Luận văn quan hệ an ninh quân sự mỹ Ấn Độ trong thập niên Đầu thế kỷ 21

Su gap g6 trong mục tiểu vá tính toán chiến lược của hai quốc gia dã dưa quan hệ song phương Mỹ - Ân Độ trở thành một trong những mối quan hệ có tốc độ phát triển nhanh trong thập niên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VU Til] TUNG

QUAN HE AN NINH QUAN SU MY - AN DO

TRONG THAP NIEN DAU CUA THE KY 21

LUAN VAN THAC SI NGANH QUOC TE HOC

Tà Nội, - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ THỊ HƯNG

QUAN HỆ AN NINH QUẦN SỰ MỸ - ÁN ĐỘ

TRONG THẬP NIÊN ĐẢU CỦA THẺ KỶ 21

Chuyên ngành: Quan hệ quấc tế

Mã số: 60 31 02 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGẢNH QUỐC TẾ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Khương Thùy

1ã Nội - 2015

Lời cảm ơn

Lời đầu tiên, tôi xin bảy tô lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sĩ Lê Khương

Thủy, người đã tận tỉnh hưởng dẫn và giúp dỡ tôi hoàn thành T.uận văn Thạu

sĩ nảy,

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thây cô giáo trong Khoa Quốc tế học đã dịu đất và giúp dỡ tôi trong suốt quá trình học tập tại Khoa

Cảm ơn các Trung tầm thư viện, các Viện nghiên cứu đã giúp đỡ tôi về

nguồn tải liệu

Tôi vô củng biết ơn gia đình, dồng nghiệp và bạn bè đã dộng viên, giúp

đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thanh Luận văn

4n chân thành cảm ơn!

Hà nội, ngày 31.12.2015

MỤC LỤC

Chương 1 NHỮNG NHẪN TO CHU YEU TAC DONG DEN QUAN HE

AN NINI QUÂN SỰ MỸ - ÁN ĐỘ TRONG THẬP NIEN DAU CUA

1.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực 12

1.1.3 Sự rỗi dậy của Trung Quốc 26

1.2 Mỹ diều chỉnh chiến lược toàn cầu và sự chuyển hướng trong chính

1.2.2 Sự chuyên hướng trong chính sách đối ngoại của Ẩn Độ 39

Chương 2 THỰC TRẠNG QUAN IIỆ AN NINH QUẦN SỰ MỸ - AN

2.1 Chính sách an ninh quân sự của hai nước với nhau 44

2.1.1 Chỉnh sách an nình quân sự cúa Mỹ dối voi An DS - 44

Chuong 3 DANII GIA TAC BONG VA DU BAO TRIEN VONG QUAN

HỆ AN NINH QUẦN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ NHỮNG NĂM TỚI BR

3.1 Tác động của quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Án Độ 88

3.1.2 Đi với cầu trúc an ninh khu vực - 93

3.2 Dự báo triển vọng quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ những

DANII MUC CAC TU VIET TAT

IMF Intemational Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế

WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thê giới

FDI Foreign Direct Investment +ầu tư trực tiếp nước ngoai

ASEAN Association of Southeast Asian | Hiệp hội các quốc gia Đông,

CIA Central Intelligence Agency Cơ quan 'Lình báo 'Irung

ương

phòng

NSSP ‘The Next Steps in Strategic Những bước tiếp theo trong

Partnership quan hệ đối tác chiến lược NPT Nuclear Non-proliferation Tliép óc không phố biến vũ

Counterterrorism Cooperation | khing bé Mg - An Dé

Initiative

USPACOML United States Pacific Command | Bộ 'Iư lệnh Thái Bình Dương,

cha My IDS Integrated Defence Staff Uy ban Phéi hop Quốc phòng

Án Đệ

NSG National Security Guards 'tễ chức an ninh quốc gia của

Án Đệ IMET US Intemational Military Chuong trinh Gido duc va

Education & Training Pao tao quan doi quốc tế của

My

APCSS ‘The Asia-Pacific Center for ‘Trung tim nghién ctru an

Development Organization triển quốc phòng,

GSOMIA General Sceurily of Military Hiệp định an ninh chung vỀ

CISMOA Communication Interoperability | Hiệp định thư về An ninh và

and Security Memorandum of | Trao đổi thông tin

Agreement

ASEM The Asia-Europe Meeting Dién dan Hop tac A Au

DNA

CTBT The Comprehensive Nuclear- Tliép ude cam thiy VKIIN

Test-Ban Treaty toàn diễn

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của Đề tài

Thập niên dẫu thé kỹ XĂI, tỉnh hình thể giới và khu vực có những biển động mạnh mẽ, đặc biệt là ở khu vực Châu Á — Thái Binh I3ương (Châu Ả-

TBD) Những sai lầm trong chỉnh sách đổi ngoại của Chỉnh quyền George

W.Hush không chỉ chấm dứt “khoảnh khắc đơn cực” của Mỹ, làm ảnh hưởng

nghiém trong đến uy tin, vi thế của Mỹ ở khu vực Châu Á TBD mà còn tạo

thời cơ cho Trung Quấc rút ngắn khoảng cách, trở thành đối thủ cạnh tranh

trực tiếp vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ Sức mạnh tổng hợp của Mỹ bị suy

giảm trong khi Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ đã làm thay đễi cục diện thể

giới cũng như cán cân quyền lựu ở khu vực Châu A — TBD

Mỹ xác định Châu Á — TBD là khu vực có ý nghĩa địa chiến lược đặc

biệt quan trọng trong quá trình cúng cổ vị thế siêu cường số một thể giới của

Mỹ Vì vây, Mỹ đặt mục tiêu phải thúc dây và duy tri vai trỏ của minh ở khu

vực trọng yếu Tây Dể thực hiện được mục tiêu đó, trước hết, Mỹ cân phải

kiềm chế được sức mạnh đang lên của Trung Quốc:

Một trong những biên pháp mà Mĩỹ sử dụng là củng cố quan hệ với các

đồng Tỉnh, xây dựng vả thúc đây quan hệ với các đối tác mới trong khu vực,

từ đỏ hình thành một mặt trận ngăn chặn sự bảnh trưởng ảnh hưởng của

Trung Quốc ở khu vực Ấn Dộ là một cường quốc đang lên ở khu vực và có

đủ năng lực trở thành một đối trọng của Trung Quốc Việc Án Độ nghiêng về

bên nào trong cuỗc cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ vả Irung Quốc sẽ tác dông

rất lớn đến tương quan lực lượng ở khu vực Châu Á TBD Vi vay, Mg rt

cần có sự ủng hộ, hợp tác toàn điện của Ấn Độ Quan hệ an ninh Mỹ - An DS

iữ một vai trỏ quan trọng vả được cơi là một “trục” then chốt của chiến lược

“xoay trục” sang Châu Á của Mỹ.

Ân Độ hiện đang nỗ lực vươn lên, khẳng định vị thể là một cực của trật

tự thể giới da cực dang hình thành Ấn Độ nhận thức rõ tầm quan trọng của

Mỹ đối với việc tăng cường thế và lực, phát huy vai trỏ nước lớn của Ấn Độ

Su gap g6 trong mục tiểu vá tính toán chiến lược của hai quốc gia dã dưa

quan hệ song phương Mỹ - Ân Độ trở thành một trong những mối quan hệ có

tốc độ phát triển nhanh trong thập niên đầu của thể ky XXL

Ngay khi quan hệ Mỹ - Ân Độ bước vào thời kỳ hợp tác và phát triển

(từ năm cuối của thời kỳ Tổng thống BilI CHnton (2000), an ninh quân sự đã

là một lĩnh vực được chính quyền cả hai nước chú trọng phát triển và hiện là

lĩnh vực đạt được nhiều tiến bộ nhất của quan hệ song phương Mỹ - Ân Độ

hững chuyển biến trong quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ản Độ nói riêng,

quan hộ Mỹ - Ân Độ nói chung cỏ tác động trực tiếp đến cục diện an ninh

phức tạp ở khu vục Châu Á -LBD hiện nay Chỉnh vỉ vậy, việc nghiên cứu

mối quan hệ Mỹ - Ân Độ, nhất là trên khía cạnh an ninh quân sự có ý nghĩa quan trọng góp phần tìm hiểu những tỉnh toán và ý đồ chiến lược của Mỹ và Ân

D6, đồng thời góp phần tìm hiểu và dự bảo những diễn biến của cục diện an ninh

khu vực Châu Á -TBD

Việt Nam là một quốc gia dang phát triển ở khu vực Đông Nam A,

Đông Á khu vực đang là trọng tâm hướng tới trong chính sách “tái cân

bằng” khu vực Châu Á - TBI của Mỹ và chính sách Hướng Đông của Ấn Độ

Vì thế, quan hệ an ninh quân sự Mỹ - An Dé phát triển theo chiều hướng nao

cũng có ảnh hưởng rất lớn đến Việt Nam, đặc biệt là trong việc xử lý mỗi

quan hệ với người láng piềng khổng lễ Irung Quốc l2o dó, việc nghiên cứu

quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Án Độ lại càng có ý nghĩa thực tiễn hơn bao

giờ hết

Với ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn nói trên, tôi chọn để tài

Quan hệ an nình quân sự ÄÁƑ - Ân Dộ trong thập niên đâu của thể kỹ 21

lam dé tai nghi $n clu cho Luan vén cua minh.

2 Lịch sử nghiên cứu vẫn đề

Trong chuyển thắm Ân Độ năm 2010, Téng thông Obama đã phát biểu

rằng, quan hệ Mỹ - Án Độ sẽ là “một trong các quan hệ đối tác định hình thể

kỷ 21” Giới nghiên cửu và hoạch dịnh chính sách cúa Mỹ, An Độ, các nước

trong khu vực va các cường quốc khác trên thể giới theo dõi rất sát sao mối

quan hệ nảy, đặc biệt là những chuyển biến trong lĩnh vực an ninh quân sự

Tình hình nghiên cứu trong nước: Ö Việt Nam, chưa có nhiều công,

trình nghiên cứu về quan hệ Mỹ - Án Độ, đặc biệt là tử giai đoạn sau khủng,

hoảng tài chính toàn cầu 2008 đến nay Các công trình nghiên cứu chủ yếu đưới dang các bài báo, bài tạp chỉ rong đó có thể kế đến các bài viết như

“Quan hệ an ninh quốc phòng Hoa Kỳ- Ân Dộ", Tạp chí Châu Mỹ ngày nay,

số 9/2009, “Quan hệ chính trị ngoại giao Hoa Kỳ- Ấn Độ”, Tạp chí Châu Mỹ

ngay nay, s6 7/2010; “Quan hé van héa xd hGi Lloa Kp - ấn Độ", ‘Lap chi Châu

Mỹ ngày nay, số 5/2011 của tác giả Lê Thị Thu Các bài viết này đề cập đến một

số lĩnh vực hợp tác liêu biểu của quan hệ Mỹ - An Độ đưới thời Chính quyển

George W.Bush

Ths Nguyễn Khánh Văn có bài viết “Quan hệ đối tác chiến lược Hoa

Kỳ - Ân Để” đăng tải trên Tạp chí châu Hoa Kỳ ngày nay, số 11/2013 dễ cập

đến bối cảnh chung của quan hệ đổi tác chiến lược Mỹ - Än Độ và những

nhân tế chỉ phối sự thiết lập quan hệ đổi tác chiến lược giữa hai nước, nội

dung cy thé của hợp tác chiến lược (trong lĩnh vực an ninh, năng lượng vả nôi trường, khoa học vả công nghệ, hợp tác kinh tế), ngoài ra tác giả còn đưa

ra một số đánh giá về thành tựu cũng như hạn chế của mỗi quan hệ đối tác

nảy Tuy nhiên, hầu hết các nội dung mới chỉ dừng lại ở đưa ra vấn để và nội

dung hợp tác đơn thuần, chưa phân tích được việc triển khai quan hệ đối táu

do đưới thời Chính quyền Obama và triển vọng cụ thể trong tương lai

THải Minh Quan hệ Mỹ- Ấn tĩnh hình thể ký 21, http:2/vnexpress.nettin-tacthe-gjoi/quan-he-my-an-dình-

hình-4he-ky-21-2179771.html, 8/11/2019.

Thco tác giã Nguyễn Nhâm trong bài viết “Đối tác chiên lược Hoa Kỳ -

Ấn Độ: Những Ân sâu trong quan hệ” đăng tải trên bảo Nhân dân điện tử

tháng 6 năm 2013: Quan hệ Mỹ - Án Độ được xem là khỏa lấp khoảng trắng

am Á, củng cố thêm lợi ích của Mỹ tại khu vực nảy Vì thế, các nhà phân tích cha rằng, Mỹ đang nhìn nhận quan hệ với Ấn Độ như là một trong những,

điểm nối quan trọng trong thé kỷ 21 Thành công của quan hệ đối tác chiến

lược Mỹ - Ân Độ sẽ không chỉ dóng góp cho sự thịnh vượng của hai nước mà

còn cho hỏa bình, an ninh và n định khu vực cũng như toàn cầu

Tinh hình nghiên cửa ngoài nước: Là một mỗi quan hệ đối tác chiến lược tiêu biểu và là đổi tác tự nhiên của Mỹ nên quan hệ Mỹ - Ân Đô, nhật là

những thay đổi, điều chỉnh trên lĩnh vực an ninh quân sự thường xuyên được

cập nhật và phân lích trong gáo báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, Quốc hội

Mỹ, và Bộ Quốc phòng Án Dộ, cũng như trong các công trình nghiên cửu của

các nhà phân tích, nghiên cứu quốu tế trên thế giới và khu vực

Trong cuỗn sách “US-India Strategic Cooperation into the 27" century”

(Top tác chiến lược Mỹ - An Độ bước vào thé i? 21)(2006), cdc học gid va các

chuyên gia phân tích quốc tế hàng đầu của Mỹ và Ân Độ đã chí ra nguồn gốc,

quá trinh phát triển và hiện trạng của hợp tác chiến lược Mỹ - Ấn Đô Trong

thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Ấn Độ theo đuổi những chiển lược đối lập

nhau nên hai nước “xa lạ” nhau trong giai đoạn nảy Khi Chiến tranh Iạnh

chấm đứt với sự tan rã của Liên Xô, hợp tác an minh Mỹ - Án Dộ mới có những

đấu hiệu chuyển biến tốt đẹp hơn Các lực lượng vũ trang hai nước đã tham gia

các cuộc tập trận chung trên biển, trên dất liễn, trên không va củng nhau thực

hiện các nhiệm vụ nhân đạo Căn cứ vào những thông tin và đóng góp từ giới

hoạch định chính sách cũng như của giới khoa học, cuốn sách này đã phân tích

sự hội tụ chiến lược của hai nền dân chủ lớn nhất thế giới, đồng thời lý giải tại

sao giữa hai nước vẫn tồn tại những bất đồng căn bản Những vấn đề nỗi bật

như tương lai của chương trình hạt nhân vả tôn lửa đạn đạo của Ân Độ, mối

quan hệ giữa Mỹ và Pakastan cũng như mối liên hệ giữa Ân Độ và Tran cũng

đượctrinh bảy và luận piãi sầu sắc trong cuốn sách này

Cuốn “Vai rò của Mỹ ở Châu A- Quan điểm của các học giả Mỹ và

Châu Á"(2009)cũng phân tích rất sâu sắc vai trỏ của Mỹ ở khu vực Nam Á,

những cải thiên trong quan hệ Mỹ - An Độ dưới thời Chính quyền Œ W.Bush

và nêu lên những kiến nghị để thúc đẩy quan hệ Mỹ - Án Độ phát triển.Quan

hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ cũng dược dat trong nghiên cứu mỗi quan hệ

tương tác với các nước lớn khác trong khu vực Tiêu biểu như cuốn “The Big

Three, the emerging relationship between the United States, India and China

in the changing world order” của Harsh Bhasin (2010), trong đó bản về mỗi

quan hệ đang nỗi lên giữa ba cường quốc Mỹ, Ản Độ và Trung Quốc trong

bai canh là một trật tự thế giới đang cá những thay đổi Từ những vấn đề nỗi

bật trong các cặp quan hệ song phương trong quá khứ và hiện tại, tác giả đã

đưa ra những dự báo về chiều hướng phát triển trong quan hệ giữa ba cường

quốc nay

Quan hệ Mỹ - Ấn Dộ là một trọng điểm nghiên cửu của nhiều cơ quan

nghiên cứu quốc tế nếi tiếng như Cơ quan nghiên cứu của Quốc hội Mỹ

(CRS) Cac bảo cáo của CRS thường xuyên cập nhật và phân tích những diễn

tiễn, những kết quả đạt được cũng như những vấn đề tên tại trong quan hệ Mỹ

- An Độ trên nhiễu khía cạnh Khía cạnh an ninh quân sự dược thể hiện trong,

các báo cáo của CR5 như$ india Defense Relations: Strategic

Perspectives, Washington, D.C, April 4, 2007, India: Domestic Issues,

Strategic Dynamics, and U.S Relations, September 1, 2011 Kao cdo cho thay

tâm quan trọng của khu vực Nam A trong đỏ Ăn Độ đóng vai trò nỗi bật, đối

với lợi ích oốt lõi của Mỹ trong thế kỷ 21 Tổng thống Obama đã nỗ lực thúc đấy quan hệ với Ân Đồ như cách mà Tổng thống Clinton đã thực hiện từ năm

2000 và được kế thừa trong suốt thời Chính quyền G.W.Dush Đỉnh cao của

chính sách thúc đẩy này là việc nâng cấp quan hệ ngoại giao lên 3.0 vào tháng

7/2011, điều này khiến nhiều nha phân tích cho rằng quan hè Mỹ - Ân Độ sẽ

trở thành mỗi quan hệ song phương quan trọng nhất trong những thập ký tới

Trong báo cáo “U.S.- India Security Relatian: Strategic Issues” January 24,

2013, hoc gia K.Alan Kronstadt nhấn mạnh, khi Mỹ thực hiện chỉnh sách

xoay trục về châu Á và với sự nỗi lên về sức mạnh kinh tế vả quân sự của An

Độ, thì việc thúc đầy quan hệ Mỹ - Án Độ là một điều tất yếu Bải cáo cho

thấy toản cảnh về lịch sử quan hệ an ninh giữa hai nước, các quan tâm an ninh

của Mỹ đối với Ăn Độ, cũng như các mục tiêu an ninh của Ản Độ hiện nay,

những điểm hội tụ và khác biệt giữa hai nước trong lĩnh vực an nỉnh, các trở

ngại đối với hợp tác an ninh giữa hai nước

Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSI8) của Mỹ cũng dành

nhiều sự quan tâm, chủ ý cho mắi quan hệ Mỹ - An Độ Nỗi bật có công trình

nghién ctu “US - india Defense Relations: Strategic Perspectives”,

Washington, D.C, April 4, 2007 Thông qua phân tích những điểm Lương đồng

và khác biệt trong quan hệ an ninh quân sự Mỹ - An Độ, báo cáo đưa ra những

dự báo về chiều hướng phát triển của mỗi quan hệ nảy trong thời gian tới

Ngoài ra củn có các trung tâm, các viên nghiên cứu quốc tẾ danh tiếng

khác theo đối sát sao mỗi quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ân Độ như: Viện

Khoa hoc vả An ninh quốc tế (ISIS) voi bai viết “Testimony before the House

Committee on International Relations Hearing on the US — India “Global

Partnership” and vis Impact on Non Proliferation” (October 26, 2005)oua

hoc giaDavid Albright, Trung tâm Nghiên cứu Quốc phéng cao cap (CADS)

với bản cáo“(Jš Strategy with China and India: Striking a Balance to Avoid

Canflict”, August 2006, trong dé phan tich chiến lược của Mỹ đối với Trung

Quốc và Ấn Độ, từ đó đưa ra những nhận định về chiều hướng chiến lược gủa

Mỹ ở khu vực Châu Á — TBI2

Carnegie Endowment for International Peace, Toward Realistic U.S —

India relations, Washington DC, 2010 Bai viét đề cập đến những chí trích từ

phía Ân Độ cho rằng kể Lừ khai lên nắm quyền, Tổng thống Obama không

đánh sự quan tầm thích đáng cho Ấn Độ mà có về chú trọng hơn dến việc hợp

tác với Trung Quốc trong việc giải quyết các vấn đề khu vực và toản cầu

Trên thực tẾ, các quan tâm của hai nước trong hảng loạt các vẫn dé cho thay

Mỹ sẽ cân bằng chính sách của họ với Ấn Độ như thể nảo với các ưu tiên và

trách nhiệm khác

Học giá Arvind I3utfa dến từ Viện phân tích vả nghiên cứu Quốc phòng,

cia An Dé cd bai nghién cim “Rale of India’s Defense Cooperation Initiatives

in Meeting the Foreign Policy Goals" (Vai ir cia nhitng sang kién hop tac

quốc phòng trong việc thực hiện những mục tiêu chính sách đổi ngoại) đăng

trên Chuyên san Nghiên cứu Quốc phòng của Ấn Độ (7/2009) Trong bài viết,

học giá phân lích vai trò quan trọng của hợp tác quốc phòng trong “Ngoại

giao quốc phòng” và nêu lên những sáng kiển hợp tác quốc phòng của Ấn Dộ

với các cường quốc chủ chốt, trong đó có Mỹ

Hội thảo về thực trạng và hưởng phát triển trong tương lai của quan hệ

chiến lược Mỹ - Ăn Dộ do Trường Sau đại học Hải quân của Mỹ (NPS) phối

hợp với Quỹ nghiên cứu Người quan sát (ORE) tổ chức tại New Dchh (Ấn

Đô) hễi tháng 9/2010, Hội thảo đã khải quát lại quan hệ Mỹ - An Độ trong

năm đầu tiên đưới thời Tổng thống Obama và các chiến lược của Mỹ và An

Độ đối với Trung Quốc cũng như các quốc gia có liên quan mật thiết đến an

nỉnh khu vực như Afghanistan, Palcistan va Iran

Quan hệ an ninh quân sự Mỹ-Ăn Đệ còn được trình bày khá toàn điện

và cập nhật trong các công trình nghiên cứu của các học giả, các nhà nghiền

cứu Mỹ, Ấn Độ và các nước trên thế giới.Tiều biểu cé thé ké dén:U.S India

Strategic Engagement: Conference Agenda, September 21-23, 2010:W Pal

Sidhu, Time to Reset U.S.-India Relations, http:/Awww theglobalist.com, US

and India: Building Global Parnerships, April 21,2004, Mumbai; The White

House, National Security Strategy, Washington D.C May 2010;Richard A.

Boucher, Assistant SccrcLary [or Souih and Ccntral Asian Alfams, Rcmarks Lo the Press, L7 S.-India Relations, New Delhi, India January 8, 2009; R Richard

L.Armitage, R Nicholas Bums (co-chair), Netural Allies, A Bluprint for the

Future of U.S — India Relations; Press Trust Of India, Rice lauds “historic”

change in Indo-US ties, Washington, Jane 19,2008;

Trên cơ sở những kết quá nghiên cứu của các công trình khoa học trên,

Luận văn sẽ hệ thống hóa, phân tích và đánh piá quá trình phát triển của mỗi

quan hệ an ninh quân sự Mĩỹ - Ấn Độ trong thập niên đầu của thế ky 21

3 Mục Liêu nghiên cứu

Luan vin nghiên cứu, phân tích thực trạng quan hệ an ninh quân sự Mỹ

- Ân Độ trong thập niên đầu của thế kỷ X1 và những tác động của mối quan

hộ này đến tỉnh hình an ninh khu vực và Việt Nam, từ đó đưa ra dự báo vỀ xu

hướng phát triển của quan hệ này trong những năm tới

Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu trên, Luận văn giải quyết những

nhiệm vụ nghiên cứu sau

- Nêu một số nhân tố tác động chủ yêu

- Phân tích thực trạng của mối quan hệ, từ đó đưa ra một số nhận xéL

- Đánh giá tác động và dự bảo triển vọng của mỗi quan hệ này trong

những năm tới

4 Đối Lượng và phạm vỉ nghiên cứu

Đải tượng nghiên cứu của Luận văn là lĩnh vực an nh quân sự của

mối quan hệ giữa Mỹ và Ân Độ

An ninh, hiểu theo nghĩa don giản nhất, là khả năng giữ vững an toàn

trước các mối đe đọa Trước Chiến tranh Lạnh, khái niệm “an ninh” của một

quốc gia cơ bản được hiểu là sự đảm bảo và an toàn về mặt quân sự trước một

quốc gia khác, còn gọi là “an ninh truyền thống” Tưy nhiên sau Chiến tranh

Lạnh, với sự phát triển mạnh rnẽ của xu hướng toàn cầu hóa trong đời sống

quốc tế, nhiều vấn đề mới nãy sinh, đc dọa đến øn ninh, chủ quyền của các

quốc gia dân tộc và cuộc sống của chính con người Người ta gợi đó là những

vấn dé “an ninh phi truyền thống”, trong đỏ có những vấn dé đời hỏi phải có

sự phổi hợp hành động giữa lực lượng quân sự của nhiều nước để giải quyết

như vấn dé khủng bố toàn cầu, vẫn dễ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, các

hoạt động cứu hộ thiên tai,

Theo cách giải thích trên, thuật ngữ “an ninh quân sự” trong Luận văn

sẽ dược đủng để dễ cập dến những hoạt động hợp tác piữa lực lượng quân sự

Mỹ vả Án Độ trong các vấn đề an ninh truyền thống và và các vấn dé an ninh

phi truyền thống có liên quan đến yếu tố quân sự

Pham vị nghiên cửu

Về thời gian, Luận văn nghiên cứu quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Án

Độ trong thập niên đầu của thế kỷ XXI Năm 2000 đánh dấu bước ngoặt của

Ấn Độ trong quá trình thực hiện mục tiêu chiến lược nhằm nhanh chóng nâng

cao vị thể của mình trong khu vực và trên thế giới Điều này được thé hiện

trong tuyên bố của Thủ Lướng Ấn Độ Vajpayce ngày 19/1/2000: “Có sự thừa

nhận vai trò của Ân Dộ như một nhân tổ ổn định ở chau A Ching ta đã có

kế hoạch sẵn sảng gánh vác trách nhiệm của chúng t4 như một đối tác toàn cầu (plobal player}” Năm 2000 cũng là một năm thành công của quan hệ Mỹ

- An Độ với chuyển thăm Ăn Độ của Tổng thống Mỹ Bill Clinton (3/2000) va

chuyến thăm đáp lễ của Thủ tướng Ấn Đệ Vajpaycc (9/2000) Tổng thống

Bill Clinton danh gid cao vai trò của Ấn Dộ khi tuyên bố: “Ân Dộ và Mỹ có

thể thay đổi thế giới”

Tuy nhiên, luận văn sẽ lấy năm 2001 là mốc nghiên cứu chỉnh vì dây

là năm đánh đầu một bước ngoặt mới trong lịch sử nước Mỹ với việc chảo

đón vị Tổng thống thử 43 của nước Mỹ - Tổng thống George W Bush và đặc

biệt là năm didn ra sự kiện khủng bố 11.9 Sự kiện này không chi gay ning

động toàn nước Mỹ, làm chuyển hướng ưu tiên trong chính sách đối ngoại và

chính sách an ninh của Mỹ mã còn tác động sâu sắc đến cục điện thể giới cũng như các mỗi quan hệ giữa Mỹ và các quốc pia khác, trong dó có Ân Độ

và không gian, Mỹ và An Đệ lả những nhân tố quan trọng trong cấu

trắc an ninh khu vực Châu Á — TBD Vi vậy, Luận văn nghiên cửu mối quan

hệ trong phạm vi giữa quân đội hai nước và ở khu vực Châu Á — TBI2

5 Phương pháp nghiên cứu

luận văn tiếp cận quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ từ quan diểm

và chính sách an ninh của Mỹ đối với Án Độ Do đó, Mỹ là chủ thé và An DS

là đổi tượng nghiên cứu của mối quan hệ này

luận văn sử dụng phương pháp lịch sứ trong quá trình phân tích thực

trạng, diễn biến mối quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ản Độ trong thập niên đầu

của thế kỷ XXI, qua đỏ làm rõ điều kiện, đặc điểm phát sinh, phát triển và

biểu hiện của mỗi quan hệ này, đồng thời làm sáng tỏ mối liên hệ giữa khía

cạnh an ninh quân sự với với các khía cạnh khác trong tổng thể mối quan hệ

giữa Mỹ và Ấn Đô cũng như với những biến dộng của tỉnh hình an ninh khu

vực Phương pháp phân tích so sánh được sử dụng để làm nỗi bật những

tương đồng và khác biết trong việc triển khái chỉnh sách đối ngoại, chiến lược

an ninh qua các thời kỷ, chính quyền khác nhau ở mỗi nước Bên cạnh dỏ,

Luận văn cũng sử đụng các phương pháp quy nạp, diễn dịch để đưa ra những

nhận xét, dự doán về chiều hướng phát triển của mối quan hệ an ninh quân sự

Mỹ - An D6

6 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài phần mở dầu và kết luận, luận văn được chia thành 3 chương

Chương 1 Những nhân tô chủ yêu tác động đến quan hệ an ninh quần

sự Mỹ - Ân Dộ trong thập niên đầu của thé ky XXT

Chương này phân tích một số nhân tổ cơ bán tác động đến quan hệ an

tính quân sự Mỹ - Ân Độ trong thập niên đầu cla thé ky XXL Cũng như bất

kỳ mỗi quan hệ nảo, quá trinh phát triển của quan hệ an ninh quân sự Mỹ - An

Đồ chịu sự chỉ phổi của những nhân tổ nội sinh và nhân tổ ngoại sinh

Chương 2 Thực trạng quan hệ an ninh quân sự A4Ð - Ăn Dộ trong thập

niên dầu của thê lạ XXT

Chương này trình bảy những nội dung cơ bản của quan hệ an ninh quân

sự Mỹ - Án Độ trong thập niên đầu của thế kỷ XXI, từ việc hai nước điểu

chỉnh chính sách an ninh quân sự đối với nhau cho dến việc thực thi chính

sách đó trong thực tiễn hợp tác giữa quân đội hai nước

Chương 3 Dánh giá tác động và dự bảo triển vọng quan hệ an nình

quân sự Mỹ -.Ấn Độ trong những năm tới

Tựa trên những trình bảy, phân tích diễn biển trong quá trình phát triển,

phạm vi và mứo độ hợp táo trong từng nội dung, Luận văn đưa ra một số nhận

xét về đặc trưng của méi quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Dộ trong thập niên

dau ca thé ky XXL

11

NỌI DUNG

Chương 1

NITUNG NIIAN TÓ CIIỦ YẾU TAC BONG DEN

QUAN HỆ AN NINH QUẦN SỰ MỸ - ÁN ĐỘ

'TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THỂ KỸ XXI

1.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực

Quan hệ Mỹ - Ấn Độ được nhận định là một trong những méi quan hé

song phương có LẦm ảnh hưởng quốc tế, bởi đây là mối quan hệ giữa hai nên

dan chủ lớn của thế giới với một bên là siêu cường số một thé giới còn bên

kia là một cường quốc đang lên Vì thế, quan hé My - An Độ chịu ảnh hưởng

rất lớn Lừ những biến động trong đời sống quốc tế và ngược lại, những chuyền

động của mỗi quan hệ nảy cũng tác động đến việc "định hình thé giới

thế ký XXI

* trong

1.1.1 Nhiing xu thé quéc té chit dao

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, tắt cả các nước trên thế giới đều thé

hiện một mong muốn chung là xây dựng một mỗi trường quốc tê hỏa bình, ổn

định dễ phục vụ chơ mục tiêu hàng dẫu là phát triển kinh tế Đây chỉnh là cơ

sở, nền tăng căn bản hình thành nên những xu thế quốc tế mới là Xu hế toàn

câu hóa, Xu thê hòa bình, hợp tác và phát triển và Xu thê da cực hỏa Những

xu thể quốc tế chủ đạo trên đã và sẽ chỉ phối quan hệ quốc tế nói chung, khu vực Nam Á nói riêng trong thập niên đầu và trong những thập niên tiếp theo

của thế kỹ XXI

Tước sang thế kỷ XÓA, xu thể toàn cầu hóa chính thức chuyển sang

giai đoạn phát triển mới” mạnh mẽ hơn bao giờ hết, trở thành một xu thế

27 éng thống Obama gọi quan hệ Mỹ - Án Độ là một tong những mỗi quan hệ “định hình thê kỷ X'XT”

Seo Thomas 1 Eriedman tủ thể giới đã trải qua bơ giai đoạn toàn cầu hỏa Chai đoạm thí nhật Bảo đâi từ xăm 1642 khi Columbus ghrong budm mé rane giao thương với thế giỏi cũ và mới cho đồn hoảng năm

khách quan không thể đáo ngược, có tác đông trực tiếp, sâu rộng tới các lĩnh

vực đời sống xã hội, nhất là lĩnh vực kinh tế và quá trình hoạch định chính

sách đối ngoại của các quốc gia, dân tộc trên thé giới

Tĩnh vực kinh tế được dánh giá là chịu tác động mạnh mẽ nhất của xu

thế toàn cầu hóa Những thảnh tựu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ

hiện đại, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của Internet đã “làm phẳng” những

trở ngại về dịa lý, mở ra những phương thức sản xuất kinh doanh, những vị

thế địa chính trị và địa kinh tế hoàn toàn mới Thế giới đang tiến gần đến một

nén kinh tế không biên giới Sự tự đo hóa trong thương mại, đầu tư, dịch vụ,

chuyển giao công nghệ cũng như sự chuyên môn hóa sâu sắc trong phân công,

lao động quốc tế đã thúc đẩy các quan hệ song phương và đa phương phát

triển, gia Lĩng sự liên kết giữa các quốc gia, cáo khu vực trên thổ giới

Mỹ luôn là một trong những quốc gia tiền phong trong việc thúc đây

toàn cầu hỏa kinh tế phát triển Nền kinh tế Mỹ đã thu lợi nhiều từ quá trình

toàn cầu hóa, qua đó duy trì và giữ vững dược vị trí là nền kinh tế số một thế

giới Trong khi đó, phải đến đầu thập niên 1990, với chương trình cải cách

kinh LẾ rộng rãi, mạnh mẽ của Thú tướng Narasimha Rao, nền kinh tế Ấn Độ

mới chuyển dỗi hoàn toán tử nên kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế

Thị trường, tham gia sâu hơn vào quá trình toàn cầu hóa Sau hai thập niên cải

tổ thành công, nền kinh tế Ân Độ dạt dược những thành tựu to lớn Ấn Độ

được mệnh đanh 1lả“quôc gia có thị trường bán lẻ lớn nhất hành tỉnh”, là “cái

nôi của cuộc cách mạng xanh”, “siêu cường quốc phần mềm” của thể giới

‘Theo dự báo của Ngân hàng Thể giới (WH) và Quỹ tiền tế quốc tế (IML), nếu

An Độ vẫn duy trì được mức tăng trưởng trung bình 6%/năm như thời gian

1800 Giai đoạn thứ hea kêo dài từ nấm 1500 đến năm 2000, bị giản đoạn bởi cuộc Đại Khúng Hoàng năm

1930 và hai cuộc thể chiến Giai đoạn tint ha bài đâu từ nằm 2000 đến sp,

13,

qua thí đến giữa thể kỷ XXI, An Độ sẽ vươn lên vị trí thứ 3 thế giới về kinh

tế, sau Mỹ và Trung Quốc"

Như vậy, Mỹ và Án Độ đều hưởng lợi nhiều khi hội nhập sâu vào quá

trình toản cầu hỏa kinh tế Mỹ lá dẫu thu kinh tế thế giới, rất cần khai thác

những thị trường rộng lớn, giàu tiêm năng khai thác như Ân Độ Còn An Độ

là nền kinh tế đang phát triển, cần nhiễu nguồn vấn, công nghệ kỹ thuật tiên

tiễn và phương thức quản lý hiện đại từ các nền kinh tế hàng dầu thể giới như

MẸ Vi vậy, thúc đấy quan hệ kinh tế song phương phát triển sẽ đem lại lợi

Ích to lớn cho cả Mỹ và Ân Độ Bên cạnh đó, việc hai nước tham gia vào các

tổ chức kinh tế, thương mại, tải chính quốc tế đại diện cho xu thể liên kết kinh

tế toàn cầu như Tổ chức Thương mại thé giới (WTO), Quỹ Tién tệ quốc tế

(ME), Ngân hàng Thế giới (WB) đã giúp Mỹ và Ân Độ có nhiều cơ hội để

tim ra những điểm chung, giảm thiểu bắt đồng và xích lại gần nhau hơn

Ngoài ra, Mỹ và An Độ cùng chia sẻ mục tiêu thúc đây hội nhập kinh tế

khu vực Nam Á Năm 2006, Mỹ trở thành quan sát viên của Hiệp hội hợp tác

khu vực Nam Á (SAARC) Các quốc gia Nam A, trong đó cỏ Ân Dộ, đặt kỳ vong rat lớn vào quan hệ lanh tế với Mỹ Hiện nay, Mỹ đang là một đối tác

bên ngoài quan trọng nhất của Tiểu lục nảy, cũng như của Ấn Độ Một cộng,

đồng kinh tế Nam Á hội nhập vả phát triển mạnh mẽ là hoàn toàn phủ hợp với

lợi ích của cá Mỹ và Ấn Độ

Tuy không tác động sâu rộng như trong lĩnh vực kinh tế, song xu thé

Toàn cầu hóa cũng ảnh hưởng mạnh mế đến quá trinh hoạch định chính sách

đổi ngoại của các quốc gia Hồi cảnh quốc tế, đặc biết là tinh hinh an ninh thé

giới trong thập niên đầu thế ky XXI có nhiều biến động phức tạp, khó lường

với sự nỗi lên của các trung tâm quyền lực mới và các mối đe dọa an ninh

truyền thống, phi truyền thống Điều đó đôi hỏi các nước, khu vực trên thể giới phải liên kết, gắn bỏ chặt chế với nhau hơn nhằm đảm bảo lợi ích của

“hiqp:/2wwvw baomoi.comvMy-An-Do-se-tro-thanh-nea-kinh-to-lon-thu-3-the-gioi/1 19/1 3249842, epi

14

mỗi quốc gia, cũng như đảm bảo vả duy trì môi trường khu vực, quốc tế hòa bình, ỗn dịnh và phát triển

Mỹ tuy là siêu cường số một thé giới song cũng không thể tự mình giải

quyết các vẫn dé an ninh toàn cầu như vần dễ chống khủng bổ quốc tế, vẫn dễ phổ biến vũ khí hạt nhân, vẫn đề tự do hàng hải quốc tế, Trong bối cảnh

sức mạnh tổng hợp bị suy giảm tương đối, Mỹ càng phải liên kết chặt chế hơn

với các nước đồng mình, đối tác nhằm dâm bio các mục tiêu và lợi ích quốc

gia của mình Chính quyền Obama đã triển khai chính sách ngoại giao thông

minh, linh ho;

phương, chủ trọng đến quân sự của Chính quyền Œ.W Bush hiện không còn

ud xu hướng đã phương thay thể chính sách ngoại giao đơn

phủ hợp với những thay đổi của tỉnh hình quốc tế Những điều chỉnh trong

chính sách đối ngoại của Chính quyền Obama đã chứng tỏ có hiệu quả trong

việc thực hiện các mục tiểu khôi phục nên kinh tế, cải thiện hình ảnh, uy tín

của Mỹ trên trường quốc tế và nhất là trong việc hình thành một liên kết quée

tẾ rộng rãi, trong dỏ Ấn Độ dược xác dịnh là một nhân tố, một mắt xích quan

trọng, nhằm ngăn chặn sự trỗi đậy của Trung Quốc

Đối với Ân Đệ, việc duy trì chính sách dối ngoại “không hên kết trong

một thời gian đài dã làm châm quá trình vươn lên của Ân Đô Đến thập niên

đầu thế kỷ XXI, Ăn Độ mới cỏ những chuyển hướng trong chính sách đối

ngoại theo hướng da liên kết Mỗi quan hệ với các quốc pia, các nước lớn

trong khu vực và thế giới mà An Dộ thiết lập được thời gian này, trong đó nỗi

bật nhất là mỗi quan hệ với Mỹ, đã góp phần nâng cao uy tín và vị thế của An

Độ Quan hệ Mỹ - An Độ phát triển không chỉ giúp Ân Độ bảo vệ tốt hơn các

lợi ích vả an ninh quảc gia, mà còn giúp nâng cao vai trò của Ấn Độ trong

việu giải quyết các vấn để khu vực và quốc tế Như vậy, chỉ đến khi Án Độ

hòa nhập bắt kịp xu thé toàn cầu hóa, khu vực hóa đang diễn ra mạnh mẽ

trong đời sống quốc tế hiện nay, quốc gia này mới phát triển và đần chứng tỏ

# Phần này được trình bày rõ trong mục 1.2.2 của Luận văn

18

được vị thể nước lứn của mình Điều đó cho thấy tính tất yếu và sự tác động rnạnh mẽ của xu thể toàn cầu hóa, khu vực hỏa dối với việc hoạch dịnh chính

sách đối ngoại của An Dé

Củng với xu thế Toàn cầu hóa và Khu vực hóa, xu thé hòa bình, hợp tác và phát triển cũng là một xu thể nỗi bật của các mỗi quan hệ song phương

và đa phương trên thế giới trong thập niên đầu của thé ky XXL

Xuất phát từ lợi ích chiến lược căn bản của mình, các cường quốc tiến

hành điều chỉnh lại chính sách đổi ngoại, xây dựng khuôn khế quan hệ mới én

định lâu đài, phát triển hệ thống an mình quốc gìa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế phát triển Vỉ thế, các nước lớn thường có xu hướng giải

quyết những mâu thuẫn tranh chấp thông qua các biện pháp đối thoại, thỏa

hiệp và tránh xung đội Quan hệ Mỹ - Ấn Độ cũng không nằm ngoài sự chỉ

phối của xu thể trên

Nếu như dưới thời Chỉnh quyền Clmton, Ân Độ không được đánh giá

cao trong chính sách Nam Á cúa chính quyển nay thi sang thập niên dầu thể

kỷ XXI, mỗi quan hệ song phương này có những bước phat triển mạnh mẽ

dựa trên cơ sở hỏa bình, hợp Lắc, phủ hợp với xu thể chung Cả hai nước đều

thể hiện thiện chí bỏ qua những bất đồng trong quá khứ dễ thiết lập mỗi quan

hệ sâu sắc hơn trên tất cả các lĩnh vực Nhận thức của My về vai trò và vị thể

của Ăn Độ trong khu vực và trên thể giới đã thay đổi Mỹ và Ấn Đô từ những,

nên dân chủ “xa lạ” đã trở thành “đồng minh tự nhiên”, chia sẽ những giá trị

chung, có những lợi ích chiến lược tương đồng và cùng thúc đây xây dựng

*quan hệ dối tác chiến lược” Hai nước ngảy càng có nhiễu tiểng nói chưng,

trong việc giải quyết các vấn đề an ninh khu vực và thế giới Mỹ ủng hộ Án

Độ giữ vai trỏ chủ chốt ở khu vực Nam Á và vươn lên thành một cường quốc toàn cầu, đồng thời coiÂn Độ là một “trụ cột” trong chiến lược xoay trục sang,

khu vực Châu Á - Thái Binh Duong (Chau A -TBD) của mình

16

Về phần mình, Ân Độ cũng khẳng định tầm quan trọng của mỗi quan

hệ Ấn Độ - Mỹ đối với sự trỗi dây của Ấn Độ cũng như dối với vị thể, vai trỏ

của Án Độ trong cấu trúc an ninh khu vực Mỹ và Ấn Độ cũng hợp tác chặt

chế với nhau và với công đồng quốc tế trong việc déi pho và piải quyết các những thách thức an ninh mới, đồng thời thể hiện vai trò và trách nhiệm là

những cường quéc thế giới

Bên cạnh xu thể toàn cầu hóa và xu thể hòa bình, hợp tác và phát triển

thì xu thể đa cực hóa cũng là một xu hướng nổi trội trong quan hệ quốc tế giai

đoạn này và có tác động chỉ phối đến sự phát triển quan hệ Mỹ - Ấn Độ, nhất

là trên lĩnh vực an ninh quân sự

11ình thành từ cuối thé k¥ XX, xu thé đa cực hóa trở nên rõ nét hơn

trong thập niên đầu của thế kỹ XXI do sự suy giảm sức mạnh tổng hợp của

Mỹ và sự nỗi lên mạnh mế của các cường quốc khác Giới chuyên gia nhận

định rằng, việc Chính quyền George W Bush thực thi chính sách đơn phương

trong tiếp cận với thế giới và sa lầy vào “cuộc chiến chống khủng bố toàn

cầu” với những khoản chỉ phi quân sự khổng lễ đã làm suy giảm nghiêm

trọng sức mạnh léng hop và uy tín chính trị của Mỹ Thêm nữa, cuộc khủng

hoảng tải chính - kinh tế toàn cầu cuối năm 2008 thực sự là một củ giáng,

mạnh mẽ vào nền kinh tế Mỹ, chấm dứt trật tự thể giới đơn cực mả Mỹ đóng

vai trở lãnh dạo Tổng thống kế nhiệm, ông Barack Obama dã và dang nỗ lực

đưa ra nhiều chính sách cá về đổi nội và đối ngoại nhằm khôi phục lại sức mạnh vả uy tín của Mỹ Kết quá có thể chưa được đánh giá hết nhưng đã có

sự thay dỗi trong cách tiếp cân thé giới của MIỹ theo hướng phủ hợp với tình

hình thế giới, đỏ là việc Tổng thống Taarack Obama đã phải chấp nhận nguyên tắc trật tự thể giới đa cực và quan hệ đa phương, đưa ra chủ trương xây đựng,

“trật tự thế giới đa đối tác” Giới phần tích quốc tế nhận định, với nước Mỹ,

thập niên đầu tiên của thé kỷ X2 được ví như “thập niên địa ngục”, “thập

niên của những ước mơ đỗ võ”, “thập miên bị đánh mất” dưới tác động gủa

những biển cố lồi tệ hay có thể gọi là “con số 0 trôn trĩnh”” Tuy nhiên, với

các cường quốc khác, dây là một thập niên khả thành công trong nỗ lực vươn

lên vị thể toàn câu, trong đó nỗi bật nhất là Trung Quốc và Ấn Độ

Kết thúc thập mén dau thé ky XXT, Trung Quéc dã vượt qua Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ bai trên thể giới Sự phát triển nhanh chóng của

nén kinh tế cho phép Trung Quốc thực hiện chương trình hiện đại hóa quân

sự, nâng cao sức mạnh quốc phỏng và trở thành gường quốc duy nhất có sức

mạnh chiến lược có thể cạnh tranh với vai trò lãnh đạo thé giới của Mỹ Củng

với sự trỗi dậy của Trung Quốc, sự nễi lên của Ản Độ cũng không kém phần

an tượng và có tác động đến cơ câu địa chính trị thể giới Những thành tựu

của nền kinh tế đã tao da phát triển cho tiểm lực quân sự của Ân Độ Ấn Độ

sở hữu tên lứa vượt đại châu và có năng lực sắn xuất vũ khí hạt nhân Day la

yếu tế quan trong giup An D6 củng cổ và gia tăng vị thể trong quan hệ quốc

tế, khẳng định uy tín và vai trỏ của mình trong việc giải quyết uác vẫn đề khu

vực và thể giới, trở thành một nhân tố quan trọng trong việc đảm báo tỉnh

trạng an ninh én định ở khu vực Nam Á, khu vực Châu Á-TBD và trên phạm

vị toàn cầu Với tiềm lực kinh tế và sức mạnh quan sự như hiện nay, Ấn Độ

nỗ lực chứng tỏ vị thể lả một cực trong trật tự thể giới da cực dang hình thành

Sức mạnh quân sự của Mỹ bị suy giảm trong khi các cường quốc đồng

mình hoặc dối thủ giữ nguyên hoặc mìa tăng đầu tư cho sức mạnh quân sự đã

tác động đến vai trò lãnh đạo toàn câu và sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ

Với các cường quốc như Anh, Pháp, Đức, Nhật Bắn và Án Độ, đây là những

nước có quan hệ đối tác chiến lược ngày càng phát triển với Mỹ nên các

cường quốc nảy không phải là mối đe đọa chiến lược đổi với Mỹ, ít nhất là

trong những năm tới Nga vẫn được xác định là đổi thủ tiềm tàng của Mỹ và

“Theo mồ ti

thập niên địa ngục"

T Nhận đình của Giáo sư Paul Krusman, ngồi tùng đoạt giải thường Nobel về kinh tế năm 2008, trong bài

vilt đăng trên “Thôi báo New Yoric" (The New York Times)

ip ch đại” (Pine) Wong bài viết "Kết thúc thập niền đầu thế kỹ XX1: Chảo tạm biệt

18

đang trên đường khôi phục lại vị thế cường quốc lớn trên thể giới Song hiện nay, Nga chưa có dủ kh năng dễ thách thức vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ

như trong thời kỹ Chiến tranh Lạnh Liiện nay, Trung Quốc được xác định là

dối thủ trực tiếp cạnh tranh với vai trỏ lãnh dạo thể piới của Mỹ Vì thể, Trung Quốc sẽ tận dụng tốt cơ hội này để nâng cao vị thế sức mạnh quần sự của mình,

thu hẹp khoảng cách tiểm lực quân sự với siêu cường số một thế giới là Mỹ

Việc "các cực mới nỗi” của thể giới tập trung chú yếu ở khu vực Châu

Á _ TRD vả cạnh tranh ảnh hưởng lẫn nhau khiến cho tỉnh hình khu vực diễn

ạp, đồng thời tác động đến mỗi quan hệ giữa Mỹ và Án Độ Về cơ

biến phức

bản, các nước lớn trong khu vực đều coi nhau là những đối tác quan trọng, tuy

không tránh khỏi những cạnh tranh gay gắt, nhưng mỗi nước có những mục

tiêu khác nhau trong chỉnh sách an ninh quốc phỏng

Hiện nay, Mỹ, Nhật Bản vá Ấn Độ đều có chung một mục tiểu là kiểm

chế sức mạnh oủa Trung Quốc, còn Nga và Trung Quốc thẳng nhất với nhau

ở quan diễm chống lại sự can thiệp của sức manh quân sự Mỹ, đặc biệt là ở

những khu vực thuộc phạm vi ảnh hưởng của những nước này Án Dộ có

quan hệ quân sự mật thiết với Nựa, đối thủ cạnh tranh vị thể quân sự với Mỹ,

cén Trung Quốc luôn tỉm cách kiểm chế ảnh hưởng của Ân Độ trong khu vực

Sự đan xen, chang chéo những lợi ích và ảnh hưởng của các nước lớn đã đặt

an ninh khu vực trong tỉnh trạng cân bằng song tiém ẩn nhiều nguy cơ bất Ổn

Mỹ và Án Dộ cũng tranh thủ tính chất hai mặt hợp tác và cạnh tranh trong quan hệ giữa các nước lớn trong khu vực Châu Á - TBD như Trung Quấc,

Nga, What Ban để giành ưu thế rong mối quan hệ song phương

Với Ăn Độ, gia tăng quan hệ với các nước lớn khác trong khu vực sẽ

giúp Ân Độ hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực trong mỗi quan hệ với Mỹ

Với Mỹ, đây lả một trong những biện pháp nhằm kiểm soát ảnh hưởng của

Án Đệ Mặc đủ, quan hệ Mỹ - Ăn Độ đang trên đả phát triển mạnh mẽ song

giữa hai nước vẫn tồn Lại những bất đồng và mẫu thuẫn trong chính sách của

19

mỗi nước, như vấn dé quan hệ với Trung Quốc, vấn đề chẳng khủng bố hay

quan hệ với Pakistan Lĩnh vực an ninh quân sự tuy có những bước phát triển

song vẫn tồn tại nhiều rio can pháp lý, đặc biệt là trong hoạt động nghiên cứu,

trao đổi và buôn bán vũ khí công nghệ cao VỀ lâu dài, vì mục tiêu săn băn

của hai nước mâu thuẫn nhau nên có thể sẽ dẫn tới sự kiềm chế lẫn nhau Mục

tiêu của Ấn Độ là trở thành một cường quốc thế giới và có quan điểm về một trật tự thể piới da cực Điều này khác biết với mục tiêu bắt biến của Mỹ là duy trì

vị thể siêu cường số một thế giới, ngăn chặn bất cử cường quốc nảo thách thức vị

tri cla MY

Có thể thấy trong thập niền vừa qua, trong khi xư thể foàn cầu háa, khu

vue héa có tác động sâu sắc tới đời sống kinh tế thế giới, làm gia tăng sự phụ

thuộc lẤn nhau giữa các nên kinh tễ thì quan hộ quốc tế chịu sự chỉ phối mạnh

mẽ của xu thể hòa bình, hợp tác và phát triển, xu hưởng hình thành#rật tự thể

giới đa cực đượu khắc họa rõ nét hơn Đây vừa là kết quả, cũng vừa là táo

nhân cú» sự cạnh tranh vả kiểm chế lẫn nhau giữa các nước Những nỗ lực,

tham vọng duy trì vai trò lãnh đạo thể giới của MỸ và những nỗ lực phân dau

vì một thế giới đ« cực cũng như quyết tâm khẳng định vai trò nước lớn của Trung Quốc, Nhật Bản, EU, Kga va An Độ trong thời gian tới sẽ khiến cho

quan hệ quốc †ế trở nên phức tạp và khó dự đoán Tuy nhiên, có thể chắc chắn

rằng, hai mặt hợp tác và cạnh tranh sẽ vẫn tiếp tục song hanh trong dời sống,

quốc tế và được thể hiện qua những thăng trằm trong quan hệ giữa các cực của trật tự thể giới mới, trong đó có quan hệ song phương Mỹ - Ản Độ

1.12 Hai sự kiện quốc tê nỗi bật

Trong thập niên đầu thế ký XAXI xây ra hai sự kiện lớn có tác động sâu

sic đến tình hình an minh quốc tể vả khu vực, đồng thời làm thay đối chiều

hướng phát triển của nhiều mỗi quan hệ, đặc biệt là trên lĩnh vực an ninh quân

sự, trong đó có quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Án Độ

* Sự kiện tân công khủng bỗ nước Mỹ ngày 11.9.2001

Các cuộc tấn công khủng bố ngày 1192001 vào nước Mỹ đã làm

chuyển hướng trọng tâm chiến lược toàn cầu của Mỹ, đẳng thời tạo ra những

bước ngoặt trong quan hệ quân sự của MỸ với các nước, trong dỏ có Ấn Độ

Sự kiến 11.9 đã đem lại cả cơ hội và thách thức chơ quan hệ an mình

quân sự Mỹ - Ấn Độ Trước đỏ, các cuộc đổi thoại song phương giữa Thứ

trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ là ông Talbatt và Ngoại trưởng Ân Độ Jaswant

Singh đã đặt nền móng vững chắc cho quan hệ hai nước phát triển" Vi vậy,

ngay sau khi xây ra sự kiện 11.9, Ấn Độ ngay lập tức để nghị hỗ trợ cho các

hoạt động chống khủng bố của Mỹ ở Nam Á như cho phép Mỹ tiếp cận các

căn cứ không quân của Án Độ để tiếp nhiên liệu cho máy bay chiến đâu, cho

phép máy bay Mỹ bay qua vúng trời Ân Độ, hợp tác tình báo vả cho phóp cáo

tau chiến Mỹ tiếp cân các hải cảng của Ấn Dệ Mặc đủ khi đó, Mỹ có thái độ

do dự khi tiếp nhận sự giúp đỡ của Ấn Độ vì lo ngại mỗi quan hệ nhạy cắm

giữa Ấn Độ và Pakistan song hành déng dé của Ấn Độ đã nhận được những

phan ứng tích cực từ phía Mỹ” và là một động thái quan trọng để mở ra những

bước tiền vượt bậc trong quan hệ Mỹ - Ấn Độ những năm sau

Tuy nhiên, sự kiện 11.9 đã làm chuyển hướng ưu tiên chiến lược của

Mỹ quan tâm đến sự “trỗi dậy” của Trung Quốc sang cuộc chiến toản cầu

chống lại chủ nghĩa khủng bổ quốc tế Chiến lược chống khủng bỗ của MỸ ưu

tiên việc đối phó với những nơi bị nghỉ ngờ có lực lượng khủng bể Ấn náu,

trong đó có chế độ Taliban ở Afghanistan Xét về yếu tế địa lý và giá trị chiến lược, Pakistan rõ ràng có vai trò quan trọng trong chiến dịch của Mỹ chẳng lại

các tổ chức khủng bố AI Qaeda va Taliban Da Ân Độ gần như ngay lập tức

®14 cuộc đối thoại song phương giữa Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Strobe Talboll và Bộ trường Ngoại giao Ấn 1g Jaswant Singh th thins 6.1998dén tháng 9 2090 có ÿ nghĩa võ cũng quan trọng dễ thúc đây quan hệ giữa

‘hai nước thực ra, đây là lấn đầu tiên, Mỹ sẵn sảng lắng nghe Ấn Độ vả những mối qưan ngại an nình cua

nước nây, bao gêm những lý do chiên lược bắt buộc Án Độ phải thco đuổi chương trình hạt nhân và vẫn để

hợp tác tên lửa và hạt nhân Trung, Quốc — Pakistan

* Nội dung này sẽ được lảm rõ trong chương 2

21

lên tiếng ing hộ và để nghị hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố

thì việc làm đó cũng không đem lại cho Ân Độ những lợi thế mà Palcistan có,

đó là một đường biên giới dải 2500 km với Afghanistan và mối quan hệ lâu

dài chặt chế với Talihan Nhìn bể ngoài, Ân Độ được coi là một đẳng minh của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố vỉ có kinh nghiệm trong việc đối

phó với các cuộc tấn công của Jaish-e-Miohammad và Lashkar-I-Taiba vào

tháng 12/2001 nhưng trên thực tế, chính quyển Hush đã từ chỗi sự giúp đỡ

của Ăn Độ để có sự ủng hộ vả tham dự của đồng minh then chốt Pakistan

trong cuộc chiến chẳng khủng bố

Như vậy, rõ rằng là sự kiện 11.9 đã khôi phục lại tầm quan trọng chiến

lược của Pakistan đối với Mỹ Mỹ đã coi Pakistan như một nước ở tuyến đầu

trong cuộc chiến chống khúng bố đo Mỹ phát động Quyết định hợp tác với

Chinh quyén Musharraf, chính quyền mà Án Lệ coi là kẻ đỡ đầu của chủ nghĩa khủng bố, của Tổng thống Bush da khién cho giới hoạch định chỉnh

sách ở Ấn Độ thất vụng và nghĩ ngại sâu sắc về mối quan hệ Mỹ - Pakistan

Chính quyên Bush đã chuyển từ chính sách nghiêng về Án Dộ sang chính

sách cân bằng giữa Ân Độ và Dakistan Điều nảy rõ rằng đã kiểm chế sự phát

triển của mối quan hệ an ninh quân sự giữa Mỹ và Ấn Độ Phải dến thời kỳ

Tổng thống Obama, khi mà Mỹ nhận ra rằng Pakistan không thể giúp Mỹ giải

quyết có hiệu quá vấn đề Afshanistan và Mỹ nhận thức dây đủ hơn về vai trỏ

của Ấn Dộ ở khu vực thi quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Dộ mới thực sự có

những bước đột phá cả về chiều rộng và chiều sâu

Tóm lại, sự kiện 11.9 đã dem lại cả những, cơ hội và thách thức cho

quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ản Độ nhưng quan trọng hơn cả là thông qua

sự kiện nảy, cả Mỹ và Án Độ đều nhận thức sâu sắc thực tế rằng hai nude cd một mỗi quan tâm chưng và có nhu cầu mớ rộng hợp tác chống chủ nghĩa

khủng bế Iai nén din chủ lớn vốn xa lạ nhau trong một thời gian đài cuối

củng cũng bắt đầu xây dựng một quan hệ hợp tác tích cực trong lĩnh vực chủ chốt là an ninh quốc pia vả quốc tế

* Cuộc khủng hoãng tải chính toàn cầu 2008

Cuộc khủng hoảng tải chỉnh toản cầu 2008 tuy không phải là cột mắc đánh đấu sự chuyển hướng trong quan hệ Mỹ - Ấn Độ song đây là một tác

nhân có ánh hưởng rất lớn đến quan hệ giữa hai cường quốc nay, nhất là trên lĩnh vực thương mại và an ninh quân sự

Cuộc khủng hoảng tôi tệ nhất trong vòng bảy thập niền qua kế từ cuộc

Đại suy thoái 1929-1933 đã tàn phá nghiêm trọng nên kinh tế Mỹ Mặc dà Chính phủ Mỹ đã tung ra nhiều pói kích thích kinh tế song tính từ giữa năm

2009 đến nay'", GDP của nước này chỉ đạt mức tăng trưởng trung bình là

2,2%, một trong những tỷ lệ thấp nhất trong lịch sứ, tý lộ thất nghiệp của Mỹ

đã có lúc tăng lên mức hai con số! và đây nền tải chỉnh công của nước này

tơi vào tình trạng nguy hiểm Tháng 8/2011, Quốc hội Mỹ đã phải nâng mức

trần nợ công lên thêm gần 2.4 tý USD dể tránh tình trạng Chính phú Mỹ phải

ngừng hoạt động vì vỡ nợ Dây cũng là lý do khiến hãng xến hạng tín dụng

Standard & Poors lần đầu tiên hạ mức tín nhiệm đối với trái phiếu Chính phú

Mỹ tử AAA xuống AA~ Thực trạng ăm đạm của nền kinh tế buộc Chinh phú

MỸ phải điều chỉnh chính sách kình tế trong đó có biện pháp cắt giảm chỉ tiêu công và mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế hưởng ra nhiều khu vực, tăng cường,

xuất khẩu nhằm tạo ra nhiều việc làm hơn Ở Châu A, An Dd tuy không tránh khỏi ánh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu song tác động này

chỉ là thứ phát vả tương dỗi nhẹ Theo số liệu thống kê của Quỹ tiên tệ quốc

+6 (IMF), GDP thực tế của Ấn Độ giảm từ 7,3% năm 2008 xuống còn 5,7% năm 200912 Tuy nhiên, kinh tế Ân Độ đã nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng

1 Nam 2012 -thởi điểm được coi là kết thúc khủng hoàng

!! Theo Bộ Lao động Mỹ, tý lệ thất nghiệp của móc này đã tăng lên 10,2% trong tháng 10/2009, múc cao

nhất kế từ tháng 4/1983,

PERS, India - U.S Relations, CRS Report for Congress, October 27 2010, p29

23

của mình với GDP trong năm tài khóa 2010 là 7,4% và 8,59 trong năm 2011

Tết thúc quý TĨ năm 2012, mặc đủ bị hoạt động xuất khẩu của Ân Độ hị ảnh

hưởng bởi cuộc khủng hoảng nợ công nghiêm trọng ở khu vực sử đụng đồng

tiền chưng Châu Âu (Eurozone), song theo số liệu thống kế cúa nước nảy, GDP cia An Dé ting 5,5% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn dự đoán tăng,

5,29% của các nhà kính tế Bloomberg IMI’ dy bao GDP của Án Độ đến năm

2015 sẽ phát triển với tốc độ hơn 89412

Đối với các doanh nghiệp Mỹ, thị trường không lỗ với gần 1,2 tỷ dân

của Án Độ có nhụ câu ngày cảng cao về hàng hóa và dịch vụ thực sự là một

miễn đất hứa với tiềm năng to lớn Đi với Chính phủ Obama, “Ân Độ không,

chỉ là một cường quốc đang nổi, mà thực sự đã là một cường quốc thế giới”

va quan hệ Mỹ - An Độ sỡ là một trong các mối quan hệ “định hình thể ký

XXI”!, Vi vậy, Mỹ kỷ vọng thúc đây quan hệ kinh tế với Án Dộ sẽ giúp Mỹ

nhanh chóng vượt qua khủng hoang và tăng trưởng kinh tế Ngược lại, sự trỗi

đậy mạnh mẽ của nền kinh tế Ân Độ có sự đóng góp rất lửn từ quan hệ kinh tế

của quốc gia này với Mỹ Theo số liệu thống kê của Chính phủ Mỹ, kim

ngạch thương mại Mỹ - Ân Độ đã Lăng tử mức 5 tỷ USD năm 1990 lên 14 lý

'Ư§D vào năm 2000 Đến năm 2008, Mỹ dã trở thành dỗi tác thương mại lớn

nhất của Ân Độ với kim ngạch thương mại hai chiều lên tới gan 50 tỷ USD”

'Miặc dù bị ảnh hưởng từ cuộc khủng hoáng tải chính song kim ngạch thương

mại của Ấn Dộ với Mỹ vẫn tăng lên mức 66 tý trong năm tải chỉnh 2010 2011!5 và phần đấu nâng mức kim ngạch thương mại với Mỹ lên mức 100 tỷ

trong nam 20127 Trong lĩnh vực dầu tư, Ấn Độ là một trong những nước dầu

tư nhiêu nhất vào Mỹ, giúp tạo ra hàng nghìn việc làm mỗi năm cho người

| Office of the Press Secretary, Rackgromnd on United States - India Pconomic Relationship, November 06,

dân Mỹ Ngược lại, Mỹ cũng là nước có số vốn FDI lớn thứ tư vào Ân Độ Sự

tặng trưởng mạnh mẽ của kim ngạch thương mại và hoạt dộng dầu tư sồi nổi

chứng tỏ sự hội nhập ngày cảng gia tăng giữa hai nên kinh tế Mỹ và Ấn Độ và

nhu cầu khắc phục hậu quả cuộc khúng hoãng tải chính toàn cầu 2008 của hai nước đã tạo cú hích mạnh cho sự phát triển quan hệ kinh tế Mỹ - An Độ trong

những năm vừa qua

Tuy nhiễn, sự thay dỗi lớn nhất trong quan hệ hai nước không phải là

lĩnh vực kinh tế mà nằm ở lĩnh vực an ninh quân sự Mi quan hệ an ninh

quân sự giữa hai nước phát triển mạnh mẽ dựa trên cơ sở sự hải hỏa ngày càng tăng giữa các lợi ích của Mỹ va Ân Độ, đặc biệt là những lợi ích ở khu

vực từ Trung Đông đến Đông Nam Á Bên cạnh đó, chiến lược an ninh của

Mỹ cũng có những sự điều chỉnh đo chịu lác động tiêu cựu từ cuộc khủng

hoảng tài chính toàn cầu

Ngần sách đành cho các hoạt đông quân sự bị cắt giảm!Š, Lầu Năm Góc

buộc phái cắt giảm chỉ tiểu bằng cách hạn chế mua sắm vũ khi, tĩnh giảm lực

lượng, nỗ lực xây dựng một bộ máy quân sự tinh gọn hơn nhưng hiệu quả

hơn ĐỀ đảm bảo cho mục tiêu chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực

Chau A- TRD trong bối cảnh ngân sách hoạt động bị cắt giám, Mỹ thực hiện chiến lược củng cố quan hệ với các nước đồng minh lâu năm, tìm kiểm những đổi tác mới đễ dấm báo cân bằng sức mạnh ð khu vực và chia sở gảnh nặng

với MỸ Và Ấn Dộ được lựa chọn đặt vào vị trí “trụ cột” trong chính sách

Châu Á — TBD của Mỹ Mỹ nhận thấy Ăn Độ có tiềm năng trở thành đối trọng của 'Irưng Quốc trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, sức mạnh quân sự và

phạm vi ảnh hưởng ở khu vực Vì vậy, thúc đây quan hệ an ninh quân sự với

An Độ phát triển sẽ đem lại lợi thể chiến lược cho Mỹ và cả Ấn Độ Phía Ấn

Đô cũng nhận thức rất rõ sự cần thiết phải hợp tác với Mỹ trên lĩnh vực an

“Lâu Năm Góc ngày 26/1/2012 đã công bổ kế hoạch ngân sách tài khóa 2013, thco đó sẽ cất giảm chỉ tiêu

487 tỷ USD trong vòng 10 năm tới.

ninh quân sự để đảm bảo an toàn cho các tuyển đường biển trên biển Ấn Độ Tương, một trong những ưu tiên cao nhất trong chương trình an ninh của An

Độ, để cân bằng sức mạnh với Trung Quốc và khẳng định vai trỏ cường quéc

của mình

Như vậy có thể nói, cuộc khủng hoảng tải chính toản cầu 2008 đã dem

lại những cơ hội để Mỹ và Ăn Độ xích lại gần nhau hơn Quan hệ song

phương Mỹ - An Độ, đặc biệt là trên lĩnh vực an ninh quân sự, bước vào giai

đoạn phát triển mới cả về lượng và chất

1.13 Sự trỗi đậy của Trung Quốc

Một nhần tố quan trọng khác có ảnh hưởng lớn đến quan hệ song

phương Mỹ - Ản Độ, đặc biệt là trên lĩnh vực an ninh quân sự, đó là sự trỗi

đậy ngoạn mục của Trung Quốc trong thập niên đầu của thế kỷ XXL

Sự tăng trưởng liên tục ở mức cao của nền kinh tế trong hơn một thập

niên đã giúp Trung Quốc vượt qua Nhật Bản chiếm giữ vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và trở thành chú nợ lớn nhất của MÍỹ Mỹ hoạn nghênh Trung

Quốc phát triển kinh tế vì Mỹ có lợi ích rất lớn trong quan hệ kinh tế với

Trung Quốc Tuy nhiên, việc Trung Quốc lợi dụng các mỗi quan hệ kinh tế để

gia ting anh hưởng chỉnh trị đối với các nước và các khu vực khiến MỸ quan

ngại Tranh thú thời gian Mỹ phải tập trung khôi phục nên kinh tế đang bị tàn

phả nặng nề bởi cuộc khủng hoăng tải chính 2008 và vai trỏ dẫn đắt nền kinh

tế thể giới của Mỹ bị suy giảm, Trung Quốc đã thâm nhập và thúc đẩy giao

thương với hầu hết các khu vực trên thế giới, từ Châu Á - khu vực kinh tế

năng động nhất thể piới dến thị trường mới day tiém năng như Châu Phi hay

Liên minh Châu Âu (EU) - khu vực thương mại lớn nhất thé giới và cả Mỹ

Latinh, khu vực “sân sau” của Mỹ Ở một số thị trường truyền thống, thậm chí

là những nước đồng mình thân cận của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung

Quốc đã vượt iMỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của các nước này và

là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tê của khu

vực Chõu Á Khi cuộc khủng hoảng nợ cụng diễn ra ngày cảng trầm trọng ở khu vực sử dụng dồng tiễn chung Chõu Âu Eurozone thỡ những khoỏn đầu tư

của cỏc cụng ty và Chớnh phủ Trung Quốc vào trỏi phiếu Chớnh phủ cỏc cỏc

nước thuộc Eurozone cú ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại của Khu vực đồng tiền chung Chõu Âu (Eurozone)Cỏn ở khu vực Chõu Phi giàu tài

nguyờn, năm 2011 Trung Quấc vượi xa Mỹ về kim ngạch thương mại với Lục

dia den này! Kinh tế Chõu Phi cú những chuyển biến tớch cực trong thập

niờn qua chủ yếu là dựa vào nhu cầu nguyờn liệu thụ tăng mạnh vả nguồn vốn

đầu tư trực tiếp khụng lồ từ Trung Quốc Nhiều nước được hướng lợi từ quan

hệ giao thương với Trung Quốc dần trở nờn lệ thuộc nhiễu hơn vào thương,

mại và đầu tư của nước này, vị thế chớnh trị của Trung Quốc theo đú được

củng gỗ và ngày một gia tăng,

Dộng thời, Irung Quốc cũng nỗ lực tham gia sõu rộng hơn vào cỏc thể

chế khu vực và da phương, từ Liờn lợp Quốc, Quỹ Tiền tệ quốc tế (ME), Tgõn hàng Thế giới (WR) dộn cỏc tổ chức chớnh trị khu vực như Hiệp hội cỏc

quốc gia Dụng Nam Ả (ASEAN) nhằm nõng cao vị thộ của minh trong cỏc tổ

chức này Trung Quốc đang chứng tỏ lỏ một nhõn tố khụng thể thiểu trong

vide giải quyết cỏc vấn dễ toàn cầu

Tuy nhiờn, điển khiến Mỹ quan ngại hơn cả chớnh là sự lộn mạnh của

quõn dội Trung Quốc Trong hai thập niễn vừa qua, sức mạnh quõn sự của

Trung Quốc liờn tục được củng cú, trở thành một thế lực lớn mạnh tầm khu vực và ngày cảng tăng khả năng triển khai tầm xa Theo số liệu chớnh thức

được cụng bổ, ngõn sỏch quốc phỏng Trung Quốc đó tăng 12,7% nim 2011

và 7,5% năm 2010”), nhưng trong hai thập niờn qua, tỷ lệ này thường xuyờn

vượi quỏ 10% mỗi năm Tạp chi chuyộn vộ Quộc phong Jane's Defense du

'đTheo số liện do Trang Quốc cụng bề, quan hộ thueng mai pitta Trina Quắc và Chõn Phi năm 2011 đạt mức

166 lý USD, cao gần gấp đụi so với 95,3 lÿ USD kmn ngạch thương nại hai chiểu Mỹ - Chõu Phỳ rong cựng

thụi kỷ;

đủNgõn sỏch Quốc phũng Trung Quốc năm 2014 tăng 12,29%, lftp:1/vov.vivthesioi/nsan-sach-quoc-phong~

trung-quoc-nam-2014-tang-133-313727.vov, 05/03/2014

báo đến năm 2015, ngân sách quốc phỏng của Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi và

có thể lên tới 238,2 tý USD” Tuy nhiên, giới chuyển gia quần sự cho rằng

Trung Quéc khéng minh bach về ngân sách quốc phòng thực sự của mình và

chỉ ra rằng “ngân sách thực sự cao gấp khoảng hai lần” Ngày 4/3/2012, 'Trung Quốc thông bảo ngân sách quốc phòng tăng 11,2%, thấp hơn so với

năm 2011 Giới phân tích cho rằng, động thái trên của Trmg Quốc nhằm

piảm bớt lo ngại của Mỹ vả khu vực về khả năng quân sự ngảy cảng mạnh

của nước này Tuy Trung Quốc biện minh rằng chỉ phí đảnh cho quốc phòng

của mình thân hơn so với Mỹ và khẳng định sự đầu tư quân sự nảy chỉ mang

tính chất tự vệ song Mỹ và các nước láng giềng của Irung Quốc vẫn hết sức

quan ngại về động thái tăng cường sức mạnh quân sự của Trung Quốc, đặc

biệt kh nước này công khan tìm mọi cách phát triển các phương tiện mở rộng

tâm hoạt động quân sự và không giấu giếm tham vọng trở thành cường quốc

trên mặt biển

Sự lớn mạnh về quân sự, dặc biệt của lực lượng hải quân Trung Quốc

vả thái độ quyết liệt của Trung Quốc trong những tranh chấp chủ quyền biển

đão với một số nước ASEAN ở Biển Đông và với Nhật Bin ở Biển Hux đã pay ra sit mat cân hằng va én định trong khu vực, khiến Mỹ hết sức lo ngại

mặc đù Trung Quốc khẳng định không có ý định cạnh tranh sức mạnh quân sự

với Mỹ Đây là lý do chính khiến Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang khu

vục Châu Á - TBD, thực hiện chiến lược tái cân bang ở Châu A

Các quốc gia Chau A va nhiều nước trên thế giới lo lắng theo dối cách

thức “tỗi dậy hòa bình” của Trung Quốc Bởi theo chủ nghĩa hiện thực trong

quan hệ quốc tế thì không cỏ một cường quốc nao trong lịch sử “trỗi diy”

theo một cách thức hòa bình mà bắn chất cố hữu của sự trỗi dậy đó là phá hủy

trật tự thể giới đã được thiết lập trước đó Hầu hết các cường quốc trong khu

“Trung, Quéc trién khai tau san bay tuan tra Bién Dang vao thang 8 tei, http://dantri com vovthe-gioi/trung-

quoe-trien-khai-tau-san-bay-tuan-tra-bien-dong-vao-thang-B-toi-1331640937.htm, 09/04/2012

vực đều cánh giác với sự trỗi dây của Trung Quốc Nga mặc dù liên kết với Trung Quốc đễ dối phó Mỹ nhưng vẫn lo ngại ảnh hưởng ngày cảng tăng của

Trung Quốc ở Trung Á và Đông Bắc Á sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của Nga ở

khu vực này Còn Nhật Bán vốn có mỗi quan hệ ngoại piao không mẫy suôn

sẽ với 'Irung Quốc nên lo ngại sự lớn mạnh của quân đội Irung Quốc sẽ tạo

ra mối de doa đối với an ninh quốc gia của Nhật Bản

Đối với Ân Đô, sự trỗi đây của Trung Quốc tiểm ẩn những mỗi quan

ngại về an ninh cả trên bộ và trên biển Trên đất liền, hai quốc gia láng giéng

nảy có những tranh chấp biên giới từ lầu vẫn chưa được giải quyết Thời gian

qua, hạ tầng cơ sở được cải thiện của Trung Quốc tại Tây Tạng, với các doanh

trại quân đội, các căn cử không quân và tên lửa — đã khiến Trung Quốc trở

nén quyết đoán hơn trên đường biên giới tranh cãi với Ân Độ Bên cạnh đó,

‘Trung Quốc vẫn tiếp tuc tng h$ Pakistan, quéc gia thủ địch của An D6, tao

nên sức ép với nền an ninh quốc gia của Ản Độ Trên vùng biển Án Độ

Tương và vịnh Bcngal Trung Quốc cũng tích cực tăng cường sự hiện diện

thông qua những dự án xây dựng cơ sở hạ ting, cầu cảng thương mại hoặc

quân sự với một số quốc gia trong khu vực Trung Quốc biện giải rằng sự

hiện điện tại nhiều cảng biển quanh khu vực Ân Độ Dương là vô hại đối với

Ăn Độ nhưng các nhà phân tích chiến lược Án Độ nhận định rằng, đây là

những bước di nằm trong chiến lược “chuỗi ngọc trai” của Trung Quốc nhằm kiềm chế Án Dộ Những mối đe dọa trên đã khiến Ấn Dộ nhận thây cần phải

có phẩn ửng và hành động nhanh chóng để đối phó với một Trung Quấc

cường quyền và dây tham vọng Điều này chính là nhân tố thúc dây sự phát

triển của quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Án Độ

Rõ rằng, sự trỗi đậy của Trung Quốc là tác nhân quan trọng đưa Mỹ và

Ân Độ xích gần nhau hơn bởi cả hai nước đều có chung một mục tiêu là ngăn

chặn sự bá quyền của Trung Quốc ở Châu Á Đối với Mỹ, sự rỗi đậy đầy

tham vọng và có tỉnh hiểu chiến cúa Trưng Quốc lá trữ ngại lớn trong qua

29

trình cũng cố vị thế siêu cường số một thế giới, và đối với Ân Độ, đó là sự

quan ngại vì bị Trung Quốc kiểm chế và cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực

hân tố Trung Quốc là một phần quan trọng trong chiến lược Nam Á của Mỹ,

vì thể khi nào “mối đc dọa Trung Quốc” còn tần tai thi An BS vin dua coi

như một đối tác tự nhiên của Mỹ ở Nam Á

1.1.4 Tình hình khu vue Nam A

thập niên dầu thế kỹ XXI đã chứng kiến những chuyển biến säu sắc về

vai trỏ của khu vực Nam Á trong đời sống quốc tế Lliện nay, Nam Á đang

bak A ad vấn để quốc tế

ngày càng chứng tổ ảnh hưởng mạnh mẽ của nó đối với

“rên phương diện kinh tế, những thành tựu vượt bậc của nền kinh tế Ân

Độ đóng vai trò đầu tàu thúc đẩy sự phát triển kinh tế của toàn khu vực, đưa

Tiểu lục này trở thành khu vực tăng trưởng nhanh thứ hai trên thế giới, chỉ

sau Irung Quốc Các nên kinh tế Nam A din bắt kịp với xu hướng hội nhập

kinh tế thể giới, tích cực tham gia Liiệp hội lợp tác Khu vực Nam Á

(SAARC), diễn dàn chưng của Tiểu lục này Sự hội nhập mạnh mẽ và hiệu

quả đã đưa cộng, đồng kinh tế Nam Á phát triển cả về quy mô, sự năng động

và khả năng ảnh hưởng trên phạm vị loan cầu

Và phương diện chỉnh trị, Nam Á ngày cảng có vai trò và vị thể quan

trọng trên trường quốc tế, khi mà tất cả các cường quéc lớn trên thế giới như

'Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhat Ban va Nga déu chú trọng,

thúc đấy và mở rộng quan hệ với khu vực này Một mình chúng rð ràng cho

điều này là Nam Á với đại điện là Ăn Độ, đã chứng tổ vai trỏ quan trọng

không thể thiểu trong việc giải quyết các vẫn đề toàn cầu mà thể giới phải dối

mặt hiện nay như kiểm soát khí thải carbon hay những vấn đề về năng lượng,

tài nguyên và an mĩnh lương thực, Ân Độ đồng thời cũng thể hiện tầm quan trọng của mình trong việc tái thiết các thể chế quốc tế và lả yếu tố quan trọng

trong kiểm soát thương mại quốc tế mới, trong các thách thức về năng lượng

và môi trưởng,

30

Nam Á đang có những bước chuyển đáng kể trong đời sống quốc tế và cũng là khu vực tập trưng nhiều diểm nóng của thể giới, đồng thời là khu vực

hội tụ một loạt các van dé và thách thức quan trọng liên quan đến chính sách

đổi ngoại của Mỹ như: chủ nghĩa khủng bỗ quốc tế, chủ nghĩa Hỗi giáo qua khích, vũ khí hủy diệt hàng loạt, leo thang chiến tranh, sự thất bại của nhà

nước, xây dựng quốc gia và tăng cường dân chủ hay vấn đề cân bing quyền

lực ở Châu Á, an ninh biển va sự nóng lên của trái đất Vĩ vậy, Nam Á được

xác định là một bộ phận quan trọng trong chiến lược tái cân bằng khu vực

Châu Á — TBD của Mỹ

“tuy nhiên, tình hình an ninh của khu vực Nam Á thường xuyên rơi vào

tỉnh trạng bắt ổn mà nguyên nhân chủ yếu là vẫn đề Kashmir và những bất

đồng trong việc giái quyết vấn dé Afghanistan Ca hai vấn để này đều liên

quan trực tiếp đến An 6 va Pakistan, hai quốc gia đóng vai trỏ chỉ phối trong

khu vực và đều sở hữu vũ khí hạt nhân Nhưng mỗi quan hệ thủ địch kéo dài

hơn nữa thể ký qua giữa hai quốc gia này dã khiến cho việc giất quyết các vấn

để trên gặp nhiều khó khăn Trong bối cảnh quan hệ giữa Ấn Dộ với Mỹ và

Trung Quốc đang dẫn được cải thiên, Pakistan được sử dụng như một lá bài

để Mỹ và Trung Quốc mặc cả với Ấn Độ Pakistan cũng lợi dụng quan hệ với

Mỹ và Trung Quốc để cạnh tranh vị thế với Ăn Độ trong khu vực khiến cho

tỉnh hình an ninh khu vực Nam A càng trở nên phức tạp hơn Bên cạnh đó,

khu vực Nam Á và phẫn lãnh hải ở đây được Trung Quốc xác định là một nội

dung tong yéu trong chiến lược gềm hai phần của Trung Quốc là an ninh

năng lượng và phát triển các vủng miễn phía lây của Irung Quốc Sự ổn định

ở khu vực Nam Ala mệt sự đảm bảo quan trọng cho môi trường an ninh ở

phía Tây và Tây Nam của Trung Quốc Do đó, Trung Quốc không ngừng mở

réng ảnh hưởng của minh trong khu vực Điều nảy tạo nên sự cạnh tranh ảnh

hưởng ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc

31

Để cúng cố ánh hưởng và gia tăng can dự ớ khu vực Nam Á, đồng thời đổi phỏ với sự mở rộng ánh hưởng ngảy cảng lớn của Trung Quốc ở khu vực

nảy, Mỹ đã thực hiện nhiều nỗ lực chính trị, ngoại giao và kinh tế ở khu vực

Tam Á như: trực tiếp tham pia vào công cuộc ấn dịnh an ninh tai Pakistan va Afphanistan, chắng lại các nguy cơ khủng bố và tôn giáo cực đoan trang khu

vực và xuyên quốc gia, trở thành quan sát viên của SAARC, ủng hộ và thúc

dẩy sự hội nhập kinh tế trong khu vực cũng như tích cực hỗ trợ Nam Á hội

nhập với các khu vực xung quanh lên cạnh đó, Xíÿ chú trọng thúc đây quan

hệ đối tác chiến lược lâu dải với Án Độ Vì với vai trò là đầu tàu kinh tế và là quốc gia có khả năng chỉ phối lớn trong khu vực, Ấn Độ là một nhân tố quan

trọng, có ảnh hưởng quyết định đến quá trình xây dựng một khu vic Nam A

hòa bình, Ổn định và thịnh vượng,

An Dộ cũng có chung lợi ích với XIÿ trong việc đảm bảo an ninh và

thúc đẩy kinh tế khu vực Nam Á phát triển Việc xây dựng và thúc đẩy một Tam Á hòa bình, én dinh va phat triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng dối với

quá trinh vươn lên của An Dô Hơn thế, trong những năm qua, nhằm cải thiện

méi quan hệ giữa hai quốc gia đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ ở khu

vực, Mỹ đã giữ thái đô trung lập dối với các cuộc xung đột giữa Ấn Độ và

Pakistan Động thái này của Mỹ đã giải têa phần nào những nguy cơ an ninh

mà Pakistan tạo ra đối với Ấn Độ, dồng thời khiến cho hai nước trên thiện chỉ

hơn trong việc thúc đấy tiến trình hòa bình song phương và nỗ lực giải quyết

các vấn đề an ninh khu vực

Sự pặp gỡ trong múc tiêu và lợi ích của Mỹ và Ân Độ ở khu vực Nam Á

đã tạo động lực cho quan hệ song phương Mỹ - Án Độ phát triển Với nỗ lực

của cả hai bên trong thời gian vừa qua, quan hệ song phương giữa hai cường

quốc đã phát triển lên một tâm cao mdi Tuy nhiên, trước đời sống quốc tế phức tạp và nhiều biến động hiện nay đòi hỏi Mỹ và An Độ cần củng cố hơn nữa mỗi quan hệ song phương nhằm đạt được những mục tiêu và lợi ích chung