Luận văn mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên Ở tỉnh bắc giang từ góc nhìn công tác xã hội nghiên cứu trường hợp trường thpt yên dũng số 1 xã nham sơn huyện yên dũng tỉnh bắc giang

DẠI HỌC QUỐC GIA HẢ NỘI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HỘI VÀ NHÂN VĂN BÙI THỊ BÍCH NGỌC MÔ HÌNH CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SAN VỊ THÀNH NIÊN Ở TỈNH BẮC GIANG TU GOC NHIN CONG TAC XA HOI NGHI

DẠI HỌC QUỐC GIA HẢ NỘI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÙI THỊ BÍCH NGỌC

MÔ HÌNH CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SAN

VỊ THÀNH NIÊN Ở TỈNH BẮC GIANG

TU GOC NHIN CONG TAC XA HOI (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP VỊ THẢNH NIÊN TRUC

THPT YEN DUNG SO 1, XA NHAM SON, HUYEN YEN

DUNG, TINH BAC GIANG)

LUẬN VĂN THAC SICONG TÁC XÃ HỘI

Hà hội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIÁ HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

¬—

BÙI THỊ BÍCH NGỌC

MO HINH CHAM SOC SUC KHGOE SINH SAN

VI THANH NIEN O TINH BAC GIANG

TỪ GÓC NHÌN CÔNG TÁC XÃ HỘI

(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP VỊ THÀNH NIÊN TRƯỜNG

THPT YÊN ĐŨNG SỐ 1, XÃ NHAM SƠN, HUY

DŨNG, TÍNH BẮC GIANG)

Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VAN THAC Sf CONG TAC XA HOI

Người hướng dẫn khoa học PGS TS Trin Thi Minh Ngoc

THả Nội - 2014

LỜI CẢM ƠN

Đôi với mỗi học viên cao học nói chung và bắn thân em nói riêng, luận văn tắt nghiệp không chỉ là sản phẩm của cá nhân mà còn có cả sự giúp đế

của gia dành thây cô, bạn bè và đồng nghiệp Qua dây em xin gửi lời cắm ơn

sâu sắc và chân thành tới:

Tập thể giảng viên khoa xã hội học, trường đại học Khoa học xẽ hội và nhân văn — Đại học Quốc gia Hà Nội,

Giáo viên hướng dẫn PGS.TS Trần Thị Àđinh Ngọc,

Tập thê củn bộ giáo viên, cán bộ xã Nham Sơn - huyện Tên Dũng - lĩnh

Bắc Giang, học sinh trường THPT Yên Dũng 1,

Dồng nghiệp trưởng THCS Tư Mại và bạn bè luôn tạo điều kiện, giúp

đỡ em hoàn thành lãi khóa học

4fat năm qua bản thân em đã đảm nhiệm những vai trò khác nhan từ trở thành học viên cao học ngành Công tác xã hội tới làm vợ, làm mẹ Thời

gian dy, em xin cằm ơn bỖ mẹ hai bên và chẳng em dã luôn động viên em;

cảm ơn hai cơn đã luôn mạnh khóe dé mẹ yên tâm học tập

Tác giả luận văn

Bui Thi Bich Ngec

MỤC LỰC

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VII

DANH MỤC CAC BANG BIRU

TDanh mye ede bing

mm Ly do chon dé tai

Câu hồi nghiên cứu

‘di trong, khách thể nghiên cứu

po Phương pháp nghiên cứu

2 Phạm vi nghiên cứu

10 Câu trúc của luận văn

wrong 1 CO SO LY LE,

€

1.1 Các khái niệm công cụ

1.1.1 Vị thành niễn

1.1.2 Sức khoẻ sinh sản

1.1.3 Châm sớc sức khoẻ sinh sin

1.1.4 Chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành miên v:

Thanh niềi

Danh mục các biểu đồ ceseeieeiie

Tổng quan văn để nghiền cứu, ccceieeeree

` nghĩa của nghiên cửu ccceeeeierree

Mục dích và nhiễm vụ nghiên cứn cao

Giả thuyết nghiên cửu ocscccccsiceicevrrree

ẤN VÀ THỰC TIẾN VẺ NGHIÊN CÚ SÓC SỨC KHÓE SINH SÁN VỊ THÀNH NIÊN

Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined .Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined

7 MÔ HỈNH CHAM Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined Error! Bookmark not defined

tịch vụ sức khỏe thân thiên với vị

Error! Bookmark not defined

1.1.5 Mô hình châm sóc sức khỏe sinh sản vị thành miên Error! Bookmark not defined

1.1.6 Khải niệm liên quan công lắc xã hội

1.3 Lý thuyết ứng dung trong nghiên cứu

1.2.1 Lý thuyết nhu câu -:22252 2222222 creerecre

1.1.2 Lý thuyết xã hội hoá

1.2.3 Lý thuyết học lập xš hội co

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined Errer! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

1.3 Quan điểm của Lăng và Chính sách của Nhà nước về Chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị

14, Dc diém dia bin nghién cứu Error! Bookmark not defined Chương 2 THỰC TRẠNG MÔ HÌNH CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẴN VỊ THÀNH NIÊN Ở TRƯỞNG THIT YÊN DŨNG SỐ 1, XÃ NHAM SƠN, HUYỆN YÊW DÉNG,

2.1 Khai quát về mô hình chăm sóe sứo khỏe sinh sản vị thành niên tại trưởng 'THIPT' Yên

Dũng số ] Error! Bookmark not defines

2.3 Các hoạt động chính của mỏ hình chăm sóc sức khỏ: sinh sản vị thành niễn tại trường,

THPT Yên Dũng số l Error! Bookmark not defined

2.2.1 Tinh thức triển khai mô tình chăm sóc súc khỏe sinh sẵn vị thành niên lại trường

2.2.2 Nội đụng triển khai mé hinh hinh cham séc site khỏc sinh sản vị thành siên tại trường

"TTIPT Yên Dũng séT Frror! Bookmark not defined

2.3 Hiệu quả hoạt động của mỏ hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên tại trường,

“THPT' Yên Dũng số - Error! Bookmark not defined

2.3.1 Tác động của mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành ziên tại trường TIIP+'

Yên Dững số 1 tới nhận thức cân vị thành niên Error! Bookmark not defined 2.3.2 Táo động của mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sán vị thành niễn tại trưởng THET

'Yên Dũng số 1 tới thải độ của vị thành niền - Error! Bookmark not defined

2.3.3 Tác dộng của mộ hình chăm sóc sức khỏc sinh sản vị thành niên ở trường THPT Yên Dũng số 1 tới hành vi của vị thành niên Error! Bookmark not defined 2.1 Vai trò của công tác xã hôi rong tiếp côn mô hình chăm sóc sức khôe sinh sin vi thành niền tại trường THPT Yên Dũng số 1 Error! Bookmark not defined

Krror! Bookmark not defined

2.4.1 Vai trò gião đục eo

2.4.2 Vai trò từ vẫn - Error! Bookmark not defined 3.4.3 Vai trò kết nối nguồn lực Error! Bookmark not defined Chuong 3 MOT 80 NHAN T6 TAC DONG VA GIẢI PHAP TANG CUONG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG 'FIỆP CAN MO HIN CHAM SOC SUC KOE SINH SẢN VI

'THẢNH NIÊN Ở TRƯỜNG THPT YÊN DŨNG SỐ 1, XA NHAM SON, HUYEN YEN

DŨNG TÌNH BÄ£ GIANG., «co Errort Bookmark nof defincd

3.1 Một số nhân tỗ tác động tới hiện quả hoạt động cửa mô hinh chăm sóc sức khoẻ sinh

í

vị thành niên ở trường TIIPT Yên Dũng: Error! Bookmark not defined

3.1.1 Quan niệm, nhận thức về chăm sóc sửc khỏe sinh sản của vị thành niền trường,

"'THPI' Yên Dũng 361 - Error! Bookmark not defined

3.1.2 Trinh độ chuyên môn của người thực hiện mô lứnh chăm sóc sửc khốc sinh sản vị

thánh niễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Ngudn kinh phí, vật chất Error! Bookmark not defined 3.1.4 Sự quan tâm, liền kết của các cơ quan chức năng Error! Bookmark not defined

3.2 Một số giải pháp tăng cường vai trò công tác xã hội trong tiẫp cận mô hình chăm sóc

sức khỏe sinh sản vị thành ở trường [HPT Yến Dũng sé 1Errer! Bookmark not defined

3.2.1 Đây mạnh các hoạt động giáo đục truyền (hông nhằm nẵng cao nhận thức, thải đô,

Error! Bookmark not defined 3.2.2 Day mạnh đào tạo, huấn luyện đội ngũ thục hiển mô hình chăm sóc sức khỏe sinh

thành vị của vị thành niền về chăm sóc sức khỏe sinh sân

n vị thành niên: Frror! Bookmark not defined

Error! Bookmark not defined

3.2.4 Tăng cường vai trò của công táo xã hội trong việo hỗ trợ thực hiện có hiệu quả mô 3.2.3 Tăng cường sự liên kết của các co quan chức năng

"hình chăm sóc sức khỏe sinh san vị thành mén Error! Bookmark not defined KET LUẬN Error! Bookmark not defined

KHUYÊN NGHỊ m.- sone Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO - - - - §

PHỤ LỤC .eseieeeosessesseo ETZôEFE Bookmark nof defined,

DANI MỤC CÁC CHIỮ VIẾT TẮT

ĐPTT Biện pháp tránh thai

CS SKSS Chăm sóc sức khỏc sinh sản

CTXIL Công tác xã hội

KHHGD Ké hoach héa gia dinh

LTQPTN Lay truyén qua đường tỉnh đục

PTTIĐC Phương tiện thông tin đại chúng

QHTD Quan hé tinh duc

SESS Sức khỏc sinh sản

SKSS/TD : Sức khỏe sinh sản/Tình dục

SKTD Sức khỏe tỉnh dục

THPT Trung hoc phổ thông

ƯNAIDS Chương trình phối hợp của Liên hợp quốc về HIV/AIDS

UNFPA Quỹ dân số liên hợp quốc

VTN Vị thành niên

WHO Tổ chức y tế thể giới

DANIIMUC CAC BANG BIEU

1 Danh mục các bảng

Bảng 2.1 Đặc điểm đội ngũ thực hiện mô hình C8 SK5§ VN tại trưởng | 47

TIIPT Yên Dững số 1

Bảng 2.2 Tỉ lệ VTN nghe nói — tim hiéu vé CSSKSS VTN theo gidi tính 31

Bang 2.3 Tí lệ VTN hiểu biết về CSSKSS theo giới Lính 33

Bang 2.4 Hiểu biết về sự thay đễi thể chất của cơ thể VTN theo độ tuổi 54 Băng 2.5 Hiểu biết về sự thay đỗi thể chất của cơ thể VTN theo giớitnh | 55 Bảng 26 1ï lệ VTN biết các KPT theo dé tudi 61

Bảng 2.7 Hiều biết về các bệnh LIQD11D của VN 63 Bang 2.8 Y kiên của VIN về QHD ở tuổi V'LN theo giới tính 65

Bảng 2.9 Hành vi đảm bảo sức khỏe ban thân ở tuôi dậy thi cla VIN 68 Bảng 2.10 Cách thức VTN giải quyết khi gặp vân để về SKSS/SKTD 70

Bang 2.11 Tilé VIN trường TIIPT Yên Dũng số l có QIITD theo độ tuôi | 72

Bang 2.12 Cách thức VTN phòng tránh bệnh LTQĐTD 74

Băng 2.13 Ý kiến của VTN về đội ngũ tham gia thực hiện chương trình 84

Bang 3.1 Khó khăn khi triên khai ma hinh CS SKSS VIN tại ưường| 88 THPY

Bảng 3.2 Y kiến của VTTR về các qui định của mô hình C5 SKSS VTN 9Ị

2 Danh mục các biểu đô

Biểu đồ 2.1 Hình thức triên khai mô hình C§ 5K8§ VTN 49

Biểu đỗ 2.2 Nội dưng triển khai mô hinh CSSKSS VTN 50 Biểu đồ 2.3 Hiểu biết về đặc điểm tâm lý của lứa tuổi V'TN 56

Biéu dé 2.4 i 1é hiéu biét cla VIN vé tinh duc an toan theo dé tudi 58

Biểu đỗ 2.5 Kiên thức về mang thai sau lan QHTD dau tién cla V'I'N theo | 59

độ tuổi

Biéu đỗ 2.6 Kiến thức về thời điểm để mang thai nhất của VTN theo giới | 60

tính

Biểu đỗ 2.7 Mức độ hải lỏng của VIN vé mé hinh CS SESS 67 Bieu dé 2.8 Mire dé tham gia cua V'I'N vao mé hinh CS SKSS VI'N theo] 76

độ tuổi

Biều đồ 2.9 Mức độ tham gia cia VTN vac mé hinh CS SKSS VIN theo | 76

MỞ ĐẢU

1 Lý do chạn dễ tài

Trong những năm gần đây, giáo dục chăm sóc sức khỏe sinh sản vị

thành niên đang trở thành vấn để thời sự thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WIIO), VTN là nhóm người có lứa tudi

từ 10-19 tuổi, chiếm 1⁄5 dan số thé giới [35, tr.14-17] Kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới cho thấy vị thành niên là lửa tuổi phát triển nhanh câ về trí

tuệ, thể lực và có nhiều biến động về tâm, sinh lý, lứa tuổi đang phát triển,

hình thành nhân cách, nhiều yếu tế tầm lý chưa được hình thánh vững chắc

1iơn nữa, do đời sông kinh tế được cải thiện, nâng cao củng với sự tác động

của nhiều yếu tổ văn hóa — xã hội, vị thánh niên bước vào tuổi đậy thí sớm

hơn trước kia, sớm đi vào yêu đương và sớm có hoạt động tỉnh dục lình

trạng có thai ngoài ý muốn và nạo phá thai không an toàn vẫn diễn ra, mà

nguyên nhân sâu xa là do VTN thiếu hiểu biết về SKSS Cho nên, tăng cường

chim séc SKSS VTN, trang bị hiểu biết các vấn đề SKSS VTN giúp các em

tránh được hiểm họa về sức khỏe cũng như đạo đức, có kỹ năng Ur bao ve mình qua nhiều mô hình chăm sóc SKSS I vô cùng cần thiết

Mục tiêu của chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên là cung cấp kiến

thức giúp các cm hiểu rõ hơn về giới tính, khía cạnh sinh hợc và kỹ thuật hén

quan đến giải phẫu cơ thể con người, hệ thống sinh sản, những thay đổi trong

thời kỳ dậy thì, cung cấp thông tin và những hiểu biết về sinh lý, thụ thai, phòng tránh thai ngoài ý muốn, phòng các bệnh I,IQĐL12, ngưy cơ din dén

vô sinh, thực hiện tình yêu lành mạnh, tình đục an toàn vả có trách nhiệm.[1,

trổ — 10]

Ở Việt Nam ta, chăm sóc sức khỏe sinh sân VIN đã và đang trở thành

một vấn để quan trọng trong chiến lược phát triển cơn người, đầu tư cho thế

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Y tế - Bệnh viên Phụ sẵn Trung ương(2003), Tư vấn sức Ikhóe sinh sẵn,

Tà Nội

2 Nguyễn Quắc Anh — Nguyễn Mỹ Hương (2005), Sức khỏe sinh sẵn vị

thành niên, NXB Lao động xã hội

3 Hộ Y tế và tổng cục thông kê (2003), “Điểu tra Quốc gia về vị thành niên

tả thanh niền Việt Nam(SAVY 1'}

4 Bộ Y tế (2001), “Chiến lược quốc gia về CSSKSS — giai đoạn 2001 — 2010”, Nhà xuất bản Quân đôi nhân dân, Ha Nội

5 Bộ Y tế, "Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh

sản "(Ban hành kẻm theo quyết định số 4620 ngày 25/11/2009 của Bộ trưởng

Bộ y tế)

6 Chương trỉnh “lăng cường sức khỏe sinh sản (2002), *??nh yêu tình dục

và hạnh phúc lứa đôi”, Tà Nội

7 Pham Tat Dong — 1.6 Ngoc Hing(déng chú biên) (2001), “Xã hội học”,

hà xuất bản Dai học Quấc gia Hà Nội, Hà Nội

8 Pham Thi Phuong Dung(2006), Kiến thức thực hành phòng chống bệnh

LTQĐTD và HI/AIDS của nữ sinh viên mội trường cao đẳng ở Hà Nội, Đại

học y tế công công

9 Đảo Xuân Dũng(1997) “Giáo đục giới tỉnh cho VTN: phương pháp, nội

dưng, mục đích” Chương trình hợp tác y tế Việt Nam — Thụy Điển Lĩnh vực

BMTE/KHHGD Hà ^

10 Bui Thi Hanh, “Thực trạng biếu biếu, thai độ và hành vì chăm sóc sức

khóe sinh sản của sinh viên hiện nạy”, Hà Nội, 2009

11 Học viện thanh thiếu niên Việt Nam (2005), Giáo dục sức khốc sinh sản

vị thành niền, thanh niên, NXB Giao thông vận tải

12 Bui ‘Thi Xuén Mai(2012), Nhdp môn công tác xã hội, Hà Nội

13 Lưu Bích Ngọc(2004), CSSKSS cho VTN: “Thực trạng kiến thức và

những như câu chưa dược đáp ứng về thông tìn — giáo dục- truyền thông ”, Tap chí Dân số vả Phát triển, số 2(35)/2004, 1Ià Nội

14 Đỗ Ngọc Tân, Nguyễn Vấn Thắng(chủ biên)(2004), Ting quan các nội

dung nghiên cứu tề sức khỏe, sức khôe sinh sân vị thành niên ở Liệt Nam từ

ndm 1995 dén 2003, NXB Thanh niên, TIà Nội

15 Tạp chí dân số và phát triển (4/2012), Sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình

đục thanh thiêu niên khu vực châu Á — Thái Bình Dương

16 Mai Thị Kim Thanh(2007), Nhập môn công lác xã hội, LIà Nội

17 Nguyễn Quý Lhanh “Internet và định hưởng giá trị của sinh viên về tình dục trước hôn nhân”, Tạp chí xã hội hoc, sh 2 — 2006

18 Nguyễn Thị Thiềng — Ths Liu Bich Ngoc, “Diễu tra cuối kỳ chương mình sang kién SKSS cho thanh niên chau A (RHIY.A) về kiến thức, thái độ và hành

vi SKSS của thanh thiêu niên”

19 Nguyễn Thị Thiểng — Ths Lưu Bích Ngọc, “SKSŸ thanh thiếu miên Việt Nam” — tiiều tra ban dau chương trình RHIYA

20 Hoang Ba Thinh(1999), “Afét sé nghiên củu về SESS & Viet Nam sau

Cairo”, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội

21 Hà Thị Thư(2007), “Giáo trình tam lý học phát triển”, Nhà xuất bản Lao

động xã hội, Hả Nội