Luận văn nhận thức của học sinh trường thpt nguyễn trường tộ tp vinh nghệ an và vấn Đề bạo lực học Đường

Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu nhận thức vẻ van dé bao lực học đường của học sinh trường, THPT Nguyễn Trường Tộ TP.Vinh-Kghệ An - Tùn hiểu mối quan hệ của nhận thức với thái độ và hà

BAT HOC QUOC GIA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYEN THI THUY DUNG

NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT

NGUYEN TRUONG TO (TP VINH — NGHE AN)

VE VAN DE BAO LUC HOC DUONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA TIỌC TÂM LÝ

TIẢ NỘI —2012

DAI HOC QUOC GIA HA NOT TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYÊN THỊ THUY DUNG

NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT

NGUYEN TRUONG TO (TP VINH — NGHE AN)

VE VAN DE BAO LUC HOC BUONG

LUẬN VAN THAC sI

Chuyên ngành: Tâm lý học

gười hướng dẫn khoa học: FG5.TS Phan Thị Mai Hương

Hà Nội —2012

LOLCAM DOAN

Tôi xin cam đoạn những kết qua dat duge trong nghién alsa nay hod toàn mới, không có sự sao chép của các nghiên cứu khác Các kết quả nghiên cửu khoa học trên chưa từng được công bẻ hay sử dụng trong bất kể hình thức nào

Lai cam đoan trên là đúng sự thật và Tôi xin chịu hoàn toàn trách niệm với lời nói của mình

Học viên

Dung

Lêi cm ¬n

Sau một thời gian làm việc tích cực và nghiêm túc, luận van “Nhan thie

của học sinh trường THỊPT Nguyễn Trường Tô (TP.Uinh- Nghệ „In) về vẫn đề

bao lye học đường" đã được hoàn thành Tôi xin bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phan Thị Mai Hương người đã nhiệt

ình, tâm huyết truyền lại cho tôi những mạch tr thức khoa học đông thời hướng din từng nội dung, phương pháp nghiên cứu đề luận văn được hoản thiện

Tôi cũng xin cảm ơn các thảy cô giáo khoa Tâm lý học Trường Dai học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội đã ân cần đạy đỗ và truyền đạt những trị thức quí báu trong suốt những năm qua, để tôi có thể hoàn thành tốt khoả học gũa mình

Mặc dù đã cổ gắng hết sức nhưng vi thời gian có hạn, trình độ, năng,

lực của bản thân còn nhiễu hạn chế nên để tải không tránh khỏi còn nhiễu thiểu sót Rất mong nhận được những lời góp ý của các thầy cô giáo khoa

Tâm lý bọc để được rút kinh nghiệm cho rhững lần nghiền cứu sau đạt kết quả tốt hơn

Tôi xin chân thành căm ơn!

Hà Nồi, ngày 29 tháng 02 năm 2012

Học viên

Ng.vỖn Thb Thiy Dung

DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT

Trung học cơ sở

World Health Organization (TS chức Y tế Thế giới)

MỤC LỤC

PHÂN MỞ ĐẦU HH H0 nhe g0 re ce 1

1 Lý do chọn để tải ¬— ,ÔỎ vol

6 Phương pháp nghiên cứu am vee

1.1 Tổng quan một số vẫn để nghiên cứu về bạo lực học đường 6 1,1,1, Một số công trình nghiên cứu về bạo lực học đường trên thể giới 6

1.1.2 Một số công trình nghiên cứu về bạo lực học đường ó Việt Nam 11

1.2 Khái niệm bạo lực học đường m 15

1.2.4 Hậu quả của BL.HĐ ¬ we BD 1.2.5 Cách phòng tránh BETTD Hee —

1.3.2 Đặc điểm tâm-vinh lý của học sinh lứa tuôi THPT 31

CHƯƠNG 2: TÔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU „37

2.1 Khái quát về địa bản nghiên cứu và khách thể nhiên cứu -.37

2.3.1 Phương pháp nghiên cửu tài liệu 39

2.3.2 Phương pháp điều tra bảng hỏi - 39

2.3.5 Phương pháp qHEN SÁT cán Hee eneeeieeeee 40 2.4 Tiến trình nghiên cứu 11 ST 000 tt xxx 41

2.5 Mô tả mẫu nghiên gửu ooccocccc set te wee AL

3.1 Nhận thức về khái niệm Bạo lực học học đường, 43

3.2 Nhận thức về gác lnh tluức Bạo lực học đường, AT

3.2.1 Nhận thức về hình thức Bao lực học đường về mặt thê chất 48 3.2.2 Nhận thức về hình thức Bạo lực học đường về tĩnh thân 51

3.3 Nhdn thie vé cde 1guyén nhận của Đạo lực học đường 58 3.3.1, Nguvén nhdn tir phia chi thé (ban thdn hoe sinh) we 55

3.3.2 Nguyên nhân từ nhường tác động khách quan bên ngoài đến hành

vị Hạo lực học đường của học sinh

3.4 Nhận thức về hậu quả của Bạo lựo học đường đối với học sinh 8O

3.5 Nhận thức về cách phòng tránh Bạo lực học đường 86

3.5.1 Nhận thức những cách phòng tránh từ phía học sinh 86 3.3.2, Nhận thức về vai trò của gia đình, nhà trường và xố hội đề bạn

chế bạo lực học đường

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PUAN MG DAU

1 Lý do chọn dé tai

Tỉnh trạng bạo lực học đường đã và đang bộc phát ở mức độ bảo động,

và rất cần được xã hội nhìn nhận như là một tệ nạn cân phải “chồng” Cỏ thê xem vẫn nạn bạo lực học đường sụt những “cơn sóng ngàm”, bởi đầu dỏ trong môi trường giáo dục lại dây lên những vụ việc học sinh gây hẳn, hành

rung lần nhau Những xô xát tưởng chừng như rất trẻ con ấy trong thời gian

gần đây đã trở thành một hiện tượng có khả năng lây lan rộng với mức độ ngày càng nghiêm lrọng,

Việc hàng nghìn vụ học sinh đánh nhau mốt năn vá tỉnh chất vụ việc ngày cảng nặng tính “côn đỏ” đã ảnh hưởng tới tàn lý và sức khoe, thậm chỉ

cả tính mạng, của hợc sinh Tại Hội tháo về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lỗi sống, phòng chồng tội phạm, bạo lực học đường do

Bộ GD&ĐT tổ chức cuối năm 2009, Ông Phùng Khắc Bình- Vụ trưởng Vụ

Công tác học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐÐT) cho biết: “Tình trạng học sinh phd thông bỏ học (có trường hop van đang đi học) sống lang thang, thông qua

Internet để kết thành băng nhóm sử dụng, ma tuý, gây ra nhiều vụ gây rỗi trật

tự xã hội, cướp tài săn có xu hướng tăng”

Bạo lục học đường không chỉ là những hiện tượng cá biệt mà giò đây

đã trở thành vẫn nạn của toàn xã hội Trên tắt cã các trường học đều xuất hiện bao lực học đường Tuy mức độ có khác nhau nhưng cả [ánh thị và nông thông, cá đồng bằng và miễn nủi các vụ liên quan đến bạo hực học đường đều gia ting ding kể

TTạc sinh lửa tuổi Phố thông trung học (16-18), luôn được gia đình, nhà trường và xã hội dành cho một sự quan tâm lớn, bởi các em chính là tương lái

nak na Le pe ee CÀ ayes của đất nước Trong bối cảnh văn hỏa-xã hội có nhiều thay đổi hiệu nay, cáo

em co diéu kién thuan loi dé hoc tap, vui choi nhumg déng thời cing chịu ảnh trưởng của rất nhiều yếu tổ đễ gây nên những hành vi sai lệch, phá vớ những,

giá tri dao đức và chuẩn mực xã hội

Đây là lửa tuổi bước đầu tiếp xúc đa dạng với thể giới xung quanh Các

em cỏ nhụ cầu cao trong khẳng, định bản thân và có xu hướng thiên về bạn bè

hon 1a cha mẹ Do vậy việc thiếu vắng sự quan tâm từ cha mẹ, hoàn cảnh gia

định không thuận lợi; sự lôi kéo, rũ rẻ từ nhóm bạn bè xấu, biện pháp giáo dục chưa hiệu quả của nhà trường và những ảnh hướng tiên cực khác từ môi trường xã hột Là rững nguyên nhận chủ yêu kim cho các em ed những biểu hiện tiêu cue trong bạo lực học đường như: xô xát, gay han, lang nhục

bạn bè , nghiêm trọng hơn có thẻ dẫn tới hành vi gây chết người TIậu quá là nhiều em bị truy tổ trước pháp luật và phải chịn trách nhiệm hình sự

Trong những từnn trở Tạ đây, các phương liệu thông tin đại chúng liêu tục có những bài viết phóng sự vẻ thực trạng học sinh Phổ thông trung học có

những biểu hiện sa sút tính thân, mở nhạt về ly tưởng, yêu kém về đạo đức Thực trạng bạo lực học đường tăng cá về số lượng lẫn tính chất nguy hiểm Ông Phùng Khắc Binh cho biết: “Thống kê từ 3S Sở GD&ĐT gửi về Bê từ

xrắm 2003 đến may có lới hơn 8.000 vụ học sinh tham gia danh ohau va bi xi

lý kỹ luật”

Mỗi thời kỳ trong đời sống con người, sự phát triển vẻ thê chất, tàm lý

và nhân cách có những quy luật riêng, Lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn phát

triển rất cao về thể chất và có những biến chuyển tâm lệ hết sức phúc tạp

Chỉnh yếu tố chưa hoàn thiện đó khiển cho các em trong lửa tuổi này thường

bị khủng hoảng về tâm lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sai lệch

Đi sâu vào nghiên cứu hành vị bạo lực học đường của học sinh là một

vẫn dé cấp bách và ngày cảng trở nên cấp thiết trong thời đại ngảy nay, khi

con người được coi là đông lực, là mục tiêu hàng đâu trong chiên lược phát

tk

triển của mỗi quốc gia Qua đỏ có thẻ thấy, giáo đục đạo đức cho thanh thiểu niên phải được đặt lên hàng đâu, nhằm giìp các em có được hiểu biết và cách

Tihửn nhận sâu sắc hơn về cuộc sống, nâng gao ý thức của cáo em trong how Tập và rèn luyện vì mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước tiền lên theo con

dường chủ nghĩa xã hội

Các cơ quan ngôn luận đã tốn không it giấy mực nhắc tới vẫn dé bao

lực học đường Một trong những nguyên nhân đẫn đến bạo lực học đường là yêu tổ nhận thức Việc phân tích nhận thức dẫn đến hành vi bạo lực học đường có y nghia quan trọng giúp chúng 1a có thể định hướng và đưa những,

giải pháp cy thé dé gop phan ngăn chặn triệt để hành v¡ bạo lực học đường

Với ý nghĩa đỏ, chứng tôi tiến hành nghiên cừu đẻ tài “Nhận thức của học sinh trường TTITPT Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinh-Nghệ An) về vẫn đề

bạp lực hục đường” Nhằm góp thêm tiếng nởi vào quá bình xây dựng một môi trường học đường lành mạnh

2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu nhận thức vẻ van dé bao lực học đường của học sinh trường,

THPT Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinh-Kghệ An)

- Tùn hiểu mối quan hệ của nhận thức với thái độ và hành vĩ của học

sinh đổi với bạo lực lọc đường, từ đó để xuất gác giải pháp nhằm ngăn chăn:

bạo lực học đường để hướng tới môi trường học đường lành mạnh, an toàn

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

* Nghiên cửu về mặt lý luận:

- Tim hiểu lịch sử nghiền cứa vấn để bạo lực học đường của học sinh lứa tuổi PTTH,

- Lâm rõ các khải niệm cơ bản cúa đẻ tài

+ Khái niệm nhận thức

+ Khái niệm Bạo lực học đường,

L Một số đặc điểm tâm-sinh lý của học sinh lửa tuổi PTTH

* Nghiên cứu thực tiễn:

- Khảo sát thực trạng nhận thức của học simlt trường THPT Nguyễn Trường Tô (TP Vinh-Nghệ An) về bạo lực học đường với các nội dung:

+ Khận thức vẻ khái miệm bạo lực học đường,

+ Mỗi quan hệ của nhận thức với thải độ và hành vị của học sinh đối

với bạo lực học đường,

- Dễ xuất một số kiến nghị nhằm ngăn chặn hiện tượng bạc lực học

đường cho học sinh trường THET Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinli-Nghệ An) về van dé bao lực học đường hiện nay

4 Đỗi tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Dối tượng nghiên cứu

Nhận thức của học sinh tường THPT Nguyễn Trường Tộ (TP Vinh-

Nghệ An) về bạo lực học đường,

4.3 Khách thê nghiên cứu

- 270 học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinh-Nghệ An),

* 90 học sinh lắp 10

“ 90 học sinh lớp 11 + 90 học sinh lớp 12

-3 Giáo viên: s 2 Giáo viên Chủ nhiệm

« 1 Giáo viên phụ trách giáo dục đạo đức học sinh.

§ Giả thuyết khoa học

Thận thức của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinh — Nghệ An) về bạo lực học đường còn đơn giản va thiểu hiểu biết, Mức độ nhận

thức vẻ các nội dụng của van dé bao lye học đường chữa sâu sắc, chưa năm

dược bản chất của: khái mệm, các hình thúc, các nguyên nhân, hậu quả và cách phòng tránh bạo lực học đường

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

PILAN NOI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Tng quan một số vẫn để nghiên cứu về bạu lực học đường

1.1.1 Một số công trình nghiên cứu về bạo lực học đường trên thể giới

Trong những năm gắn đây, thanh thiểu niên là mỗi quan tâm lớn của

các nhà nghiên cứu của nhiều ngành khoa học khác nhau, bởi đây là lửa tuổi đặc biệt trong sự phát triển nhân cách con người và có hành vị sai lệch chuẩn 1uực xố hội sỏ xu hưởng ngày cảng mg Từ nấm 1950 hở lại đây, cử Š năm Liên hợp quốc lại thảo luận vẻ các biện pháp phỏng ngừa tội phạm do tré vi thành niền gây ra [2; 3]

Qua khão sát các công trình nghiên cứu có thé chia theo cáo hướng nghiên cứu chính như sau

* Nghiên cứu về các nguyên nhân dẫn tới bạo lực học đường:

Nha tam lý học tội phạm Denvonga (Liên Xö cũ) cho biết: ánh hướng của nhóm bạn không chính thức tiêu cực đến hành vi phạm pháp của trẻ em

được thể hiện qua bổn điểm sau: một là, các nhóm tiêu cực là co sở hình

thành quan điểm và định hướng dẫn đến lành vì phạm pháp, hai là, bể vị

thành niên luận theo những quyết định của nhốm dủ bản thân có quan điểm riêng Sự phục tùng này lúc đầu có thể là hình thúc, nhưng dẫn dẫn có thể làm

thay đổi định hưởng bên trong; ba lá, việc tham gia vào nhỏm bạn tiêu cực có

tác dụng làm táng động cơ thục hiện tội phạm và lám cho cá nhân cảm thấy tỉnh thân trách nhiệm đối với hành vi của mình giảm đi, bốn là, nhỏm bạn tiêu

ete có wai ind quan trong trong việc loại trừ nối sợ hấi của các thành viên

trước sự phạt của pháp luật [6; 45]

Ngoài ra, còn có thể kế đến những công trình tiêu biểu khác về hảnh vị

bắt nạt học đường như “7iên hệ giữa thừa cân và bảo phì với các hành vĩ bắt

nat & tvé em tuéi di hoc” & Canada do Janssen va céng su tién hành năm 2004 Nghiên cửa đã cho thay mdi lién quan gitra nhimg trẻ em bị béo phi và nguy

sơ trở thành ram nhần của hành vì bắt rút học đường, hứng trễ em nảy bị bắt nạt nhiều hơn so với trẻ em có cân nặng bình thường Hành vị bắt nạt có thể là xiệc gọi hay trêu chọc hoặc đánh, đá, hoặc đẩy nạn nhân Hoặc thời gian xa hơn là công trình nghiên cứu do Nansel TR và công sự tiến hành năm 2001 với chủ đề “Hành vị bắt nại trong giới trễ Mỹ: Sự phổ biên và mỗi liên hệ với điều chính tâm lý xã hột" đã đưa ra kết luận: Tại Hoa Kì, sự phd bién trong hành vị bắt nạt giữa thanh thiểu niên là đảng kế, Những vấn đề về bất nạt là

những vẫn đề đáng được lưu tâm, cho cá các nghiên cửu trong tương lai va

can thiệp dự phòng

* Nghiên cứu về thực trạng bạo lực học đường:

Năm 2008 có mội cuộc khảo sát trêu quy mồ lớn của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) tại Mỹ có tên “Hiểu biết về bạo lực học đường” (Underdianding school vilolenee) Dây là một trung tâm lớn về lĩnh,

vực Y tế của Iloa Kỳ Dễ thực hiện nghiên cửu này, trung tâm đã sứ dụng,

phương pháp khảo sắt, trưng edu Ý kiến và phân tích tài liệu Trên cơ sở

những thông tín thu thập được, nghiên cứu mày đã chỉ ra được thực lạng quy

1nô bạo lực học đường diễn ra lại các trường phố thông bung hoe tong những, giai đoạn khác nhau ở Mỹ, trong đó dặc biệt là từ năm 2005-2007 Nghiên

cứu đã đưa ra những con số thông kê vẻ tỉnh trạng về môi trường học đường,

những hảnh vị đe đọa, những trường hợp bạo lực không gây tử vong và những trường hợp bạo lực gây tử vong,

Quá những cơn số này, Trung tâm dã đưa ra kết luận rằng tình trạng

bạo lực học đường tại Mỹ đang ngày càng gia tăng và mức độ nguy luểm, tính trảm trọng cứa nó ngày cảng cao Bên cạnh đó, nghiên cửu cỏn chỉ ra những,

nhân tổ nguy hại tới tội phạm bạo lực ở giới trẻ Dỏ chính là những nhân tế cỏ

tác động mạnh mẽ góp phần gây nên và làm tăng tỉnh trạng bạo lực học đường như nhân tổ cá nhân, các mối quan hệ thân cận va nhân tổ xã hội, công

đồng, Đông thời, nghiên cứu cũng phản tích những tác động trước mỗi và lâu dải của bạo lực học đường đến học sinh phổ thông trung học nói riêng và toàn

xa hoi néi chung

Từ đỏ, nghiên cứu để xuất những biện pháp nhằm phòng ngừa bạo lực

học đường cho toàn xã hội Có thể nói đây là một nghiên cửu hây và thiết thực, không chỉ đối với Mỹ mà còn đổi với các nước khác

Nam 2010, bảo cáo có lên “[Jndlerstumiing school violence” (Hiểu biết

về bạa lực học đường) của tổ chức Center for đisease control and preventien

(Trang lâm kiểm soát và phòng ngừa h lật) đã chỉ ra một thực trạng, đáng

báo động về bạo lực học đường ở Mỹ: Năm 2007, một cuộc khảo sát về các

thành vì có tỉnh chất đo dọa được tiến lành trên phạm vì toàn quốc về học sinh

từ lớp 9 đến lớp 12 cho thấy có 3,9% học sinh mang theo vủ khí (như súng,

dao, gây, dài cui ) tới trường trong vòng 30 ngày trước cuộc khảo sát, Có

7,8% hoc sinh bị đe dọa hoặc bị thương do những vũ khí mang đến trường,

trong vòng 12 tháng trước cuộc khảo sát, Có 12,49% học sinh là 1m nhận của

trận gây hẳn vẻ thẻ chất ở trường học trong vòng 12 tháng trước cuộc khảo sát

và uó 22,396 học sinh được người kháo mời, bản hoặc cho thuốc gầy nghiện ở trường học trong vỏng 12 tháng trước cuộc khảo sét, Năm 2006, có 29 trên

1000 hoe sinh là tội phạm học đường vẻ hành vì bạo lực trong đó có cả hiếp đâm, ăn cướp, đánh nhau Đến năm 2007, khoáng, 32% học sinh cho biết rằng,

ho d bi bat nat trong nam hec [23]

* Nehién cit vé cde hanh vi léch chudn dan téi bao luc bọc đường:

Ở các nước phương Tây có một số công trinh nghiên cứu về hành vị lệch chuẩn của học sinh, về tình trạng bắt nạt học đường tiêu biểu có thể kế

đến nhữmg nghiên cửu sau:

Ở Camada, hành vì sai lệch chuẩn mực xã hỏi đang trở thành nội vẫn

dễ đáng lo ngại của cả quốc gia và nội quan tâm bàng đầu của các nhà giáo

duc Qua kết quả khảo sát với 3700 học sinh ở độ tuổi từ 9-16 cho thay: 2/3

số trẻ em gái 9 trổi là nạn nhân của bạo lực học đường vá 89% muốn tự sát [2; 4]

Một công trình nghiên cứu của Glew GMi và các cộng sự tiển hảnh năm

2005 trên 3530 học sinh lớp ba, lớp bổn, lớp năm tại Mỹ với dé tai “Bat nat,

tâm by xd hội điều chỉnh và kết quả học tập ở trường tiểu học” với mục tiêu

xác định tỷ lệ bắt nạt trong trường tiểu học và mỗi liên quan của nỏ với nhà trường, thành tích học tập, hành động kệ luật, và cẽm giáo của bản thân: cảm

giác buồn, øu toàn, và phụ thuộc

Kết quá của nghiên cứu cho thấy 23% trẻ em được khảo sát đã từng,

tham gia bắt nạt, hoặc đã từng là kẽ bắt nạt, nạn nhân, hoặc cả hai Nạn nhân

và kẻ bắt nạt là nạn nhân có thành tích học tập thấp hon so với những người

ngoài cuộc Tải cả 3 nhòm niên trên đều có giác không an toan khủ ở trường học hơn so với những đứa trẻ ngoài cuộc Nạn nhân và kể bắt nạt nạn

nhân cho biết, họ cám thay ring họ không thuộc về trường học Họ thường, cảm thấy buồn bã nhiễu hơn với so với những đứa trẻ bình thưởng Những ké

at nat và nạn nhân của hành vi bắt nạt chủ yêu là nam giới

Tác giá đã đưa ra kết luận: Tỷ lệ bắt mạt thường xuyên của các học sinh

tiểu học là đăng kê Đồng thời, mỗi liên hệ giữa hành vị bắt nạt đã chỉ ra rằng đây là một vân để nghiêm trọng trường tiểu học Các nghiên cứu được trình

bày trong tài liệu nảy cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình giảng day chồng bạo lực dựa trên bằng chứng ở bậc tiểu học [22]

“Bat nat, bao hee va hanh vi ngụy hiểm ở học sinh trung học Nam Phí"

là tên một để tài nghiên sửa về bạo lực bọc đường được Lòng H và cộng sự

được tiên hành tại Anh năm 2007 Nghiên cửu nhằm kiểm tra tí lệ của hành vi

bat nat của 5074 học sinh vị thành niên đang học lớp # (tuổi trang bình 14.2

năm) và lớp L1 (tuổi trung bình 17.1 tuổi) ở 72 trường học ở Cape và Durban,

Nam Phi Làm rõ mối liên quan giữa những hành vi nảy với mức độ bạo lực

và các hành vi nguy hiểm ở thanh thiếu niên

Kết qua cho thấy: Hơn 1/3 (36.3%) sinh viên đã tham gia vào hành vì

bắt nạt 8.2% là kế bắt nạt, 19.3% là nạn nhân và 8.7% kế bắt nạt là nạn nhân

(những người di bắt nạt người khác và bị những người khác bất nạt) Nam

sinh viên dễ trở thành thủ phạm và nạn nhân của hành vi bắt nạt, bên cạnh đó,

các bạn trai trẻ tuổi dễ trở thành là nạn nhân của hành vi bắt nạt học đường, Bao lực và hành ví chống lại xã hội đã được tăng lèn trong hành vi bắt nạt Nghiên cứu cũng cho thấy kế bắt uạt là ram nhận thường thể biện hành vì bạo

lực, chống đổi xã hội và có những hành vi nguy hiểm hơn so với ké bat nat

Kẻ bắt nạt lả nạn nhân cỏ Ý định tử tự và hút thuốc nhiều hơn so với nạn nhân

Nghiên cứu cho rằng hành vỉ bắt nạt là một van đề khá phả biến của trễ Nam

Phú Hành vì bắt nạt cũng được xem nhừ là một chỉ báo của các bánh vì bạo:

lực, chống đối xã hội và hành vị nguy hiểm [5]

* Nghiên cứa về các hình thức của biếu hiện bạo lực học đường:

Công trình nghiên cứu của Wang.] và cộng sự năm 2009 được tiền

hành tại Mỹ với để tài: “Bốt nạt trường học trong thanh thiểu nién tai Hoa

Kỳ: thể chất, bằng lời nói, quan hệ, và trên Irternel” đã nghiều cửu 4 lảnh

thức của hành vì bắt nạt trong trường học ở nhỏm thánh thiểu niên Mỹ và mỗi

liên quan với các đặc điểm về mặt nhân học xã hội, hễ trợ cúa cha mẹ, và bạn

bề đã được khảo sát

Kết quả cua nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ vẻ hánh vi bắt nạt người

khác hoặc đã từng bị bắt nạt ở trường học it nhất một lần trong 2 thang gan

đây là 20.894 về mặt thê chật, 53.6% bằng lời mỏi, 31.4% về mặt xã hội, hoặu

13.6% về các trò chơi trên Internet Các bạn trai dính líu nhiễu hon vao bat

nạt thể chất hoặc bằng lời nói, trong khi các bạn gải thì bị dính liu nhiều hon đến các kiểu bắt nạt khác Các bạn nam cỏ xu hướng là người đi bắt nạt qua

10

mang, trong khi cáo bạn gái có xu hướng là nạn nhân của hiên tượng bat nat

đó Thanh thiểu niên ngudi My géc Phi đã tham gia bắt nạt nhiều hơn (về mặt

than thé, lời nởi, hay quá ruạng), nhưng lại ít trở thánh: ram nhân của những, bình thức bắt nạt (bằng lời nói hoặc quan hệ) Nghiên cửu cho thấy, sự hỗ trợ của cha rnẹ cỏ liên quan đền việc thanh thiếu niên it dính líu đến tất cả các

hành vi bắt nạt nêu trên Ngoài ra, việc thanh thiếu niên có nhiều bạn bè sẽ có

liên quan đến các hành vi bắt nạt nhiều hơn vả họ cũng ít bị bắt nạt hơn về những hình thức như thể chất, bằng lời nói, và quan hệ trù hình thúc bắt nạt qua mang

Từ kết quá nghiên cứu như trên, tác giá cũng đưa ra những kết luận quan trọng Dé là sự hỗ trợ của cha mẹ cỏ thể bảo vệ thanh thiểu niền khỏi tất

cả bản hímh thức bắt nạt Liên kết ban be theo kiểu kháo với bắt nạt truyền

théng va bat nat mang [22

Nhìn chưng, các nghiên cửu đã phan nao phản ánh được thực trạng bao

luc, bat nat hoc đường ở một số quốc gia trên thế giới, chí ra một số hình thức bạo lực, bắt nạt học đường điển bình, ảnh hướng của hành vị bạo lực, bắt nạt học đường đến tâm lý, thẻ chất của thanh thiếu miên, chỉ ra mội số yêu tố gép

phần gia tăng hay giảm thiên tink trang bao Tuc, bat nat hoe đường (mỗi quai

1.1.3 Một sỗ công trình nghiên cứu vỀ bạo lực học đường ở Việt Nam:

Thiện nay, mặc đủ tại Việt Xam, tình trạng bạo lực học đường được bảo

chỉ phản ánh khá nhiều nhưng chưa có nghiên cứu sâu về hành vi gây hắn của

thanh niền nỏi chung và mỗi trường học đường nói riêng,

Trong vòng 10 năm trở lại đây, có thể kể đến một số nghiên cứu nhỏ lễ,

các bái báo khoa học có liền quan đến vấn để gây hẳn trong phạm vi trưởng, học cúa học sinh đã được nhắc đến như Àđổ: vài hiện tượng tiêu cực trong

thanh niên Liệt Nam biện nay và công tác giáo đục vận động thanh niên (Lê

11

Ngoc Dưng, Hỗ Bá Thông, 2004), Bao lve vai tré em gái trong môi trường

trường học (Nguyễn Phương Tháo, Đặc Bích Thủy, Trân Thị Vân Anh,

2005) Tbm hiểu những hành vì sui lệch chuẩn mựo của học sinh PTTH Dân

Lập Đình Tiên Hoàng (Nguyễn Thị Phượng, 2006), Cách thức cha mẹ quan tâm đến con và hành vì lệch chuân của trẻ (Lưu Song Hà, 2008) [29]

* Nghiên cửu về các nguyên nhân dẫn tôi bạo lực học đường:

Dé tai “Nguyen nhân dẫn đến bạo lực học đường tại nường trưng hạc

cơ sẽ Lê Lai- Quận 8- Thành phô Hã Chí Minh nam 2009” do Lé Thi Héng Thắm, Tô Gia Kiên thực hiện Hai tác giả nghiên cửu về lĩnh vựơ Y lễ sông

cộng Ngluên cứu này được thực luện bằng phương, pháp nghiên cửu định

lượng (điều tra bằng bảng hỏi, áp dựng phương pháp chọn mẫu đa đạng và đồng nhất với mục địch kiểm tra chéo các thông tín của các đối tượng cung

cấp; nghiên cứu định tỉnh bao gồm phông vẫn sâu và thảo luận nhóm

Kết quả nghiên cửu thu được như sau: Các đổi tượng nghiên cứu đếu

cho rằng hành vị bạo lực học đường là những hành vì như kết băng nhóm hăm

he bạn bẻ, ăn hiếp người nhó hoặc yếu thế, có thể là hành vi trấn lột đỏ - tiên của bạn khác hoặc thâm chí có thế đo ghét nhau lâu ngày nên dẫn đến xô xát

đánh nhan hoặc đnh nhau có xữ đụng Hưng khí Đa số các đối tượng cho rằng,

đành vị chữi nhau và hành vì hiếp dâm không phải là bạo lực học đường, Đa

số các đối tượng nghiên cứu đều chơ rằng bạo lực học đường anh hướng đến

thể chất, tỉnh thản và xã hội của nạn nhan Déng thời, nghiên cứu cũng đã chỉ

Ta được mỗi quan hệ giữa các đặc tính cá nhân, xã hội, các môi quan hệ xã hội

và hoàn cảnh gia đình với thái độ của học sinh khi thấy hành vị bạo lực [4]

Mã Ngọc ThỂ với công trình nghiên cứu “Ảnh hưởng của nhóm bạn không chính thức đến hành vi phạm pháp của trẻ" (1998), đã nói lên sự nhữc

nhối của các nhà nghiên cứu và toản xã hội trước tỉnh trạng gia tầng hành vi phạm pháp của các em tuổi vị thành niên Qua nghiên cửa 100 học sinh ở

trường giáo đưỡng số 2- V26- Bộ công an, tác giả đã chỉ ra một số hành vi vỉ phạm pháp luật má cáo em đã thục hiện dưới sự tác động của bạn bè đó là: sử

dụng 1nà túy (7,894), đánh nhàn (19,896), gây rối hột tự nông công (12,594)

Tác còn khẳng định nhỏm bạn không chính thức đóng vai tro quan trong trong việc tác động tới nhận thúc, hành vi của trẻ làm cho trẻ phạm tội một cách từ thụ động tới tự giác (55%) Dôi với lửa tuổi 17-18 tình hính phạm pháp giãm xuống cẻn 17,5% đo sự nhận thức về bản thân mình ở lứa tuổi này

tốt hơn so với lứa tuếi thiểu niên [7]

TSNgludm Thi Phiển tiến hành nghiên cứu để tài “Ảnh hưởng của nhóm bạn bè tời hành ví lệch chuẩn của học sinh” trên 31 học sinh thiêu mãn

cá biệt tại trường TICS Thinh Quang (1á Nội), đã liệt kê những hánh vị lệch

chuẩn của nhóm học sinh này và chỉ ra những nguyên nhân đẫn đến các hành

vi đó Tác giả kết luận, hiện lượng bạn bè xấu rũ rê, lỗi kéo là một trong, những nguyễn nhân khá chủ yêu dẫn trẻ tới những hành vá lệch chuẩn [12]

Nguyễn Thị Iloa với công trình nghiên cứu "ảnh vì có vẫn để của trẻ

vị thành niên: những ảnh hướng của bố mẹ” cho thây: nhân cách và mỗi quan

hệ của bể mẹ có ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi cd van dé của trẻ vị thành

miêu Bên cạnh đỏ, láe giả đã chỉ ra rằng các ứng xử của hồ mẹ với cơn cất

đúng mực từ phía cha mẹ của các em [10]

* Nghiên cứu khảo sát về thựo trạng bạo lực học đường hiện nay:

Bài viết về "7hực trạng bạo lực học đường hiện nay” của T8 Phan Mai

Hương trong ký yêu hội tháo khoa học Quốc tê tháng 08/2009 về chú đề Nhu

cầu, định hướng và đạo tạo tâm lý học đường tại Việt Nam đã trinh bảy khảo

13

sát của tác giả về thực rạng bao lực học đường bằng phương pháp phân tich tải liêu và các số liệu thứ cấp được công bề trên điển đàn Nghiên cửu đưa ra

những vẫn đề trọng điểm như: Bạo lực học đường ngày một gia lỗng về số lượng và mớ rộng địa bàn; Bạo lực học đường ngày một nguy hiểm về mức

độ và tính chết bạo lực; Đi tượng gây bạo lực học đường ngày một đa dạng,

Đạo lực học đường ngày một đa dạng vẻ kiểu loại và phong phủ về biểu hiện,

Đạo lực học đường có thể bắt đầu từ những nguyên cở vỏ củng đơn giản [13]

Từ khảo sát này, tác giá đã đưa ra kết luận răng tỉnh trạng bạo lực học đường cần được nghiên cửu, tìm hiển sôu và gần sự góp tay của các chuyên

gia tâm lý học đường Tuy nhiên, bài viết của tác giá chưa để cập đến nguyên

nhân tâm lÿ của tỉnh trạng bạo lực học đường,

* Nghiên cứu về nhận thức của hoe sinh THPT dẫn tới bạo lực học đường:

Tiêu biểu là để tài nghiên cứu của Ông Thị Mai Thương (2008) vẻ

“Hanh vì bạo lực trong nữ sinh THPT" khảo sát trên 200 khách thể tại 2

trường TIIPT thuộc quận Dóng Da (1á Nội) đã đưa ra một số vấn để quan

trọng về thục trạng hành vi bạo lục trong nhóm nữ sinh THPT như mức độ

xảy ra hiện lượng bạo lực trong nhà trưởng, phương thức, công cụ, phương,

tiện liên hành hành vĩ bạo lực Đề lài nghiên cứu cũng tim hiểu nhận thức của học sinh vẻ hành vị bạo lực và nguyên nhân xuất hiện bạo lực Đồng thời,

nghiên cứu cũng chỉ ra một số yêu tổ tác động đến hành vi bạo lực của học sinh như sự thiếu quan tầm của cha mẹ, bạo hành gia đình, Ảnh hưởng của

phương tiện truyền thông đại chứng; Sức ép tâm lý và bắt mãn xã hội Từ

đố, đưa ra một số kết luận, kiến nghị nhằm giúp giảm thiểu, ngăn chặn lành

vi bạo lực trơng nhóm nữ sinh THPT [13]

Bai nghiên cứu: “Gây hấn học đường ở học sinh trung hạc phố thông” của Trân Thị Minh Dức, tác giả nghiên cứu về bạo lực học đường hay gây hắn

14

học đường đưới góc độ Tâm lý học Nghiên cứu này cũng áp dung các thương pháp nghiên cửu định tính như phân tích tai liệu, phỏng vẫn sâu, thảo Ian nhóm, phương pháp nghiền cửu định lượng là trưng câu ý kiến trên 771

học sinh phổ thông trung học ở 3 tính, thành phó là Hà Nội, Bắc Ninh, Thai

Bình

Trong dé tài nghiên cứu nảy, tác giả Trần Thị Minh Dức đi vào phân

tích hai nội dưng chỉnh: Nội dung thứ nhất là tỉnh trang gây hẳn ở học sinh

{trong đó có cả mức độ gây hẳn và bị gây hắn) Néi dung này còn được tác

giả phân tích dựa trên cơ sử về giới Nội dụng thứ lại là nhận thức của lọc

sinh vé hanh vi gay hẳn Tử đỏ, tác giá đã rút ra được những kết hận như sau:

Gây hẳn học đường là hiện tượng phố biển và ngày càng trỗ nên nguy hiểm, tỉnh trạng này có nguyên nhân tác động từ nhiều phia như bản thên học sinh, gia định, nhà trường, xã hội Học sinh nhận thức còn yến vẻ bân chất của gây

hân, nhiều học sinh đã không nhận biết được đầu là hành vi gây hân, do đó đã

khiến cho tình trạng bạo lực học đường điễn ra ngày cảng trâm trọng hơn

Nhà trường, gia đình và xã hội hiện vẫn chưa có biện pháp mang tình hệ Thống và tích cực nhằm hạn chế vẫn đề này [18; 42-52]

vạch ra thực trạng của

Nhìn chung, các nghiên cứu trên đây chủ

vấn đề bạo lực học đường ngày nay, nghiên cứu hành vi lệch chuẩn của thanh thiếu niên Tại Việt Nam những sự việc rất nhỏ nh chuyện bạn be bat nat

nhau, nói xấu , tùng tim đồn, tây chay hay cô lập bạm học còn chưa được tin

hội và giới ở người bị bắt nại và kế bắt nạL

tâm phần tích từ góc độ tâm lý

1.2 Khải niệm bạp lực học đường

1.21 Khải niệm

1.2.1.1 Khái niệm bạo lực

Theo WHO: “Đạa lực là viée de doa, dùng sức mạnh thé chdt hay

quyền lực dỗi với bản thân, người khảo hoặc đối với một nhóm người hay mội

cộng đẳng người mà gây ra hay làm lăng khả năng gây ra tin thong, tử vong, tốn bại về tâm I), ảnh hưởng đến sự phát triển”

Trong từ điển Tiếng Việt (2003) đưa ra khái tiệm: “Bẹo lực là sức mạnh dùng đễ trấn áp lật đỗ" Tuy nhiên không phải mọi hình thức bạo lực trong xã hội đều mang tỉnh chính trị hưởng vào việc lật đổ các đảng phái

chỉnh trị Người ta có thể đùng bạo lực để hành xử với nhau trong cuộc sống

tháng ngày vì rất nhiễu lý đo [19]

1.2.1.2 Khái niệm bạo lực bọc đường

Tạo lực học đường là hình thức khả phổ biển ở lứa tuổi vị thánh mên

trong môi trường giao duc Bạo lực học đường là bạo lực về tình thin, ngôn ngữ, thân thể có ý đổ giữa các học sinh trong và ngoài trường Cho dù là

những hành động thiếu tôn trọng hay giểu cợt đã lâm cho người bị hại cảm thay bài tiện cfmg được xem là bạo lực học đường,

Khải niệm về “bạo lực học đường” được Sở GD-ĐT Quảng Nam và

CA tỉnh phân tích dưới góc độ khoa học giáo đục: đó ià những hành ví xâm phạm cô chủ ý, có ý để, thường gây hậu quả nghiêm trọng và xảy ra trong phạm vi nhà trường Nếu nhàn từ gác độ lÂy học sinh làm trung tâm thì bạo lực học đường là sự xâm hại của học xinh đối với học xinh, sự xâm hại của học sinh đối với người bên ngoài nhà trường và ngược lại Bạo lựo xâm phạm đến sức khoẻ hoặc danh dự của người bị hại, hoặc xâm phạm dén tinh mang

và nhân phẩm của người bị hạt Bạo lực không chỉ xảy ra trong phạm vi nhà

trường mà nhiều khi xảy ra bền ngoài nhè trưởng [32]

Theo TS Trần Viết Lưu, bạo lực học đường là hệ thống xảu chuỗi lời mỏi, hành vì mang tỉnh miệt hủ, đe đoa, khủng bố người khác (thường xảy ra

giữa trỏ với trỏ, giữa thây với trỏ hoặc ngược lại), đề lại thương tích trên cơ thể, thậm chi dan đến tử vong, đặc biệt lả gây tốn thương đến tư tưởng, tỉnh cảm, tạo cú sốc về tâm sinh lý cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá

16

trình giáo dục trong nhà trường, cũng như đổi với những ai quan tâm tới sự nghiệp giáo đục [33]

Tiện may, các nhà nghiên cứu vẫn dé Bao lực học đường đang còn nhiều vướng mnắc và chưa cỏ sự thống nhất trong việc đưa ra một định nghĩa, khái niệm cụ thể mang tính khoa học lý luận Trong giới bạn nghiên cửu của

để tài này chúng tôi xin đưa ra một khái niệm vẻ Bao lực học đường như sau:

“Bao lực học đường 1à hành vì cỗ ý cũa học sinh hay/va gido viên diễn ra trong hay ngoài phạm vi nhà nường mà gây tẫu hại haặc có khả năng gây tẫn hại rễ thể chất, tuk thần, kinh tễ đỗi uới học xinh hay/va giáo viên khác"

1.22 CÁc hình thức bạo lực học đường

Có nhiều cách phân chia sác hình thức Bạo lực học đường, song với nghiên cứu uày tôi cho rằng có 3 hình thức BL.HĐ chính

- Bao lye vé mit tmh than:

Là loại hình bạo lực không sử dụng vũ lực, tác động lên tính than nan nhân, bao gồm:

| Mang chửi, làmh mạ, miệt thị

+ Bỏ rơi không quan tầm, cô lập, tránh giao tiếp với nạn nhận

+ Để nạn nhân hiện lo lẳng, trạng thái tính thần bất su, sống tong bầu không khí bị đe dọa hoặc bị lãng, mạ với những lời lẽ rnạt sắt

+ Bị xúc phạm khiến nạn nhân ngộ nhận, bị mất đi niềm tin váo chính ban thân mình, buộc họ phải tín rằng họ bị hành hạ như thế là đứng

+ Chup anh, quay phim cảnh lăng nhục nạn nhân phát tân trên Internet, trên điện thoại

Trong loại bạo lực này đáng chủ ý lả loại bạo hành ngôn ngữ

- Bao hte về mặt thể chất

La loai hinh bao lye cé str dung vii lye, tac 4éng trực tiếp lên thân thể

nan nhan, bao gdm:

+ Những hành vì ding ste manh bản thân để tấn công nạn nhân (đảm

đã, bạt tai, làm gãy xương, bằm dap )

+ Những hành vi dùng các loại vật dụng công cy dé danh dap gay tổn

thương về mặt cơ thê (roi, gậy, ghế gộc, lười lam )

-_ Bạo lực về mặt kinh tế

1à loại hình bạo lực cỏ sử dụng vũ lực hoặc khỏng sử đụng vũ lực, sử dụng ngôn ngữ tác động trực tiếp lên nạn nhậu để cướp đơại về vật chất, bao gồm:

+ Uy hiếp, cướp giật các đồ vật có giá trị (tiên, điện thoại, đồng hả ) + Bắt buộc “nộp phí” (tiên) hằng ngày (hay hằng tuần, hàng tháng )

2.3 Nguyên nhân của BLITD 1.2.3.1 Nguyên nhân từ phía cá nhân

Một điều không thể phú nhận là hảnh vị con người phú thuộc ở chỗ: cá

nhân đó là người như thể nào, động cơ, tình cảm, nhân cách của họ ra sao?

Khi nghiên cửu nguyên nhân của vấn dé bao lực học đường, việc tìm hiểu các

đấu điểm nhản cách oũa con người có ý nghĩa quan trọng bởi chính con người

mực đạo đức xã hội” Ở trường hợp nảy ca nhân hành động theo quan điểm

của mình vả cho răng mình đúng, không chịu thừa nhận cái sai Ví dụ: hành

hưng bạn bè được cơi là liều hiện gỗ bạo Tựơ học đường, nhưng nhiều em vấn

cổ tình vi phạm Cáo em cho rằng ở lứa tuổi minh điều đỏ là tất nhiên, nó thẻ

biện sự “trưởng thành”

- Cá nhân biết mình sai nhưng vẫn có tình vi phạm Trường hợp nay do

cá nhân không kiểm chế được băn thân, đông thời do cơ chế kiểm tra, xử phạt của xã hội lông léo, cả nhân có điều kiện vi phạm

Thứ hai: De tỉnh cách và các đặc điểm âm-sinh lý của các em

Bo la những kiểu phản ứng nhất định của mỗi cá nhân trước một sự vật

hiện tượng: ra quyết định nhanh hay chậm, thụ động hay chủ động, phụ thuộc hay độc lập Các đặc điểm tâm —sinh lý của học sinh là một trong những nhân

tổ ảnh hưởng tới hành vì lệch chuẩn (bạo lực học đường) ở các em Bén cạnh:

đỗ, các công trình nghiên cứu cũng cho thấy, dặc điễm nhân cách của chủ thể

lam cho hành động đi chéch chuẩn mực xã hội có thể lá những nét đặc thủ của

kinh nghiệm cả nhân đó; tỉnh công kich và tính kích động cao; lỏng ham muến thổ lễ và sự không kiểm chế trong việc thỏa mán chúng Củng thải độ

phủ nhận những giả trị chuẩn mực xã hội và quan riệm phú định về gác qua

Tê xã hội và giả tri xã hội thả những đặc điểm trên đây của nhân cách cũng, g0p phản làn cho chủ thẻ của nó có lựa chọn sai những con đường phì pháp

để đạt mục tiêu ngay cả khi có những con đường hợp phảp.[6; 38]

1.2.3.2 Nguyên nhân từ phía gia đình:

Gia đình là một trong những yếu tế quan trọng trong việc hình thành nhận cách của mỗi cá nhân, lá cái nổi nuôi dưỡng và cũng là nơi ảnh hưởng sâu sắc tới hành ví của cơn người Khi nghiên cứu các bạo lực học đường, đa

số các em cò vẫn đề về gìa đình

19

Các em bị tiêm nhiễm từ lỗi cư xử của những người lén trong gia đình Nhiéu hoe sinh có cha mẹ hoặc người thân là những người hành nghề tự do

trong xã hội và có cách mư xử không đúng chuận mực đạo đức Chính những thỏi quen ửng xứ hằng ngày của họ đã "vỏ tình” gieo váo dâu các em những, suy nạhủ không tốt, dẫn đến việc các em có lỗi cư xủ, hành vi không đúng với

bạn bè Nhiều em sống trong gia đình thường xuyên có các hành vi bạo lực

(cha mẹ suốt ngảy mắng chửi, đánh nhau, cha hoặc mẹ nghiện ngập ) nên ngay từ nhỏ đã tiêm nhiễm vào đời sống tỉnh thần các em tỉnh bạo lực, sẵn sang chong đối

Nhiéu em có gia đình ly tản, gia đình không có sự chấm sóc hoặc thiểu

hut sự chăm sóc của cha mẹ cững là nguyên nhân tạo cho các em sự hụt hãng,

khó khăn trong việc định hưởng nhân cach và thường có xu hướng bắt cần,

Tuuôn khẳng định, chỉ cần có cơ hội xấu là bộc phát và có hành vị hung tính,

đánh nhau

Gia đình còn nhận thức lệch lạc hoặc thiếu kiến thức về giáo dục cơn cái dẫn đến việc quan tâm chiều chuộng thái quá trong nuổi dạy con, định tướng giao duc con cai về đạo đức còn hạn chẻ

1.2.3.3 Nguyên nhân từ phía nhà trường:

Trơng nhà trường, mâu thuận hàng ngày cửa các em không lăn, chỉ là những xích mích nhó nhặt Nhưng các em đã quá đề cao “cái tôi” của mình nên chi can một vải lời nói qua lại là cả hai bên “nộ khí xung thiền” Do

những giả trị vật chất trong cuộc sống đang được dé cao va co phan được tên

vĩnh nên giới trẻ đang dan bi lang quên những giá trị văn hỏa và tỉnh thản, trong đó có đạo đức học đường,

Trong khi những giờ học giáo dục đạo đức, giáo đục giả trị sóng cho trẻ

em ở nhả trường hiện nay còn quá it Khưng xét cho củng thì chương trình

giáo dục bây giờ đã quả lỗi thời Vẫn chỉ là những lời rao giảng đạo đức lý

thuyết, thiếu tỉnh cập nhật nên không còn phù hợp với tỉnh hình xã hội, đời

sống vá tâm sinh lý học sinh Các bài học về giáo đục công đân cũng đang xa TỜi guộc sống thực tổ, ¡L đem lại những giá tri ou thé dé hoe sinh sor roi tir trong đó, chơ nên, các em đang thiểu dan kỹ nàng sống Giữa học sinh- giáo viên vẫn cỏ một khoảng cách và các em chưa đủ niềm tin để tâm tình, trò

chuyện cũng như bộc lộ những cảm xúc của minh Còn ngoài xã hội lại có rất nhiều văn để đang từng ngày tác động xâu đến giới trẻ (trong đỏ cỏ nên tâng, đạo đức và những giá trị về văn hóa), trang lúc tuổi đời các em còn quả nơn mới chưa định hướng đúng để có thể “mmiễn địch” được với tất cả Sự duếu quan tâm hoặc quan tâm chưa đúng mức cúa người lớn đã làm cho các em đi

sai đường, lạc lỗi và chắc chắn sẽ đẫn đến những hậu quả khôn hưởng

1.2.3.4 Nguyên nhân từ phía xổ hội:

Mặi hải của cơ chế thị hưởng cũng ảnh hướng không nhỏ tới hành vĩ

các em Không thể không nói đến vai trò của phìm ảnh và truyền thông đến tỉnh trạng bạo lực Các cánh bạo lục trên phữn với những pha hành động,

những pha đảm đá, tranh giảnh những hoàn cảnh trên phim dần trở thành

định hướng không tốt ở các em Các trò chơi game online hiện nay cũng ảnh Tưởng lớn tới việu hình thánh tính cách bạo lực ở các eràNhững khuôn một hiên hoạn, thốn mãn của các cìu khi đối diện với những cảnh rùng rợn Hong trò chơi Các game bạo lực này dang dan phả húy tâm hỗn va nhan cách các

em, biển các em thành những con người hung đữ và mắt đi những gia tri dao đức tốt đẹp của cơn người

Bền cạnh đỏ, còn có một số nguyên nhân khác như môi trường sống, bối cảnh kinh tế chính trvăn hóa xã lội Đều ảnh hưởng nhất định tới

những hành vỉ bạo lực học đường.

124 Liệu quã của BLUD

Bạo lực học đường để lại hậu quả rất nặng nẻ cả thể xác và đời sống

tỉnh thần của các em Nhiều trường hợp gó những dĩ chân và vận để sức khoẻ tam thân mãi vẻ sau khi đã trướng thành

* Ảnh hướng tới Tình thân, tỉnh cảm- xúc cảm:

Bao lực học đường tên hại sức khoẻ của nạn nhân là quá rõ, sự căng

thẳng, lo lắng suy nghĩ dẫn đến mắt ngủ thản kinh bị suy nhược và đau đón

do chan thương gây ra thì sự suy sụp vẻ sức khoẻ là lẽ đương nhiền Người gầy va bạo lực học đường tính cách cũng nữ lâm lý trở nên hung hận, câu

bán, các hình phạt đổi với hành ví bạo lực học đường cũng là một trong, những nguyên nhân đẩy các em đến việc thôi học, theo bạn bè xấu — là một

trong những nguy cơ trở thành tôi phạm

* Ảnh hưởng tới cơ thể (những tôn thương về ruặt thực thể)

Tạo lực học đường gây chân thương, giảm sức khỏe đổi với nạn nhân,

sây suy nhược thân kinh, âm trọng hơn bạo lực còn có thể gây tử vong cho nạn nhân cũng có thể là chỉnh người gây hành vị bạo lực học đường

1.23 Cách phòng tránh BLHĐ

* Từ phủa gia đình

Gia đình là tế bảo của xã hội, là trường học đầu tiên của mỗi can người,

việc giáo dục phỏng tránh BLHĐ ngay từ trong gia đình rất quan trọng dối với mỗi đứa trẻ

- Cha mẹ phải xây dựng hình ảnh tốt đẹp, là tâm gương cho con cái nơi

theo Đồng thời, quan tâm đúng 1uực, nghiêm khắc giáo dục khi con mắc lối,

tao điều kiện cho cơn gái có môi trường giải trí, giao lưu, tham gia các hoạt

động xã hội tích cực, lành mạnh

- Chủ mẹ gó những liễu Ù

giúp đỡ các em, không nên hả k

thân với cde cu

- Theo déi sát sao học sinh và kịp thời can thiệp khi phát hiện những, biểu hiện BI.HĐ Sự cứn thiệp có mức độ và phù hợp với đặc điểm từng học

sinh dé có tác dụng chân chỉnh thải độ các em ngay từ đầu

- Kip théi tuyên đương, nêu gương học sinh tốt trong học tập vẻ rên luyện đạo đức Khen thưởng những TIS có hành vì phòng tránh BÌ.HĐ PHát động cáo phong trảo Phòng tránh BLIID trong 113 TIIET

* Từ phía xã hội

- Cỏ sự nhìn nhận đứng mức của các cơ quan chức năng về nguyên

nhân BLHĐ ở HS THET về sự suy thoái đạo đức do các các hình thức phim ảnh, các tò chơi bạo lực trên TniereL đenn lại cho các em Đồng thời phải

có những chế tải xử phạt nghiệm minh déi với các hành vị BLIID

- Cỏ sự quản lý đối với các hình thức giải bí thông qua truyền hình phim anh, game online

- Tuyén trayén giáo duc nếp sống lành mạnh, an toan cho IIS TIIPT

với các hinh thức cụ thẻ tỉch cực như: phong trào bão vệ mỗi trường, giúp đỡ người nghèo

người phải nhận thức, hiểu biết, phản ánh hiện thực xung quanh va cả hiện

thực bản thân mình, trên cơ sở đó, cơn người tỏ thái độ, tình cảm vá hành

động

Trong quá trinh nhận thức thế giới, can người có thể đạt tới những rnức

độ khác nhan từ thấp đến cao, từ đơn giản dến phức tạp Mức độ thắp là nhận

thức cảm tính, đó là cảm giác, trí giác, trong đó cơn người nhận biết được những cải bên ngoài của sự vật hiện tượng đang trực tiếp tác đồng tới giác

quan của con người; mức độ cao hơn là nhận thức lý tỉnh, còn gọi là quả trình

tư duy, con người nắm được cói bản chất bên trong, những mỗi quan hệ có

tính qui luật, bán chất của sự vật hiện tượng Các quá trinh này bổ sung cho nhau, chỉ phối lẫn nhau trong củng một hoạt động nhận thức thống nhất của

sơn người [14, 117]

Từ điển Tàm lý học của Nguyễn Khắc Viên (chủ biện) định nghĩa

“Nhận thức là quả trình hoặc kết quả phân ¿nh và tải hiện hiện thực vào

trong te dụ, nhận biết và biểu biết thế giới khách quan” [8;, 256]

Dưới góc độ Tâm lý học, nhận thức là sự phản ánh những thuộc tính của sự vật hiện tượng trong mối quan hệ của chủng trong hiện thục khách

quan thông qua hoạt động thực liễn của cơn người Sống trong điều kiện tự

nhiên và môi đường xã hội đôi hỏi cơn người phải nhận thức được những qui luật của tự nhiên và các qui luật của xã hội để hoạt động nhằm cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội và cài tạo chính bản thân con người.[8; 256]

Tâm lý học xem nhận thức là một trong ba mặt cơ bản của đời sông

Tâm lý cơn người Nhận thức cỏ mối quan hệ với thải độ và thành vì Trong đó nhận thức vừa là cơ sở của thái độ đúng và cũng có những thất độ, hành vị

sai.bao gồm nhiều quả trình khác nhau, biểu hiện ở những mức độ

Nhận thức lá một hoạt động gẻm nhiều quá trình khác nhau, biểu hiện

ở những mức độ khác nhan và mang lại nhữmg sản phảm khác nhau về hiện

thực khách quan Khận thức bao gồm cáo quả trinh cảm giác, trí giác, trí nhó,

tư duy, tưởng tượng, Quá trình này phản ánh vá tải tạo lại hiện thực ở trong tư duy của son người Như vậy, quá trình nhậu thức được luểu là quả lrình tiếp cận, tiến gân đến chàn lý nhưng không bao giờ ngừng ở một trình dé nao vi không bao giờ năm hết được toàn bộ hiện thực Quá trình này diễn ra liên tục

và không bao giờ ngừng bởi hiện thực khách quan là vô cùng và luôn luôn

của quá trình nhận thức cho la liển biết và kiếm thức giúp cơn người ngày cảng tiếp cân hiện thực, tiếp cân chân lý Kiến thức là những hiểu biết của con

người về thế giới tự nhiên và xã hội, nhờ học tập trong nhà trường và tùng trải trong thực tế cuộc sống mà có Kiến thức của loái người là kết quả của quá

trình nhận thức Kiến thức phong phú, đa dạng vi no phản ánh đúng sự vật liệu tượng và các quan hệ có lính qui luật của tiện thực khách quan nhưng, cũng chứa đựng những hiểu biết nông căm không thậi chính xác

Nhận thức của con người luôn có tính đối tượng Đổi tượng phản ảnh nhận thức ở con người không chỉ là những thuộc tính của sự vật hiện tượng,

vốn có trong thể giới mả còn phản ánh những thuộc tính của sự vật hiện bượng

do con người sáng tạo ra trong quá tỉnh hoạt động nhận tức của rnình vào đối tượng bên trong và bên ngoài của cơn người, vào những vật cụ thể và những

vật trừu tượng

Tử đó, chúng tôi xây đựng khái niệm nhận thức vẻ bạo lực học đường, dưới góo độ Tâm lý học:

tụ o

Nhận thức về bạo lực học đường là sự biểu biết của chủ thể và nột

đụng khải mệm bạo lực học đường và có thể vận dụng những trí tuức đó vào giải quyết các mỗi quan hệ xung quanh và bày tô thái độ, điều chỉnh hành vị

tứng xử của mình

1.8.1.2 Cúc mức độ nhận thức

Căn cứ vào tính chất phản ánh, nhà Tâm lý học chia toàn bộ hoạt động, nhận thức thành nhiêu mức đô nhận thức khác nhau, từ thấp đến cao, từ đơn giãn đến phức tạp, từ nông đến sâu, từ hiểu biết chưa day đủ đến đầy đủ, từ nhận thức cảm tính đền nhậu thức lý tim

Mặc dù vậy nhận thức cảm tính có vai trò quan trọng trong đời sống tâm lý

cơn người, nó cung cáp nguyên liệu cho các hoại động tâm lý cấp cao

- Mức độ nhận thức lý tỉnh

Nhận thức lý tính phán ánh những thuộc tính bên trong, những mỗi liên

hệ bản chất của sự vật hiện tượng trong hiện thực khách quan mả con người chưa biết Nhận thức lý tính bao gồm 2 mức độ: tư duy, tưởng tượng,

Khác với nhận thức cảm tính, nhận thúc lý tính cỏ khá năng đi sâu vào

sự vật luện tượng nhằm vạch ra những fmộc tỉnh chúng, những mỗi quan hệ

có tính qui luật giữa chúng Chính nhờ phản ánh cải khái quát, cai qui luat ma nhận thức lý tính giúp con người không chí nhận thức thể giới mã còn có khá

năng cãi tạo thê giới Dến mức đô nhận thức lý tính, cơn người nhận thức thể

giới một cách giám tiếp — nhận thức bằng ngôn ngử Nhờ phương tiện ngôn ngữ và khả năng phản ảnh khả: quát, phân ánh gián tiếp thể giới mả cơn người

có khả năng vạch ra được các thuộc tính bản chất, ede mdr quan hd od tinh qui luật, dự đoán được chiều hướng phát triển và diễn biển của chúng dễ nhận thức và cải tạo chúng,

phiên cứu các mức độ nhận thức

B.S.Bloom - nhà sư phạm người Mỹ, năm 1956, ông và các đồng sự biên soạn tài liệu “Hệ phân loại các rnục tiêu Sư phạm, lĩnh vực nhận thức” B.SBloom đưa ra 3 khía cạnh đánh giả: nhận thức, thái độ, bánh vì Ông chia nhận thức thánh nhiều mức khác nhau, phản loại mục tiêu nhận thức ra 6 mức

độ từ thấp đến cao Mỗi mức độ đặc trưng cho hoại động trí tuệ

Mức 1: Biết — đưa vào trí nhớ và phục hỗi lại thông, tín củ củng một đối

tượng nhận thức, ghi nhớ, có thể nhắc lại các sự kiện, định nghĩa các khái niệm, nội dụng các định luật

Mức 2: /ểu - có thể thuyết mình, giải thích, chững minh những kiến thức đã lĩnh hội (phục hỏi ngữ nghĩa thông tin trong những đổi tượng khác nhau, thiết lập liên hệ ở những đối tượng khác nhau)

Mite 3: Van dựng — có Thể ap dụng kiến thức vào những tỉnh budng

tuổi, khắc với trong bài học (sử dựng các qui tắc, nguyên tắc, những phác đỗ

giải quyết một vẫn đề nào đề)

Mức 4: Phân tích — biết phân chia một toàn thể thành các bộ phận, một van đẻ lớn thành những vấn đề nhỏ hơn, làm sảng 16 những môi quan hệ giữa

các bộ phận (đẳng nhất những bộ phận tạo nên cải tổng thể, từ đỏ phân biệt đối tượng trong ý tưởng đỏ)

Mức 5: 7ổổng hợp - biết sắp xếp các bộ phận thành toản thể thống nhất, ghép các vân đẻ nhỏ thánh các vẫn để lớn hơn, tạo thánh một tổng thể mới liên kết tất cả các bộ phận tạo nên tổng thể

tỳ S

Mức 6: Danh giá — có thể nhận định, phán đoán vẻ giá trị, ý nphữa của mỗi kiến thức (tạo thành những phán đoán về số lượng cũng như chất lượng, thao tác tạo nên chất lượng, của lrỉ tuệ)

Trong để tài nảy, chủng tôi áp dụng kết hợp nội dung đánh giả của 'B.8.Bleom và chủa thành 3 rrức độ nhận thức, đó là: Biết — Hiểu — Vận dụng,

để đánh giá kết quá tác động của các yếu tổ xã hội (gia đình, nhà trường, mối

quan hệ bạn bè và các phương tiện thông tín đại chúng) tới nhận thức của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ (TP.Vinh-Nghệ An) về bạo lực học đường liệu may,

Sở dĩ chúng tôi chỉ chọn 3 mức độ nhận thức trong thang, đánh giả nhận thức của B.S.Blocm, đo:

- Ba mức độ đầu tiên trong thang đánh giá là 3 mức độ đơn giản và cần

thiết trong quá tình nhận thức cửa mỗi cả nhân Trong khả năng có hạn chúng, tôi chỉ có thể đánh giá ở 3 mức độ đỏ trong thang đánh giả Và đây cũng chỉ

là những bước đánh giá đầu tiên trong nhận thức của học sinh PTTII về bạo

lực học đường,

- Những kết quả nghiên cứu trong đẻ tài này chỉ mang tỉnh cơ sở tiền để

cho những nghiền cứu sâu hơn, cụ thể hơn về sau

1.8.1.4 Nhận thức về bạo lực học đường

Nhận thức của HS THPT về bạo lực học đường được biếu hiện qua 3

độ từ thấp đến cao (cầu trủo nhận thức của J.S.Bloom), được cụ thể hóa như sau:

Mức L: Biết

HS THPT biết về bạo lực học đường trong cuộc sống hiện nay thể liện

ớ việc nhận đạng được, biết được một số dâu hiệu cúa khái niệm bạo lực học đường nhưng chưa thật đúng, chưa thật đầy đủ; chỉ phân biệt được đặc điểm bên ngoài của khái niệm bạo lực học đường Chẳng hạn, nhận biết và phân

biệt được khái niêm bạo lực học đường với các khái niệm khác, tuy nhiên chưa hiểu được bản chất của khải niệm

Mức 2 ;iểu

H8 THPT hiểu vẻ khái niệm bạo lực học đường (hiểu được nội dung, của khái riệm): hiểu vẻ khái niệm bạo lực học đường là biểu hiện của việc

hiểu chưa đây đủ đến đầy đủ, từ chưa sâu sắc đến sâu sắc, từ nông đến sâu

khái niệm Hiểu được bản chất cũng như các đặc điểm, tính chất của khái niệm

Tiểu về khải mệm bạo lực học đường có nhiễu mức độ:

- Hiểu được ban chất của khái niệm một cách chung chúng (Ví dụ: bạo lực học đường là hành vi gây hân déi với người khác)

- Nêu được bản chất, nhưng chưa chỉ đứng các thuộc tính bản chất của khái niệm Do đó, đấn tới hiểu quá rộng hoặc quá hẹp khải niệm (bạo lực học đường chỉ xây ra ở học sinh nữínam),

- Liễu những dâu hiệu bán chất khải niệm bạo lực học đường, liền hệ với các khải mệm khác (như khái niệm hành ví gây hắn, khái niệm mâu thuẫn, xung đột ) để hiểu sâu sắc và chính xác hơn khái niệm Nắm được các biểu Tiện đa đạng, của khái riệm

hội (bạn bè, thây cô giáo)

Tiểu đổi tượng dựa rên tí thức và những tư tưởng kiêu định đã cỏ

trong, kinh nghiệm môi người, chính vì thế mức độ hiểu của mỗi người về bạo

lực học đường là khác nhau

Mức 3: Vận đựng

1S THPT vận đựng bạo lc học đường ở những điểm sau:

- Vận dụng hiểu biết về bạo lực học đường vào giải quyết các môi quan

hệ xã hội (mỗi quam hệ ong gia đình, mối quan hệ bạm bẻ )

- Vận dụng các nguồn tư liệu, các phương tiện thông tin đại chúng dé

có thêm những hiểu biết mới về bạo lực học đường

- Phê phán, bình luận, đảnh giả: biết vận dụng trị thức đã biết để làm

sảng tô các vướng mắc xung quanh khái niệm bạo lực học đường Khân biết được giá trị chuẩn mực cũng như hau quả của bạo hực học đường trong nhà trường luện nay

- Biểu hiện cao nhất của vận dụng khái miệm bạo lực học đường là điều khiển hành vi con người Con người biết vận dụng hiểu biết về bạo lực học

đường vào các mối quan hệ xã hội nhằm thay đổi hành vi của mình và của người khác

Trong quả trinh van dụng hiểu biết bạo lực học đường vào giải quyết

các vấn để trong cuộc sống, sơn người mới hiểu đây đủ ý nghĩa của khái mriệm bạo lực học đường, nhận biết được chỉnh xác bản chất của khái niệm Việc

vân đựng giúp cho con người phân biết được khái niệm bạo lực học đường với các khải tiệm kháo Trên cơ sở vặn dụng hiểu biết khái miệm vào giải

Nhin chung 3 mức độ nhận thức có liên quan chặt chế với nhau, ảnh tưởng qua lại lẫn nhau Nhận thức ỏ 118 THPT không đơn thuần là quá trình

30

tiếp nhận đơn giản những hiểu biết về khái niệm bạo lực học đường đã có mà

là quá trình hiểu và tư duy tích cực để vận đụng hiểu biết về khái niệm đó vào

giải quyết cáo vẫn để xã hội, làm thay đổi những biểu biết sa lâm tồn tại lâu trong tư tưởng của mỗi con người, đề hiểu đứng ban chất của khái niệm

1.32 Đặc điển tâm-sinh lý của học sinh lửa tuổi THPT

1.3.2.1 Dặc điểm sinh lý của học sinh THPT

So với lửa tuổi thiêu niên, sự phát triển của học sinh THPT đã đạt được

sự trưởng thành và én định hơn nhiều Ở lửa tuổi thiếu niên (11-13 tuổi), sự

Thái triển về mặt cơ thể diễn ra rãi ruạnh do xuất hiện hiểu tượng đây thị, làm

biển đổi sâu sắc về mặt tâm lý Đến giai đoạn nay, ở các em bất đâu thời ky tương đổi “êm â” về mặt sinh lý, đi đần tới sự hoàn chỉnh Diễu này thể hiện

như sức mạnh, sức bên, sức đèo dai được tăng cường

Thứ ba: Cơ bắp, sức lực phát triển mạnh Ở tuổi thiểu niên, sự phát

triển của hệ thống tim mach và các tuyến nổi tiết trong cơ thể hoạt động rất toa song tiểu sự đồng bộ, thường gây nên sự rối loạn của hệ tuần hoàn và của hoạt động thần kmh Vì thế các em hay xnệt mới, không có khả năng tập

trung lâu vào công việc và đễ bị ức chế hoặc bị kich động mạnh Đến thời kỷ này, các hiện tượng đó về cơ bản đã chấm đứt

31

Thứ te Thời kỳ trưởng thành về giới tính là giai đoạn “nam thanh nit

tú”, chấm đứt giai đoạn khủng hoảng của thời kỳ phat duc để chuyển sang

thời kỹ ôn định hơn, cân bằng hơn xét cả trên các loại động hưng phẩn, ức chế của hệ thân kinh cũng như các mặt phát triển khác của thể chất

Thứ năm: Sự phát triển của hệ thân kinh cỏ những thay đổi quan trọng,

do câu trúc bền trong của não phức tạp và các chức năng của não phát triển

Câu trúc của tế bảo bán câu đại não có những đặc điểm như trong câu trúc tế tảo não của người lớn Số lượng day thân kinh liền hợp tăng nhanh, liên két các phần khác nhau của vô não lại, Điền đó lạo tiên để sầu thiết cho sự phúc

tạp hóa hoạt động phân tích tổng hợp của vỏ bán câu đại não trong quả trình

hoc tap

Tuổi đầu thanh niên chiếm vị trí trung gian giữa trẻ em và người lớn

Cáo em không cou là trẻ em nữa má dang trở thành người lớn Đây là giải đoạn lửa tuổi mả con người cỏ những điều kiện thể chất thuận lợi để hoàn

thiện vẻ đẹp ngoại hình của mình, tạo điều kiện cho hoạt động học tập, lao

động, thể thao, nghệ thuật phát triển mạnh mẽ

3.2 Đặc điểm tâm lý của hoc sink THPT

"tuổi khúng hoảng”, “tuổi nổi loạn”, "tuổi bất trị”

những mẫu thuẫn, những khó khăn vẻ lứa tuổi, sự mắt cân bằng vẻ sinh lý, tâm lý dân dẫn qua đi, các em được phát triển bình thường và lành mạnh Nỏi

như Erick Brsson: “Đây ià giai đoạn người thanh niên trê đang hình thành,

thi sang lửa tuổi PTTH,

tìm kiểm cải bản sắc riêng có tình mục đích xã hội của mảnh” [21, 121]

Cũng giống như tuổi thiểu niên, đặc điểm nỗi bệt của học sinh lửa tuổi

PTTH là muôn vươn lên làm người lớn, được độc lập, tự do quyết dinh moi việc theo cách riêng của mình Tuy vậy, vị trí của các em cỏ tính chất không,

xác định Mặc đủ cáo em có vóc đáng người lớn, bởi người lớn quyết định nội dung và xu hưởng hoại động chính của họ Cáo em vẫn phụ thuộc vào cha mẹ

về vật chất và vẫn đến trường học tập theo sự chỉ đạo của người lớn Thể những các em thực sự mơng muốn được công nhận là minh đã lớn, đã trưởng, thánh và được tự quyết định những vấn đề liên quan dén bản thân mình

Chính vi lẽ đó, thanh miên sẽ phan ứng một cách trực tiếp hoặc ngâm ấn đối

với thải độ ứng xử của cha mẹ vá những người xung quanh vẻ “vị trì không xác định” của minh Một mắt, cha mẹ vả thầy cô giảo nhắc nhở các em đã là người lớn, đời hối các em phải có tính độc lập, ý thức trách ruệm và thái độ hợp lÿ , mặt khác lại đời hỏi các em phải thích ứng với cha mẹ vả giáo viền

Xuất phạt từ những lý do đó, thanh niên sẵn sàng phân ứng lại để đời hỏi sự tổn trọng, sự bình đẳng của người lớn trong cach đểi sử, đôi khi là sự lắm lì,

bắt mãn hoặc cãi vã

Ổ lửa tuổi này, quả trình phát triển tự ý thúc diễn ra sỏi nổi, manh rẽ

và có tính đặc thù riêng: cdc em có nhu cầu tim hiểu và đánh giá những đặc điểm tâm lý của mình theo quan điểm vẻ mục đích sống và hoải bão của mình Chính điểu nảy khiển các em quan tâm sâu sắc tới đời sống tâm lý,

phẩm chal nin cach va réing lực riêng, Nếu ở lửa tuổi thiểu niên, gắc em cô

thể hiểu rõ mình ở những phẩm chất nhận cách bộc lộ rõ nhự lòng yêu lao động, tỉnh cần cù, đăng cảm thì bước sang lửa tuổi nảy, từ những yêu cầu

của cuộc sống và hoạt động, địa vị mới mẽ trong tập thể, những mỗi quan hệ

mới mẻ xung quanh, buộc các em phải tự ý thức được đặc điểm nhân cách của minh và hiểu rõ được những phẩm chất phúc tạp, biểu hiện những quan hệ nhiều mặt của nhân cách: tmh thần trách nhiệm, lương tâm, lỏng tự trọng, lính cảm, nghĩa vụ Tuy nhiên, thanh niên mới lớn có sai lầm khi tự đánh giả

Các em thường cò xu hướng cường điệu trong khi tự đánh giả bắn thân mình

hoặc đánh giá thấp cái tích cục, tập trung phế phán cải tiêu cực; hoặc là đnáh

33