Luận văn nghề thêu ren an hòa huyện thanh liêm tỉnh hà nam 1986 2010

Aim được gửi lời cảm ơn chân thành đến bác, chủ, anh, chỉ, các nghệ nghệ nhân ở làng nghề thêu ren An Hòa đã tạo diéu kiện giúp đế tôi thực hiện đề tài này.. Trong đó, vấn đề làng nghề v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NOL

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xã HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRAN TIT HƯỜNG

NGHE THEU REN AN HOA

HUYỆN THANH LIÊM, TỈNH HÀ NAM

(1986 - 2010)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NOL

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xã HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRAN TH] HUONG

NGHE THEU REN AN HOA

HUYEN THANH LIEM, TINH HA NAM

(1986 - 2010)

LUẬN VAN THAC SĨ

Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam

Mã số: 60 22 54

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trương Thị Tiến

Hà Nội — 2014

LOT CAM GN

Dé hodn thành luận văn này ngoài sự cổ gắng và nỗ lực của ban thân, tôi dã nhận dược rất nhiều sự giúp dỡ từ các don vị và cá nhân Tôi xin ghỉ

nhận và bày tô lòng biét on

Tôi xin bày tô lòng biểt ơn sâu sắc và kính trọng đến cô gido PGS TS

Trương Thị Tiến, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bào cho tôi trong suốt quả

trình nghiên cứu từ việc lựa chọn đề tài, các phương phản tiếp cận đề tài, tiếp

xúe với các nguồn ti liéu cho dén khi tôi haàn chỉnh bản luận văn nay

Tổi xin chân thành cảm ơn những ÿ kiến đóng góp quả báu của các

thay, cô trong khoa Tịch sử

-im chân thành cảm ơn sự giúp dỡ nhiệt tình của các bác, chủ (huộc

các phòng ban sử Công Thương, sở TN & MT tinh Ha Nam, s& Cong

Nghiệp, phòng Thống kê huyện Thanh Liêm, ban Thẳng kê và UBND xã

Thanh Hà dã nhiệt tỉnh giúp dỡ tôi trong việc cung cấp ne liéu quy bau dé

tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này

Aim được gửi lời cảm ơn chân thành đến bác, chủ, anh, chỉ, các nghệ

nghệ nhân ở làng nghề thêu ren An Hòa đã tạo diéu kiện giúp đế tôi thực hiện

đề tài này

Cuối cùng, tôi xin bắp tô lòng biết ơn sâu sắc nhất dến gia đình, bạn bè

và những người thân đã luôn cỗ vũ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt qua

trình học tập và thực hiện hiện văn

Hà Nội, ngày 24 tháng 09 năm 2014

Tae giả luận văn

Trần Thị Hường

LỜI CAM ĐOAX

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng

din khoa hoc ciia PGS TS Truong Thị Tién

Các số liệu và kết quả nghiễn cửu trong luận văn là trung thực, khoa

học dựa vào kết quả khảo sát thực tế, các tài liệu được xử lý rõ ràng

Học viên thực hiện

‘Trin Thi Huong

MUC LUC

DANH MỤC BẢNG BIẾU reo

Lo

Chuong 1: NGIIf THRU REN AN IIOA BAU NIỮNG NĂM ĐỐI MỚI

1.1 Khải quát về nghề thêu ren An Hòa trước déi méiError! Bookmark

not defined

1.1.1 Khái quát về làng An Hòa Error! Bookmark not defined

1.1.2 Sự hình thành và tổn tại của nghề thêu ren An Hòa tude nim Error! Bookmark 1.2 Sự thăng tram của nghề trong những năm 1986 - 1995 Error!

Bookmark not defined

1.2.1 Ilinh thite t6 chire san xuit Error! Bookmark not defined

2.1.2 Hoạt động sẵn xuất Error! Bookmark not defined

2.1.3 Lao động tham gia làm nghé théu renError! Beekmark not defined

2.1.4 Vốn và thị trường tiêu thụ Error! Bookmark not defined

"Tiểu kết chương L Rrror! Bookmark not đefined

Chương 2: SỰ PIIÁT TRIứN CỦA NGITÈ TIIỂU REN AN IIÒA TRONG

NHỮNG NĂM 1996- 2010 Error! Bookmark not defined

2.1 Những nhãn tổ thuận Tợi mới cho sự phát triển nghề .Rrror†

Bookmark not defined.

2.2 Sự phát triển của nghề thêu ren An Tiòa trong cơ chế mới Error†

Bookmark not defined

2.2.1 Hình thức tổ chức sẵn xuất .Error! Bookmark not defined

2.2.2 Hoat démg san xuất ~ - Rmror! Bookmark nof defined

2.23 Tao động tham gia làm nghề thêu ren Error! Bookmark not defined

2.2.4 Về nguồn vốn vả thị trường tiêu thụ Error! Bookmark not dcfincd

RIEN Error! Bool

Chương 3: MỘT SÔ NHAN XBT VA KIRIN NGHI GIAL PHAP PHA

3.1 Một số nhận xét dánh giá Errort Bookmark not defined

3.1.1 Đặc diểm chính của nghề thêu rơn làng An HỏaError! Bookmark not defined

3.1.2 Những thay đối chính của nghề thêu ren làng An Hòa trong cơ

chế mớ Exror! Bookmark not defined

3.1.3 Vai trò của nghề thêu ren đối với sự phát tién cia lang An HéaKrror! Bookmar!

3.2 Một số khó khăn và kiến nghị giải pháp Error! Bookmark not defined

3.2.1 Mộệt số khó khăn Exror! Bookmark not defined

3.2.2 Kiến nghị giải pháp để phát trién nghé théu renError! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3: ~ Errorf Bookmarlc not đefined

KẾT LUẬN ~-e Mrror! Bookmark not defined

TẢI LIỆU THAM KHIÃO 2 222222112 D

PHỤ LỰC se, ErOFT Bookmark not defined

DANITMỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nêng thôn

GDP Tổng sẵn phẩm quốc nội

CNII - TPIT : Công nghiệp hoá - hiện đại hoá

CN- TTCN : Công nghiệp và Tiểu thủ công nghiệp TICN : Tiểu thủ công nghiệp

GTSX Giá trị sản xuất

WTO : Tổ chức thương mại thể giới

TRIHL : Trách nhiệm hữu hạn

DNTN : Doanh nghiệp tư nhân

DANII MUC BANG BIEU

Bang 2.1: Kết quả sản xuất kinh doanh bình quân của 1 hộ năm 2010Error! Bookmark not ‹

Băng 22: Số lượng các loại hình tổ chức sản xuất, kinh doanh hangErrert Bookmark not d

Bang 2.3: Hoạt động sẵn xuất của một số cơ sở ở làng nghé théu renErrort Bookmark not d

Bảng 2.4: Tình hình sử dụng lao động trong các cơ sở sản xuất hàng thêu

ren ở An Hỏa năm 2010 a Error! Bookmark nat defined

Bang 2.5: Thu nhập của người lao đồng trong những năm 2007- 2010Error! Bookmark not Băng 2.6: Chất lượng lao dồng láng nghề thêu ren An Hòa năm 2010Error! Bookmark nat:

Bảng 2.7 : Tình hình huy động vến của 1 hộ điều tra nim 2010Krror! Bookmark not define

Bảng 2.8: 'Lhứ tự xuất khẩu hàng thêu ren theo thị phần năm 2010Krror! Bookmark not dc† Bảng 29: Kim ngạch xuất khẩu hàng thêu ren An Hỏa theo nước/khu vực

năm 20lÔ eo POFT Bookmark not đefined

Bảng 3.10: Chuyển địch cơ cầu kinh tế ling nghé An Hỏa nămError! Bookmark not

2007 2010 Error! Bookmark not đefined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thể hội nhập và toàn cầu hóa, vấn đề bảo tần các gi in

hóa của mỗi dịa phương, mỗi quéc gia, dan téc dang là một vấn dễ thời sự

Trong đó, vấn đề làng nghề và nghề thủ công truyền thống đang trở thành mối

quan tâm không chỉ của ngành bảo tồn bảo tảng mà gòn của nhiều lĩnh vực

văn hóa khác Làng nghề thêu ren Án Hòa của xã ‘Thanh Hà, huyện Thanh

Liêm, tỉnh 1Ià Nam là một trong những làng nghề truyền thông như vậy

Nỗi dén 114 Nam hẳn ai trong chúng ta cũng biết đến một địa danh gắn

liền với những đi chỉ khảo cổ như trống dồng Ngọc T.ñ, Lễ hội tịch điền hay

những danh nhân đã từng vang danh một thời như Tam nguyên Yên đỗ

Nguyễn Khuyến, nhà văn Nam Cao Nhưng có lẽ ít ai biết đến nơi đây còn

là mảnh đất có nhiều nghề thủ công truyền thống như nghề thêu ren, nghề lắm

trong Doi Tam, nghé gém Quyét Thành Lịch sử các nghề thủ công truyền

thống cho thấy oó được nghề thì dễ nhưng để duy trí và phát triển nghề thì

không dễ chit nao Hiện nay, có những nghề thủ công truyền thống từng tồn

tại cả máy trăm năm cũng đang đứng trước nguy cơ bị mai một bởi những lý

do như: thiểu vốn dầu tư, thiểu quy hoạch, xã hội cảng hiện dại thì cảng thờ ơ

với những sản phẩm thủ công, người dân ưa chuộng đủng hàng ngoại, cho đồ

ngoại là hàng tốt nên dan coi nhẹ những thứ vỗn gần gũi thân thiện với mình,

Còn người trong nghề thì đủ có tâm huyết, yêu nghề đến mấy cũng vẫn phải

lo cơm áo cho nên khi gặp khó khăn dễ lung lay, chuyển nghề để tìm kế sinh

nhai khi không tự mỏ mẫm tìm được dầu ra cho sán phẩm của mình

Nghề thêu rơn ở làng Án Hỏa xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tính Hà

Tam đã trở thành nghề truyền thống với lịch sử hơn 100 năm Sự hình thành

của nghề thêu ren ở An Ida có vai trỏ rất quan trọng không những giải quyết

§

việc làm, tăng thu nhập cho người dẫn mà còn đỏng góp giá trị kinh tế không

nhỏ cho địa phương, thúc đây quá trình chuyển dịch cơ câu kinh tế, cơ cầu

lao động nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa vả xây dựng

xông thôn mới Từ khi hinh thánh cho đến nay, nghề thêu ren đã trãi qua

nhiều nắc thăng trầm gắn liền với những biển động của lịch sử có lúc tưởng

chừng như người đần phải bổ nghề, mắt nghề Nhưng nhờ lòng yêu nghề,

quyết tâm piữ nghề truyền thống của những người thợ thêu An Hỏa củng

với sự quan tâm của các cấp chỉnh quyển nền từ năm 1996 đến năm 2010

nghề thêu ren không những dược khôi phục mà còn ngày cảng phát triển

hơn trước

'Tên tại hơn 100 năm trên mánh đất nay, nghé thêu ren có lúc thịnh lúc suy, nhưng đù thịnh hay suy, ở An Hỏa không bao giờ vắng bóng những

người thợ miệt mài hên khung thêu Tuy nhiên cũng như bao nghề thủ công

truyền thông khác, nghề thêu ren ở An Hòa cũng đang đứng trước những thách thức mới như trình độ kỹ thuật chưa cao, chất Tượng sản phẩm còn hạn

chế, thiểu vốn, thị trường tiêu thụ ngày cảng đổi hồi khắt khc hơn

Vì vậy, việc nghiên cứu lịch sử nghề, đánh giả thực trạng của nghé đồng thời đưa ra một số giải pháp phát tiễn nghề là vấn đề có ý nghĩa quan

trọng Do đó, tôi chọn đề tài: “Nghệ thêu ren ân Hòa, huyện Thanh Liêm, tĩnh

Hà Nam 1986- 2010” làm dề tài nghiên cứa cho luận văn thạc sĩ của mình,

với mong muốn muốn tìm hiểu về nghề thêu ren truyền thống dưới góc độ của

khoa học lịch sử về sự hình thành, những thăng trầm của nghề thông qua hoạt

động sản xuất, đề xuất một số giải pháp để phát triển nghề thêu ren trong

những giai đoạn tiếp theo Đồng thời, góp một tiếng nói đồng thuận với người

dân làm nghề, qua dé dé mợi người biết trần trọng những giá trị mà nghề thêu

TÀI LIỆU THÁM KHẢO

Đặng Kim Chi (2002), Làng nghệ

và Kỹ thuật

lệt Nam và môi trường, Nxb Khoa học

Chỉ cục bão vệ môi trường (2008), Xử ÿ, giảm thiếu ô nhiễm môi trường

các làng nghề trên địa bàn tính Hà Nam năm 2008, Sử Tài nguyễn & Môi

trường tỉnh Hà Nam

Chính phủ (2004), Nghị định số 1344/2004 ND-CP về khuyến khích phát triển công nghiệp nông hôn, Hà Nội

Chính phú (2006), Nghị định số 66/2006 NÐ-CP về phát triển ngành nghề

nông thôn, Hà Nội

Cục Thống kê tỉnh Hà Nam (2011), “Miên giảm thông kê là Nam năm

2070”, UBRD tình Hà Nam

Tự án xây dựng mô hình phát triển nông thôn mới xã Thanh Hà- huyện

Thanh Liém tinh Ha Kam

Du an quy hoạch phát triển ngành nghề néng thén tinh 114 Nam đến năm

2610 của sở N ®&PTNN tính Hà Nam

Nguyễn Văn Dại, Trần Văn Luận (1997), Tạo việc làm thông qua thông qua

khôi phục và phát triển làng nghệ truyền thang, Xxb Nông nghiệp, LIà Nội

Nguyễn Ihị Hường (2005), Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm các làng

nghệ Tiễu thủ công nghiệp, tạp chỉ Lý luận Chính trị (số 4), tr.58-63

Mai Thế Hớn (1998), Phát triển một số làng nghệ truyền thông trong quả

trình công nghiệp hòa, hiện đại hóa vùng ven thủ đô, Nxb chính trị Quốc

gia

Mai Thể Hửn, Hoàng Ngọc Hóa, Vũ Văn Phúc (2003), Phát triển làng

nghề truyền thông trong quá trình công nghiệp hỏa, luận đại hóa, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

12 Bạch Quốc Khang, Bùi Đình Toái, Nguyễn Thị Thu Quể (2005), Số /y

hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển làng nghề sử dụng phương pháp

có sự tham gia của cộng đồng, Nxb Nông nghiệp

13 Làng nghề Hà Nam tiềm năng và triển vọng, 2004, Sở Văn hóa Thông tin

Hà Nam- Sở Công nghiệp Hà Nam, Nxb Công ty văn hóa trí tuệ Việt, Hà

Nội

14 Hương Tan (2005), Làng nghề thêu truyền thông Thanh Hà- Xây dựng

thương hiệu, nâng cao chất lượng, đầu mạnh xuất khẩu”, Tạp chí Công

nghiệp, tập 10 (sể 1), tr31

15 Đăng Lễ Nghĩ (Chủ nhiệm dễ tài), (1999), Báo cáo dé tai khoa học cấp

Bộ “Eề phát triển thủ công nghiệp theo hướng công nghiệp hỏa, hiện đại

hoa & vùng đẳng bằng sông Hồng” Học viên Chỉnh trị quốc pia Hồ Chỉ

Minh

16 Dương Bá Phượng (2001), Bảo tồn và phát triển các làng nghề trong quả

trình CHHÍ- HĐH, Nxb Khoa học xã hội

17 Nguyễn Iình Phan (2005) ẩn dé phát triển nghề

hội nhập, Tạp chí Khuyến công, tập 11{s6 2), tr 7- 9

¡ trong quả trình

18 Phòng ngảnh nghề nông thôn và tiêu thụ nông sản (2010), đáo cáo ĐĐ án

phát triễn làng nghề tỉnh Hà Nam năm 2006 - 2010, Sở Nôồng nghiệp và

phát triển nông thôn tỉnh Hà Nam

19 Phòng QLCN và TL CN (2010), đáo cáo thực trạng làng nghỆ và nghề ở

tình Hà Nam năm 2010, Sở công nghiép IIa Nam, 2010

20 Phạm Côn Sơn (2004), ràng nghề truyền thẳng Việt Nam, Nib Văn hóa

dân tộc, Hà Nội

21 Sở Công thương tinh Hà Nam, Chương trình phải triển Làng nghề tĩnh

Hà Nam giai doan 2011- 2013.

22 Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh [14 Nam (2006), Dé án Phải

triển làng nghề tỉnh Hà Nam giai đoạn 2006 - 2010

23 Sở kế hoạch đầu tư tỉnh Hà Nam, Báo cáo rà soát điều chính quy hoạch

phat trién kink 1é xd héi tinh Ha Num dén 2010, Sỡ KẾ hoạch và Đầu tư

tính Hả Nam

24 Sở Tài Nguyên và Môi trường (2011), Thống kê đái đai tỉnh Hà Nam

năm 20170, TBND tỉnh Hà Nam

25.Vũ Quấc Tuấn (2001), Làng nghệ trong công cuộc phát triển đất nước,

Nxb Tri thức

26 Pham Van ‘Thanh (2009), Hién trang mỗi trường làng nghệ thêu ren An

Hòa, xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam và một số giải pháp

giảm thiểu ô nhiễm môi trường, Tuân văn Thạc sĩ Trường Đại học Nông

Nghiệp Hà Nội

27 Thông tư 116/2006 TT- BNN ngày 18/12/2006

28 Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Hà Nam

29 Uỷ ban nhân dân xã Thanh Hà (2010), áo cáo kết quả thực hiện kế hoạch

phái triển kinh lễ -xã hội năm 2010 và phương hướng nhiệm vụ năm 2011

30 Lệ ban nhân dân xã Thanh Hà (2010), đán cáo thành tích làng nghề năm

2010, Thanh 1à

31 Ủy ban nhân dân xã Thanh Hà (2010), Báo cáo Quy hoch sir dung dét dai

xd Thanh Ld giai đoạn 2006- 2010, Lhanh Hà

32.Uy ban nhân dân huyện Thanh Liêm 2011, Báo cáo tình hình sản xuất

công nghiện - tiểu thủ công nghiệp năm 2010, Thanh Ligm

33 Ủy ban nhân dân huyện Thanh Liêm (2006), Đề án phát triển tiểu thủ

công nghiệp - làng nghề giai doạn 2006 - 2010, Thanh Liêm