Luận văn phát triển bền vững nông thôn Ở Đồng bằng sông hồng hiện nay

Lhành tựu trong phát triển bền vững nông thôn ở đẳng bằng sông Hồng hiện nay.. Những biểu hiện kém bền vững trong phát triển nông thôn ở đẳng bằng sông Hồng hiện nay.. Gi pháp gúp phẫn

DẠI HỌC QUỐC GIA IIA NOI

TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN

TRAN THI DUNG

PHAT TRIEN BEN VUNG NONG THON O

BONG BANG SONG HONG HIEN NAY

LUAN VAN THAC Si

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Hà Nội - 2015

DẠI HỌC QUỐC GIA IIA NOI

TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN

TRAN THI DUNG

PHAT TRIEN BEN VUNG NONG THON O BONG BANG SONG HONG HIEN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 6022 (3 08

Người hướng dẫn khoa bọc : PGS TS Ngé Thi Phuong

Hà Nội - 2015

LỜI CẮM ƠN

Luận văn này là kết quả của quả trình học lập tại Khoa Triết học,

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội

Vời tình cảm chân thành, em xin bảy tỏ lòng biết ơn dén quy Thay Cô

giáo Khoa Triết học, Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Khoa hạc

đỉ và Nhân văn, đã tận tình giúp đồ, lạo điều kiện cho em trong quả trình

học tập và hoàn thành luận văn nàn

Đặc biệt em xin bày tò lòng biết ơn sâu sắc dến PGS T& Ngô Thị

Phượng Cô đã truyền đạt những kiến thức chuyên môn và lận tình hướng

dẫm em thực hiện và hoàn thành luận văn này

Mặc dù bản thân đã rấi cô gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những

thiêu sót, rất mong dược nhận những nhận xét, gộp ý bỖ sung của quý Thấy Cô

Hà Nội, ngày 31 tháng 8 năm 2015

Tác giả

Trân Thi Dung

MỤC LỤC

1 Tính cấp thiết của đề tài 5

2 Tinh hình nghiên cửu liên quan đến để tải 8

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Rrrort Bookmark not dcfincd

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Co sé ly luan va phuong phdp nghién cu Error! Bookmark not defined

6 Dóng gớp của luận văn a.‹ RTPEOF! Bookmark not defined

7 Câu trúc của luận văn - Error! Bookmark not defined

3 THON VA

Chương 1: MỘT SO VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÔ

PILAT TRIEN BEN ONG THIÊN GO VIET NAMError! Bookmark

not defined

1.1 Khai niém néng thén và đặc điểm nông thôn đồng bằng sông HồngError!

Bookmark noi defined

1.1.1 Khái niệm nông thôn Rrror! Boalamark not dcfincd

1.1.3 Dặc điểm nông thôn đồng bằng sông HôngRrror! Bookmark not delined

1.2 Phát triển bền vững và phát triển bền vững nông thôn ở Việt NamError!

Bookmark not defined

1.2.1 Phat trién bén vimg: Khai niém va noi dungExvor! Boukmark not defined

1.2.2 Phát triển bên vững nông thôn ở Vit NamError! Bookmark not defined

Error! Tookmark not defined

Kết luận Chương 1 as

Chương 2: THỰC TRẠNG VA GIẢI PHÁP PHAT TRLEN BEN VUNG

NONG THON G DONG BANG SONG HONG HIEN NAY Error! Bookmark

not defined

2.1 Lhành tựu trong phát triển bền vững nông thôn ở đẳng bằng sông Hồng

hiện nay Error! Bookmark not defined

211.1 Thành tựa trong phải triển bữn vũng về kinh lẾ nông thônRrror! Bookmark not defined

2.1.2 Thành tựu trong phát triển bên vững về văn hoá - xã hội nông thôn Error!

Bookmark not defined

2.1.3 Thanh tan trong phat trién bén ving vé môi trường nông thon Error!

Bookmark not defined

2.2 Những biểu hiện kém bền vững trong phát triển nông thôn ở đẳng bằng

sông Hồng hiện nay - Error! Bookmark not defined

32.1 Những biểu hiện kém bên vững trong phát triển kinh tẾ nông thân Error!

Boukmark not defined

2.2.2, Nhiing biểu hiện kém bên vững trong phát triển văn hoá - xã hội nông thôn Error! Bookmark not defined

2.2.3 Những biêu hiện kém bẵn vững trong khai thắc và sử đụng tài nguyên thiên

HÌHHÊH ii RITOFE Boglamarkc not defined

2.3 Gi

pháp gúp phẫn nâng cao hiệu quả phát triển bền vững nông thôn ở đẳng bằng sông Hồng hiện nay Mrror! Beokmark not defincd

2.3.1 Giải pháp về xây đựng boàn thiện luật pháp, thực hiện chính sách có hiệu quả đãi với nông thân đẳng bằng sông Hồng Krrer! Boakmark net defined

2.3.2 Giải pháp về phát triển kinh tế nông thôn đẳng bằng sng Iéng Error!

Boukmark not defined

2.3.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng khoa học, kỹ thuật, công nghệ ở nông

thôn đồng bằng sông Hồng Error! Boglamarlc not defined

2.3.4 Giải pháp gớp phân nâng cao hiệu quả thực hiện an sinh xế hội ở nông thôn

đồng bằng sông HỖng, coi Error! Bookmark not defined

2.3.5 Giải pháp khắc phục ô nhiễm và bảo vệ môi trường nông thôn đẳng bằng

sông Hồng are RMTTOTE Boolanark not dcfincd

Kết luận Chương 2 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MUC BANG

Bảng 2.1: GDP binh quan dau nguti (USD) Exrert Bookmark not defined

Bang 2.2: Cơ cấu ngành trong GDP các tính, thành phố thuộc dồng bằng sông Héng TH te tees Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: SỐ trang trai phân theo dia phuong Errort Bookmark nol defined

Bang 2.4: Sé trang trai phan theo linh vue san xuat va phan theo dia phuongError!

Bookmark not defined

Bang 2.5: 1 18 hd nghéo qua cdc nam (1998-2013)Errar! Beokmark not defined

Bang 2.6 SỐ xã có trạny tế, số trạm y tế được xây đựng kiên cố, bán kiến cố chia theo vùng kinh tế - xã hội Exrort Bookmark not defined

Bang 2.7: Chỉ số phát triển cơn ngudi 2008 Error! Bookmark not defined

Bang 2.8: Phat triển giớ, Errort Bookmark not defined

Bang 2.8: Hiện trạng cấp nước hợp về sinh nông thôn giai doạn 2005-2010Errar!

Bookmark not defined

Bang 2.9: Tỷ số giới tỉnh của trẻ cm phân thco vingError! Bookmark not defined

Bang 2.10: Q nhiém asen & déng bing séng HéngKrror! Bookmark not defined.

MỞ ĐÂU

1 Tính cấp thiết của dé tai

Trong suốt quả trình tén tai va phát triển của mình, con người dựa vào tự nhiên để sinh tồn, đã và dang khai thác giới tự nhiên để đáp ứng nhu cầu cho cuộc

sống của mình Đĩ là cả một quá trình khai thác, sử đụng tự nhiên một cách thơ sư

đến khai thác tài nguyên thiên nhiên triệt để Nhưng sự phát triển của xã hội và của

con người ngảy cảng lớn, trình độ khoa học kỹ thuật cơng nghệ ngày cảng cao thì

cảng tỷ lê thuận với sự khai thác tải nguyên thiển nhiên một cách can kiệt, từ đĩ đã dẫn dến những hậu quả mả con người khơng thể lường trước được Lồi người phải đối mặt với những vẫn để xã hội, vẫn dé về mơi trường mà khơng một quốc

gia nào ĩ thể giải quyết được như: đĩi nghèo, bệnh tật, õ nhiễm mơi trường và

nhất lá biển đổi khí hậu Mặc dủ con người đã cĩ những biển pháp khai thác và tái

sử dụng tài nguyên hợp lý hơn nhưng hậu quả đã và đang để lại là rất lớn Nhìn lại

sự phát triển của minh, con người nhận thay rằng sự phát triển kinh tế chỉ dựa vào khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên, vả mọi biện pháp để nâng cao hiệu quả kinh tế đã làm cho sự phát triển kinh tế, sự phát triển xã hội và mỗi trường khơng, như ý muỗn cúa chủng ta mà luơn chứa dựng những yếu tỗ tiêm Ấn, và dang trỡ thành mỗi quan tầm hàng dầu như: khủng hoằng vả suy thoải kinh tế, mặt xã hội của dời sống con người khơng được đảm bảo, tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt và mơi trường ơ nhiễm nặng hay đĩ chính là sự phái triển khơng bền vững

Sự phát triển mạnh mẽ của tiến bộ khoa học kỹ thuật làm cho năng suit lao động ngày cảng cao, nên kinh tế thé giới phát triển nhưng lại luơn tiém ấn những

nguy cơ như khủng hộng kinh tế, suy thoải kinh tế khu vực và tồn cầu Sản xuất

cung vượt cầu nhưng nạn đĩi vẫn xảy ra ở nhiều nơi, một bộ phận người ngày cảng,

giàu lên nhưng bộ phận nghèo khổ vẫn khơng ngừng gia tăng Điều này cho thấy

sự phát triển của con người oịn chứa đựng nhiều yếu tổ bất hợp lý và khơng bền

ving,

Ngày nay cùng với sự phát triển của mình cơn người đã và đang khai thác

thế giới tự nhiên sâu rộng hơn để đáp ứng nhu vầu cho cuộc sống của mình Bằng

sự tiến bộ về khoa học kỹ thuật và công nghệ cơn người bất dầu có những biện pháp, cách thức khai thác thế giới tự nhiên một cách hợp lý hơn, nhưng điều đó cũng chưa giải quyết được những vẫn đề mà con người gặp phải Từ những khó

khăn thách thức mà mình dang phải dối mặt, cơn người phải nhận thức lại và cùng

nhau đưa ra một hướng phát triển mới để giải quyết được những vấn đề mà minh

dang gặp phải

Do vay, phát triển bên vững lả xu thể tất yêu trong tiến trình phát triển của

xã hội loài người, là yêu cầu oấp thiết đối với mọi nền kinh tế vả mỗi quốc giá trên thế giới, đặc biệt là những lĩnh vục sản xuất vật chất, sử dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên, liên quan đến bảo vệ môi trường

Thân thức được tầm quan trọng và bức thiết của vẫn dễ phát triển bền vững, ngay sau Tiên bá Rio năm 1992, Nhà nước ta di ban hành Zuật Bảo vệ môi nường

năm 1993 Sau đó đã hình thành một hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật và hệ

thống quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tiến nay, phát triển bền vững đã trở

thành đường lối, quan điểm, giải pháp của Đảng và Nhà nước ta

‘Trong Báo cáo của Han Chấp hành Irung ương Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần (hừ IX của Đáng dã thông qua Chiến lược phát triển phát triển kinh

tế - xã hội 2001-2010 của nước ta khẳng định: “Phát triển nhanh, hiệu quả và bền

vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hành tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ

môi trường” [16, tr 162] và “Phát triển kinh tế - xã hội gắn chặt với bảo vệ và cãi

thiện môi trưởng, bảo đảm sự hài hòa giữa môi trường thiên nhiên, giữ gin đa dạng

sinh học” [1ó, tr.163] Lai Đại hôi Dang lần thứ XI, quan điểm này cũng được tái

xã hội 2011-2020 đẻ là: “Phát

khẳng định trong Chiến lược phát triển kinh tỂ

triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững, phát triển bền vững 1a yêu cầu

xuyên suất trong Chiến lược” [17, tr 98] Trong đó, nội dung phát triển bền

vững nông nghiệp, nông thôn là một nội dung quan trọng trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam

Tước ta dang trên dường dỗi mới và xây dựng dất nước với mục tiêu năm

2020 cơ bán trở thành nước công nghiệp Với xuất phát điểm là một nền nông

nghiệp lúa nước cho nên hiện nay có khoảng 70% dân sé sinh sống ở nông thôn Nông thôn có một vai trò cực kỳ quan trọng, gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân ta Lịch sử phát triển kinh tế xã hội nước ta cho thây sự phát triển, tiến bộ, phồn vinh của đất nước không thể bỏ qua, tách rời sự phát triển của khu vực nông thên Vì vậy, phát triển nông thôn giàu mạnh và bền vững luôn được Đảng và Nhà nước ta đặt ở vị trí trọng Lâm trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Ngày nay, dưới tác động như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học công nghệ, xu thế hội nhập quốc tế, quá trinh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đi đôi với

nó lả quá trình đô thị hoá Các vùng nông thôn hiện nay đang phải đối mặt với việc

sử dụng lăng phí, kém hiệu quả các nguồn lực tự nhiên, xã hội, tải nguyên can kiệt,

ô nhiễm môi trường nghiém trong ảnh hướng Liêu cực dến sự phát triển, phổn thịnh

ở nông thôn lắm mắt ổn dinh xã hội Bởi ở nông thôn tính bên vững về sinh thải và

kinh tế cũng quan trọng như tính bền vững về xã hội trong quá trình phát triển Do

đó, sự phát triển bền vững nông thôn oó ý nghĩa đặc biệt quan trọng đổi với sự phát

triển bền vững ở nước ta hiện nay

Dằng bằng sông Hồng nằm ở vị trí trung tâm của cả nước, có điều kiện thuận lợi để phát triển Vùng nông thôn đồng bằng sông Hồng sau 30 năm đối mới

đã có một diện mạo phát triển hết sức mới mẽ Đời sống người dân nông thôn của

vùng đượo nâng cao và cao hơn các vùng khác trong cả nước Song trong sự phát

triển nâng thôn đồng bằng sông Hồng còn nhiều biểu hiện phát triển kém bổn vững

như chuyển đổi cơ cầu kinh tế kéo theo một bộ phận lao động thiểu việc lam, cuộc

sống không ốn định, phát triển kinh tế còn gây ô nhiễm môi trường; các vẫn để xã hội được quan tâm nhưng có nhiều nơi giải quyết thục hiện chưa hiệu quá, một số

tệ nạn diễn biển ngày cảng phức tạp, môi trường nông thén ngày càng gia tăng ö nhiễm, số vụ vi phạm pháp luật ngảy cảng nhiều và tính chất ngảy cảng nghiễm

trọng,

hư vậy, việc nghiên cứu về phát triển bền vững và phát triển bên vững nâng

thôn Việt Nam hiện nay là một yêu cầu cấp thiết Vì vậy, tôi chọn vấn đề “Phát tiễn

bén vững nông thôn ở đồng bằng sông Trằng hiện may” làm đề tài luận văn thạc sĩ cho chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan dến dễ tài

Nông thôn nói chung và phát triển bền vững nông thôn nói riêng là dếi tượng quan lâm nghiên cứu của các nhà khoa học, các nhà hoạch định chính sách nhằm mục tiều phát triển kinh Lế, văn hoá - xã hội và môi trường hiệu quả và bền vững nhất Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu vẻ phát triển bên vững

nông thôn như:

-_ Cuốn “Góp phẩn phát triển bền vững nông thôn Việt Nam”, của tác giả Nguyễn Xuân Thảo (2004), Nxb Chỉnh trị quốc gia Cuốn sách trình bày các giải

pháp cho những bức xúc của nông dân trong quá trình săn xuất, trong kinh tế, xã hội nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa - hiển đại hóa, đô thị hóa nông thôn,

phát triển bền vững nông - lâm - ngư nghiệp và đưa ra một số cơ chế và dự án xóa

đói giảm nghèo

- Cudn “Phái triễn nông thôn bền vững: NHững vần để lÿ luận và kinh nghiệm

thể giới”, của tắc giả Trần Ngọc Ngoạn (2008) Nxb Khoa hoc xã hội Cuốn sách tống

hợp những vẫn đề lý luận, những lý thuyết làm cơ sở đề phát triển nông thôn bên vững,

Giới thiệu một số kinh nghiệm của các nước trên thế piới trong việc img dung các phương pháp nhằm phát triển bên vững nông thôn

Cuén 'Hé thing trong phat triển nông nghiệp bằn vững”, của tác giã Trần Danh Thin

(2008), Nxb Nông nghiệp Cuỗn sách đã để cập đến khái niệm