thể nói đây là ba quan hệ cơ

băn trong gia đình Tác giá cũng chỉ rõ, với quan niệm dạo dức Nho giáo có

hạn chế kìm nén con người, nhất là người phụ nữ là người chịu những ảnh thưởng thiệt thỏi nhất, đau khế nhất do chế độ hà khắc đem lại Tác giả cũng

10

di

13

TANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHAO

Đảo Duy Anh (1938), Không giáo phê bình luận, Nxh Quan Hải Tùng

hư, Huế

Nguyễn Kim Anh (2006), “Thực trạng gia đình Việt Nam hiện nay”,

Tạp chi gia dinh va tré em, kyl, thang 4, Tr 12—17

Minh Anh (2002), “Tìm hiểu tư tưởng của Nho giáo”, Tạp chí Triết học,

SO 8, Tr 46-50

Mai Huy Hích (2003), Xã hội học gia định, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

Nguyễn Văn Bình (1994), Quan điểm Nho giáo về các mối quan hệ xã

hội và ảnh hưởng của nó tại Việt Nam, Tuân văn thạc sỹ Triết học, Viên

"Iriết học, Hà Nội

Phan Kế Bính Việt Nam Phong tục, Nxb Văn Lọc, Hà Nội

D6 Thị Bình, (1997), Gia đình Viet Nam và người phy nit trong thoi ky: day

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb, Khoa học xã hội, Hà Nội

Phan Bội Châu (1998), Không học đăng, Nxb Thuận hóa, Huế

Doan Chính (chủ biên — 1997) Đại cương triết học Trung Quốc, Nxb

Chỉnh trị quốc gia, [1a Ndi

Phan Đại Doãn ( chủ biên — 1998), Mét sd dé Nho giáo ở Uiệt Nam, Nxb

Văn hóa, Hà Nội

Nguyễn Đăng Duy (1998) Nho giáo với văn hóa Liệt Nam, Nxb Văn

hớa, Hả Nội

Đại học _ Trung dung (1950) Doàn Trung Còn biên dịch, Nxb Khai Trí, inky 3, Sải Gòn

Đăng Công Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội dại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội