Luận văn nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm Ở trẻ từ 0 Đến 3 tuổi

Những kiến thức được tiếp nhận sẽ được trẻ ghi nhớ, theo thời gian những kiến thức nảy sẽ trở thành khả năng vận hành năng lực suy nghĩ, năng lực tư duy và năng lực sáng tạo ở trính độ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

QUÁCH NGUYÊN LHƯƠNG THƯƠNG

NHAN THUC VA HANH VI CUA CHA ME

VE GIAO DUC SOM O TRE TU 0-3 TUOT

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

QUÁCH NGUYÊN LHƯƠNG THƯƠNG

NHAN THUC VA HANH VI CUA CHA ME

VE GIAO DUC SOM O TRE TU 0-3 TUOT

Luan van Thac si chuyén ngành Tâm lý học

Ma sé: 61310401

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Trần Thị Minh Đức

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự

hướng dẫn của G8.T§ Trân Thị Minh Đức Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bổ trong bất kỳ một công trình

nao khác Nếu những thông tin tôi cung cấp không chính xác, tôi xm chịu hoàn

toàn trách nhiệm trước những cá nhân, tả chức có thầm quyền

Hà Nội, ngày 09 tháng 09 năm 2018

Tác giá luận văn

Quách Nguyễn Thương Thương

LOI CAM ON

Để hoàn thành luận văn này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy (cô) trong Khoa Tâm lý học - Trường Đại Học Khoa học Xã hội và Nhân văn

- Đại Học Quốc Gia Hà Nội đã tạo mại điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt

quá trinh học tập và thực hiện luận văn cao học

tĐặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn GŒ5.18 Trần Thị Minh Đức, người đã tận tỉnh đảnh nhiều thời gian quý báu để giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt

quá trình tiễn hành nghiên cứu và đóng góp những ý kiến quan trọng giúp đỡ

tôi hoàn thành luận văn cao học nảy

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến những người bạn và người thân trong gia đỉnh

tôi, những người đã ủng hộ tôi về mặt tình thần và lao moi điều kiện giúp Lôi

có thể hoàn thành luận văn của mỉnh

Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù đã rải cố gắng nhưng luận văn của tôi vẫn còn nhiễu thiểu sót, tôi kính mong nhận dược sự bổ sung, đóng góp ý kiến quý giá của các thầy (cô) giáo, các bạn đồng nghiệp vả độc giả để đề tài của tôi đượu hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 02 tháng 00năm 2018

Tọc viên

Quách Nguyễn Thương Thường

MUC LUC

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU - 6

1.1 Tống quan một số nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về giáo dục sớm và nhận thức, hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm 6 tré tir 0-3 tudi wl

1.2.1 Lý luận về giáo dục sớm - ssscctretrrrrrrirrrrrerea.20)

1.2.1.2 Đặc điểm của giáo dục sớm - - - .28

1.2.1.3 Các nội dung của hoạt động giáo dục sơm 30

1.2.2 Nhận thức và hành xi của cha re về giáo dục sớm ở trẻ tir 0-3 tuổi 33 1.2.2.1 Nhận thức của cha mẹ về giáo dục sớm ở trễ từ 0-3 tuổi eee BB 1.2.2.2 ITảnh vi của cha mẹ về giáo dục sớm 6 tré tty 0-3 tudi .38 1.3 Đặc điểm tâm lý trẻ từ 0-3 tuổ, ra.)

1.4 Các yếu tổ ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo dục sóm ở trễ từ 0-3 tuổi 0c nreerreirrirrearrrreaeeoeo.42

Chương 2 TÔ CIIỨC VÀ PHƯƠNG PIIÁP NGIIÊN CỨU 46 2.1 Tổ chức nghiên cứu

2.1.1 Vải nét về khách thể nghiên cửa - - - wn AG

2.2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu - - cee AD 2.2.1 Nôi dung nghiền cửu ceeeeereeeeeriiareoeero.TỔỶ

2.2.2 Các phương pháp nghiền cửu 82

2.2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu .89

2.2.2.2 Phương pháp điêu tra bằng bảng hỏi s0 esceeeereai 2

2.2.2.3 Phương pháp phỏng vân sâu " detente OO

3.1 Thực trạng nhận thức và hành vĩ của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3 tudi59

59

3.1.1.1 Hiểu biết của cha me về mục tiêu của giáo dục sớm Õ1 3.1.1 Thực trạng chưng nhận thức của cha me về giáo đục sớm ở trẻtừ 0-3 tuổi

3.1.1.2 Hiểu biết của cha mẹ về các nội dưng của giáo dục sớm .03

3.1.1.3 Hiểu biết của cha mẹ về nguyên tắc của giáo đục sớm

3.1.2 Thực trạng chưng hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi 67

3.1.2.1 Thực trang hành vi thực hành giáo đục sớm của cha me .608 3.1.2.2 Thực trạng hành vỉ thực hiện các nguyên tắc của giáo dục sỏm của cha rno 77

3.1.2.3 Thực trạng hành vi học tập và chia sẻ của cha mẹ về giáo dục sớm BÖ

3.1.3 Mỗi tương quan giữa nhận thức và hành vi giáo dục sớm ở trẻ 0-3 tuổi của

3.1.4 Sự khác biệt về nhận thức và hảnh vi pido duc sém ở trễ 0-3 tuổi giữa người

„84

hưởng đến nhận thức và hành vi của của cha mẹ về giáo dục 3.2 Một số yếu tô

3.2.2 Các yêu tố khách quan ảnh hướng đến nhận thức và hánh vi của cha mẹ về

TAI LIEU THAM KHAO

PHỤ LỤC

DANIIMUC BANG

Bang 2.3: Miức đánh giá nhận thức và hành vi, các yếu tổ ảnh hưởng, 55

Bang 3.1: Thực trạng chung nhận thức về giáo đục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổicủa

Bang 3.12: Hanh vi thực hiện các nguyên lắc của giáo dục sớm ở trẻ 0-3 tuổi

Bang 3.13: Ilảnh vi học tập và chia sẻ về giáo đục sớm cho trễ 0-3 tuổicủa

Bang 3.15: 8ự khác biệt về nhận thức vả hành vị giáo dục sớm cho trẻ 0-3

Bảng 3.16: Yếu tố chủ quan ảnh hưởng dến nhận thức vả hành vigiáo dục

Bang 3.17: Yếu tố khách quan ảnh hưởng đến nhận thức và hành vigido đục

DANII MUC CAC Cit! VIET TAT

MODAU

1 Ly do chon dé tai

Giáo dục trễ em luôn được gia đỉnh và xã hội dành sự quan tâm đặc biệt

nhằm mang dến những điều kiện tốt nhất, để trễ có thể phát triển một cách toàn diện cả về thể chất vả tâm lý Trong những năm qua, dưới sự phát triển

vượt bậc về kinh tế- xã hội, Việt Mam được hội nhập và giao lưu văn hoá -

giáo dục Những luỗng văn hoá mới, những tư tưởng giáo dục tiên bộ của các

nước có cơ hội phô biến vào nước ta Cha mẹ Việt cũng từ đó quan tâm tới

những phương pháp giáo dục da dang va cd nhiều kỳ vọng và sự đầu tư cho

con cái hơn long đó, các phương pháp giáo dục sớm cho trễ em ngay từ khi

ra đời đã được nghiên cứu và áp đụng thu hút sự chủ ý của những người làm

cha me

'lrên thế giới, vấn đề giáo dục sớm đang là vấn đề được nhiều quốc gia

quan lâm, đầu tư vả trở thành một cuộc cách mạng nguồn nhân lực chất lượng

cao Đặc biết, tại các nước có nên kinh tế trí thức, cuộc

ch mang nay đã trở

thành nền táng cơ bản của ngành giáo dục Riêng đối với những quốc gia

dang phat triển, gián dục sớm chính là chiến lược định hướng, đồng thời cũng,

lả mục tiêu: Biến gánh nặng dân số thành nguồn tải nguyễn trí tuệ vỗ hạn|22|

Trẻ em trong giai đoạn từ 0 đến 6 tuổi, đặc biệt là giai đoạn khỏi đầu

từ 0-3 tuổi, dược cho rằng có năng lực hấp thụ kiến thức mạnh mẽ nhất Ở

giai đoạn này, khả năng tiếp nhận và hấp thụ là vô cùng lớn Những kiến thức được tiếp nhận sẽ được trẻ ghi nhớ, theo thời gian những kiến thức

nảy sẽ trở thành khả năng vận hành năng lực suy nghĩ, năng lực tư duy và

năng lực sáng tạo ở trính độ cao[17].Giáo dục sớm cỏ ý nghĩa đặc biệt quan

trọng đối với sự trưởng thành của trẻ, đây là giai đoạn vàng để phát triển ui tuệ, hỉnh thành năng lực, tính cách và phẩm chât tốt đẹp của con người

Chính vi vậy, phong trào tự đạy con từ rất nhỏ được rất nhiều cha mẹ

Thưởng ứng, hình thành nên các nhóm dạy con, trac déi kinh nghiệm về tâm lý

và giáo dục sớm trên các trang mang xã hội thu hút hàng trắm ngàn người

tham gia.Điều này tạo nên cácdư luận xã hội trái chiều trong việc giáo đục

sớm cho trẻ Một là, không cần phải giáo đục sớm vì trẻ còn nhỏ, cử để

phát triển theo tự nhiên Hai là, cần phải giáo dục, kích hoạt và phát triển toàn diện cho trẻ từ sớm, làm nên móng cho quả trình hình thành và phát

triển nhân cách sau này cửa trẻ

Vi vay, vide nghiên cứu thực trạng nhận thức và hảnh vi của chä mẹ về

giáo dục sớm che trê có ý nghĩa quan trọng giúp chúng ta có thể định hướng

và đưa ra những kiến nghị cụ thể góp phần nâng cao nhận thức về giáo dục

sớm cho cha me một cách khoa học hơn Hiện nay chưa có nhiều nghiên cu

từ góc độ lâm lý- Xã hội- Giáo dục về giáo dục sớm cho trễ, đặc biết là

những nghiên cứu về nhận thức, hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm cho tré

từ 0-3 tuổi khá hiểm Với tư cách là người công tác trong lĩnh vựctâm lý giáo

dục, chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài “Nhận thức và hành ví của cha mẹ

về giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi” làm đề tài nghiên cứu cho luận vần tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng nhận thức và hành vi của cha me về giáo dục sớm ở

trẻ từ 0-3 tuôi Qua đó,để xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao nhận thức và

hành vị cho cha tr về giáo dục sớm cho trẻ

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối trợng nghiên cứu:

Thực trạng nhận thức và hảnh vi của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3

tuổi và những yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của họ

3.2 Khách thể nghiên cứu:

300 cha mẹ có con trong độ tuổi 0-3 tuổi, bao gồm 150 khách thể là người cha và 150 khách thể là người mẹ

4 Giả thuyết nghiên cứu

- Nhận thức của cha mẹ về giáo dục sớm ở mức độ khá cao và hành vi giáo dục sớm của cha mẹ ở mức độ khả

- Các yếu tố truyền thông vả sự chủ động sắp xếp thời gian của cha mẹ là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất tới nhận thức và hánh vi của cha mẹ về giáo dục sớm ở trễ từ 0-3 tuổi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nhiệm vụ nghiên cứu Ù luận

TIệ thống hóa cơ sở lý luận về nhận thức và hành vỉ của cha mẹ về giáo duc sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi và những yếu tổ tác động đến nhận thức vả hành vi

của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi

5.2 Nhiệm vụ nghiên cửu thực tiễn

Nghiên cứu thực trạng biểu hiện nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về khách thể và địa ban nghiên cứu

Trong điều kiện thời gian và kinh phí có hạn, để tải chỉ tiến hành nghiên

cứu 300 phụ huynh sống trên địa bàn TP IIà Nội Những cha mẹ đang có con

trong độ tuổi từ 0-3 tuổi và ho dén tham dự khoá đảo tạo nuôi day con tai

Công ty Cổ phần 1lotkids Việt Nam

7 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trung luận văn:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Thương pháp phóng vấn sâu

Thương pháp phân tích số liệu bằng thống kê toán học

8 Đáng góp mới của dễ tài

Giáo dục sớm là một vẫn đề còn khá mới và được các cha mẹ đón nhận

theo nhiều hướng khác nhau Những dễ tải nghiên cứu về nhận thức và hành vị của cha mẹ vỀ giáo đục sớm theo nghiên cứu của chúng tôi hầu như chưa có

Vì vậy, luận văn đã tổng quan được một số nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về gido dục sớm vả khải quát hóa được lý luận về nhận thức và hành vị về

giáo dục sớm của cha me ở trễ từ 0-3 tuổi Về nội dung thực tiễn, luận văn đã

chi ra được mi liên quan thuận giữa nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm chơ trẻ Oụ thể, giữa nhận thức vả hành vi của cha mẹ về giáo dục

sớm ở trê 0-3 tuổi có tương quan tương quan thuận chặt chế với nhau, đồng

thời luận văn xác định được những yếu tố tác động đến nhận thức vả hành vi

của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ 0-3 tuổi

Luận văn có thể được đùng như môi tải liệu cho nhà giáo dục va người nghiên cửu tham khảo Lừ góc dộ nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo dục sớm ở trẻ 0-3 tuôi

9 Đạo đức nghiên cứu

- Nghiên cửu nảy được thực hiện với sự ding ý trả lời phiếu hỏi của các

cha mẹ đến tham dự khoá đào tạo “Cha mẹ thông thái” tại Công ty Cô phần Hotkids Việt Nam

- Các thông tin đều được đảm bão an toàn vả bí mật

- Các cha mẹ đêu dược giải thích cụ thê về mục tiêu khảo sát

10 Hạn chế của đề tài

Giáo đục sớm vẫn cèn là vấn đề khá mới mẻ va có nhiều cách hiểu, nhiều ý

kiến trải chiều về quan niệm Mặt khác, trong quá trình tổng quan tải liệu chúng tôi nhận thay có nhiều phương pháp giáo dục sớm khác nhau Trong đó

có nhiều phương pháp được thực hành ở Việt Nam nhưng chúng tôi không tìm

được những nghiên cửu cụ thể về hiệu quả giáo dục khi áp dựng các phương

pháp nảy Do đỏ, việc đưa ra những khái niệm công cụ yêu cầu cần phải có

thêm những nghiên cứu có bằng chứng Việc đặt vẫn dé nghiên cứu khi còn tồn

tại các tranh cãi về quan điểm giáo đục như: Có nên giáo dục sớm cho trễ từ 0-

3 tuổi hay không? Giáo dục theo những phương pháp cụ thể nảo là hiệu quả? vv Iất cả những điều này vừa mang lại những cơ hộinhưng cũng khiến

chủng tôi gặp không ít những khó khăn trong quá trình nghiên cửu Tuy nhiên,

việc chỉ ra nhận thức và hành vi của những cha mẹ có xu hướng muốn piáo dục

sớm cho trẻ từ 0-3 tuổi và phân tích các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp các nhà tâm

lý giáo đục nhận diện được thực trạng hiện nay các chả mẹ có quan điểm và

hành vi gido dục trẻ như thế nào Da vay, két quả nghiên cứu có thể không

tránh khỏi những hạn chế Do mẫu nghiên cứu còn ít (300 người) và sự chủ

quan của người nghiên cứu khi lựa chọn một số phương pháp giáo dục sớm nảu

đó để đưa vào nghiên cứu mả không chọn những phương pháp giáo dục sớm

khác (Dù sự lựa chọn nảy đã dựa theo kinh nghiệm giáo dục sớm của cáo bậc

cha mẹ của Công ty Cé phần Hotkids Việt Nam)

Trong phân nảy, chúng tôi sẽ trình bảy một số nghiên cửu trên thể giới và

Việt NamvÈ giáo dục sớm Do những nghiền cứu oủa Việt Nam về giáo dục

sớm từ 0-3 Luỗi chưa nhiều và một số nghiên gứu của tác giả Việt Nam lại viết

nghiên cứu củng tác giả nước ngoài nên chúng tôi không chia thành hai mục

của ngước ngoài và Việt Nam Nhìn từ góc độ lịch sử, giáo dục sớm được ghi

nhận trong phương pháp giáo dục từ những triểu đại cỗ xưa ở các vương triểu châu Âu, châu Á Các vương tôn, vương tử đều được “văn ôn, võ luyện” từ khi

còn rất nhồ Điều này giúp họ có thể phát triển toàn diện để nối nghiệp vua cha.Trong cuốn sách “ði một người Do Thới day con làm giàu” có nhắc đến

kinh Koran, việc giáo đục sớm ở dân tộc Do Thái đã được họ tiến hành từ

hang nghin nim nay, phương pháp giáo dục như những lời khuyên cho cha mẹ

trong thời kỳ nuôi đưỡng can còn nhỏ|[ 18]

Thương phápgiáo dục sớm Karl Wilte (1819) được coi như nền móng cho những công trình sau này nghiên cứu về giảo dục sớm Phương pháp này được

ghi chép lại trong cudn The Education of Karl Witte (1914) Johann Teinrich Friedrich Karl Witte (1800-1883), ông là một học giả người Dức, lả sắn phẩm của phương pháp giáo dục mà cha ông đã từng bước áp đụng cho ông từ khi

côn rất nhỏ, trong dé dau tién 1a giáo dục về mặt ngôn ngữ Với quan điểm,

giáo dục trẻ phải Lừ buổi bình minh của nhận thức, giáo dục là phải tao được hứng thú cho cơn Kết quả là Karl Witte thông thạo 6 nguại ngữ từ khi lên 9

tuổi [11]

Cha của Karl Witte lý giải phương pháp giáo đục của mình như sau: “Mọi người nghĩ tôi giáo đục con theo phương châm đảo tạo học giả, hơn nữa côn

cho rằng tỗi muốn con trớ thành thần đông làm cả thế giới phải ngạc nhiên

Sự thật không phái vậy Tôi chỉ muốn con tôi phát triển toàn điện Tôi đã hứa

sẽ giúp con phát huy mọi khả năng sẵn có và tôi nỗ lực để con tôi lớn lên hoạt

bát, khóc mạnh, hạnh phúc”[Dẫn theo11, tr55J Phương pháp giáo dục Karl Witte nhấn mạnh đến yếu tố càng sớm cảng tốt, sự tác động của người dạy (cha mẹ) đến đứa trẻ phải từ sớm và không nhỗi nhét hay tạo áp lực cho đứa trễ Cha mẹ là người dầu tiên phải đặt niềm tin vào đứa trẻ của mình và luôn

luôn thực hành củng trễ, các hoạt động phải luôn lặp di lặp lại

Maria Montessori (1906) một nữ bác sỹ, nhà giáo dụccủa Ý, mở tường

học mang tính cách mạng sau nhiễu năm nghiên cứu về trị liệu tâm tâm lý và

giáo dục trẻ.Quan điểm giáo dục của Miaria Montessori cho rằng: “Tré nhỏ có

in đắt chúng ta tiến vào một

một loại sức mạnh bí ẩn, sức mạnh này có thể

tương lai tươi sang Nếu thật sự muốn đối mới thể giới nảy, giáo dục phải coi

phát triển tiềm năng của trễ là mục tiêu hàng đầu”[17, Tr5]

Thương pháp giáo đục Montossori đựa lrên việc quan sát các trẻ cm bị tổn

thương não bộ Bà nhận ra rằng dé có thể chữa lành những tổn thương não bộ

đó chỉ còn cách là tạo ra được một môi trường thuận lợi để não bộ phát triển

Ta dé, những đứa trẻ bị tốn thương não bộ được học tập trong một môi

trường giảu sự kích thích các giác quan với một hệ thống tài liệu và học cụ

phong phú, da dạng Các phương pháp má bả áp dụng cho thấy rất hiệu qua,

khi nhóm trẻ tiếp thu rất nhanh các kiến thức về ngôn ngữ vả những gi dang diễn ra xưng quanh va các em hoàn toàn có thể theo học ở những ngôi trường

bình thường Sau đó, bà dã dưa phương pháp của mỉnh ra dễ áp dung cho

những đứa trễ bình thường, những nhà tré đầu tiên được giảng dạy theo

phương pháp Montessori được hình thành Phương pháp Montessori da duge

áp dụng rộng rãi trên toàn thể giới và đã được cải biến rất nhiều để phủ hợp

với hiện tại.

Phuong phap Montessori duye x4y dựng theo phương châm giáo dục trẻ

là quá trình bồi dưỡng tiểm năng của trẻ (khơng phải chỉ dơn thuần truyền dat

kiến thức) trong giai đoạn mẫu chốt và quan trọng nhất từ 0-6 tuổi, trên cơ sở

trẻ được trải nghiệm và hoạt động độc lập, coi trọng sự phát triển tự nhiên của

trẻ, quan sát trẻ để dạy trẻ tốt hơn Đây là một điều hồn tồn khác sơ với các

phương pháp giáo dục trước đây, trong khi các phương pháp giáo dục luơn cố

nhào nặn trê trưởng thành theo mong muốn hay sự dịnh hướng của cha me,

điều này rất đễ đẫn sự khỏ chịu của trẻ và sinh ra hành động chống đối như cấu kinh, khỏc nbé, mẻ nheo ảnh hưởng đến tâm lý của trê Phương pháp

Montessori coi trong su “tự nhiên”, khơng gượng ép khiến trẻ câm thấy thoải

xnái và cĩ hứng thú với những điều mình đang làm

Tré từ 0-6 tuổi cĩ năng lực nhận thức khác hồn Lộn với người lớn,

chúng cĩ thể tiếp nhận thơng tin từ mơi trường xung quanh rất nhanh 'Tâm trí

tiếp nhận của trẻ trong 3 năm đầu đời gần như là vơ thức, 3 năm liếp theo là tiếp nhận cỏ y thức Tiếp nhận vơ thức ở 3 năm dầu giống như chụp ảnh,

những hình ảnh được tiếp nhận sẽ khắc sâu trơng não bộ và rất khĩ xố bỏ.Lý

luận về thời ki nhạy cảm cúa Maria Montossori chỉ ra rằng, giáo dục phải bắt dầu từ Ø tuổi và phải bắt dầu từ gia dình, cha mẹ là người thẫy dầu tiên là người cĩ trách nhiệm lớn nhất Nếu như cha mẹ chỉ đáp ứng những nhu cầu vật chất cho trẻ dược day dủ mà khơng dành thời gian theo sát, hỗ trợ vả trải

nghiệm cùng con thì cha mẹ chưa làm trịn bốn phận của mình Trong phương pháp giáo dục của minh, bà đặc biệt chủ tâm đến mơi trường của trẻ (tại g1a

dinh vả tại lớp học), sự sắp xếp, bài trí đồ vật, học liệu, giáo cụ dều cĩ

những quy định riêng sao cho thuận tiện vả phù hợp nhất cho sự phát triển

tâm lý của trẻ, khả năng tìm tỏi, Lự lập và khả nắng Lự thực hiện của trẻ[ 15]

"tác giả Glenn I3oman (1950) cùng một số cơng sự thành lập Viện Nghiên

cứu phát triển tiềm năng con người - gọi tắt là IAIIP (Mỹ) Ơng là người đi

tiên phong trong lĩnh vực phát triển trí tuệ cho trế em Xuất phát từ việc quan

sát, trị liệu cho những trẻ bị tốn thương não bộ, ban đầu chương trình căn thiệp được soạn tháo cho từng trễ, dựa trên tiến bộ mà mỗi trẽ dạt dược, cha

re khi về nhà cũng phải tuân thủ chương trình mới đều đặn hàng ngày trong

khoảng 6 tháng Chương trình rên luyện tại nhả cân bằng giữa mục tiêu vận động và mục tiểu rẻn luyện thể chất để đảm bảo các trẻ khoẻ mạnh hoàn thiện

chức năng, trong lúc đó là bỗ sung thêm chương trình dạy đọc sớm Kết quả

của những thực nghiệm cho thấy, mặc dủ trẻ bị tổn thương não bộ nhưng,

những trễ này có thể đọc và hiểu được những gi đã đọc nhanh hơn so với

những Irẻ bình thường cùng độ tuổi Tác giả đưa ra giả thuyết rằng, nếu như một môi trường đầy kích thích não bộ như thế có thể giúp những trẻ bị tốn thương não bộ có thể nhận thức, đọc, hiểu, làm toán thì không lý gì lại

không mang lại lợi ích tương tự với những trữ bình thưởng Một chương trình

được thiết kê công phu, có chủ đích sẽ mang đến cho trẻ sơ sinh những, điều

kiên khuyến khích phát triển tối đa[5]

Thương pháp Glenn Doman lập trung vào lửa tuổi sơ sinh, tir 0-1 tuổi

Ông cho rằng, việc bay liu nay chúng ta tin rằng những mốc phát triển trong

qua trình phát triển của trẻ sẽ tự nhiên đến là không đúng Bởi lẽ quả trình phat triển của trễ là sẵn phẩm của tổng hợp các kích thích từ môi trưởng sống,

Bộ não lớn lên nhờ hoạt động và có thể đẩy nhanh quá trình phát triển của não

bộ bằng cách tăng cường dé kích thích vào bắt cứ giai doan nảo trong dời,

nhưng sẽ hiệu quả nhất vào đúng thời điểm não bộ phát triển nhất là 6 năm

đầu đời, đặc biệt là năm đầu đời (0-1 tuổï)[4]

Điều quan trọng nhất mà phương pháp giáo dục sớm của Gilenn [)oman

mang lai dé chính là sự thay đổi nhận thức về khả năng của trẻ của các bậc

cha mẹ và những người làm giáo dục về giáo dục sớm Glenn Doman chính là người đặt nền móng đầu tiên cho xu hướng giáo dục con tại nhà, cha mẹ chính

là người thầy đầu tiên Phương pháp này giúp trê phát triển toàn diện: Thế

chất, trí thông minh, trí tuệ xúc cắm vá năng lực vượt qua nghịch cảnh, những

hành trang võ cùng cần thiết cho sự thành công và hạnh phúc trong suốt cuộc đời mỗi người |5]

điên cạnh đó, những nghiên cứu và ứng dụng về giáo dục sớm của nhả

gido duc Nhat BanMakoto Shichida mang nhiễu sự khác biệt Ông thành lập

Viên Giáo Dục trẻ em Shichida vào năm 1978 (Nhật Bản) sau đổi tên thành

Viện Giáo Duc Shichida (Nhat Ban) Phuong pháp Shichida nhắn mạnh đến

tầm quan trọng của mỗi quan hệ piữa cha mẹ và con cái cũng như ảnh hưởng,

của mỗi quan hệ đó đến sự phát triển não bộ Tác giả Shichida cho rằng mọi

trẻ em đều được sinh ra với những năng lực tiềm an đặc biệt Một số năng lực

có thế dễ dàng kích hoạt cho trẻ từ 0-3 tuổi như: Khả năng đa ngôn ngữ khả

năng trực giác và các giác quan của não phải ISP; các tài năng về âm nhạc và

nghệ thuật: cám xúc vả cáo nót lính cách tích cựo; năng lực chụp hình Ngày

nay, đã có hơn 400 cơ sở giáo dục của Shichida trên toàn nước Nhật Ban va

các nước khác như Singapore, Malaysia, Trung Quốc, Đài Loan, Thái Lan,

Indonesia, Ue, MY, Canada Những thành quả của ông dang giúp cho hàng

ngân các cha mẹ và trẻ em phát triển nền tảng cho những thảnh công trong

tương lai[12]

Tác giá người Trưng Quốc, Phùng Đức Toàn (2010) với nghiên cứu về

giáo dục sớm có tên là Phương Ản 0 tuổi (Công trình giáo dục un việt vả

phương án thực thị cho trẻ tử 0-6 tuổi) Nội dung chỉnh của nghiên cửu nhằm

dua các giải pháp giáo dục nhằm khai thác triệt để tiểm năng trí tuệ của con

người Phương án 0 tuổi chỉ ra rằng cần nhận thức lại tiềm năng của bào thai,

trẻ sơ sinh, trẻ mẫu giáo, dỗng thời giới thiệu một hệ thống lý luận cơ bản và

phương pháp để khai mở những tiém năng này Phương án 0 tuổi đưa ra

những hoạt động dạy trẻ Lử khi cón lá thai nhỉ (thai giáo) và tập trung vào giai

đoạn từ 0-6 tuỗi, giáo dục vui chơi trong cuộc sống, giáo dục học đường trong

sự hoạt bát, giáo đục tỉnh cẩm khoa học Điều quan trọng nhất lả niễm dam

mê huạt đông vả tìm hiểu tr thức của trè và sự kết hợp hải hỏa giữa kiến thức

10

với tình yêu thương Giáo due sém theo quan điểm của tác giả Phùng Đức Toàn là giáo dục tổ chất, bỗi dưỡng tiểm năng và nhân cách trẻ |22

Phương pháp Reggio Emila (1940) là phương pháp giáo dục nhân văn, gần

pỗi, nhẫn mạnh đến tầm quan trọng của giáo đục công dồng và sự tự tìm hiểu khám phá của trẻ em Ví dụ, khi trẻ trong lớp học tô ra thích thú với trò chơi

xây đựng thì giáo viên sẽ cung cấp thêm các thanh gỗ nhỏ với các màu sắc,

kiểu đáng khác nhau và các vật liệu khác nhằm giúp trẻ có vật liệu dễ phát triển

tiếp ý tưởng và sở thích sẵn có Trong khi trẻ đang say sưa khám phá thì giáo

viên sẽ đưa thêm các cơ hội dé học và làm quen với kỹ năng tính toán, giải

quyết vẫn đề và cã kỹ năng đọc viết trong dự án thực hành học tập, môi trường

đóng một vai trò quan trọng Mỗi trường được xem là một yếu tế giáo dục thử

ba, sau giáo viên và cha mọ Phần lớn các lớp học theo phương pháp này đều

có một xưởng chế tạo, nơi đó đầy ap các vật liệu như đất sét, màu vẽ, dụng cụ

viết và thiết kể Trẻ sẽ sử dụng những công cụ ấy để thế hiện ý tưởng của

chúng trong quả trinh học lập thực lẾ, giáo viên -cha mẹ -trẻ đóng vai trò như

những người hợp tác trong qua trinh học Thông thường, các tác giã khác ít để

ý đến vai trò của cha mẹ trong quá trình học của trễ, nhưng phương pháp Reggio Emila lai xem cha me như lả một yếu tổ hết sức quan trọng cho việc

học của trẻ Để xây dựng một cộng đẳng học tập cho trẻ, các trường theo

phương pháp nay thường xuyên tổ chức các sự kiện trong suốt năm học dễ kết

nỗi với phụ huynh của học sinh, ching hạn như các buổi thuyết giảng, hội thảo chia sẻ về cách chăm sóc và nuôi đạy trễ Ví đụ, nhiều phụ huynh thường hay

than phiền về việc ngủ của con không được tốt, nhà trưởng tổ chức một hội

thảo mời chuyên gia về chia sẻ cách hướng dẫn cha mẹ tạo giấc ngủ tốt cho trẻ

tại nhà [2] Như vậy, theo phương pháp Reggio Emila, rẻ em là người tự đề

xuất và tự khởi động việc tương tác với môi trường xung quanh Chính vì vậy,

xôi trường giáo dục phải hỗ trợ cho việc theo đuổi sở thích của chúng, nhưng

không phải là sao cũng được

11

Cuối thể ký 20, đầu thể ký 21 đánh dấu sự phát triển bủng nỗ các học liệu

giáo đục sớm của các cả nhân và công ty vẻ lĩnh vực giáo dục Nhá giáo đục

Robert C Titzer (1997) người Mỹ đưa ra bộ đĩa “Bé yêu biết đọc” dựa trên

những nghiên cửu của ông về năng lực học của trẻ sơ sinh Ông đã phát triển một phương pháp học đọc đa giác quan sinh động để kích hoạt sự phát triển

mic b4 cho trẻ Bộ đĩa của ông nhanh chóng được các cha mẹ khắp nơi trên

thể piới đón nhận và đã dược dịch ra nhiễu thứ tiếng _, như tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nhật và tiếng Viét[3]

Công Ly The 8oul Learimg tại Mỹ (2000) đã đưa ra bộ chương trình

‘Tweedlewink - Right Hrain Kids Bộ đĩa nảy được xây dựng dựa trên các lí

luận giáo đục của nhiều học giả khác nhau như Mfaria Montessori, Barbara MMoister Vilale, Coln Rosc, Glenn Doman, Makoto Shichida Mục tiêu của bộ

đĩa là phát triển những năng lực tiếp thu thông tin Š ạt, tốc độ cao của trẻ một

cách dé dang và thích thủ Công ty Brillkids của lIỗng Kông được thành lập

vào năm 2008 cũng dưa ra thị trường bộ học liệu dạy bé đọc, làm loán vả học

âm nhạc Bộ học liệu này được phát triển dựa trên nên tảng của khoa học

công nghệ thông tin Các chương trình nảy được cài lên máy tỉnh hoặc các

thiết bị diện tử để cho trẽ trực tiếp tương tác Bộ hoe doc va cua Brillkids có

sự kết hợp của phương pháp Glenn Doman, phương pháp học đa giác quan

của Tizer và một phần của phương pháp truyền thống Bộ học toán cũng dược

phát triển dựa trên phương pháp học toản thé dot cia Glenn Doman va phương pháp toán của Shichida [lién tai Brill:ids đã có mặt ở Việt Nam và

một số nước khác trên thể gidi[4]

Sau nhiều nim nghiên cứu với hơn một nghìn trẻ em, nhà tâm lý học

người Mỹ, Bejamin Bloom đã đưa ra kết luận rằng: “Nếu đến năm 17 tuổi, trí

tuệ của một con người có thế phát triém 100% thì vào năm 4 tuổi, trí tuệ của

trẻ đã đạt 50%, đến năm 8 tuổi phát triển tới §0%, năm 8 tuổi tới năm 17 tuổi chỉ phát triển thêm tối đa 20%” Makarenko, nha lam ly sư phạm nội tiếng

của Liên Xô giai đoạn những năm 60-70 của thế kỉ trước cho rằng: “Nên mỏng của pido dục dược xây dựng vững chắc tử trước 5 tuổi, nó chiểm 90%

cả quá trình giáo dục” Giáo đục sớm thúc đây sự phát triển của đại não ngày

cảng hoàn thiện, nó được tiến hành trong thời kỳ lý tưởng nhất dễ phát triển thể chất, trí tuệ, hình thành tính cách và phẩm chất tốt đẹp của con người Đây

cũng chính là nên tảng cơ sở dễ nuôi đưỡng con người, là xuất phát điểm và

tru thể cho việc phát triển ở piai doạn sau của cơn người Mục tiêu của giáo dục sớm không phải để nhồi nhét tri thức mà giáo dục phải góp phần kích hoạt được các năng lực thiên bẩm của trẻ, nhằm khai phá các tiềm năng và

khả năng phi thường trong những năm đầu đời của trẻ, nhằm hình thành các

nén ting tét dep cho cả đời người Để có năng lực thiêm bẩm chúng ta phải

ích thích cần thiết

cung cấp cho trở môi trường phát triển tốt với các về

cho sự phát triển Ngảy xưa, giáo dục tập trung vảo việc nuôi dưỡng những

con người tốt để có thể đóng góp cho gia đình, cho xã hội Ngảy nay, giáo dục

mới chỉ là để vượt qua các kỷ thi vả chỉ chủ trọng kha năng học tập ở

trường[ Dẫn theo, 22]

Tại Việt Nam, trong quả trình tổng hợp tải liệu, chúng tôi không tìm được

nhiều nghiên cửu về giáo đục sớm Vì vậy, trong phần nảy chúng tôi chỉ trình

bảymệt số nghiên cứu của tác giảmả chúng tôi tia được như sau:

Tại Việt Nam, giáo dục cho trẻ trước tuổi di học (6 tuổi) theo “Chương

trình Giáo đục mầm non” của Bộ Giáo duc va Dao tạo Mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non là giúp trễ em phát triển về thể chất, tỉnh cảm, trí tuệ,

thấm mỹ, hình thành những yếu tố dầu tiến của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em

vào lớp một, hình thánh và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý,

năng lực và phẩm chất mang tính nền tắng, những kỹ năng sống cần thiết, phủ hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẫn, đặt nên

tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suất đời m

13

Chương trình giáo dục mầm non của Bộ Giáo dục và đáo tạo chia thành

hai độ tuổi khác nhau trong quá trình phát triển của trẻ là

Chương trỉnh giáo dục nhà trẻ: Dành cho trể từ 3 tháng tuổi đến 3

tuổi trong dỏ nhấn mạnh phát triển hải hoà về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cám - xã hội và thẩm mĩ

Chương trình giáo dục mầm non: Dành cho tré em từ 3 đến 6 tuổi, cũng là

để phát triển hài hoà về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - xã

hội và thẩm mĩ và chuẩn bị cho trẻ vào học ở tiểu học Chương trình giáo đục

xâm non của Bộ Giáo đục và Đảo tạo đưa ra những phương pháp, nội dung,

phương tiện và hình thức tổ chức dạy học, hình thức triển khai hoạt động cụ thể với từng độ tuổi

Tác giá Trần Văn Tỉnh (2017) với nghiên cứu “Phương pháp giáo dục

sớm bằng hoạt động trải nghiệm thực tiễn đa trí tuệ (Phương pháp giáo dục

sớm Peami}” Nghiên cứu đưa ra một phương pháp giáo dục sớm dành cho trẻ

từ 0 - 6 udimang tén Poami Cơ sở của phương pháp này dựa trên những luận

điểm sau:

- Hoạt động là “yếu tố quyết định” giúp trễ phát triển thể chất, trí tuệ và nhân cách Năng lực của trẻ được hình thành, phát triển, đảnh gid bing hoạt

động vả thông qua hoạt động của chính trẻ

- Hoạt động trải nghiệm phủ hợp với độ tuổi piúp trẻ phát triển thể chất,

tri tuệ vả nhân cách một cách tự nhiên, kich hoạt não trẻ phát triển tối ưu

trong giai đoạn phát triển vàng 0 — 6 tuổi của não bộ

- Hoạt dộng trái nghiệm trong cuộc sống thực của trẻ dược "định hướng

giáo dục” kich thích đa giác quan của trễ, giúp trẻ phát triển đa trí tuệ (trí

thông minh, trí sáng tạo, trí tuệ cảm xúc, phái triển kĩ năng xã hội và khả năng,

vượt khó), hình thành các phẩm chất và năng lực thực tiễn

- Iloạt động trải nghiệm thực tiễn với trẻ mim non được tổ chức đưới hình

thức cáo “trỏ chới học tập”, chủ trọng đến cả quá trình hoạt động chứ không

14

chỉ đánh giá sản phẩm cuối củng của tré Các bài học được thiết kế thành các trỏ chơi và các cuộc trải nghiệm đầy lý thú piúp trẻ tư duy, tiếp thu một cách

tích cực và tự nhiên nhất Mỗi độ tuổi đêu có giáo án chỉ tiết theo từng ngày,

từng tháng dâm bảo sự phát triển toản diện của trẻ thco cấp độ từ thấp đến cao Đặc biệt là chương trình học có sự gắn kết liên hệ chặt chẽ với phụ huynh hàng ngày để theo đối quá trình phát triển của bé[21]

[ác giả Huỳnh Văn Sơn (2012) trong nghiên cứu “Giáo dục thai nhi

đưới góc nhìn tâm lý học” đã chỉ ra rằng giáo dục sớm là một trong những

6 tuổi, mang một ý nghĩa đặc biệt và có tác dựng phí thường đối với sự trưởng

thành của trẻ, Thực hiện tốt việc giáo dục sớm sẽ thúc đấy sự phát triển trí tuệ, hình thành tính cách và phẩm chất tốt đẹp của con người Công việc này không ai có thể thay thế được vai trỏ của người mẹ với sự hỗ trợ của người

cha củng các thành viền trong gia đỉnh[20]

1.1.7 Tổng quan một số nghiên cửu về nhận thức va hank vì của cha

ido duc sim cho tré em

hiểu nghiên cứu gần đây cho thấy cách chăm sóc nuôi đưỡng trẻ trong

giai đoạn đầu đời có ảnh hưởng sâu sắc đến việc hạn chế và mở rộng tiềm

năng về học tập, xã hộivà thể chất trong suốt cuộc đời của trẻ Các bằng

chứng khoa học cũng cho thây sự tương tác tích cực và mối quan hệ hỗ trợ, ổn

định với cha mẹ và những người chăm sóc gần gũi khác là những yếu tố quan

trọng đổi với rẻ để phát triển thành những người khoẻ mạnh về mặt thể chất,

tỉnh thần và xã hội Ngược lại, nêu trẻ tiếp xúc với hoàn cảnh thời thư du bat

lợi và độc hai, như bị bạo lực, nghẻo đói, bị lạm dụng, bị những ảnh hướng,

tiêu cực kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ, có thể đẫn đến

những tổn thương nghiêm trọng cắn trở sự thành ông trong học tập và các

15

vấn đề khác về hãnh vi và sức khóc lãm thần (Anda & Brown (2010), Héi đồng khoa học Quốc gia vi tré em dang phat trién(2007), Zero to Three

(2009)[Dẫn theo, 31, tr32]

Các nghiên cứu tiêu biểu về nhận thức, thái độ trong nuôi day cơn cái của các nhà nghiên cứu Mỹ được tổng kết trong cuốn: Các vấn đề về nuôi đạy con

cải và hỗ trợ cha mẹ có con từ 0-8 uỗï(2016) Nội dung của nghiên cửu rất

rộng, một trong số đó xoay quanh vẫn dễ xác định nhận thức, thái độ và hánh

vi có liên quan đến tương tác tích cực giữa cha mẹ và sự phát triển lành mạnh

của trễ em từ sơ sinh đến 8 tuổi Đánh giá nhận thức, thái độ và việc thực

hành những hoạt động liên quan chặt chẽ nhất đến sự phát triển khỏe mạnh

của trẻ Nghiên cứu chỉ ra rằng đặc trưng của gia đình là yếu tố chính quyết

địnhviộc nuôi dạy con cái Kiến thức, thái độ vá hành vi nuôi dạy con cái

được định hình bởi các yêu tố, bao gồm các đặc điểm của đứa trẻ (ví dụ giới

tính), trình độ học vẫn của cha me va hoan cảnh hiện tại (mức thu nhập ), dự

luận xã hội cụ thể là kỳ vọng từ những người khác (gia đình, bạn bẻ, người

thân), mạng xã hội; các hệ thông văn hóa mà gia đình sinh sống, Liên quan cụ thể đến nghiên cứu này, các yếu tổ anh hưởng đến kiến thức, thái độ và thực

hành nudi day con cải cũng bao pm các hỗ trợ sẵn có tronp cộng đồng dược

cung cấp bởi các tổ chức, cũng như các chỉnh sách ảnh hưởng đến tính hiệu

quã vả thực tế của các dịch vụ hỗ trợ |28|

Dé tai nghiên cứu củaHolland Suzanne Kate (2012),Nhận thức của cha

mẹ về tâm quan trọng của họạt động chơi đối với trẻ 0-3 tuổi tại Đại học

Victoria Wellington, khach thé 14 255 cha me tai New Zealand, cé con tit 0-3 tuổi, tham gia vào cuộc khảo sát trực tuyến ẩn danh đối với trò chơi có cầu

trúc (có tỗ chức) và không có cầu trúc ( chơi tự do) cho trẻ em dưới ba tuôi Kết quả của nghiên cứu chỉ ra, phần lớn các bậc cha mẹ nhận thức chơi không

có cầu trúc sẽ hỗ trợ cho sự phát triển sớm nhất và đo đó, cần cung cấp cho trẻ

em một lượng lớn thời gian hàng ngày để tham giá vào chơi tự do không có

16

cấu trúc Nghiên cửu cũng xác định rằng trong những hoạt déng ma hang tuần trẻ được tham gia thì chơi có cấu trúc (tổ chức) dược cha mẹ dánh giả

cao hơn; cha mẹ có độ tuỗi caokhông coi trọng việc chơi có cầu trúc như bố

rnẹ trẻ; cha mẹ có trình độ học vẫn đại học trở lên có nhận thức về chơi có cầu trúc tất hơn những cha mẹ có trình độ học vấn thấp hơn, thời gian sử dụng thiết bị điện tử được cho là phủ hợp hơn với đứa trễ lớn tuổi hơn Sự sắp xếp thời gian của cha mẹ trong việc dành thời gian dễ tổ chức hoạt động chơi với

trẻ có sự ảnh hưởng rất lớn tới mức độ hưởng ứng hoạt động chơi của trễ

Những kết quả này đưa ra vai trỏ của phụ huynh, giáo dục mam non, giáo dục

cha me tới sự phát triển và an sinh của trễ [27]

Trong nghiên cửu của Anderson K], Minke KM về Sự tham gia của cha

me trong giáo dục: Hưởng tới sự hiểu biết về quyết định của cha mẹ Nghiên

cứu chỉ ra sự tham gia của cha mẹtrong giáo dục gắn liền với kết quả tích cực

cho học sinh Dựa trên mô hình KV Iloover-Dempsey và LIM Sandler (19935, 1997) về quyết định của phụ huynh, các tác giá đã kiểm tra mối quan hệ giữa

4 yếu tố (xây dựng vai trỏ của cha mẹ, ý thức về hiệu quả của việc cha mẹ

tham gia vào giáo dục, kiến thức nền tắng của cha mẹ và nhận thức của cha

mẹ về những khuyến nghị của giáo viên)với sự tham gia của phụ huynh trong,

các hoạt động ở nhà và ở trường Các tác giả đã khảo sát phụ huynh của học

sinh tiểu học từ một khu vực đô thị Kết quá là, những lời khuyến nghị cụ thể

từ giáo viên có ảnh hưởng lớn nhất Ý thức của phụ huynh về hiệu quả và

mức độ hiểu biết ít ánh hưởng hơn dự đoán [24, tr311-323]

Barlow J, Smailagic N, Ferriter M, Bennett C, Jones H (2010) trong

nghiên cửu Các chương trình đào tạo phụ luạnh trên nhóm để điều chỉnh

cảm xúc và bành vị ở trẻ em từ sơ sinh đến 3 tuổi Nghiên cửu hiện tại được tủy quyền bởi Chính phủ Tiểu bang Victoria ở Úc để thiết kế và đánh giá một

can thiệp nuôi dạy con cái ngắn (smalltalk)) để tăng cường môi trường học

tập tại nhà của trẻ nhỏ từ oác gia đỉnh só hoàn cảnh khó khăn Dựa trên các tài

liệu phát triển vả áp dụng cách tiẾp cận tập trung vào gia đình dựa trên các thể

mạnh hiện có, chương trình tìm cách tăng cường tương tác chame-con (tương

tác đáp img dic trưng bởi sự nhạy cảm và ấm áp của cha mẹ) và xây đựng

môi trường gia đình phong phú về ngôn ngữ và độ tuổi thích hợp với hoạt

động chơi [25]

Trọng tâm của bài báo này là kết quả của can thiệp, qua hành vi nuôi đạy

con cái và diều kiện môi trường gia đình Irong mỗi lĩnh vực, phụ huynh

được thực hành các hoạt động học tập tại nhà và được đánh giá bởi chính

những phụ huynh đó sau năm tháng khi hoàn thành chương trình Kết quả đưa

ra gồm các biên pháp khác về hành vị nuôi dạy con cái (sự ấm áp và kích

thích do cha mẹ bảo cáo; tương tác trực tiếp giữa cha mẹ và con) và môi

trường gia đình (cầu trúc cúa gia đỉnh väsự thông nhất trong quan điểm nuôi

day con cai)[25]

Nghiên cứu cia Belcher IIM, Watkins K, Johnson E, Ialongo N (2007) vé

Khởi dầu sớm: Các yếu tÖ liên quan dễn kiến thức của cha me vé sw phải

triển của trẻ, hành vi và căng thẳng trong nuôi day con cái trên NHA, một

tạp chí nghiên cứu để thực hành cho lĩnh vực can thiệp sớm (2007) Nghiên

cứu này chí ra, thời thơ ấu là bước quan trọng nhất trong suốt cuộc dời Kiến

thức của người mẹ là một trong những nội dung quan trong của sự phát triển

của trẻ Mục tiêu của nghiễn cửu nảy là xác dịnh nhận thức của cha mẹ Tran

về khái niệm va tim quan trọng của sự phát triển những năm đầu đời của trẻ Theo kết quả của nghiên cứu này, nhận thức của cha mẹ vẻ sự phát triển đầu

đời của trẻ bị ảnh hưởng bởi bến yếu tố sau: sự chia sé thông tin từ người

thân, sách báo và các tài liệu, công nghệ thông tin (truy cập internet) và truyền thông, Trong số đó, sự chia sẻ từ người thân đã được công nhận là có

vai trỏ có ảnh hưởng nhất, sau đó là ảnh hưởng từ truyền thông vả công nghệ

thông tin Một nửa số người tham gia không coi sách như một nguẫn kiến

thức tốt về sự phát triển của trẻ em bởi vì phần lớn họ không quả quan tâm

18

đến việc đọc, đọc sách là tốn thời gian, cỏ một vài cuốn sách về phát triển của trẻ với cách viết dơn giấn bằng tiếng Farsi và tất cả cáo sách dã dịch không đáng tin cậy.Về vai trò của truyền thông về sức khỏe, Alimahdi Et Al tién

hành một nghiên cửu vào năm 2015 tại tỉnh Kharasan Razavi của lran Kết

quả nghiên cứu của hợ cho thấy rằng những người ở tỉnh này xem chương,

trình sức khỏe của trẻ em là một trong những mục quan trọng nhất cân được

theo đối trên các phương tiện truyền thöng[26, trõ-19]

Nghiên ctu Anh hưởng của mỗi quan hệ cha-con đổi với sự phát triển của

trẻ sơ sinh của Rempel, Lynn À Rempel, John K.,Khuc, Toan Nang,Vui, Le

Thi (2017) qua việc kiếm tra mức độ mà người cha có thể được dạy và

khuyến khích phát triển các mối quan hệ tích cực với con cái của họ, đặc biệt

là trong giai đoạn trừng nước và ánh hưởng của sự oan thiệp của người pha

đối với sự phát triển của trễ sơ sinh Miệt can thiệp tập trung nhiều mặt đã

được sử dụng để hỗ trợ người cha ở Việt Nam tham gia trực tiếp vả gián tiếp

dap ứng với con của họ và làm việc cùng với người mẹ như là một phần của

một nhóm làm cha mẹ Các cặp vợ chồng từ 13 xã ở một huyện nông thôn va

ngoại thành được mời vào nhóm can thiệp Những người cha nhận được tư

vấn nhóm và cá nhân trước và sau khi vợ của mình sinh Các cặp vợ chang tir

12xã tương đương trong một huyện không liền kề được tuyển vào nhóm đối

chứng Các phụ huynh đã hoàn thành bang cầu hỏi tại buổi tuyển sinh trước

vả sau sinh 1, 4, và 9 tháng Các bậc cha mẹ được can thiệp thể hiện sự gia tăng kiến thức và thái độ về mối quan hé cha me-con Ca cha va me đều báo

cáo rằng những người cha khi tham gia vào hoạt động phát triển tỉnh cảm,

chăm sóc và chơi đùa trong những tháng đầu đời của con, họ cảm thấy gắn bó

hơn ngay từ khi sinh ra Đánh giá phát triển 9 tháng cho thấy những đứa trẻ

được can thiệp có sự phát triển tốt về nhận thức, ngôn ngữ và phát triển cá

nhân/xã hội Nghiên cứu nảy chứng minh rằng người cha có thể được đạy để

tương tác nhạy cắm hơn, có rách nhiệm và hiệu quả hơn với lrõ sơ sinh Sự

19

tương tác gia Uĩng và sự gắn bỏ tỉnh cảm của họ dường như đặt nền móng cho

sự phát triển của trẻ sơ smh|29,tr 1844-1858 |

Nhu vay, có thể thấy rằng những nghiên cứu đã đưa ra được vai trò và ảnh

hhưởngquan trọng của cha mẹ đối với việc giáo đục con cái, đặc biệt là trong giai đoạn thơ ấu Các nghiên cứu cũng chỉ ra được nhận thức và hảnh vi của

cha mẹ đối với việc giáo dục thời kì đầu cho con sẽ ảnh hưởng đến sự phát

triển của trẻ sau nảy

Cé thể nói, những nghiên cứu tiếp cận đưới góc độ tâm lý gido dục phân tích tác động của nhận thức đến hành vi thực hành và tìm ra những yếu tễ ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của cha mẹ về giáo đục sớm ở trẻ từ 0-

3 tuổi còn khiêm tốn Vi vậy chủng tôi cho rằng việc điều tra làm 13 thực

trạng nhận thức và hảnh vị giáo dục sớm gúa cha mọ và Lm ra cáo yêu Lễ ánh

hướng đến nhận thức và hành vi từ đó góp phần nâng cao hiểu biết và thực

hành của cha mẹ nhằm giáo dục toàn diện cho trẻ trong thời kì đầu là điều cần thiết nên làm

1.2 Lý luận về giáo dục sớm và nhận thức, hành vi của cha mẹ về

giáo dục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi

1.2.1 L luận về giáo dục sám

1.3.1.1 Khải niệm giáo dục sớm

Trước khi trình bảy lý luận nghiên cửu về giáo dục sớm, luận văn diểm

qua khái niệm về giáo đục Giáo dục là hoạt động truyền thụ và lĩnh hội kinh

nghiệm lịch sử — xã hội từ thế hệ trước cho thế hệ sau nhằm chuẩn bị cho thế

hệ sau tham gia lao dộng sản xuất và dời sống xã hội Nhờ lĩnh hội dược

những linh nghiệm xã hội mả nhân cách của mỗi người được phát triển đầy

đủ hơn, những nhu cầu vả năng lực của họ phong phú đa dạng hơn, những sức

mạnh tỉnh thần và sức mạnh thế chất của họ tăng thêm Có thể nói:“Giáo đục

là quá trình hình thành cho người được giáo dục lý tưởng, động cơ, tỉnh cảm,

niềm tin, những nét tính cách của cá nhân, những hành vị, thói quen cư xứ đúng

20

đến trong xã hội thông qua việc tổ chức cho họ các hoạt động và giao lưu; gớp phần hoàn thiện nhân cách người học bằng những tác dộng có ý thức từ bên

ngoai, góp phần đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội

đương dại” |8]

Giáo dục bao gồm việc dạy và học Giáo dục là nền tảng chơ việc truyền

thụ, phổ biến văn hoá từ thế hệ này sang thé hệ khác Giáo đục là phương tiện

để đánh thức và nhận ra khả năng, năng lực tiểm Ấn của chính mỗi cá nhân, đánh thức trí tuệ của mỗi người Sự giáo đục của mỗi cá nhân bắt đầu từ khi sinh ra và tiếp tục trong suốt cuộc đời Giáo đục cho trẻ từ những ngảy đầu tiên khi mới được sinh ra (từ sơ sinh đến 6 tuổi), nhờ sự giao tiếp của trẻ và người lớn, với các đồ vật xung quanh, trẻ được dẫn đắt hình thành tỉnh cảm,

thái độ, nhận thức

Những nghiên cứu về giáo dục sớm không chí được nghiên cứu ở trên con

người, mà còn được nghiên cứu ở loài vật, trong đó nghiên cửu của Konrad T.oren⁄ (1973) một nhà tâm lý học loài vật đã nhận dược giải Nobel vé smh ly

học và y học khi ông nghiên cứu về các động vật "ngây thơ" (ví dụ như chim

non sinh ra trong vườn ươm, những con ngỗng mới sinh) Konrad Lorcnz đặc biệt nghiên cứu một loại học tập khá cụ thể, được ông gợi là "in dấu" Trong

một giai đoạn quan trọng của cuộc đời, một loại kích thích nhất định là vô

củng cần thiết cho sự phát triển binh thường Những kích thỉch nảy gợi ra một

mẫu hành vi sẽ không thé dio ngược Ví du, con thién nga con mới sinh sẽ

được in đấu để đi theo vật đi chuyển đầu tiên mà nó thấy và nhận đó là mẹ, cho dù đó là cơn mẹ, một con thiên nga pỗ hay một tờ giấy bìa Kết quả của

các lần thỉ nghiệm là giống nhau, Lorenz gọi hiện tượng học cách nhận mẹ

trong những ngày đầu tiên khi các loài động vật được sinh ra là “thời ki khốc sâu Ấn tượng về mẹ” Ông đã tiễn hành làm thí nghiệm nhiều lần, khi những,

chủ thiên nga mỗ vô ra đời, ông không để bắt cứ loài động vật nào ở gần Sau

đó ông nắp kín một chỗ vả lặng lẽ quan sát Trong môi trường đỏchứng có thể

21

sống không cần tới mẹ vỉ thể chúng không quan tâm khi có con thiên nga lớn xuất hiện Nếu dễ lẽ thời kỳ này thì về sau những con vật non không thể phi

nhớ được hình ảnh của me[30]

Trong các nghiên cửu của tác giá Phủng Đức Toán (2010) trong Phương

án Ö tuổi, ông nhắc tới “giai đoạn mẫn cảm” hay “giai đoạn tốt nhất để phát

triển”, giai đoạn tốt nhất để nhận biết mặt chữ là trước 3 tuổi, giai đoạn tất

nhất dễ phát triển tư duy toán học là trước 4 tuổi, giai doạn tốt nhất dé phát triển vận động là 5 tuổi Nếu trẻ được tiếp xúc với thứ gì đó sớm nhất, nhiều nhất, thường xuyên nhất, vui về nhất thì trẻ sẽ nẫy sinh sự “mẫn cảm” với thứ

đó và thích tiếp xúc với thứ đó nhất Một ví dụ về giai đoạn này, ông đưa ra,

trí nhớ của trẻ trong giai đoạn 0-3 tuổi là trí nhớ thông qua ấn tượng, trẻ sẽ

khong phân tích xơm vật đó lo, sao, hình dạng hay máu sắc gì mà trẻ số nhớ

như một chiếc máy ảnh, trẻ chụp hinh lại toản bộ hình ảnh trước mắt, gì lạt

toàn bộ âm thanh như một chiếc máy quay phim vậy|22]

Tác giả Phùng Đức Toàn cho rằng: “Giáo dục sớm lá quả trình giáo dục

kích thích chức năng của não bộ phát triển trong thời kì sinh trưởng của

xião, nhằm mục đích khai thác tiềm năng lớn của con người” Giáo dục som

là quá trinh giáo dục được tiến hảnh trong giai doạn trí tuệ con người phát

triển nhất, vì thế nỏ mang lại những ảnh hưởng sâu sắc nhất Giáo dục sớm

cén 14 quả trình bỗi dưỡng nên nên tảng tỉnh cách của mỗi con người|22,

†r15] Quan điểm về giáo đục sớm của tác giả Phủng Dức Toản nhân mạnh

đến vai trò của cha mẹ trong việc giáo đục con, 6 năm đầu đời của con trễ, cha mẹ là người có ảnh hưởng nhất dễn nhân cách của trẻ Irong dó, sự

giáo dục và gần gũi của người mẹ là cách để duy tri sợi dây “gin bó mẹ

con” với trẻ, là tiền để để hình thành nhân cách cho trẻ Chính vi vay, cdc

hoạt đông của cha mẹ tác động với con cái không chỉ đơn thuần lả tập trung

phát triển thể chất, cân nặng, chiêu cao, cho ăn đủ, ngủ đủ mà cỏn phải là

người có trách nhiệm tới sự phát triển trí tuệ, khơi dậy những năng lực iém

ấn của con trẻ Giáo dục sớm lập trung vào sự khai thác tiêm năng, không phải dé con thị cử tốt hay vì thành tích [22]

Chúng tôi cũng nhận thay, quan điểm giáo đục sớm tập trưng vào tiềm

năng của trẻ mả không phải chỉ đơn thuần lả giáo dục kiến thức của tác gid Phùng Đức Toản khá tương đẳng với quan điểm của tắc giả Maria Montessori

Tac gid Maria Montessori cho rằng: “Trẻ nhỗ có một loại sức mạnh bí ẩn, sức

mạnh này có thể dẫn đất chúng ta tiến vào một tương lai tươi sáng Mễu thật sự

muến đổi mới thế giới này, giáo dục phải coi phát triển tiềm năng của trẻ là

xnục tiêu hàng đầu” [17, r5] [lai cụm từ được nhắc đến rất nhiều trong phương

phép gido duc Montessori là “thời kì nhạy cảm” và “trí tuệ thẩm thấu” Tác giả

cho rằng: “Trong những giai đoạn nhạy cảm, đứa trễ lĩnh hội nhiều thứ, những

gái sẽ đặt nó vào trung mỗi quan hệ với thế giới bên ngoài một cách cự kỳ

mãnh liệt Tiếp theo đó, mọi sự đều dễ dáng, tất cả đều là nhiệt huyết, là sự

sống, mọi nỗ lực đều là một sự gia tầng quyền năng cho mình”[14, trã4]

Trí tuệ thẩm thấu không tự vận hành một cách tỉnh nguyện mà luân theo

sự định hướng của thời kì nhạy cẩm Ví đụ vận động là một kỹ năng đặc biệt

ma tré oó thể đạt được và trí tuệ thẩm thấu đã thấm thấu những thông tin

nhằm mục dịch piủp cho trễ tạo ra những vận động Khi trẻ dã đạt được

những kỹ năng đỏ tại thời điểm nhất định đó, việc học với trẻ không còn quá phải mệt mỗi và nỗ lực “Trong giai doạn mẫn cám về trật tự, thiên nhiên day

bài học đầu tiên theo cách giáo viên sẽ chỉ cho đứa trẻ sơ đề lớp học để chuẩn

bị cho trẻ học bản đề địa lý Ta cũng có thể nói rằng qua bai hoc đầu tiên n:

thiên nhiên dã cho con người chiếc la bàn dé dinh hướng trong thể giới Trí

tuệ của con người không phải này sinh từ con số 0, nó được hình thành dựa

trên các nền lắng mả trẻ xây dựng trong những giai đoạn mẫn cẩm của

dé hap thu kiến thức - những gì trẻ học được trong 6 năm đầu đời tương đương với kiến thức mà người lớn cé thé hoc trong 60 nim Tir do, Maria

MMontessori đã có những lý luận đầu tiên về “mô hình học tập theo phương

phap Montessori”

Maria Montessori không sử dụng khái niệm giáo dục sớm trong các

nghiên cứu của mình, tuy nhiên qua tống hợp tài liệu chúng tôi nhận thấy

rằng, quan diễm giáo duc của Montessori tập trung vào các yếu tố: Giáo dục

trẻ là quá trình bồi dưỡng tiềm năng của trẻ (không phải chỉ đơn thuần truyền

đạt kiến thức) trong giai đoạn quan trọng nhất từ Ô-6 tuổi, trên cơ sở trẻ được

trải nghiệm và hoạt động độc lập từ đó hình thành nên sự mẫn cảm, sự yêu

thích, tò raò khám phá cho trẻ là tiền đề để phát triển nhân cách tốt đẹp thời kì

sau Những lý luân nảy tương đồng với những lý luận được chỉ ra trong

những nghiên cửu giáo dục sớm mà chúng tôi đưa ra phía trên

Tác giả Huỳnh Văn Sơn (2012) đưa ra khái niệm giáo dục sớm : “Giai

đoạn tử 0 tuổi đến 6 tuổi là thời kì bộ não phát triển nhanh chóng G thoi ki nảy, chúng ta nên dành cho trẻ sự ảnh hưởng, dẫn dắt, bồi đưỡng khai phá

tiềm năng, tức gợi lả giáo dục sớm” |20, tr350|

Tac gia Makoto Shichida (2013) cho rằng giáo dục sớm là sự tác động

của nhà giáo dục mà cụ thể là người cha và người mẹ tới trẻ, từ đó không

chỉ phát huy những năng lực kỹ năng cơ bản như đọc, toán, âm nhạc, hội

hoạ mà qua đó là phát triển hình thành tính cách, năng lực tư duy, tình yêu

Và sự gắn kết giữa cha mẹ và con cái trong những năm đầu đời của trẻ [12]

'Từ những nghiên cửu khoa học và từ thực tiễn về thời kỳ hoàng kim của sự

phát triển trí tuệ, có thể thấy, giáo dục sớm được nhắc đến như là một quá trình giáo dục được tiễn hành trong giai đoạn trí tuệ con người phát triển nhất và nó mang lại những ảnh hưởng sâu sắc nhất Giáo dục sớm thực chất lả một quá trình

giáo dục, chỉ khác ở từ “sớm” và chính vì từ “sớm” nên sẽ có nhiều cách hiểu

khác nhau Từ những Lải liệu chủng tôi nghiên cứu, tử “sớm” được dùng đổ nhân

24

mạnh vẽ quá trình giáo dục được thực hiện trong giai đoạn đầu tiên của cuộc đời

trẻ, 6 năm đầu đời trước khi trẻ thực sự di học tại trường học

Các quan điểm về giáo dục trên đều nghiên cứu về độ tuổi trẻ từ 0-6 tuôi,

được gọi là giai doạn đặt nền móng cho sự phát triển tâm lý và thể chất của trẻ

và là giai đoạn xuất hiện nhiễu thời kì nhạy cảm Như vậy có rất nhiều khái

niệm khác nhau về giáo dục sớm, tổng hợp những nghiên cứu trên, chúng tôi

sử dụng khái niệm: "Ciáo dục sớm là quá trình giáo dụcthông qua sự tác

động có mục đích của nhà giáo dục, trong đó quan trọng nhất là cha mẹ đến

trẻ nhằm phái triển toàn diện chủ trẻ trong giai đoạn 0-6 tuổi” làm khái niệm công cụ của để tài

1.2.1.2 Đặc điểm của giáo đục sớm

Mục tiêu của giáo đạc sửm

Di với giải đoạn từ 0-6 tuổi, đặc biệt từ 0-3 tuổi lả giải đoạn bộ não của

trễ phát triển rất nhanh và đây là giai đoạn trẻ tiếp thu một cách tốt nhất trong,

suốt cuộc dời của mình Mọi thứ trẻ tiếp nhận trong giải doạn này dễu sẽ là

nén tang, la nguồn tai nguyên để định hình nhân cách của trẻ sau này Dối với

giai đoạn nảy trẻ mong muốn được khám phá thể giới xung quanh, trễ muốn được học hỗi tìm tòi, đây là giai doạn chúng ta có thể khai phá tiềm năng của

trẻ Nếu nói rằng giáo đục sớm tiểu học hoá hay muốn nhỗi nhét trẻ, cướp đi

tuổi thơ của trẻ, thay bằng việc được chơi vui vé thì đã phải “học” thì đỏ là

cách hiểu chưa toàn diện về phương pháp của giáo dục sớm Các nghiên cứu

của tác giá Glenn Doman cho ring mỗi một đứa trẻ sinh ra đã là một thiên tài

và việc dạy những dứa trẻ với sự hứng thú, vưi vẻ mỗi ngảy từ sớm là cách

ma ching ta đánh thức tiềm năng đó của trẻ[4] Giáo dục sớm theo quan điểm

của mỗi nhà giáo dục có những mục tiêu khá tương đồng, chúng tôi tổng hợp Tại 4 mục tiêu cơ bản nhất dưới đây

- Giáo đục sớm là quả trình giáo đục với mục đích khai thác tiểm năng lớn

của con người

25

- Giáo duc som với mục đích kích thích chức năng não bộ của trẻ trong, thời kỉ smh trưởng của não bố

- Giáo dục sẻm là để được trai nghiệm nhiễu lĩnh vực của đời sống từ đề

là nền tăng dễ trẻ phát triển các kĩ năng của mình

- Giáo dục sớm là quá trình bồi dưỡng nên nên tảng nhân cách của mỗi

con người

‘Tac gid Ibuka Masaru cho ring, tiém ning của một loài thực vật nếu được

khai thác có thể mang lại kết quả đáng kinh ngạc, huống chỉ là con người phát

triển trong bào thai tới giai đoạn sơ sinh và trẻ nhỏ Nếu được nuôi dưỡng và giáo dục trong điều kiện tốt nhất ngay từ khi còn nhỏ, cho dù khi lớn lên các

em chỉ khai thác được 0.5% tiểm năng trí tuệ thì cũng đã có thể trở thành

thiên tải |10| Không ai có thể nói rõ rằng và chính xác về năng lực tiềm Ẩn

của mỗi con người lớn đến mức độ nào Nhưng những quan điểm giáo dục

sớm đều tỉn tưởng vào năng lực của mỗi đứa trẻ, cho đủ là những trẻ bại não

hay có rối nhiễu lâm lý Giáo dục sớm dược thực biện với mục dích, vào dừng

thời ki mã bộ não phát triển mạnh mẽ nhất, nhà giáo dục tác động thường

xuyên va liên tục để những năng lực con tiém ting của trẻ gó cơ hội được phát huy

Trẻ 0-3 tuổi, trong quá trinh nhận thức xã hội, trẻ sẽ dan hoàn thiện nhân

cách của mình, trong đó có đặc điểm quan trọng về tính cách Một đứa trễ có

khả năng hợp tác tốt, hoà nhã, hay cáu gắt, cục căn sẽ được thể hiện từ rất

sớm, trong mọi hoạt động hàng ngày Cha mẹ là người nuôi con nhưng cũng

là người có trách nhiệm với tính cách của trẻ Miột ví dụ dơn giản, khi dứa trẻ

18 tháng muốn đỏi thử gì đó, cha rnẹ không cho, đứa trẻ khóc, khiến cha me phải thoả mãn, lâu dần đứa trẻ hiểu rằng chỉ oần khóc ăn vạ là sẽ đuợc thoả

mãn Nếu một ngày không được thoả mãn như vậy nữa liêu đứa trẻ có bằng,

lỏng không hay sẽ cáu gất, đánh người để đòi bằng được? Câu hỏi này không

đễ trả lời vì còn phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm của chính đứa trẻ đó Giáo

26

dục sớm không đã sâu vào việc phân tích tâm lý tré, mà giáo dục sớm đã sâu vào vấn dễ làm thể nảo để trẻ có tỉnh cách tốt, có nhân cách tốt và cha mẹ là

người chịu trách nhiệm với vấn đề đó

Ông Đỗ Nuân Thắo dã chia sẽ về giáo dục sớm trong lời dễ tựa của cuỗn

sách Phương pháp Alontessori- Nghệ thuật nuôi dạy trễ đình cao như sau:

Yếu như Phương Án 0 tuổi chúng tôi áp đụng trong thời ki mang thai và sơ

sinh thi phương pháp Montessori chính là diéu da làm nên tuổi thơ của cháu

(nói về trường hợp của Đỗ Nhật Nam) Tôi đã cố gắng áp dụng tất cả những

gì có thể để chơi cùng con, day con trong các lĩnh vực ngôn ngữ, giác quan,

toán học, văn hoá Áp dụng Montessori, tôi phái từ bỏ cái tôi của mình để từ

vị trí người bê, người thầy thành người bạn, người cùng chơi va may min lắm

thì mới là người hướng din [15]

Nguyên tắc của giáa đực sớm

Nghiên cứu của các tác giả như Phùng Đức Toản [22], Glenn Doman [3]

về nguyên tắc của giáo dục sớm nhắn mạnh đến nhả gido dục, nhà pido duc

trong giáo dục sớm ở trẻ 0-3 tuổi cơ bản là người cha và người mẹ, vì vậy khi

tác động đến trẻ, cha mẹ cần đảm bảo một số những nguyên tắu khi dạy và

chơi cùng trẻ

- Khơi đậu đam mê: Học mà chơi, chơi mà học

Trẻ từ 0-6 tuổi luôn áp dụng phương châm chai ma học, học mà chơi Với

trẻ nhỏ, chơi có ích nghĩa là học, mả học một cách hứng thú nghĩa là chơi

Giáo dục sớm đem lại cách học tự nhiên cho trẻ Người học vô thức mà người

dạy có chữ ý: TYế cô một bản năng bắt chước, trẻ bất chước rất giỏi và rất

thích bắt chước Nếu cho trễ nhìn thấy ai đó làm một việc gì đó một cách say

mê, nhiều khả năng trẻ cũng sẽ bắt chước và dân dẫn tạo nên hứng thú Đó là

cách thông dụng nhất để khơi dây đam mê trong trẻ

- Không kiếm tra trễ trong quá nình dạy trẻ

Giáo duc sớm là khơi đậy tiềm nặng của trẻ, là giáo dục khiến trẻ yêu thích và tò mò khám phả trong những giai doạn nhất định Giáo đục sớm

không phải là giao duc vỉ thành tích và thi cử Vì vậy, trong quá trình đạy trẻ,

cha mẹ không dược kiểm tra con, tránh tạo nên tâm lý áp lực khi chơi cùng cha mẹ Khi bắt đầu dạy một kiển thức mới, cha mẹ chỉ là người tạo ra môi

trường để trẻ được trải nghiệm, trễ sẽ là người chủ động khám phá và trẻ học

theo cách của trễ Việc trẻ có trả lời dược câu hỏi của cha mẹ hay không, có

nhớ kiến thức hay không đều không quan trọng bằng việc tr thực sự vui vẻ

và yêu thích những hoạt động mả cha mẹ tạo ra

- Bắt đầu càng sớm càng tốt, phù hợp với sự phát triển của trẻ

Trẻ cảng nhỏ thì phát triển càng nhanh, có những tế chất nếu bỏ qua giai

đoạn phát triển thì sẽ không bao gid bu dip được Vì thể, cần bắt đầu cảng

sớm càng tốt, tết nhất là từ trong thai kỳ Nhưng không phải hoạt động nào

cũng thực hiện sớm, phải chờ trễ phát triển đến giai đoạn phù hợp mới có thé

tiến hành Thời gian và cường dé cdc hoạt dộng cũng phải phủ hợp với khả

năng của trễ, không nhất thiết phải đúng độ tuổi

~ Luôn khích lệ động viên trẻ

Người lớn khi dạy trễ phải kiên trí tân dụng hoản cảnh, hành vì vá ngôn

ngữ để ngầm cỗ vũ khích lệ trẻ, khen ngợi trẻ nhờ đó trẻ sẽ nây sinh cảm giác

đẳng tỉnh, vui vé, tự tin và không ngừng nỗ lực vươn lên Ngược lại, những,

lời chỉ trích, trách mắng, dém roi chi lam trẻ sợ hãi, buồn bực, mặc cảm, ảnh

hưởng rất lớn tới xu hướng hành vi của trẻ sau này

- Biển khó thành dễ

để và khó, chỉ có khải niệm thích và

không thích Cái gì trẻ thích thì được coi 1a dé, va cdi gi không thích thì

Với trẻ nhỏ không có khái niệ

được coi là khó Quan niệm trẻ nhỏ chỉ làm những việc đơn giản thực sự là

sai lầm Những sự việc cảng khó thi càng phải học từ sớm, đầu tiên cho trễ

28

tiếp xúc để hình thành những ấn tượng ban đầu (mẫn cảm) vả đem lòng yêu thích chúng, sau đó dẫn dần tiếp cận và hoc

- Cuộc sống là một trường học, không cân giáo trình, không cần thử tự

Cuộc sống phong phú và các hoạt động trỏ chơi là trưởng học tốt nhất dễ thực hành giáo dục sớm và là trường học duy nhất trong giai đoạn trước 6

tuổi Trẻ nhỏ đang ở giai đoạn sinh trưởng và phát triển nhanh nhất, bản năng của chúng cần tới sự hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp, gân cốt, trẻ không

thể ngồi 1 chỗ trong thời gian quả lâu Sự chủ ý vô thức chiếm đại đa số, nên

phải thường xuyên thay đổi sự chú ý của chúng, không thể bắt trẻ lên lớp và cưỡng chế đề đạy theo các tiết học trong một giáo trình 'Irẻ quan tâm tới cái

gì, cha mẹ lập tức đạy trẻ cái đó, thay đổi theo hứng thú của trẻ Nội đung học

trong cuộc sống rất phong phú, nơi nào dũng có thông tin, mềm vui và sự

hứng thủ ‘Iré sé tu mình liên kết các thông tin và tống kết thành các quy luật Mới hoạt động trung đời sống đều cỏ thể trở thành những bai hac quý giá

ai trò cáa cha mẹ trang giáo đạc sớm

Thời kỉ nhạy cảm của trẻ bắt đầu từ khi được sinh ra, vì vay, tac gia Maria Montossori nhân mạnh, giáo dục cần được bắt đầu từ 0 tuổi và Lừ giá đỉnh, cha mẹ là người thầy dầu tiền của trễ Vì cha mẹ không chỉ là người thưởng

xuyên gần gũi nhất, mả còn là quan hệ huyết thống, cha mẹ là người hiểu và

nắm được tâm tư tỉnh cảm, sở trưởng, sở đoán, sở thích của trẻ nhất Trong

quá trình trẻ lớn lên, quá trình sinh hoạt hàng ngày, cha mẹ lả người truyền

day cho trẻ kiến thức vả kĩ năng sống cơ bản Thái độ sống, quan điểm sống của cha mẹ ảnh hưởng dến trẻ Vì vậy, giáo đục sớm giai đoạn khởi dầu, cha

nẹ là người đóng vai trò quan trọng nhất Trong Phương án 0 tuối, phương

phap Glenn Doman, phuong pháp Montessori hay phương pháp Shichida, yếu

tố về vai trò của cha mẹ trong giáo đục sớm luôn được đặt lên hàng đầu bởi

những câu hồi: Cha mẹ có nhận thức được vai trò của mình không? Nếu có

cha mẹ có ý thức để học thêm kiến thức kĩ năng dạy con không” Và thực sự,

29

trong gia dinh cha me danh bao nhiêu thời gian lâm huyết để dạy con, chơi

củng con, làm học liệu cho con?

1.2.1.3.Các nội dung cũagiáo dục sớm

Trẻ em cần dược phát triển một cách toàn điện và dẫy đủ cá 2 mặt thể chất

và tâm lý từ đó tạo nền tảng để trẻ hình thành và phát triển nhân cách Giáo

dục sớm đưa ra việc phát triển toàn điện cho trễ, nhưmg để nói về sự toàn diện

thì mỗi một phương, pháp giáo dục sớm lại mang những đặc trưng riêng biệt

Trong luận văn, vỉ điều kiện nghiên cứu có hạn, chúng tôi chưa thể nghiên

cứu sâu vào từng phương pháp giáo dục sớm để đưa ra nội dung, phương,

pháp day học, phương tiên của các phương pháp giáo dục sớm đã nêu phia

trên Vì vậy, chúng tôi tổng hợp những lĩnh vực giáo dụcchung nhất, có sự

tương đồng và thông nhất cúa 3 phương pháp giáo dục nổi bật là Phương Án

0 tuổi của tác giả Phủng Dức Toàn, phương pháp Miontessori của tác giả

Maria Montessori, phương pháp Glenn Doman của tac gia Glenn Doman

Tính toàn điện được nhắc tới trong giáo dục sớm từ 0-3 tuổi bao gồm Phát triển thể chất và phát triển trí tuệ, thông qua đó làm tiền để bồi dưỡng phẩm chất, để hình thành nhân cách cho giải đoạn sau Trong phát triển trí

tuệ, các phương pháp giáo dục sớm đều dưa ra các hoạt dộng trong các lĩnh

'vực như ngôn ngữ, rẻn luyện giác quan, kĩ năng sống, nhằm phát triển trí tuệ

cho trẻ, thông qua các bài tập giúp tăng cắm giác và khá năng quan sát; khả

năng chú ý; niềm đam mẻ, khả năng ghỉ nhớ; khả năng tư đuy; trí tưởng

tượng; tri thức, kỹ năng; năng lực hành động và phẩm chất phi trí tuệ như tỉnh

cảm; tâm trạng; câm xúc, ý chỉ

Trong nghiên cứu này, chủng tôi tập trung vào đối tượng lả giáo dục

sứmcho trẻ từ 0-3 tuổi, đựa trên các nghiên ửu về giáo dục sớm trong thời kì

nảy, chúng tôi đưa ra 5nội dung hoạt đông trong giáo dục sớm sau

(1)Phát triển giác quan: Kích hoại và rèn luyện năm giác quan: thính

giác, thị giác, khúu giác, vị giác, xúc giác

30

há năng nhận thức thế giới của con người bắt đầu từ nhận thức cắm tính rồi dến nhận thức lý tính Giai đoạn dầu sơ khai, trẻ đựa vào piác quan của

znình để cắm nhận, trì giác sự vật, hiện tượng Trong giáo dục sớm 0-3 tuổi,

các hoạt déng phát triển pide quan 1a hoạt động đầu tiên vả có ý nghĩa ảnh hưởng đến sự phát triển mợi mặt sau này của trẻ

về phát triển giác quan, trong đó có thể có rất nhiều những hoạt động, bài

tập, tuy nhiên chúng tôi tổng hợp thành 5 hoạt dộng cơ bản sau:

Cho con nếm và phân biệt các vị: chua, cay, đắng, ngọt, Cho con ngửi và

phân biệt các loại mùi, Cho con nghe và phân biệt cá loại âm thanh trong

cuộc sống tiếng con vật, tiếng xe cô, tiếng thiên nhiên, Cho con học, quan sát

các màu sắc khác nhau; Cho con tiếp xúc với nhiều loại bể mặt đề vật: nhẫn,

mềm, cứng, nóng, lạnh, sẵn sùi |L7|

(2)Phát triểmfn động bao sâm: tận động tỉnh và vận động động thô

Vận động thô liên quan đến các phối hợp năng động nói chung (đi bộ, chạy, nhảy) và sự cân bằng Ổn dinh va tu thé, cde điểu hỏa của chỉ trên, chỉ

đưới Vận động tỉnh là tập hợp các hành động chủ yếu diễn ra trên bàn tay

(chẳng hạn sự nắm được) và khuôn mặt Độ chính xác của những cứ chỉ như phụ thuộc vào quả trình myelin hóa (trướng thành của hệ thần kinh) cũng như

sự điều hòa trương lực cảm xúc Giáo đục sớm ở trẻ từ 0-3 tuổi, chú trọng

hoàn thiên khá năng vận dộng của trẻ Những hoạt đông chính cha mẹ có thể

tác động đến trẻ lả: Cho con vận động tự do: lẽo, trẻ, đu xả, nhảy, dạy con

chơi những môn thé thao phổi hợp toàn bộ cơ thể: bơi, đá bóng , dạy con

lắp ráp các trỏ chơi tỉ mỉ với các ngón tay: xâu hạt, dạy con cách làm và củng

làm đồ chơi với con xếp tháp, cấm lỗ, xoay, vặn, bóp [15]

(3)Phát triển ngôn ngũ: Khả năng nghe, nói và đục sớm, giao liếp xã hội

Ngôn ngữ đóng vai trỏ quan trọng, là công cụ của tư duy, giai đoạn hài

rỉ là tiễn ngôn ngữ và giai đoạn âu nhí là giai đoạn hình thành ngôn ngữ

Trong giáo dục sớm, thời kì nhạy cắm (mẫn oắm) về ngôn ngữ của trẻ là trước

31