Luận văn chủ Đề cuộc sống hưởng lạc trong sáng tác của nguyễn tuân trước cách mạng tháng tám năm 1945

Ông là một trong số không nhiều nhà văn dạt được những thành tựu nỗi bật trong cả hai giai đoạn trước và sau cách mạng tháng 'lám, được nhiều nhà nghiên cứu, phê binh không chỉ trong và

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHAM THI TINH

CHU DE CUOC SONG HUONG LAC TRONG

SANG TAC CUA NGUYEN TUAN TRUOC

CACH MANG THANG TAM NAM 1945

LUẬN VĂN THIẠC SĨ VĂN HỌC

Ila Noi - 2016

CACH MANG THANG TAM NAM 1945

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số: 6l) 22 0121

Người hướng dẫn Ichoa học: PGS.TS Hà Văn Dức

Ila Noi - 2016

MỤC LỤC

1 Lí đo chon đễ tài - 1

2 Lich sir van dé - - - 3

3 Dỗi tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu: 11

4 Phương pháp nghiên cứu - "

CỦA NGUYÊN TUẦN TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 13

1.3 Quan niệm nghệ thuật về can người của Nguyễn Tuân - 24 1.3.1 Giải tuyết chúng về quan mệm nghệ thuật VỀ con người 24

1.3.2 Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Tuân 27

Chương 2 CHU DE CUOC SONG HUONG TRONG SANG TAC CUA NGUYÊN TUẦN TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NHÌN TỪ

Chương 3 CHỦ ĐÈ CUỌC SÓNG IIƯỚNG LẠC TRONG SÁNG TÁC

CUA NGUYEN TUAN TRƯỚC CÁCH MẠNH THANG TAM NHIN

MỞ ĐẦU

1 Lí do chon dé tai:

Nguyễn Tuân là một tải năng lớn, một ngôi sao sáng trên bầu trời văn

học dân tộc Ông là một trong số không nhiều nhà văn dạt được những thành tựu nỗi bật trong cả hai giai đoạn trước và sau cách mạng tháng 'lám, được

nhiều nhà nghiên cứu, phê binh không chỉ trong và ngoài nước đánh giá cao

Ông dược xem như “hòn đá tảng” [34, tr 546] trong “cái nền còn mới mễ

của văn xuât tiếng Piệt ta" [34, tr 546] Trong, suất chặng đường dải hơn năm

mươi năm cầm bút cùng với tỉnh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ

và hết mình, Nguyễn Tuân đã khẳng định được một phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác, không thế nhằm lẫn với bất kỳ một nhà văn nào

khác được Với bảy mươi bảy năm tuổi đời và hơn năm mươi năm tuổi nghề,

Nguyễn Tuân đã để lại cho văn học hiện đại Việt Nam nói riêng và nên văn

học nước nhà nói chung một sự nghiệp đồ sô, phong phú, đa dạng trên nhiều thể loại như: truyện ngắn, tiểu thuyết, phóng sự, tủy bút, kịch, phê bình văn

học, Ở mỗi thể loại, mỗi tác phẩm của ông, chúng ta lại tìm thấy những

điều lý thủ, những dấu an đặc biết riêng Ông còn là một lắc giả tiêu biểu

được lựa chọn giăng dạy trong chương trình phố thông và đại học

Nguyễn Tuân là một con người rất đặc biệt, đặc biệt không chỉ thể hiện

trong đời sống sinh hoạt hàng ngày mà cỏn đặc biệt ngay cễ trong sáng tác

của mình Là nhả văn của quan điểm duy mỹ, nghệ thuật vị nghệ thuật, cả cuộc đời Nguyễn Tuân luôn khát khao đi tìm cái đẹp và làm cho cái đẹp được

tỏa sáng rực rỡ Nguyễn Tuân đến với văn hợc với một phong cách cũng rất

đặc biệt trong một cái xã hội phức tạp của một người dân thuộc địa má ông

gọi là “Ối a ba phòng” Ông đã mang vào trong sáng tác của mình là hơi thé

của một cái "⁄đi” "ngông” đối lập với xã hội kim tiền ô trọc, là khác đời,

khác người thậm chí là lập dị với xưng quanh, không để cho ai bắt chước

được giống mình: “1.2 người lỗi lạc, sống một cách rất đặc biệt, không giống

ai và không cho ai bất chước được mình, chết là mang cả cái bản chỉnh đi chứ không dễ lại một bản sao nguyên cáo nào” |56, tr 49]

Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn đồng thời cũng là “một hiện trợng

văn học phức tạp, nhất là trước cách mạng tháng Tám” |26, tr 25] Và dễ

hiểu các tác phẩm của ông không phải lã một điều đơn giản mà theo như Vũ

Ngọc Phan thì “chỉ những người wa suy xót đọc Nguyễn Tuân mới thây thú vị,

vì văn Nguyễn Tuân không phải thứ văn dễ người nông nội thưởng thức ” [34,

tr 32] Có thể do chính những điều này mà tác phẩm của Nguyễn Tuân có sức

hút lớn lao đối với độc giá Việc đọc và tìm hiểu tác phẩm của ông sẽ mang

tới cho người đọc một kho tri thức phong phú trên nhiều phương diện của đời

sống từ đó mà tâm hồn được mớ rộng hơn, sâu sắc hơn

Chủ đề cuộc sống hưởng lạc là một trong những chủ đề quan trọng

trong sáng tác của Nguyễn luân trước Cách mạng tháng ám Với chủ để

này, nhà văn d& chon cha minh một lỗi di riêng khác biệt Đọc những sáng tác

thuộc chủ đề này, người dọc thêm yêu mến một Nguyễn Tuân luôn chân

thành, luôn muốn sám nối, luôn muốn được làm lại cuộc đời trong những

ngảy tháng sa ngã Bởi trong con người đó là cái Tâm luôn day đứt, là Thiên lương trong sạch chống trả lại xã hội trưởng giả và những con người phảm tục

ngoài đời kia

Mặc dủ đã có khả nhiễu bài viết và những nhận dịnh khái quát về chủ

để cuộc sống hướng lạc trong sáng tác của Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám 1945 Tuy nhiên đỏ chỉ là những bài viết đơn lẻ, chưa thành hệ

thống và chưa thực sự chuyên sâu nghiên cứu về đẻ tài Riểng đối với bản

thân từ khi còn học trong trường phổ thông, tôi đã rất yêu thích các tác phẩm của Nguyễn Tuân Tôi xin phép góp chút năng lực nhỏ bé của mình vào việc

đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu chủ để cuộc sống hưởng lạc trong sảng tác của

Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám 1945 để lảm rõ hơn phong cách

xột cây đại thụ của văn học hiện đại Việt Nam.

2 Lich sir van dé:

Ngay từ khi mới xuất hiện trên văn đản, Nguyễn Tuân đã là một cây

bút hấp dn, thu hút được sự chú ý của độc giả cững như giới nghiên cửu phê

bình Cho đến tận hôm nay và có thể mai sau nữa, tác phẩm của Nguyễn Tuân vấn là niễm say mê khám phá, nguẫn câm hứng vô tận của các thể hệ yêu văn

chương Đã có rit nhiều công trình đi sâu nghiên cứu về cuộc đời, con người

và tác phẩm của Nguyễn Tuân trong những thời kỳ lịch sử khác nhau

Trước Cách mạng tháng Tám 1945

Nhà văn Thạch Lam là người đầu tiên có công trong việc khám phá va

phát hiện ra những nét độc đáo trong sáng tác và tài năng của Nguyễn “Tuân

Sau khi đọc tác phẩm của Nguyễn Tuân, Thạch Lam không khỏi vui mừng

ông đã viết luôn những cắm nghĩ và nhận xét hốt sức tinh tế oủa mình thông

qua bài Đọc lang bóng một thải viết năm 1940, đăng trên báo gây nay số

212, ngày 15 Jun 1940: “Trong cái vội vàng cầu thả của những tác phẩm

audi ban gần dây, những tác phầm hạ thấp văn chương xuống mực giả rị của

sự đua đòi, người ta lắu làm vui sướng khủ thấy một nhà văn kinh trọng và yêu

mắn cải đẹp, cơi công việc súng tạo là công việc qmj' bảu và thiêng lông”

Cuối bài viết nhà văn khẳng định chắc chắn về một sự nghiệp vẫn học tươi

sáng của Nguyễn Tuân: 'Wguyễn Tuân là nhà văn có tài năng đặc biệt, một

nghệ sĩ có lương tâm, ớ dò chủng ta dặt những hy vọng tot đẹp nhất về sự

nghiệp”

Đặc biệt trong giai đoạn này không thể không nhắc tới đó là bài viết

của nhà văn Vũ Ngọc Phan trong cuỗn Ahä vấn hiện đại Với những sáng tác

của Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám, Vũ Ngọc Phan đã đánh giá

như sau “Ông là một nhà văn đứng hẳn ra một trường phái riêng, cũ về văn lẫn tư tưởng "[41, tr 415], người ta phải chú ý đến ông bởi “lối hành văn đặc

biệt” [4ï, tr 415] hoàn toàn Việt am, rồi “những ÿ kiến cùng từ tưởng phô

diễn hằng những giụng tài hoa, sâu cay và khinh bạc, lúc thì đẩy nghệ thuật,

lúc thì bừa bãi, lôi thôi, như mội bức phác họa, nhưng bao giờ nó cũng cho

người ta thầy mét trang thải của tâm hỗn” |47, tr 415] Ở mỗi dề tải lớn

trong sáng tác của Nguyễn Tuần trước Cách mạng tháng Tám, Vũ Ngọc Phan

di dua ra những nhận xét sắc sảo, toàn diện Với Vang bóng một thời, Vũ

Ngọc Phan cho rằng đây là "một văn phẩm gần tới sự toàn thiện toàn mỹ”

47, tr 415] Đọc Vang bóng một thời người ta có cảm tưởng gân giếng

những cảm tưởng khi ngắm “zmột bức họa cổ” [41, tr 416] vô cùng quý giá

và “cdi qu) gid ấy sẽ còn tăng lên nữa với thời gian như một tứ đồ cả" [47,

tr 416] Với các Lac phẩm Chiếc lư đồng mắt cua, Tàn đền dâu lạc và Ngụn

đèn dẫu lạc tiêu biểu cho đề tài về cuộc sống hưởng lạc, Vũ Ngọc Phan nhận

xét đó là “những quyến mà thói khinh bạc của ông bộc lộ rõ ràng, gân như

những “tời thú tội” |4T, tr 43⁄4| Chiếc lư đồng mắt cua là “một (ập tủy búi

hay một tập về hồi ức về một quãng đòi của tác giả, đều được cả” |41, tr

435] Vũ Ngọc Phan tin tưởng rằng: “Ađột ngày không xa, khi mà văn chương

Điệt Nam được người Việt Nam ham chuộng hơn bây giờ, tôi dám chắo những

văn phẩm của Nguyễn Tuân sẽ có một địa vị xứng đáng hơn nữa" [41, tr

4309| Niễm tn tướng đó quá là không sai, ngày nay người ta vẫn tìm đọc va

đọc rất nhiều tác phẩm của Nguyễn Tuân — '?nột nhà văn đặc Việt Nam " |A1,

tr 439]

Sau Cách mạng thắng Tám 1945 đến năm 1975:

Cách mạng tháng Tám thành công, Nguyễn Tuân hăng hái nhập cuộc

và tham gia kháng chiến, rất nhiều tác phẩm được ra đời từ đây như: Chùa

dan, Đường vui, Tình chiến dịch, Giai doạn này cũng có hàng loạt những,

bài viết về Nguyễn Tuân khen cỏ chê có, bài viết đánh giá về tác phẩm có, bài viết nhận xét về con người cũng có Qua hồi ức của Nguyễn Vỹ, Nguyễn 'Tuân hiện lên hóm hĩnh dễ mễn với bài viết “Nguyễn Tuân gần hay chú mày gàm” Còn đối với Vũ Bằng, nhà văn gọi Nguyễn Tuân là “đứa can muông

của Thiên thân và Ảo gu” |15, tr.293], trong con người Nguyễn cái tai và cái

tật luôn đồng hành song song, con người đỏ cũng thật phức tạp với nhiều mặt

của dỗi lập mâu thuẫn

Đánh giá về Nguyễn Tuần trong cuốn sách Murai khuôn mặt văn nghệ,

Ta Ty dã viết: “Mguyễn Tuân là một trong những khuôn mặt lớn của nền văn học nghệ thuật Việt Nam ở trước và trong cuộc chiến ”{59, tr 51], "Nguyễn

Tuân đứng sững trước mặt chúng ta với một vác đẳng kiêu ky), với từng ngôn

tài haa, với dõi cảnh chập chờn bay lượn trên định cao nghệ thuật” [59, tr

S1] và cuối cùng ông gọi Nguyễn Tuân là “một văn tài lỗi lạc”

Viết về Nguyễn Tuân trong giải đoạn này cũng phải kế đến Trương Chính trương Chính quan tâm nhiều đến phong cách Nguyễn Tuân và ông,

đã có khả nhiễu bài viết phê bình về các sảng tác của Nguyễn Tuân có thể kế

tới như: Tây bút kháng chiến — tùy bửi kháng chiến — hỏa bình, đăng trên bán

Făn nghệ số 5 (1-5-1957); Đọc sông Đà của Nguyễn Tuân, đăng trên Lạp chi

Văn nghệ số 10- 1960, Nguyễn Tuân và Vang bóng mộ thời (1989), Qua

các lac phẩm của Nguyễn Tuân, Trương Chính thấy “hiện lên hình ảnh một

cơn người tài hoa, nhiều tình cảm, kinh lịch nhiều, sống kỹ lưỡng, sống rộng

rãi, không bao giờ chịu gò bỏ vào mội khuôn khổ nào nhất định Con người

dy rất có ÿ thức về khã năng của mình và luôn khao khái sống dược một cuộc

doi that day đủ Nhưng trong xã hội cũ, một người như thế không thể tìm

được một chỗ đột chân Thành ra, ông phải sống héo hắt, chật hẹp, rồi dâm

ra khinh bạc với đời Mà đã khinh bạc thì không còn căm phẫn sâu sắc được

nữa Khinh bạc là con đường ải đến thoái ly, thodt ly vao một thứ cá nhân

chủ nghĩa lột bực” [34, tr 54] Nói về đề tải cuộc sống hưởng lạc thì Trương,

Chính có cái nhìn cảm thông chân thánh với Nguyễn Tuân: “Với cho đúng, người ta không thể trách Nguyễn Tuân sao không biết tìm một lý tưởng nào

khác là l rởng “phóng túng hình hài” Xã hội mạc nát, không phải là một

cái cớ để mình chm đẳm vào một thứ cá nhân chủ nghĩa ích kỷ và một thứ

hành lạc chủ nghĩa quá quất làm cho xã hội càng mục nói thêm Nhưng, đọc

Nguyễn Tuân, ta cũng đồng thời không thể không nhận thấp rằng chính hoàn

cảnh xã hội dò đã biến một người vẫn yêu dời như Nguyễn Tuân thành một kẻ

5$]

Đầu năm 1957, Nguyễn Tuân viết bài tuỳ bút Phở đăng trên tuần bảo

muôn tự hủy hoại mình nhự thế" [34, tr 5

Văm Bài viết đã gây ra nhiều phân ứng khác nhau trong giới văn nghệ sĩ Thế

Toàn trong bài Tuần báo văn và con người thời đại Ia trong tạp chi Hoc tap

số 7 (7/1957), với cái nhìn hẹp hỏi, ông cho rằng: “in lại một số lớn thơ

văn trên tuân bảo Văn, chúng ta không khỏi ngạc nhiên, vì con người được miéu ta trong dd rd xu lg với chúng ta Con người trong thời đại chúng ta

không phải là con người xa lánh cuộc sông, ngôi một góc phổ nào đó đễ phần

tích một mán ăn (Phở của Nguyễn Tuân) phái hiện ra vẫn đề quá “quan

trọng” như xương với xâu, như mũ phở " |36, tr 27-28 Bác bỏ lại quan

điểm của Thế Toản là ‡ kiến của nhiều nhà văn như: Nguyên Hồng, Nguyễn

Văn Dồng, Tế ITanh Nguyên Ilằng đã chỉ ra được những nét phong cách của

Nguyễn Tuân trong Phớ “Một ngôi bút cách đây 1Š năm với Chiếc he ding

mắt cua, Nguyễn đã làm người đọc rợn hết cả tâm trí lên vì những ê chỗ, rấ

rượi, quần quại dây đạp của mội tâm trạng bề lắc trong lòng một chế độ ngột ngạt giờ tha thiết tin yêu, hết lời ca ngợi hương vị của TÔ quốc: Phở cũng

là những sự việc, cũng là những suy nghĩ cũng là kiễu nói của Nguyễn những

có một sự say sưa và niềm tin lấp loáng trên trang giấy “Hương vị phớ

lành mạnh hon” vì “tôi thấu Tổ quốc tôi còn có phở nữa ” [36, tr 28]

Cũng trong năm 1957, nhân Vang bóng một thời được tái bản, Phan Cự

Đệ đã viết liền hai bài dễ cập dến tác phẩm này Trong bài thứ nhất có tên

Dọc Vang bóng một thời của Nguyễn Tuân ký tên Thanh liền đăng trên báo

Văn nghệ số 31 ngày 6-12-1957, Phan Cự Đệ cho răng: “Mguyễn Tuân làm

cdi việc của một người khơi lại đẳng tro làn của dĩ vãng, tìm lại những cái

đẹp của ngày qua đã một thời vang bóng”, Trong bài việt thừ hai Nguyễn

Tuân im trong Nhà văn Liệt Nam, tập 2 (1945-1975), sau nay duge in trong