Luận văn chợ nông thôn một không gian công cộng cho sự hình thành dư luận xã hội” nghiên cứu trường hợp chợ mai trang và chợ mộc huyện nghi lộc tỉnh nghệ an

Do đó chợ nông thôn lá một không gian công cộng giúp cho sự hình thành dur lun xa héi public opinion dién ra mat cach dé dang Tư luận xã hội DLXH chính 14 một hiện tượng xã hội đặc biệt

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MUC EL

2.1 Ý nghĩa khoa học se nen

2.2 Ý nghĩa thực tiển

3 Mục địch, nhiệm vũ nghiên cửu

3.1 Mục đích nghiên cửa

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Dỗi tượng, khách thể, phạm vi nghiên cửu

5 Câu hỏi nghiên cửu

6 Giả thuyết nghiên cứu

7 Phương pháp nghiên cứn

NỘI DUNG CHỈNH

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN V

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1.Các khái niệm công cụ

1.1.2 Chợ nông thôn dưới gác nhìn

1.2.2.2 Xã Nghỉ Xuân và xã Nghỉ Thái — huyện Nghỉ Lộc - 23

CHƯƠNG 2: SỰ HỈNH THÁNH ĐƯ LUẬN XÃ HỘI THÊNG QUA KHÔNG GIAN CÔNG CONG LA CIIG NÔNG THÔN

2.1 Mội số nét về chợ nông thôn ở hai xã Nghỉ Xuân — xã Nghi TÌ

3.2 Quá trình hinh thành Dư luận xã hôi tại chợ nông thôn

2.2.1 Chủ thể của Dư luận xã hội

2.2.2 Khách thể của Lư luận xã hội

3.2.3 Khuynh hướng, cường độ của Dư luận xã hột và cơn đường lan truyền

DANH MUC CAC BANG, HOP Bang

Tăng 2.1: Đặ

‘Baing 2.2: So sarih quá trình bình thành DI.XH tại chợ Mai Trang và chợ Mộc

Bang 2.3: Siz phan bé chú

Bang 2.4 Sự phân bố chú

Bang 2.5: Các chủ dễ thio luận ở hai chợ

Băng 2.6: Nguôn thông Im của các chủ dễ thảo luận ở hai chợ

điểm chợ Mai Trang và chợ Mộc

Tận 3: Một số trường hợp về sự trao đổi lin dén tai hai cher

DANH MỤC CÁC BIEU DO, SO BO

Tiểu dé

Biéu đỗ 2.1: Chủ đề thảo luận của nam và nữ ở chợ Mai Trang

Tiểu đồ 2.2: Chủ đẻ thảo hiận của nam và nữ ở chợ Mộc

Biéu đê2.3: Sự phân bỏ chủ để thảo hiận theo độ tuổi ở cho Mai Trang

Bidu đỗ 2.4: Sự phân bề chủ đề thảo hiận theo độ tuổi ở chợ Mộc

Sơ đề

Sơ đỗ 2.1: Các chủ đề tháo luận của người dân ở chợ Mai Trang vả chợ Mộc

Sơ đỗ 2.2: Mô hình dòng truyền thông hai bậc của Elihu Katz “

Sơ đỗ 2.3: Mô hình khá: quát vẻ sự trao đổi thông tin ở chợ nồng thôn

Sơ đã 2.4: Con đường lan ruyén théng tin trong chợ nông thôn (1)

Sơ đỗ 2.5: Con đường lan truyền thêng tin trong chợ nông thôn (2)

Sơ đã 2.6: Con đường lan truyền thông tin trong chợ nông thôn (3)

Sơ đồ 2.7: Con đường đi chợ vả trao đổi thông tin của bác J.T.D

So dé 2.8: Con đường đi chợ vả trao đổi thông tin cửa chị N.T.D

MO PAU

1 Lý do chon dé tai

Không gian công céng (public space) 14 noi chến mả mọi người có thể tự

đo thoái mái đến dó không phân biệt giới lính, độ tuổi, bọc vẫn, đân tộc, múe

sông, Ở đó công chúng có thể tự do bàn luận những vẫn để xã hội hay riêng từ

ami họ quan tâm Nói cách khác các không gian công cộng có thể được xem như

là “không gian phục vụ chung cho nhà cầu của nhiều người Trong không gian

công cộng, người sứ dụng vừu là người quan sái, lại vừa là người tham gia các hoại động chưng, Hình thức hay hoại động của mỗi người trong khang gian cing cộng thưởng gây ảnh hưởng tới những người khác, vi thế, không gian công cộng

được xem là nơi diễn ra các xung đột xã hội cũng như là nơi của các hòa giải xã

hội giữa các tÕ chức cá nhân [43] Các không gian công cộng có thế kế đến như là: công viên, đường phổ, quảng trường, chợ,

Trong sé dé, chợ cũng là một không gian công cộng quan trọng của mde

ta, khi mà các siêu thị, trung tâm mua sắm đủ được xây dụng nhiêu nhưng chưa

thé thay thé vai trò của chợ rong đời sống người đân Việt Nam Chợ là bộ phận quan trọng trong hạ tầng kinh tế - xã hội, trong phát triển thương mại - dịch vụ tại

địa phương, đặc biệt là đối với vùng nông thôn Chợ nông thôn gắn liên với việc

phát triển thương mại nông thôn, góp phần chuyên dịch cơ cầu kinh tế khu vục xông thôn, là nơi tập trung buôn bán, trao dối, giao lưu rát quan trọng Chợ nông, thôn có vị trí, vai trò to lớn trong việc giao lưu, trao đổi, mua bán hang hoá của người đân và giữa các dia phương; là động lực thúc dây sản xuất, kinh tế nông, nghiệp, nông thỏn phát triển Khác với chợ ở đồ thị - sự trao đổi ÿ kiến giữa

người với người rất ít, chợ ở vùng nêng thồn ngoài chức năng chính của minh

còn là nơi người dân gặp gỡ, trao đổi thông tin, hình thành các mối quan hệ xã

hội, Do đó chợ nông thôn lá một không gian công cộng giúp cho sự hình thành dur lun xa héi (public opinion) dién ra mat cach dé dang

Tư luận xã hội (DLXH) chính 14 một hiện tượng xã hội đặc biệt biểu thị

sự phản xét, đánh giá, thái độ của các cá nhân, các nhóm xã hội về những vấn để

hho quan tam Hay DLXH chinh Ja két qu con lai sau qué trình thảo luận ngoài xã

hội, và có thể đi đến một sự thông nhất và hảnh động chung

DLXH có vai trò to lớn đối với sự phát triển vị thế của người dan trong đời sông thời sự, trong khi đó không gian công cộng góp phân rất lớn vào sự hình thành DLXH Song những nghiên cứu về không gian công cộng ở nước ta chủ yếu là vé mang kiên trúc, quy hoạch và quản ly đô thị Có rất ít nghiên cửu vê không gian cống cộng ở góc độ khoa học xã hôi Hơn nữa, về vai trỏ của chợ nông thôn như một không gian công cộng đối với sự hình thành DLXH thi hầu

không gian giúp cho DLXH hình thành, Ngoài ra, ở nước ta có tới 60,4 triệu

người chiếm 70,5% (trong tổng số 85,7 triệu người) sinh sống tại nông thôn

[42], cho nén việc diểu tra, nắm bồi những ÿ k

m người din nông thôn, cũng như

xem xét việc hình thành DLXH từ những ludng ý kiến trên là rất quan trọng Đó

là những lý do khiên tác gi hra chọn đề tài nghiên cúu: “Chợ nông thôn — một

không gian công cộng cho sự hình thành Dư luận xã bột' (nghiền cứu tại chợ Mai Trang và chợ Mộc, huyện ghi Lộc, tỉnh Nghệ An) Dễ tải này tập trung làm

rõ vai trò của chợ nông thôn với tư cách lả không gian công công cho sự hình

thánh D2LXH như thể nào? Chợ cỏ phải là một trung tâm giao tiếp, trao đổi thông,

tin, bản bạc thảo luận của người đản không? Quá trình hình thành DLXT về một

vấn để chung điễn ra ở không gian công cộng là chợ nông thôn điễn ra như thê

mio?

2 Ý nghĩa khaa học và thực tiễn của đề tải

2.1 Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu tiếp cận từ góc độ lý thuyết về Jãnh vực công cộng của

Habermas dé nhin nhận, đánh giá sự hình thành DLXH ở các chợ khu vực nông,

thôn Tim hiểu qua trink hinh thanh DLXH vé những vẫn dễ xã hội cụ thể, ngoài 7a còn tim hiểu chủ để, thời gian, nguồn thông tin, tháo luận của người dân Qua nghiên cứu nảy, táo giả mong ruuốn tìm hiểu được vai trỏ của chợ nông thôn như là trung tâm giao tiếp, thảo luận, trao dỗi ý kiến từ dỏ hình thành nén DLXH TIơn nữa, tác giả còn hy vọng nghiên cửu nay sẽ góp phần nhỏ vào việc bổ sung, phân thực tiễn của lý thuyết về lĩnh vực công công,

2.2 Ý nghĩa thục tiễn

Nghiên cửu nhằm từm hiểu quả trình hình thành DLXH ở các chợ thuộc

khu vực nông thôn tỉnh Nghệ An qua đó tác giả mong muốn kết quả nghiên cứu

sẽ giúp cho các nhà nghiên cứa về DI.XH, các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ vai trò, tằm quan trọng, của chợ nông thôn trong việc tạo môi trường cho sự giao tiếp, thảo luận, trao đối thông tin để từ đó hình thành nên những hiểng ý kiến thống nhất về một vẫn đề chưng; aự khác biệt trong sự hình thành DI.XH ở chợ nông thôn và chợ dỏ thị, từ de sẽ có những chính sách thiết thục nhằm định hưởng DLXH đi theo chiêu hướng đúng đắn góp phần vào việc phát triển kinh tế

- xã hội tại địa phương nói riêng và cả nước nói chung,

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiễn cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm tìm hiểu thành phân người đân thám gia vào quá trình

trao dỏi, thảo luận ở chợ nông thôn; các vẫn để mả người dân quan tâm, thảo luận, nguồn thông tin cho các thảo luận; tác động của truyền thông đại chúng đối

với quá trình hình thành DLXH Đặc biệt, nghiên cứu nhằm từm hiến mê hình,

cơn đường lan truyền của một số vấn đẻ xã hội cụ thể giữa các cá nhân thông qua giao Hiếp, thảo luận tại chợ tạo thành ÿ kiến chưng và tạo cơ sở hình thành nên

DI.XH Tìm hiếu tại sao người dần nông thôn lại lựa chọn chọ là nơi thảo luận?

Tiếp dến dánh giá xem DLXH bình thành thông qua không giam công công là chợ

nông thôn có tác động như thẻ nào đến đời sống của bản thân người dân và tới sụ

ẩn định thời sự - xã hội của địa phương.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ cấu, thành phản của người dân tham gia vào các cuộc

thảo luận

- Xác định được những chủ để được người dân quan tâm chủ ý va đem ra

thao luận,

- Đưa ra nguồn thông tin của những chú để trên

- Tâm hiểu con đường lan tuyển thông tin từ cá nhằn này đến cá nhân

+hác trong quá trình thảo luận ở chợ

4 Déi tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4i Đá trựng nghiên cứu: Sự hình thành Dư luận xã hội ở tông thôn thông qua không gian công cộng là chợ nông thôn

42 Khách thể nghiên cứu:

1 Những người kinh đoạnh ở chợ

+ Những người mua hàng, sở dụng, dịch vụ ở chợ

1 Nhém cán bộ quản lý cho

4.3, Pham vì nghiên cửu:

+ Không gian: nghiên cứu tại chợ Mai Trang và chợ Mộc của huyện Nghi Lộc, tính Nghệ An

+ Thải gian: từ tháng 05/2011 dén tháng 04/2012

5, Câu hồi nghiên cứu

1 Chủ thể của LLXIT Dặc điểm xã hội của những người tham gia tháo luận

ở bai chợ Mai Trang và chợ Mộc?

2 Khách thể của DI.XT:

- Người đân thường quan tâm, thảo hiện những vẫn đề nào? Có sự khác nhau

về vẫn đề thảo luận giữa hai chợ của hai xã hay không?

~ Nguồn thông tin của các vấn để thảo luận là từ đầu?

3 Quá trình hình thành DJ,XTT Cơn đường lan truyền thông tin trong cuộc thảo

luận trao đổi giữa các cá nhân dẫn đến hình thành DT.XH điển ra như thế nào? Có sự khác

xhau giữa chợ Mai Trang và chợ Mộc không?

6, Giả thuyết nghiên cứu

- Người dân có giới tỉnh, độ tuổi, trình độ học vấn khác nhau thì sự tham gia

thảo luận khi di chợ Mai Trang và chợ Mộc của họ cũng khác nhat

- Khi thão hiện tại hai chợ, người đân quan tâm đến nhiều chủ đẻ, trong đó

- Con đường lan truyền thông tín tại chợ điển ra khá phức tạp, đan chéo và

khó kiểm soát

7 Phương pháp nghiên cứu

21 Phương pháp phân tích tài liệu

Các tài liệu được sử dụng trong nghiên cứu gềm: Báo cáo tình hình phát

triển kinh lễ - xã hội của dịa phương; niên giảm thống kê của huyện Nghĩ Tộc —

tính Nghệ An; số liệu tử ban quản lý chợ hai xã Nghi Xuan va Nghi Thai

Quan sát có sự phí chép nhằm xây dựng ÿ tướng cho nghiên cửu cũng như

tiểu rõ cách thức, nguồn thông tin, thành phân tham gia thảo luận trong quá trinh

tỉnh thành TAL.XH tại chợ nông thôn

Các loại quan sát được sử đụng trong nghiên cứu:

- Quan sát thành phân của những nguời tham gia thão luận 3 cho

- Quan sát cách hức trao đổi ban bac, thai độ của người dân kÌn thảo luận.

~ Quan sát quá trình trao dỗi, thảo luận, chuyên tải thông tin về một van dé

xã hội từ oá nhân nảy sang cá nhân khóc

38 Phương pháp phông vẫn sâu

Tây là phương pháp chủ yêu, quan trọng nhật của nghiên cứu Tác giả tiến

thành điểu tra, thú thập thông lim bằng để cương các nội dụng cân thu thập với mẫu thuận tiện Tiên hành phỏng vấn 40 trường, hợp gdm:

- Những người kinh doanh ở chợ:

Chợ Mai Trang: 6 người, Chợ Mộc: 8 người

- Những người mua hàng, sử đụng địch vụ ở chợ

Chợ Mai Trang: 13 người; Chợ Mộc: 11 người

-_ Những người trông xe, cán bộ quản lý chợ

Chợ Mai Trang: 1 người: Chợ Mộc: 1 người

Cơ cấu giới tính của mẫu định tính:

- Chợ Mai Trang: 4 nam; 16 nữ

-_ Chợ Mộc : 3 nam; 17 nữ

4 Phương pháp trưng cầu ÿ kiển bằng bằng hồi

Những thông tin thu thập được từ phương pháp trung cầu ý kiến bằng, bảng hỏi mang tính định lượng sẽ bỏ sưng bằng chúng che việc chúng mình

những luận điểm của để tài Số người được hồi: 120 người (60 trường hợp ở xã

Nghị Xuân, 60 trường hợp ở xã Nghĩ Thái) Mẫu băng hỏi được trinh bảy trong

NOT DUNG CHINA CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN CUA DE TAL

iến còn lại sau quá trình thảo luận trao đối trong xã

hội Nói cách khác nó là kết quả của quá trình tháo luận xã hội Quá trình thão

luận này dải hoặc ngắn và theo hình thức nảo tủy theo bổi cảnh thời sự - kinh tế -

xã hội và đặc điểm văn hóa và tính thuân nhất của mỗi quốc gia [32, tr.46]

đặc biệt biểu thị sự phán xét, đánh giá,

- DLXII là một hiện tượng xã

thất độ của các cá nhân, cáo nhóm xã hội trước các sự kiện, hiện tượng, cuuả trình

diễn ra trong xã hội có liên quan đến lợi ích mả họ quan tâm [3Ó, tr 59]

‘Yom lai, theo táo giá DLXH chính là trạng thái ý thức xã hội, là quá trinh

thảo luận xã hội và kết quả là ý kiến chung, là sự đánh giá, phán xét của các cá

nhân, các nhóm xã hội về các sự kiện, hiện Lượng, quá trình, vẫn đề xã hội có liên

quan đến lợi ích mà họ quan tâm

11.12 Tin dẫn

Theo Allport và Postman, hai nhà tâm lý học xã hội người Mỹ thì tia đồn

là “một sự khẳng định về một chủ để được quan tâm mà không có đủ bằng chứng,

dang tin cậy được đưa ra” tốc độ lan truyền của tim đều “về một chủ đề lan truyền trong một nhỏm, tỷ lệ thuận với tâm quan trọng và sự mập mờ của chú để nay trong cuộc sống cáo thành viên đó” (tức là tâm quan trọng vả sự mập mờ của

chủ để cảng lớn tủ tốc độ lan truyền cảng nhanh và ngược lạ) Nói cách khác,

vẫn để mà tin đổn để cập đến càng quan trọng, cảng hấp đẫn với cả nhân bao nhiêu, cảng mơ hế bao nhiêu thi cảng nhiền tin đến xuất hiến bây nhiêu [32,

tr.54-55J.

1.113 Qué trink hinh thành của Dư luận xế hội

Quá trình phát triển DLXH là một quá trình biện chứng, Quá trình hình thành DLXIT có các giai đoạn sau

4 Hình thánh ÿ kiến chung gọi là DLXH

Tuy nhiên, đến đây, sự phát triển DIXH không phải đã đừng lại mà tiếp tục Nó phụ thuộc cách thức giải quyết (những vẫn đê mà DLXII đề cập đến)

5.1 Nếu vẫn để DLXH dẻ cập tới dược giải quyết triệt dễ và thoả dang,

DI-XH sẽ theo hướng bị triệt tiên, hình thành DI.XH mới ứng hộ cách giải quyết

5.3 Nêu vấn đề không được giải quyết triệt đế và thoả đáng, thì một mặt,

DLXH cũ vẫn tản tại và cường dé được tăng cưởng, mặt khác, xuất hiện DLXH

andi vé cach thite giải quyết [32, tr.191-192]

Quả trình hình thành DLXI lả quá trình biện chứng, tứo là các giai đoạn

có quan hệ mật thiết, gắn kết với nhau Giai đoạn trước là tiền để của giai đoạn

sau, gó những giai đoạn diễn ra đường như đồng thời với nhau Giai đoạn đâu

tiên là việc cá nhân biết đến các sự kiện, vẫn đẻ Thực tế có rất nhiều sự kiện, vẫn

đề xây ra trong một khoảng thời gian, tuy nhiên cả nhân chỉ chủ ý đến những van

dể, sự kiện có liên quan đến tỉnh “tư lợi” côa họ, hoặc được ho “nội tâm hóa”,

chuyển những vẫn đẻ của người khác thành vẫn đề của mình Khi cá nhân biết

tới vận để thì cá nhân sẽ đưa ra ý

chậm tủy thuộc vào nhiều yếu tỏ Tiếp đến là sự bình thành ý kiến chung, ý kiến

của công chúng, gọi là DLXII Sau khi DLXH được bình thành nó sẽ đi theo hai

thưởng: nến vẫn để DI.XH để cập tới được giải quyết triệL để vả thoâ đúng,

DLXH sẽ di theo đúng hướng bị triệt tiêu, hình thánh DLXH mới ũng hộ cách

giải quyết, còn nêu van đề không được giải quyết triệt để và thoả đáng, thì một

xuặi, DIXH cũ vẫn lồn tại và cường độ được tăng cường, mặt khác, xuất hiện

DLXH moi về cách thức giải quyết

1.1.L44 Không gian công cộng

Khỏng gian công cộng lá khỏng gian phục vụ chung cho nhủ cầu của nhiều người Có hai thể loại không gian công cộng chính:

- Không gian "vật thể” vi dự nhĩ quảng trường, đường phá, công viên:

- Không gian “phi vật thế” ví đụ như các điễn đàn trén Internet, hay các cuộc

đối thoại tranh luận trên bảo chi, tivi

Sự hình thành, phát triển, và thay đối của không gian công cổng phụ thuộc

vào sự phát triển và đặc điểm của đời sống công công, vốn không giống nhan giữa các nên văn hóa khác nhau và ở các thời điểm khác nhau

Trong không gian công cộng, người sử dụng vừa là người quan sắt, lại vừa

là nguời tham gia các hoạt động chưng Hinh thức hay hoạt đông của mỗi người trong không gian công cộng thường gây ñnh hưởng lới những người khác, vì thế,

không gian công cộng dược xem là nơi điển ra các xung đột xã hội cũng như là

tơi của các hòa giải xã hội giữa các tổ chức cá nhân [43]

Theo tác giả không gian công công có đặc điểm:

- La không gian chung, tất cả mọi ngurời không phân biệt giới tính, độ tuôi,

hoe van, nghé nghiép, co thé (u do ra vao

~ Tập trung đông người, ruối quan hệ xã hội đa dạng, phúc lạp

- Cm người lim đến không gian sông sông để thỏa mãn một số nhu cầu

của mình.

~ Các cá nhân cỏ thể tự do bày tỏ ý kiến của mình, tham gia thảo luận, tranh luận về các vẫn để mả mình quan tâm

- Có thể là nơi điễn ra xung đột hoặc sự hỏa giải, kết quá có thể hình thành

các ý kiến chung,

1.1.1.5 Chợ nông thân

- Chợ là “nơi gặp nhau giữ

cung và cầu các hàng hoá, địch vụ, vốn, là nơi

tập trung hoạt dộng mưa bản hảng hoả giữa người sản xuất, người buôn bán và

người tiểu dùng, Quy mộ, tỉnh chất của chợ phụ thuộc vảo trinh độ phát triển kinh lễ Chợ có vai trỏ chủ yếu là nơi tiêu thụ hàng hoá, đồng thời cũng có ảnh hưởng kích thích ngược lại di với sản xuất Quy mé va tinh chất của chợ rất da dang: ca cho nông thôn tự sẵn tự tiêu, có loại chợ mang tỉnh chất khu vực hay

‘mét ving rộng lớn Thông thưởng, mặt hàng mua bản ở chợ rất phong phú, nhiều loại Nhung cũng có chợ chỉ sua bản những mặt bảng nhật định như chợ trâu bỏ,

chợ gạo, chợ vải, Tưỷ theo điểu kiện, địa điểm và nhu cầu, Chợ có thể họp

thằng ngày, nhưng cũng có chợ chỉ họp theo phiên nhất định trong tháng, có chợ

một năm chí hop mấy ngảy Tết Vị vậy, có thể xem chợ là sự phán ảnh trinh độ phat trién va nếp sống kinh tế - xã hội của một địa phương” [36, tr.186]

Chợ là nơi mà điển ra hoạt động mua bán, trao đổi háng hóa và dịch vụ

thằng tiên tệ hoặc hiện vật (hàng đổi hàng) Chức năng chính của chợ là nơi diễn

ra hoạt động mua bản hay trao dỗi các sản phẩm, hàng hỏa khác nhau Hàng hỏa trong chợ rất đa đạng, từ những loại sản phẩm đửng trong cuộc sống hàng ngày

của mỗi người đến các chúng loại sẵn phẩm kháo |44]

- Chợ nông thôn là chợ xã của các huyện và ở khu vực ngoại thành, ngoại thị [18, tr 1]

Chợ quê là nơi người mua và người bán củng một loại sản phẩm hoặc dịch

vụ tụ hẹp lại với nhau tại một địa điểm nhất định Đây là nơi diễn ra hoạt động

h vụ ở khu vực nông thôn |17, tr.51 | Ở khu vực nồng

kính doanh hàng hôa vả

thôn, chợ là một thị trường với tư cách như một thê chế đưa những người tiểu

sông, thợ thủ công, những người buôn bán nhỏ và những thương nhàn chuyên

nghiệp từ những lảng xã hoặc những vủng, miễn, đô thị, lại với nhau Dây là xnột thể chế tả chức và phối hợp các tương tác xã hội như các hảnh ví kinh: doanh, thương mại, của nhiều người ở nhiều dia diễm khác nhau trong một

hoạt động chung [17, tr.52]

1.12 Chợ nông thôn dưới góc nhìn từ lý thuyết về lĩnh vực công cộng của

đũrgen Hahermas

'Trong nghiên cửu này, tác giá có sử dung quan diém cua igen Habermas

vẻ Lĩnh vực công cộng để tìm hiểu sự hình thành DLXII thông qua chợ nông,

thôn ở xã Nghỉ Xuân và xã Nghỉ Thái — Huyện Nghỉ lộc — Nghệ An

Jurgen Habermas (sinh 18/06/1929) la mdi wha x hội học và tiết học

người Đức, nổi tiếng với các dóng góp về thuyết phê phán và chủ nghĩa thực đụng Ông được biết đến với nghiên cứu khái niệm lĩnh vực công công trong tác phẩm The Struetural Transformation of the Public Sphere (Sự biến đổi cầu trúc của lĩnh vực công cộng) Các tác phẩm của ông tập trung vào cơ sở của lý thuyết

xã hội và nhận thức luận, những phản tích về các xã hội tư bản tiên tiến và nên dân chủ, pháp quyền trong pham vị phát triển vẫn hóa - xã hội và thời sự dương,

thời, đặc biệt là thời sự Đức [45]

J.1labermas là người phát triển khái niệm lĩnh vục công céng (public

spheres) Thea Habermas, lĩnh vực công cộng là “một vũ đài và là noi chdn thodi mai dé các công dân tranh luận, cân nhắc tật hơn, thoả thuận thống nhất và

hành động" [32, tr.R7] Lại đây, các cả nhãn có thể chia sẻ quan điểm của mình một cách tự đo với nhau Các lĩnh vực công công là một khu vực trong đời sống,

xã hội nơi mợi người có thể gặp gỡ nhau và tự do thảo luận và xác định các vẫn

đề xã hội, vá qua đỏ ánh hưởng đến cuộc tháo luận về hành động thời sự Các tính vục công công có thể được xem nhụ là “mội nhà hát rong các xã hội hiện

đại, trong đó sự tham gia thời sự dược thể hiện qua các phương tiện nói chuyện”

và “một lĩnh vực của đời sông xã hội, trong đó ÿ kién công chúng có thê được

hình thành” |46| Lĩnh vực cơng cơng déng vai trỏ lim trung gian giữa các cơng,

dân với tổ chức cơng quyền, thơng qua nĩ nhà nước biết đước như cầu xã hội

Khơng gian cơng cộng (publie space) là khơng gian mà ð đĩ các cả nhân

cĩ thế thảo luận về các vấn để thuộc địa hạt “Tính vực cơng cơng” (publie sphere), tức lả khơng gian cơng cộng chính là mỗi trường thuận lợi, lả nơi chỗn

lý tưởng cho các cá nhân đến, gặp gỡ và bản luận về các chủ để thuộc lĩnh vực

cơng cơng Chợ nơng thơn là một khơng gian cơng cơng khá rộng lớn với đây đã

các thành phân dân cư, Mọi người cĩ thể tự đo di vao mua ban cting nl ban bac,

trao đổi thâng tin Mức độ tiếp xúc, giao lưu ở chợ nơng thơn rất lớn, vị hấu hết

những người mua và người bản quen biết nhau, thậm chí thâu thiết, là he hàng, anh cm cho nên họ cĩ thẻ bỏ qua cảm giác ngại ngừng, xa lạ dễ trao dỗi rất nhiều

vẻ những câu chuyện liên quan đến đời sống cá nhân hay những vận để xã hội

xuzng lính chung cho cả cơng đồng Mỗi một cá nhân trong mơi trường chợ nơng,

thơn dược tự do bay tư quan diễm của mình về vẫn dé chung nao do, sau do cd sw

thảo luận xã hội giữa những người mua, người bán hay đúng hơn là những người

thường xuyên cĩ mặt ở chợ, cuối cùng sẽ cĩ sự đẳng thuận xã hội — dây chỉnh là

cơ sở cho sự hình thánh DLXH Theo quan điểm cia Habermas thi cho chink Ja

khơng gian cơng cộng cho các cá nhân thảo luận các vẫn đề thuộc địa hạt của lĩnh

vue cong cong

hi bản về xã hội nơng thơn, các nhà nghiên otra khong thể bỏ qua khơng,

gian cơng cộng là chợ nồng thơn Ở nồng thơn, chợ đĩng vai trỏ rất quan trọng

cho việc giao thương buơn bán của người đân, ngoải ra nĩ cịn đĩng vai trị như

là khơng gian thuận lợi cho các cá nhân trao đổi, thảo luận các vấn để thuộc “lĩnh vực cơng cộng” theo quan điểm của Iĩabermas Người dan cĩ thể tự do ra vào

chợ, tự đo trao đối, thảo luận để đưa ra ý kiến chung

Trong tac plam “The Structural Transformatiơn oÏ the Publie Sphere”, Habermas chi ra ba cái gọi là “tiêu chuẩn về thể chế” như là diều kiên tiêu quyết cho sự xuất hiện của lĩnh vực cơng cộng mới Những nơi chén tháo luận, như

quản cả phê của nước Ảnh, tiệm ở nước Pháp vả nhà hàng của nước Đức “có thể

có khác nhau về kich thước và thành phần của công chủng, phong cách của tháo

luận, không khi của cúc cuộc tranh luận, và chủ để hướng tới”, nhưng “tất cả

cuộc thảo luận giữa mợi người có xu hưởng tiếp diễn, vì vậy họ đã có một số tiêu chuẩn vẻ thể chế chung” Tiêu chuẩn thể chế đó là: a) Không quan tâm đến địa

vị xã hội; b) Tĩnh vực quan tâm thảo luận, c) Giới hạn tham gia |46]

Theo quan điểm của Habermas thì chợ nông thôn là một không gian công cộng giúp cho các cả nhân có thể tự do thảo luận cáo vận để thuộc địa hạt của

lĩnh vực công cộng, từ đó có thê hình thánh ý kiến chung, hình thành DLXII Chợ nông thôn là một không gian công cộng đặc biệt quan trọng của xã hội nồng,

thôn Ngoài việc dóng vai trò là tổ chức kinh tế, chợ nồng thôn còn thể hiện những nét văn hóa — xã hội, ngoài ra né côn là một trung tâm trao đối thông tin,

giao tiếp giữa các cá nhân với nhau, do đó chợ nông thôn la mdi Irường thuận lợi

tạo điều kiện cho sự hình thánh DLXH

1.2 Cư sứ thực tiễn

1.2.1 Lược sử tình hình nghiên cứu

- Nghiên cứu về không gian công cộng

Các nghiên cứu về không gian công cộng hiện may chủ yên là những nghiên cửu thuộc lĩnh vực xây dựng, kiến trúc, quy hoạch quán lý đồ thị Nghiên

cứu vẻ khóng gian theo hướng khoa học xã hội rất it Trước tiên, phải kế đến

nghiên cứu cũa Nguyễn Quý Thanh — Trình Ngọc Hà với đề tòi: “Không gian bản công cộng và sự hình thành LỤ,XII: nghiên cửu trường hợp quán cà phê [là Một” Nghiên cứu này tập trung vào sự hinh thành DLXH thông qua không gian bán cổng cộng là quán cả phê Quản cả phê — không gian bán công cộng là nơi chốn

and công olrùng có thể đến thao luận về các vẫn để chung của xã hội Không gian xây có sự “sảng lục” đối với các nhóm công chúng khiến cho những người thant

gia thảo luận xã hội có xu hướng là các nhóm “tỉnh hoa” hơn là dại chúng Các

chủ để thảo luận tại quản cà phê khả đa dạng, phương tiện truyền thông lả một

nguồn cung cấp thông tia quan trọng Khi những không gian công công thu hep

củng với quá trình đô thị hỏa, các không gian bản công cộng sẽ đỏng vai trỏ lả

xrhững điễn đèn thay thế để cá nhóm xã hội thảo luận về những vấn để công công Đây chính là dịa hạt đẻ từ dỏ quan diễm chung, DLXH dược tháo luận va hình

thành [31, tr.72-81] Nghiên cứu này là nghiên cứu định tỉnh và tập trung vào không gian bán công oộng là quán cả phổ — nghiên cứu tại tuột số quản cả phê ö

Hà Nội

Nghiên cửu của Mai Văn Hai Nguyễn Hồng Giang với dé tai: “KAdng

gian công cộng dưới góc nhìn của cư dân trong các khu đô thị mới xây ở Hà Nội gần đấy” (Nghiên cửa trường hợp khu đỗ thị mới Văn Quản, Hà Đông, Hà Nội) Qua việc khảo sát ở khu đô thị mới Văn Quán, Hà Nội dễ tải đã mỏ tả thực trạng,

của việc xây đựng, sử đụng cũng như tâm tu, nguyện vọng của cư đân đối với không gian công công trong các khu cư trú của họ Sự cần thiết cửa không gia công cộng vá những giải pháp dé duy trì vả phát huy giá trị tích cực của không, gian đó Nghiên cứu này chỉ tập trung vào sự thiểu hụt các không gian công công trong đời sống người đân tại khu đô thị mới Văn Quản và cần những giải phát: dé khắc phục thực trạng đó

Những nghiên cửu của ngành xây dựng, kiến trúc về không gian công

cộng có thể kế đến nghiên cứu của Phạm Trợng Thuật (2002): “Tổ chức không

gian công cộng trong đơn vị ở đô thị tại Hà Nội”, luận ản tiễn sĩ kiên trúc, trường,

Dai học Kiến trúc LIả Nội Trên cơ sở kháo sát thực tễ, luận án đã xác định thực

trang ou thé ctia hé thống không gian công công tại đơn vị xây dựng có quy hoạch từ trước đến nay Từ đó, tác giá để xuất mỗ hình mang tinh mém déo cho cầu trúc hệ thông không gian công cộng tại các đơn vị ở IIà Nội Nghiên cửu này

chỉ tập trung vào lĩnh vực xây dựng, kiên trúc, quy hoạch đô thị.

- Nghiên cứu về sự hình thành DLXH

DLXH có vai trỏ rất lớn trong đời sóng kinh tế - xã hội Cho nên dây là một vân để được khá nhiều nhá khoa học quan tâm nghiên cửu O Việt Nam hiện nay, eó một số nghiên cửa về DLXH:

Để tải nghiên cứn cấp viên năm 2008 của Viện Xã hội học trực thuộc

Viện Khoa học Xã hội Việt Nam đo Trấn Cao Sơn làm chủ nhiệm: “Bước đầu

tin hiểu Dư luận xã hội ở nông thôn" (rường hợp Tân Hồng — Phù Tưu, huyện

Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) Nghiên cứu DLXH nỏng thôn dé nhận biết suy nghĩ, nguyên vọng, quan điểm của người nông dan là khâu không thế thiểu trong xây

đựng chính sách Nông thôn chiếm 75,0% dân số, lọ có chung dir Luan với Loàn

xã hội, đồng thoi oé riéng mang dư luận nông thôn của người sống Irong khu vực nông thôn, gắn với ruộng đẳng, làng quê Đẻ tài tập trung tìm hiểu tác động của

kính tế thị trường đến sự thay đổi văn hóa, lỗi sống truyền thống: Việc đi chuyển

đi các địa bản kháo để tìm hiểu điều kiện sống mới của người nông dân, chuyển

đổi nhân khẩu và lao dộng nông thôn, Văn dé thu héi đất canh tác và những vẫn

dé dat ra, Cach quản lý của các chính quyền địa phương (thỏn, xã, huyện) đổi với

Để tải nghiên cứu khoa học đo Nguyễn Đình Tân làm chủ biên “Đánh giá

qua điều tra DLXH về cải cách hành chính thea mô hình “một cửa” ở Đắc Lắc”

đã đưa ra những ý đánh giá của người dân với các thú tục hành chính Cụ

thể là sự phần ánh, nhận xét của người dân về thái độ và hành vì của các cán bộ

thành chính trong quá trình tiếp đân để giải quyết các thủ Lục hành chính Dư luận

đông đảo quân chúng đền có những nhận xét và đánh giá tích cực về mỏ hình

giao dich “một cửa” Những thông tin thu được từ nghiên cim DI.XH đối với cải

cách hành chính gop phan tìm kiếm, khám phá những vẫn để hết sức có giá trị

trơng hệ thông hành chính, mô hình lỗ chức và hoạt động của bộ máy hành chính

19

130} Hưởng nghiên cứu chủ yếu của dễ tài là về DLXH dỗi với cải cách hành

chính, và trên eơ sở dó dưa ra các tác dộng của cải cách hành chính ruột cửa vả

những phương hưởng tăng cường cái cách hành chỉnh chứ chữa quan tâm đến

quả trình hình thành DLXH,

Đổ tải của Trần Thị Hông Thủy —Ngọ Văn Nhân làm chủ nhiệm: “ác

động của DLXH dỗi với ý thức pháp luật của đội ngũ cản bộ cấp xã phường trên

địa bàn IIN" đã phân tích thực trạng, tác động của DLXI đổi với ý thức pháp

luật của đội ngũ cán bộ cập xã, bao gốm tác động tích cực và tiêu cực và các giải pháp sử dụng DLXH để nâng cao ÿ thức pháp luật của cản bộ cấp xã trên địa bàn

IIN

Ngoài ra còn có các nghiên cứu: Phạm Văn Quyết - Lẻ Thị Tuyển: “Tác động của DI.XH tới hành vì xử lý công việc của cắn bộ, công chúc cấp xã — nghiên cứu trường hợp huyện Đông Sơn, Thanh Hóa”, Hoàng Thu Hương — Trân

Thị Hiên: “27.17 về tính thiêng của các ái tích lịch sử văn hóa đổi với việc bảo

tần giả trị của các di tích này ở Hà Nội hiện nay — Nghiên cứu trường hợp Phủ

7ây Hỗ và Đền Thờ Hai Bà 1rưng”, Vũ Hào Quang _ Trân Thị Hồng: “DLXH về việc giải quyết khiếu nại, tô cáo cấp xã, phường hiện nay — Nghiên cửu trường

hợp xã Phú Sơn, huyện Ba Vi va Phường Minh Khai, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội” Những nghiên cửu nảy chú yếu tập trung vao ming tác động của DLXH

hoặc là DILXI đánh giá vẻ một vẫn để nào đó, đã cho thay tầm quan trọng của

DLXH trong đời sống, những tác động của nó đối với dời sống người dân cũng,

như hoạt động quản lý của cán bộ, việc bảo tổn các đi tích văn hóa Song các nghiên cửu nay chia di vao tim higu quá trình hình thành DLXH ở một không, gian nhất định

- Nghiên cứu về chợ nẵng thôn

Hién nay, có một số nghiên cứu về chợ nông thôn, luy nhiên riưững nghiên cửu nay tập trưng vào chức năng kinh tế của chợ, clrử chưa chú ý tới chức năng,

văn hỏa — xã hội của chụ

20

Cudn sich “Chg qué trong qua irink chuyén dé? của Lê Thị Mai là một trong những nghiên cửu tiêu biểu về chợ nông thôn, lả công trình được biển soạn trên cơ sở luận án tiến sĩ xã hội học năm 2003 vúi đề lài “Chợ nông thôn châu thô Sông Hồng trong quá trình chuyên dỗi kinh tế - xã hội” Nghiên cửu này tập

thiệp (giả trị xã hội, chuẩn mực, thế chế, tập quan, tâm lý xã hội, ); sự vận

động, xu hướng phát triển của chợ quê và những điều chỉnh hành vì của chủ thể kinh tế tại chợ có tác động như thể nảo đối với tửng cả nhân và cộng đồng? Tác

giả nghiên cứu chợ quê dưới góc độ tìm hiểu vai trò của nỏ trong hoạt động sản

xuất hàng hóa và đối với sự chuyển đổi xã hội của công đồng làng - xã nông

thôn; sự thay đổi cấu trúc xã hội các quan hệ thương mại tại chợ quê trong qua

trinh mỡ cửa thị trường nông thôn [17, tr.12]

Nghiên cửu của Lê Thái Thị Băng Tam va Phạm Thị Thanh Huyển: “Chợ

nông thôn Bắc Bộ trong phát triển kinh lễ thị trường ở nông thôn Việt Nam — Nghiên cứu trường hợp tại chợ cây số 6 xã Hỏa Thượng Đồng Hỷ - Thái

Nguyên” Trong giai đoạn kinh tê thị trường, chợ nông thôn Hảo Hộ só sự thay

déi lớn về kinh tế - văn hóa — xã hội Sự thay déi dién mao cua chợ nông thôn Hắc lộ hiện nay chịu ảnh hưởng của các yêu tổ: đặc điểm cá nhân của thương,

nhân và các chính sách kinh tế xã hội Chợ nắng thôn Bắc Bộ cò ảnh hưởng rất

lớn làm biển đổi quả trình sản xuất lưu thông hảng hỏa và lối sống của cộng,

đẳng địa phương [13]

Những nghiên cún trên tập trung vào những vẫn đề: vai trỏ, tác động của

DILXH đổi với một lĩnh vục cụ thế, không gian công công dưới góc độ quản lý

đô tu, không gian bán công công và sự hình thành DLXH; vai trò của chợ quê

trong hoạt động sắn xuất, kinh đoanh tức là quan tâm tới chức năng kinh tế của

chợ côn chức răng văn hóa — xá hội chưa được quan tâm nhiều, chưa có

nghiên cửu nảo tập trang vào nghiên cứu quá trình hình thành DLXH thông qua

21

không gian công cộng là chợ nông thôn Trong khi đỏ chợ ở nông thôn khác với

chợ ở đô thị, đây là một nơi chón, một địa hạt quan trọng chơ công chúng tụ họp không phân biệt giả — trẻ, trai — gái, nghề nghiệp Ở đó họ có thể tự do thão luận, bàn bạc những vẫn dé ma ho quan tâm, trên cơ sở dó sẽ hình thành những ý kiến chung va có thê phát triển thành DLXII Do vậy, chúng tôi đã quyết định lựa

chọn dễ tải nghiên cứu với tiêu “hợ nông thôn — mội không gian công cộng cho sự hình thành LAL.XH- nghiên cứu trường hợp che Mai Trang và chợ Mộc, Tiuyện Nghĩ Lộc, Tĩnh Nghệ An’

1.2.2 Bồi cảnh địa bản nghiên cứu

1.2.2.1 Iuyện Nghỉ Lộc — tỉnh Nghệ An

Nghi Lộc là một huyện ven biển ở tĩnh Nghệ Án Huyện ly là thị trấn

Quán Hành Huyện Nghỉ Lộc phía Đông trêng ra biên Đông và giáp thị xã Cửa

Tố, phía Đông Nam giáp huyện Nghĩ Xuân (Hà Tĩnh), phía Nam giáp thành phố

Vinh và huyện Hưng Nguyễn, phia Tây Nam giáp huyện Nam Đản, phia Tay

giáp huyện Đô Lương, phía Tây Bắc giáp huyện Yên Thành, và phía Bắc giáp

Truyện Diễn Châu Năm 2008: chiên tích tự nhiên trên 34.000 ha, đân số hơn

200.000 nhân khâu

Tốc độ tầng trưởng kinh tế bình quân trong 5 năm gần đây đạt 12,01 %,

tổng giá trị sản xuất nấm 2010 tiớc đạt 1.944 tỷ đồng Thu nhập bình quân đầu

người ước đạt 13,7 triệu đêng Sản lượng lương thực bình quản hàng năm ước đạt

80.000 tấn Giá trị sản xuất của ngành công nghiệp xây dựng giai đoạn 200S

2010 tăng bình quân 21,29 % / năm Tỷ trọng dịch vụ đạt 37,5 — 38 % trong cơ

câu kinh lễ

Hệ thống truyền thông đại chúng khá phái triển Các phương Liêu phố biến: truyền hinh, radio, bao in, hé théng loa truyền thanh của khối xóm Tnternet phát triển, ở các khu thị tử có khá nhiều quán internel, đã có nhiều hộ gia

đình lắp mạng Internet cá nhân

Huyện Nghị Lộc hiển nay có 27 cho, với mức dé sam uat va phát triển

khác nhau Liện tại trên địa bản huyện chưa có siêu thị, hoạt động mua bán cửa

người dân chủ yếu điển ra tai cho

122.2 Xã Nghĩ Xuân và xã Nghỉ Thái — huyện Nghĩ Lộc

* Xã Nghị Xuân

Nghị Xuân là xã năm phía Dông Nam của huyện Nghỉ Lộc Phía Dễng giáp Thường Nghỉ Hòa, Nghỉ Hãi - thi xã Cứa Lò, phía Tây giáp xã Nghỉ Phong, phía Nam giáp xã Phúc Thọ, phía Bắc giáp xã Nghĩ Thạch Xã được chia thành 16 đơn vị xóm hành chính, với nhiều ngành ng hể khác nhau, là địa danh cẻ truyền thông cách

xuạng kiên cường, có 2 dị tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, đã hai lần được Nhà

nước phong tặng đanh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhản dân

Diện tích toàn xã 631 ha Năm: 2010 số hộ là 2039, số khẩu la 9921 Trong

đó nữy là hơn 4800 người, nam hơn 5000 người Đồng bào giáo dân có 410 hộ, hơn

200 khẩu

'Tếc dộ tăng trưởng kinh tế dạt 14,8%, tổng giá trị sản xuất năm 2010 ước dạt

96 tỷ đồng Giá trị nông lâm ngư nghiệp đạt 17 tý đẳng, chiếm 17,7% Cơ câu kinh

tế, công nghiệp xây dựng, Liễu thủ công nghiệp 26,2 tỷ dồng, chiếm 27,29% Dịch

vụ thương mại 53 tỷ đồng, chiếm 55,2% Bình quân thu nhập đầu người 1.430.000

động/tháng, Tổng thu ngân sách L1 tháng hơn 5,6 tỷ đồng

Mức sống người đân nhìn chung kha cao, đặc biệt là khu vực thị tứ của xã

(mặt đường Vĩnh — Cửa Hội), ruyền thông đại chúng phát triển với hệ thống loa 'phát thanh cúa xóm, truyền hình cáp — kỹ thuật số, mạng internet phổ biến ở các

hé dan khu vực này Chợ Mai Trang có điện tích nằm toàn bộ trên địa bản xã Nghỉ Xuân

* Xã Nghỉ Thái

Nghỉ Thái là một xã thuộc vùng biển nằm ở phía Đông Nam huyện Nghỉ

Tộc,

ách thành phố Vĩnh 15km, phía Bac va phia Mam xã có đường tỉnh lộ 535 và

đường Sinh Thải Nam Đản — Cửa Hội chạy qua thuận lợi cho việc lưu thông, phát

233

triển kinh tế - xã hội, dịch vụ, thương mai, du lịch, thu hút lao động trong giai doan

mdi Phia Déng giáp xã Phúc Thọ huyện Nghi Lộc, phía Iây giáp xã llưng Lộc

thành phố Vĩnh, phía Nam giáp xã Hưng Hòa — thành phố Vĩnh, phía Bắc giáp xã

Nghi Phong

Điện tích đất tụ nhiên trên toan x4 14 950,46 ha Dan sé toàn xã đến tháng

10/2009 là 1861 hộ, 8841 nhân khẩu, trong dé nam li 4308 người, nữ lá 4533

người Tổng thu nhập bình quân đâu người đạt 15.113.000 đồng/ngườinăm,

1.255.00 đồng/người#tháng Lao động nông nghiệp 6146 người chiếm 94%, chủ yêu

la lao động nông nghiệp kiêm tiểu thủ công nghiệp

Nim 2010: Tổng giá trị công nghiệp — liễu thủ công nghiệp đạt 31.352 triệu đồng, Tổng giá trị từ các ngành của nông nghiệp là 51.545 triệu đồng, Tổng, giả trị thương mại — địch vụ đạt 51.612 triệu đổng Lao động nước ngoài đạt 6.762 triệu đồng,

Hệ thống phương tiên truyền thông đại chúng ở mức trưng bình, chủ yếu là truyền hình, radio, báo mà mternet chua phát triển, quán internet it, không cỏ hiển hộ gia đình nổi mạng cá nhân Chợ Mộc có điện tích năm toàn bộ trên địa ban

xã Nghỉ Thái

34

CHƯƠNG 2: SY’ HINA THANH DU LUAN XA HOT

THONG QUA KHONG GIAN CONG CONG LA CHO NONG THON

3,1 Mật số néL về chợ nông thôn ở hai xã Nghí Xuân — xã Nghỉ Thái

Chợ Việt Nam có lẽ được hỉnh thành từ thời lập quốc, theo truyền thuyết từ

thời Hùng Vương, người Việt đã biết giao lưu buôn bán với nước ngoài, chợ là nơi

trao đổi bàng hoa, sin phẩm giữa các cộng đồng người khác nhau Cùng với tiến trình của lịch sử đân tậc chợ Việt Nam còn mang đậm đấu 4n văn hóa Chợ là bộ

- dịch vụ

phân quan trọng long hạ tâng kinh - lễ xã hội, trong phát triển thương mạ

tại địa phương, đặc biết là dỗi với vùng nông thôn Chợ nông thôn gẵn liễn với việc

phát triển thương mại nông thôn, góp phản chuyển địch eơ cấu kinh tế khu vục

Tông thôn Chợ nông thôn só đặc điểm chung là đều ở vị trí thuận lợi về giao thông, thủy, bộ, phục vụ thiết thực cho nhu cầu mua bán, trao déi hang hoa của nhân dân trong khu vực, cung ứng hàng tiêu đàng, vật tư nông nghiệp phục vụ cho nhu cầu tiêu đùng bảng ngày và sân xuất của nhân dân, được phân bồ tương đối đều trên hầu hết các xã vùng nông thôn Người dến chợ khéng chỉ dễ trao dỗi các sản phẩm và tim kiểm những sản phẩm thiết yêu của mình, mà còn để gặp gỡ, trao đổi thông tin

và tỉnh cam,

Huyện Nghĩ Lộc có 27 chợ đóng trên địa bản 23 xã, thị trắn Trong đỏ chí có

3 chợ bán kiên có (ương đương chợ loại 3, số còn lại đều đang là chợ tam Tang,

năm, các tổ quân lý chợ thu lệ phí nộp ngân sách đạt bình quân trên 150 triệu

đồng/chợ Nghị Lộc là huyện có nhiều chợ truyền thông như chợ Quin (Nght Lea),

chợ Cầu (Nghi Phương), chợ Mộc (Nghi Thái) Hiện chợ Mai Trang được xem là

mt lrong số chợ sâm uất nhất huyện, gó quy mô vùng thuộc xã Nghỉ Xuân

Bang 2.1: Đặc điểm chợ Mai Trang và chợ Mộc

Chợ Mai Trang

- Lả một trong số chợ sẫm uất nhất

huyện, có quy mô vùng thuộc xã Nghỉ

Xuân, huyện Nghĩ Lộc, tĩnh Nghệ An

- Năm 2008 xã dầu tư kinh phi xây

tường bao, nhà giữ xe, có hệ thống

cổng thoái nước, hệ thông phòng chảy

chữa chảy, đồng thời kiện toàn Ban

quân lý chợ, đội bão vệ an ninh trật tự

Chợ dược xây dựng khang trang hơn

nhiều so với những chợ nông thôn

thuộc các xã khác của huyện Nghỉ Lộc,

trong dỏ có chợ Mộc

- Diện tích 8.000 m2 Số hộ kinh doanh

thường xuyên khoảng 750 800 hộ

- Chợ họp 30 phiên/tháng, hợp cả ngày

- Ưéo tính mỗi phiến chợ có khaảng

2000 nguời đến trao đổi, mua bản hàng:

hỏa

- Trong khuôn viên nhiêu đấy hàng

quán, có mái che với hàng tắm chỗ

ngồi kinh doanh cổ định, Có định chợ

kiên cổ che người đân kinh doanh các

mắt hàng: quản ảo, giày đép, hoa qua,

- Cơ sở hạ tầng của chợ Mộc khả sơ

sài, không khang trang, rộng rãi như

chợ Mai Trang, chủ yếu là các mái che tam bg, rất đông những người bản

hang ở ngoài tời, không có rnát che

Da vay, day là chợ dâu mối kha quan

trọng cho các xã Nghi Phong, Phúc Thọ của huyện Kghi Lộc, và xã Hung Lậc, Nghủ Đức, Hưng Hòa của thành

đếp ít mà chủ yếu là các mặt hàng

lương thực thực phẩm

26

- Chợ do Hội Cựu chiến bình đâm nhận - Môi năm thu lệ phí khoảng 46 triệu

trách nhiệm quản lý, mỗi nắm nộp cho đồng, thuế thu dược 1 thang khoảng 6,3

ngân sách xã khoảng 120 triệu mỗi triệu đồng

thứng khoảng TƠ triệu đồng

3.2 Quá trình hình thành Dư luận xã hội tại chự nông thân

TDLXIT là nguồn thông tin phản hải có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và thực hiện các chủ trương, quyết sách của cấp ủy đâng, chính quyên Đây là căn củ thông, tia giúp cơ quan quận lý có phương pháp dé vận động các tầng lớp

nhân dân thực hiện đường lỗi của Dảng, chính sách pháp luật của Nhà mước, kịp

thời khắc phục khô khăn đề ra phương hướng giải quyết DI.XH là sự biểu hiện trạng thái ý thức của một cộng đồng người, là một phương thức tổn tại đặc biệt của

ÿ thức xã hội Trong câu trúc của D,XH luôn oó mặt tắt cả các thành phân, các yêu

tố sấu thành ý thức xã hội: nhận thức, tỉnh cân và ý chí, lâm lý xã hội vả hệ tư

tưởng, ý thức thời sự, ý thức pháp quyền, ÿ thức dạo dức và thâm mỹ DLXH với

tư cách một hiện tượng xã hội đặc biệt không tên tại độc lập như 1ä một thành phần

trong kết cấu nổi trên, mà nó tham gia, có mặt trong lất cả các bộ phận, cáo thành

phần của ý thức xã hội Vấn đề là ớ chỗ, khi có một sự việc, sự kiện, hiện tượng, xã

hội não đó, đủ là thuộc ý thức xã hội thông thường, ý thức xã hội lý luận, tâm lý xã

hội hay thuộc hệ tư tưởng xã hội, có dụng cham dễn lợi ích của công đồng xã hội và

thu hut được sự quan tâm chủ ý cúa họ, thi khi 46 s8 nay sinh DLXIL

Ở khu vực nông thôn, chợ là một thị trường với tư cách như mệt thế chế đưa

những người tiểu nông, thợ thú cỏng, người buôn bản nhỗ và những thương nhân

lại với nhau

chuyên nghiệp từ những lang - xã hoặc những vùng miễn, đỏ thị

Chợ nêng thên, chính là mệt khu vực trong đời sống xã hội nơi mọi người có thể

gặp gỡ nhau và tự đo thảo luận và xác định các vẫn để xã hội Đây là một thể

chức và phổi hợp các tương tác xã hội như các hành vị kinh đoanh, thương mại,

của thiền người ở nhiêu địa điểm khác rau rong một Hoạt động chưng Nó cho phép người mua và người bản có thể trao déi théng tin va trao déi cho họ cơ hội dé

27

hoàn thành mục dich mua — ban hang héa, dịch vụ Một chúc nẵng quan trọng của

chợ nông thôn để nó lả không gian công cộng theo quan điểm của IIabermans chính

là việo chợ nông thôn đã tạo môi trường thuận lợi cho sự hình thánh DIXH Mọi

người có thê tự do ra vào, tự do thảo luận, ban bạc các van đẻ má họ quan tâm, rồi

từ đó hình thánh ý kiến chung Chợ nông thôn là một nơi chốn mà tất cả mọi người không phân biệt giả trể, trai gái, nghề nghiệp có thể đến, tiếp nhận cũng như tuyển tải thông tin về các sự kiện, vấn đẻ, quá trinh xã hội mả người dân củng, quan tâm

Co ché hình thành DLXII ở chợ nông than vé co bản cũng mang những đặc điểm

chúng so với quả trình hình thành DI.XH đã trình bay ö mục 1.1.1.3 của chương 1, tuy nhiên khi khảo sát ö chợ Mai Trang và chợ Mộc sự hình thủnh DLXI1 ở chợ nông thôn nhìn chung có những nét khác biệt vẽ: các bước hình thành DLXH, cơ câu người dân tham gia thảo luận, chủ để thão luận, nguận thông tin, con đường lan

truyền thông tỉn

Trước hết, chứng tôi sẽ khải quát các bước hinh thành DLXH ở chợ nông

thôn thông qua khảo sát chợ Mai Trang và chợ Mộc

- Trước tiên, người dân đi chợ nắm bắt được thông tin về một sự kiện hay vấn để xã hội mio đó Thông tin mày có thé do bọ tiếp nhận lừ các phương liên

truyền thông dại chúng hoặc họ biết được thông qua kênh giao tiếp cá nhân, Ở chợ

riông thôn các vẫn đề, sự kiện mnả người dân quan tâm thường liên quan tới các lĩnh

vực: giá cả hàng hỏa, sự kiện trong xóm làng, sức khốo y 14, thời sự, tội phạm pháp

luật, văn hóa lỗi sông,

- Sau khi tiếp nhận, năm bắt được thông tin, mỗi người dân sẽ hình thành ý kiến cá nhân về sự kiện đó Sự hình thành quan điểm, ý kiên cả nhân này phụ thuộc vào các nhân tỏ: kinh nghiệm, nhận thức, trinla độ học vấn, trình độ hiểu biết, giới

tính, độ tuổi, chuẩn mục xã hội, Mỗi người sẽ có ý kiên của bản thân minh vé su

kiện mà họ quan lâm

- Hước tiếp theo, người dân khi gặp gỡ, tháo luận với nhau tại chợ họ sẽ đua

những vẫn đẻ, sự kiện ma ho cing quan tâm ra bàn luận Các cuộc thảo luận này oó

thể diễn ra với thời gian cũng như cơ cấu những nguời tham gia kháo nhau Nhưng

238

co ban người dâu khi tham gia thảo luận dều đưa ra dánh giá, phán xót, thái dộ của

bắn thân minh về sự kiện xã hội đó Sau đó họ sẽ tháo luận, có thê là tranh cõi do

xung đột ý kiến Kết quả của cuộc thâo luận có thể hừnh thành ý kiến chứng hoặc có thể không hình thành ý kiến clrung, mà tạo thành những khuynh hưởng, ý kiến khác nhau, thậm chí trải chiều nhau với cường độ, mức độ cũng như phạm vị khác nhau

~ Tiếp đến là DILXH dược hình thành từ những ý kiến chung về sự kiện xã hội đã được thảo luận DLXH sau khi hình thanh có thể biển thành hành động xă

hội của người đản, ví đụ như lên án, phản đổi gay gắt vẻ hành động của một cá nhân

thay tổ chức nào đó,

- Cuối cùng, DLXII sau khi được hinh thành sẽ có những tác động nhất lên

sự kiện được bàn luận đến DLXH có thể tết thúc khi sự kiện, vẫn đề xã hội được

giải quyết hoặc lắng xuống, cũng có thể DILXH đi vào trạng thái ấn, có thé bing phát khi sự kiện được nhắc lại

Mỗi một cá nhân trang môi trường chợ nông thôn được tự do bảy tô quan

điểm của mình về vẫn dé chung no đỏ, sau đó có sự thâo luận xã hội giữa những

người mưa, người bán hay đúng hơn là những người thường xuyên có mặt ở chợ,

cuối cùng sẽ có sự đồng thuận xã hội — đây chính là cơ sở cho sự hình thành DI.XH

Chợ nông thôn là muột không gian công cộng đặc biệt quan trọng của xã hội nông,

thôn Ngoài việc đóng vai trỏ lá tổ chúc kinh tế, chợ nông thôn còn thể hiện những tiới vẫn hóa — xã hội, ngoài ra nỗ côn là một trung lâm trao đổi thông tin, giao tiếp giữa càc cá nhân với nhau, do dó chợ nông thôn là mỗi trường thuận lợi tạo diễu

kiện cho sự hình thành DLXIT

29

‘Bang 2.2: So sanh quá trình hình thành DI.KH

tai chy Mai Trang va chy Mộc

- Chợ Mai Trang là chợ sâm tất, hàng

quản xây đựng kiên có, cú cả đình chợ,

người đân buôn bản cổ định trong chợ

thủ hậu hết có rhà lợp, có ruấi che Chợ

sảng chợ Mai Trang có ÍL người đi chợ

dân cũng nhanh nhạy hơn Người dân

quan tâm tới các vẫn đề thời sự, thời sự

~ xã hội nhiêu hon

- Việc số lượng người tham gia mua ban hàng hóa, địch vụ ở cho déng hon hắn đã tạo điều kiên cho việc trao đối, bản huận ở chợ của người dân tai cho

30

- Trong khi đó chợ Mộc là chợ mang

tỉnh chát truyền thống, chợ có từ rất lâu

đời hàng quán trong chơ được xây

dụng rất sơ sài, chủ yếu chỉ là những

giản làng được dụng một cách lam bo,

da phần người dân buôn bản ở khu vực đất Irồng, không có mải cho Người dân

di chợ da phần là nông dần, trình độ học vận thấp hơn ở chợ Mai Trang Số hượt

người di chợ È hơn chợ Mai Trang,

song vi cho hop theơ phiên vào buổi sảng, nên vào thời diém nay chợ tập

trung đông người hơn chợ Mai Trang

- Trong khi chợ Mộc chí cỏ một cửa ra vào,

- Ổ chợ Mộc trmh độ học vấn người

dân, khả năng năm bắt thông tỉa nhìn

chưng thấp hơn chợ Mai Trang, việc tiếp cận hiểu biết các vấn đẻ xã hội của người dân không nhanh nhạy bằng

người đân ở chợ Mai Trang Người dân

quan tâm nhiều hon tới sự kiện trong làng, trang xóm, ít quan tâm tới các vẫn

để thời sự, đặc biệt là thời sự quốc tế

- Chợ Mộc chỉ hợp buổi sáng nên sự

trao đối thông tin của người dân it hon,

npudi din nằm bất thông tin cũng

không nhanh và tốt bằng người đân ỡ

chợ Mai Trang,

hơn, các vẫn đề xã hội được dễ cập đến

cũng phong plai, da dang va mang tinh

Người dan biết đến các van dé

ã hội qua các phương tiện truyén thông đại chứng,

qua kênh giao tiếp cả nhân hoặc bản than ching kién Ở cả hai chợ người dân đều

tr chọn giếng nhan về nguễn thêng tin cho các vấn đề đem ra trao đổi thâo hiận ở chợ, sự khác nhau về nguồn thông tin pha thuộc vào từng lượi vấn đề, nếu như đối

giao tiếp cá nhân Còu đối với các vẫn đề giá cả hàng hóa, sức khốc, tội phạm pháp

luật, văn hóa lỗi sóng thì nguồn thông tiì da dang hơn: từ phương tiện truyền thông đại chúng, giao liếp cá nhân, bản thân chứng kiến và xây ra trong đời sống,

gia đình

nhân không thanh nhạy và chính xác

không chỉ rắmmh nhay trong việc năm | bằng chợ Mai Trang Mức độ hiểu lnết

Sự hình thành ý kiến cá nhân phụ thuộc vào cáo yêu tô kinh nghiệm sống, ảnh:

hướng của gia đính, các tố chức và nhôm xã hội, những điều kiện xã hội Khi lnết các sự kiện/ vân đề người dân sẽ đựa vào tâm thế của mình đẻ hình thành ý kiến cá nhận, bước 1 và bước 2 điển ra gần như đồng thời

Ở chợ Mai Trang, sự trao đổi, thảo luận, | Ở chợ Mẹ sự trao đổi thảo kiện,

tương tác ý kiến giữa các cá nhân điễn

ra sôi nổi hơn chợ Mộc Sự hình thành ý

kiến cinmg cũng khỏ khăn hơn ở chợ

Mộc, do nghề nghiệp, trình đồ học vân của người đần đi chợ không đồng đều

nữ chợ Mộc

tương tác ý kiến giữa cá nhân Không sồi

nổi bằng chợ Mai Trang Sự hình thành

ý kiến chưng giữa các cá nhân cĩmg đã hơn, do người din cho Méc nghé nghiệp và học vấn khá thuận thật

Sự tương tác cáo ý kiến tạo thành ý kiên chưng chính là bước quan trọng nhất trong quá trinh hình thành DLXH Dây cũng là sự thê hiện của các cuộc thảo luận,

3I

trao đốt ô chợ Ki người dan liệt được các vận đê/ sự kiện xã hội và đã hình

thành ý kiến cả thân, họ di chợ gặp gỡ nhu và sẽ điển ra sự luong tác ý kiển giữa

các cá nhân Cũng có thể khi đi chợ người dân mới biết đến vẫn đề/ sự kiện xã hội,

họ hình thành Ý kiến cá nhân và tiền hành trao dồi, thảo luận ngay tại chợ Khi quan sái, nghiên cứu tại hai chợ, rhà nghiên cửa nhận thây sự tương tác, trao đổi ý kiến giữa những người dân ở chợ diễn ra khá phỏ biển Người dân ở chợ có trình

dỗ nhận thức, mức độ hiểu biết khá tương đồng, bại là những người quốn biết thậm:

chỉ là họ bảng, thân thích nên việc trong quá trinh tương tác dễ hình thành ý kiến

clrung giữa các cá nhân với nhau trong nhóm nhỏ rồi đến nhóm lớn

phương tiện truyền thông đại chứng và | cuộc thảo luận chè người đồn từ lại

kênh giao tiệp cả nhân, nguồn thông tì

cho

Mai Trang từ hai kênh này tốt hơn ở

chợ Mộc, hơn nữa trình độ học vẫn,

tháo luận cửa người đâm ở chợ

mật dộ người mưa bản ở chợ, cho

xiên việc hình thành DLXH cũng nhanh

và theo khuynh hưởng đúng, đắn hơn

kênh phương tiên truyền thông dai chúng và kênh giao liệp cả nhân ở chợ Mộc không tốt bằng chợ Mai Trang, ngoài ra còn nhiều yếu tổ khác như trình

độ học vẫn của người dân, quy mô chợ,

mật độ người dân mua bán ở chợ, cho nên sự hình thành DLXH không

nhanh va theo chiều hưởng ding dan

như ở chợ Mai Trang,

Người dân ở chợ Mộc lại quan tâm

nhiều hơn tới các vấn đề

trong xóm láng hay văn hóa lỗi sống,

- Người dân ở chợ Mai Irang quan tim

nhiều hơn tới các vẫn đề thời sự, thời

- Sự tương lác ÿ kiến cá nhân, sau đỏ hình thành ý k

nhóm lớn, dân dân sẽ hình thành ý kiến chủng của công chúng, dé chính là

DLXH Sự bừnh thành này điển ra trong thời gian nhanh hay chậm và raức độ lôn

ên trong nhóm nhỏ rồi đến

tại vẫn dễ này trong công, chúng còn phụ thuộc và nức độ quan tàm của cả nhân:

tới sự kiêu vấn dễ đó

- Thực tê việc trao dỗi thông tin của người dân dễ hình thành I21.XH trong nhiều trường hợp phức tạp hơn các sơ đỏ này nhiều, Thâm chỉ có những lúc nhà nghiện cửu không thể theo dõi hết xem, thông tí được truyền tải vả đi ra khói chợ như thể xảo Bởi ợ chợ cỏ rất đông người, vẫn đẻ xã hội dược truyền tái rất phong phú, trong đó ngoài những vấn dé được dư luận quan tim những vẫn để xã hội thi

cũng có rốt nhiên những vẫn để cả nhân, những vẫn để không phải là vẫn dé xa

hội Mã thời lượng tao đối, thảo luận về những vấn đề mày rải lớn Cho nên có những cả nhân tiếp nhận được những thông tim về cáo vẫn đề xã hội sau đó họ sẽ tiếp tục thảo luận với những cả nhân khác, thông tin sẽ dược chuyên tãi di rất nhiều,

nai trong chợ Song cũng có những cá thân họ tiếp rhận thông tin nhưng họ giữ

lại không trao đồi với những người khác

- Sau khi hình thành DI.XH sẽ phát triển theo nhiều hướng khác nhau:

+ Kéu van dé DLXH dé cập tới được giải quyết triệt để và thoả đẳng,

DILXH sé di theo ding hướng bị triệt tiêu, bình thành DỊ.XH mới ủng hộ

cách giải quyết

~ Nếu vấn để không được giải quyết triệi để và thoả đáng, thì mốt rnặt, DLXH cẽ vẫn tỏn tại và cường dộ được tăng cường, mắt khác, xuất hiện DLXH mới về cách thức giải quyết

- Thực ra không đề do được sự phát triển của DLXH sau khi đã hình thành ở chợ nông thôn, hơn nữa so sánh sự khác nhan này ở hai chợ lại

cảng khỏng dễ đáng, Ở chợ Mai Trang và chợ Miộc sau khi DLXH đã

dược hình thành, ví dụ DLXH vẻ việc xây dung tram xá của xã Nghĩ

Xuân, về vụ giết người của Lê Văn luyện; về cô gái mới 27 tuổi ma gid như bả cụ 6Ô tuổi, về việc tranh chấp, kiện cáo quyển sử dụng đất ở xã

Nghị Thái, Có những DLXH sé tac d6ng va hoạt động quấn lý của co

quan quản lý, mả cụ thể ở dây là ban lãnh đạo xã, ví dụ như D1.XH về van

đề kiện cáo việc thu hồi đất nuôi tôm của người dân cúa Ủy ban xã Nghỉ

Thái, DLXH về vẫn đề nảy ở xã Nghỉ Thái cho đến bây giờ vẫn rất bất

quyết định của Dan lãnh đạo xã, và DLXII vẫn chưa trị i

vẫn để chưa giải quyết thỏa đảng Dỗi với chợ Mai Trang, vẫn để được người đân bàn hiện đến hình thành DLXIT có thể kể đến việc ý kiển của người dân về việc xây tram x4 xã Chí có một số ít là phán đối vi sợ 6

nhiễm môi trường, còn đa phản người dan tng hộ nhiệt tình vì cho rằng

việc này thuận lợi cho việc khám chữa bệnh cho người đàn

- Về các vẫn đẻ xã hỏi trên phạm vi cả nước và quốc tế người dân cùng,

bàn luận và hình thành ý kiên như DLXII lên án phan đổi về vụ giết

người cướp của đã man của Lê Văn Luyện; hay DLXH thắc mắc, hoang

mang vẻ việc giả trước tuổi rất nhiều của cô gái mới 27 tuổi mã như bả

33

gia 60 tuổi; hay DT.XH bài ngờ trước thong lin mol vi lanh dao o Lybia bi

giới chết, với những DLXH như thể nảy thường đứng lại ở việc ý kiến

của công chúng được đưa ra Chỉ ĐI.XH một số vận để xã hội lrong

xém làng, trong xã, huyện thì có ảnh hưởng tới sự lãnh đạo quản

quan chức năng lại địa bàn xố

Trên đầy là khái quái về quá trình hình đếnh DỊ.XH ở chợ nông thôn, sau đây

chứng tôi sẽ xem xét một số yêu tế trong sự tỉnh thành DI.XH thông qua không gian công

công là chợ nông thôn,

221 Chủ thế của Dư luận xã hội

Chi thé cia DI-XH 1a dom vị xã hội rà ý kiến dược coi là dư luận (ý kiến) xã hội

clrứ không phải là một dạng ÿ kiên nào khác [33, tr.48] Dưới đây, sẽ phân tích một số đặc

điểm của chủ thế DLXII ở chợ Mai Trang và chợ Mộc thuộc xã Nghi Xuân và xã Nghỉ

Thái huyện Nghĩ Lộc, tính Nghệ An

Chợ là một hoạt động mang tính xã hội hóa cao Liẫu như mọi hoạt động cúa cả

hân/ nhóm/ hộ/ cộng đồng đêu có liên hệ trực tiếp, gián tiếp đến hoạt đông của chợ Khi

thước vào không gian chợ nông thôn mà ở đây là chợ Mai Trang và chợ Mộc của huyện

Nghị Lộc — Nghệ An, chúng tôi có cảm giác thân thiện, gân gửi, mộc mạc Người đân ở đây phần lớn quen biết thậm chi thân thiết, nên việc trao đối chuyện trò điễn ra rất thưởng xuyên Đôi với chợ thành thị người tạ đi chợ dễ đáp ứng nhủ cầu chủ yêu là na bứm hàng, hóa hay dịch vụ, còn ở nông thôn nhiêu khi người ta đi chợ không, chí để mua bản má còn

để gấp gõ, chuyên trò Có thế nội mỗi quan hệ xã hội giữa những người dân nông thôn, giữa những con người cùng làng, củng xóm được kết nói và phát triển một phan qua những phiên chợ Ở chợ người ta gặp gỡ, hỏi han và truyền tải cho nhau những thông thì xrả mình biết hay nghe được ác bà các chị đi chợ như là ruột nhụ cầu tật yếu, ở đó họ phát triển mới quan hê, ở dé ho được nghe, dược nói, dược mở rộng vốn hiểu biết của ninh về tắt các vẫn đề mà họ quan tâm

Tuy nhiên, không phải ai đi chợ ở nông thôn cũng tham gia trao đối, tham

gia tháo luận Qua kháo sát bằng phỏng vấn sâu, quan sát chúng tôi nhận thấy phụ riữ thường hay trao đổi, thảo luận ở chợ hơn nam giới; những người thuờng xuyên

đi chợ hay tao đối nói chuyên với những người kháo hơn là rhững người it di cho,

34

những người có độ tuổi cao hơn thường nói chuyện, trao đổi thảo luận nhiều ở chợ hơn những người có độ tuổi thấp hơn, Dặc tính của người din néng thôn là hỏa

nhã, đỗ gần, đi chợ họ có thể hồi thăm, nói chuyện với những người không quen

thân Tuy nhiên dễ nói chuyện lầu và truyền tải những, thông tin mà người dân cho

là “bí mật" hay “quan trọng” thì họ chỉ trao đổi với những người họ cho là đáng tin

cây, hơn nữa chỉ những người thân quen thì họ mới đảnh thời gian dai dé rao đối, thảo luận với nhau: ° chủ yếu là trao đổi qua lại với những người bản hàng xung

quanh, còn khách lạ đến ăn thì mình cũng không nói chuyện nhiều, nêu là khách

quen thủ cũng nói chuyện về gia đình, sức khỏe và nhiều chuyện khác” (PVS số 12,

nữ, 31 tuổi, bản bảnh và mía ở chợ, xóm Xuân lân xã Nghi Xuân) Trong giao

tiên nam giới và nữ giới có những điểm khác nhau Phụ nữ thường rất đễ biểu lộ

câm xúo, đặc biệt là những thông lim mang tính “lây lan”, họ cũng có khuynh hướng,

dé bat chuyện Khi thảo luận đàn ông hay thích đưa ra các cuộc tranh luận và tạo ra các chủ để đề tranh luận, trong khi nữ giới thường “buôn đưa lẽ” với câu chuyện

của mink

Ở chợ thành thị đã có nhiều nam giới tham gia vào việc mua bán hàng, trong,

khi đó ở nông thôn ít nhiều vẫn còn quan niệm cũ, nến việc chợ búa chủ yêu de các

chị em phụ nữ đảm nhận Do vậy, các cuộc tranh luận, chuyện trò điền ra ở chợ

xông thôn tức là chợ Mai Trang và chợ Móc chủ yếu là do các chị cm phụ nữ tham

gia: “ Đa phân di chợ mua hay bản hàng là phụ nữ nên trao dối, thảo luận ở chợ chu yêu là chị em phụ nữ tham gia ” (PVS số 2, nữ, 37 tuôi, buôn bản, xóm Xuân

Khanh — xã Nghĩ Xuân) Do ảnh hưởng của quan niệm truyền thống nên ở nông

thôn việc chợ búa, cơm nước thưởng gắn liên với vai tró của người phụ nữ Vì vậy

khí quan sát và phỏng vẫn ở chợ chúng tôi nhận tháy da số người bán hàng và người

xua hàng ở chợ Mai Trang vẻ chợ Mộc lả phụ nữ, cho nên họ cũng là những người

chủ yếu tham gia thảo luận, trao dỗi thông tin ở chợ

Không chỉ khác nhau về cơ cấu nam và mĩ khi tham gia thảo luận, mà giữa

lam quan trong hon lời nói Con nữ giới lại chủ ý đến mọi chỉ tiết, suy nghĩ bằng

trực giác, phản đoán thường chủ quan hơn, vi dựa trên tình cảm, xem lời nói là quan

trọng Trước hết chúng ta so sánh sự tham gia trao đổi thông tin giữa nam và nữ ở

1 Vẫn đề giá cả hàng hỏa 5 Thời sự trong nước

2 Tội phạm, pháp luật 6 Thời sự quốc tế

3 Sức khỏe, y tế 7 Văn hóa lỗi sông

4 Sự kiện xảy ra trong xỏm lang 8 Tön giáo, tin ngưỡng,

Nhìn vào biểu đồ trên chúng ta nhận thấy có sự khác nhau giữa nam và nữ ở chợ Mai Trang trong việc lựa chọn các vẫn đẻ thảo luận khi đi chợ Trong khi nam giới dành môi quan tâm khi thảo luận ở chợ chủ yếu vảo các chủ đề: 1, 5, 3, 6, 2 Thi trai lại nữ giới lại lựa chọn đề thảo luân ở chợ các vấn đề: 1, 3, 2, 7, 5, 4 Nhìn chung, đối với hầu hết các

vấn đề xã hội như vẫn đề giá cả hàng hóa, tôi phạm pháp luật, sức khỏe y tê, sự kiện trong

xỏm làng, sự quan tâm khi tham gia thảo luận của nam giới đều thấp hơn so với nữ giới

Ve van dé gia ca hang hỏa, có tới 95,1% phụ nữ tham gia thảo luận, trong khi đỏ con số

nảy ở nam giới thấp hơn với 89,5% Nữ giới là người thường xuyên phải đi chợ mua các

loại hàng hóa, cho nên họ dành môi quan tâm lớn vào giá cả của hàng hóa, vì vậy họ trao

36

đổi về vấn dễ này nhiều hơn nam giới Tuy nhiền, thời gian gân dây giá cả một só mặt hàng như: xăng dâu, vàng, lương thực thục phẩm, thưởng xuyên biển động, cho nên cở thể thầy cả ram và nữ khi Ihde luận ở chợ Mai Trang đều dành mốt quan tâm lớn rải chó vân đễ mày, Đôi với chủ đễ tội phạm pháp luật tý lệ nữ giới quan tâm tháo luận chiêm 20,7% trong khi đó nam giới thắp hơn với 63,29 Diễu này cho thấy môi quan tâm của nữ

giới đành cho vấn đễ lội phạm pháp luật cao hơn rưnn giới Tiếp đến là vấn khỏe y

tế, số nữ giới đi chợ lựa chọn chủ đề này cho tháo luận chiếm tới 87,8% trong khi số nam

giới thân hơn một chút với 73,7% Văn để sức khỏe y tẻ có thế được xem là một trong

xihững vẫn đề được người dân quan tâm, vì mô gắn liên với bản thân và gia đình họ, cho xiên cả nam và nữ đều dành sự quan tâm lớn cho chủ đề nảy khi tháo luận ở chợ

Tai vấn đề xã hội sự kiện xây ra trong xóm làng và văn hóa lỗi sống, sự tham gia trao đối thảo luận của nứt giới cao hơn hẳn nam giới Trước hết đối với vẫn để sự kiện xây

Ta trong xóm làng, số phụ nữ đi chợ lựa chọn thảo luận lên tới 65,9%, trong khi đó số nam giới quan tâm tới vẫn đẻ này khi thâo luận ở chợ chỉ chiếm 42,1%, như vậy phụ nữ có sự

cuam tâm tới sự kiện xây ra trong xớm lăng, trong khi ỡ nam giới sự quan lãm của họ chỉ ở

xmức trung bình, ít hơn nhiều so với mức độ thảo luận của phụ nữ Tiếp đến lá chú đẻ văn thóa lỗi sống, số phụ nữ đi chợ quan tâm thảo luận vấn đề này chiếm 70,7%, trong khủ đó

số nam giới lựa chọn thập hơu nhiều chỉ với 47,44, Thục tế, khi người dân di chợ thảo

luận về vân để văn hỏa lỗi sống họ thưởng quan tâm tới những biểu hiện vẻ lỗi sống ở trong xóm làng, hơn rứa phụ nữ quan lâm van dé way nhiều hon hin remn giới, điều mày xuất phat tir tam ly va tinh cach eta nit gin

Đổi với các chủ đề thảo luận trên phụ nữ đành mối quan tâm tháo luận ở chợ nhiều

hen nam giới Tuy nhiên có ba vấn đề xã hội mà sự tham gia thảo luận của nam giới khi đi

chợ cao hơn nữ giới, đó lả: thời sự rong nước (78,9%), thời sự quốc tế (68,496) và vẫn để

tên giáo tín ngưỡng (21,29), còn ở nữ giới thấp hơn với 68,3%, 51,294 và 19,5%, Nam

quan tâm tới các vẫn đẻ như giả cả, sức khỏe, sự kiện trong xóm làng hay văn hỏa lỗi séng, cỏn nam giới lại quan tâm nhiều hơn tới các vân đẻ như thời sự trong nước, thời sự quốc

Sau khi tìm hiểu sự khác nhau trong việc lựa chọn các vẫn đề thảo luận giữa nam

và nữ ở chợ Mai Trang, thì chủng ta tiếp tục tìm hiểu điều này ở chợ Mộc thông qua biểu

1 Vân đề giả cả hàng hóa Š Thời sự trong nước

2 Toi phạm, pháp luật 6 Thời sự quốc tê

3 Sức khỏe, y tế 7 Văn hóa lôi sông

4 Sự kiện xây ra trong xóm làng 8 Tôn giáo, tin ngưỡng

Nhìn vào biểu đồ so sánh việc có tham gia trao đổi, thảo luận vẻ các vẫn đẻ xã hội

giữa nam vả nữ ở chợ Mộc ta thấy cỏ sự khác nhau trong việc trao đổi thảo luận các van de

xã hội giữa nam nữ so với chợ Mai Trang Nam giới ở chợ Mộc đành môi quan tâm lớn

khi thảo luận ở chợ cho các chủ để: 1, 4, 7, 2, 3 Trong khi đỏ nữ giới cỏ những nét khác

biệt khi lựa chọn các chủ đẻ để thảo luận: 1, 2, 4, 3, 7

38

Một điểm giống nhau giữa chợ Mai Trang và chợ Mộc là cả nam và nữ khi di chợ điêu dành sự quan tầm lớn nhất tới chủ đề giá cả hàng hóa D3ằng chứng là ở chợ Mộc toàn

bộ ram giới và nữ giới (100,09) đều lựa chọn chủ để này cho các cuộc Irao đổi, bản hận

ở chợ Chợ với chức năng chủ yêu là thiết chẻ kinh tẻ, người đân đến chợ với hoạt động, chủ đạo là mua bán, tao đổi hàng hóa — địch vụ cho nên việc họ quan tâm thảo luận nhiều xát tới chủ dé giá cả hàng hóa là điễu dễ hiểu

“ếu như ở chợ Mai Trang tý lệ quan tâm lựa chọn các vấn đề thảo luận ở chợ của

'phụ nữ nhiều hơn nam giới ở hậu hết cac chi dé, thi & cho Méc phy nit chi quan tam thảo

luận nhiều hon so voi tam gidi ở hai vấn để tội plưm pháp luật và thời sự trong nước,

"Trước hết đối với vẫn đề tội phạm pháp luật số nữ giới lựa chọn trao đối khi đi chọ chiếm

768%, 36 nam giới lựa chọn trao đối tháp hơn nữ giới, nhưng không đáng kế với 75,0%

Tiêu này cho thấy cả mem và nữ khí đi chợ Mộc đều đành sự quan tâm lớn tới vẫn đề tôi phạm pháp kiật Cũng có thể một phần do trong thời gian gần đây trên địa bàn cả nước xảy

Ta rất nhiều vụ án nghiêm trọng nây sự chú ý của dư luận Vấn đề thời sự trong nước, trong

(dn dt cho Mai Trang nam gidi din su quan lam thao luận khả di chợ nhiều hơn nữ giới thi

Ocho Mộc lại ngược lại, nữ giới dành sự quan tâm tới vẫn đề thời sự trong nước nhiều hơn tram giới với 63,5%, trong khi đỏ man giới lại thấp hem, chỉ có 50,034 số người quan lâm:

tới chủ dễ thời sự trong nude khi trac dai ở chợ,

Ở chợ Mộc, với các chú để khác nam giới khi đi chợ đều dành sự quan tâm tháo luận trao đổi thông tím nhiều hơn nữ giới Đặc biệt đổi với ba vấn để sự kiện trong xớn làng, thời sự quốc tế và văn hỏa lỗi sống, sự quan tâm thảo luận của nam giới cao hơn hin trữ giới Trước hết với chủ để sự kiện trong xóm làng, nêu như ở chợ Mai Trang phụ nữ

quan tâm thảo luận ở chợ nhiều hơn nam giới tủ ngược lại ở chợ Mộc nữ giới lại đành sự

quan tâm tỏi vẫn đề này ít hơn nam giới Trong khi toàn bộ nam giới khi đi chợ (100,0)

đều đánh sự clrủ ý trong trao đối tới vẫn đề sự kiện trong xóm làng thì số phụ nữ đi chợ lựa

chon van dé nay cho thảo luận chỉ có 76,8% Vấn đề thời sự quốc tế nam giới quan tâm tháo luận nhiều bơn nữ giới, có 50,09 nam giới khi đi chợ tháo luận vấn đề nảy, còn phụ

nữ chỉ có 32.1% Tiếp đến là vẫn đề văn hóa lỏi sông, cũng khác với ở chợ Mai Trang

{oan bé nam giới khi đi chợ Mộc (100,094) đều đành sự quan tâm tháo kiện chủ đề r

39

trong khi đó chỉ cỏ 73,2% plụ nữ khi đi chợ chú ý trao dỗi vấn để văn hóa lỗi sống Giải thích cho sự khác nhau giữa nam và nữ này, chúng ta có thể nhin nhận nguyễn nhân từ việc: trong thời giam gần đầy ö xã NgÌu Thái (chợ Mộc nằm trên địa bản xã) xây ra một số tranh chấp về dắt dai giữa những người nông dầu vả chính quyền địa phương, “một số hộ nông dân bức xúc vì đầm nuôi tôm của họ đang tong thời gian thâu khoán, còn 1 năm nữa mới hết hạm 6 năm thấu, nhưng xã dã thu hôi dễ cho công ty khác và khơi thác.” (PVS số 7, nữ, 52 tuổi, bản rau, xóm Thái Phúc, xã Nghi Thái), Tình hình chỉnh tị - xã hội

của xã Nghị Thái không được ấn định bằng xã Nghĩ Xuân, trong xã thường, có những cuộc

tranh chấp, kiện lung cia ngudn dan cho nén việc cả ram giới và phụ nữ đều quan tâm đến vân đề sự kiện trong xóm lảng hay văn hóa lỗi sóng là điều để hiểu, và việc nam giới quan

tâm nhiều hơn nữ giới cũng có thế được lý giải từ nguyên nhân này:

Điều ding chú ý về vẫn đề chủ thẻ của DI.XH ở chợ nông thôu là việc trong quả trình trao đổi thông tìn không chỉ có sự khác nhau giữa nam và nữ mà cờn có sự khác nhau

về mỗi quan hệ xã hội giữa những người tham gia thảo luận Người dân nông thôn có đặc tỉnh dễ gắn, thân thiện, nên khi bám và mứa hàng họ bay chuyện trỏ, trao đổi Tuy nhiên, chỉ những người thân quen họ mới trao đổi, thảo huận nhiều, và cũng chỉ những người thân

quen họ mới có đã tín tưởng đề trao đổi, thảo luận những câu chuyện tế nhị hay những chủ

đề vẻ gia đình, văn hóa bay thời sự: “Những người bản hàng gân nhau thì họ hay nói

chuyện với nhau, ví dụ như những người bản thịt, bán rau, bản cá ngôi gân nhau khi rỗi khách thà họ lại ngôi nói cÍ cũng nhiều lúc trò chuyện với những khách hàng quen

thân ” (PVS số 11, nữ, 59 tuổi, về lưu, xóm Xuân Sơn xã Nghĩ Xuân)

Thực ra việc trao đổi, chuyện trò của người dân nông thôn không phải lúc nao cững hướng đến những vẫn để quan trọng, vân đẻ xã hội mà có thể đó chỉ là những vẫn đẻ nhỏ xãy ra trong làng trong xóm, như chuyện gia đỉnh nọ cãi nhau,

cơn cái đánh lô đề, con cái cãi cha mẹ, hay cầu chuyện trên phím anh, : “xem được

chương trình gì đó hay chị thường kế lại và giới thiệu cho mọi người xem Hoặc nghe người nào đó kể xong rồi mình đi nói lại với người khác Chủ yêu vẫn là nghe

người khác rồi kế lại, chứ mình cũng biết ít chuyện” (PVS số 2, nữ, 37 tuỗi, buôn bán, xóm Xuân Khánh — xã NgÌu Xuân)

40