Luận văn bước Đầu tìm hiểu về giá trị con trai trong gia Đình nông thôn và sự Ảnh hưởng của nó Đến sự biến Đổi dân số xã hội

Ý nghĩa lý luận và thực tiên của luân án ` CHUNG HH: NGHIÊN UỨU THỰC NGHIỆM VA NHỮNG KẾT QUA 1 BẠN ĐẤU 1 - Hệ giả trị gia đình truyền thống trong thời k> đôi mới 29 "1 - Con trai -ng

CHUGNGT; MOT SO VAN DE LY LUAN Va PHUONG PHAPLUAN

NGHIÊN CỨU

- 4, Giả thuyể nghiênecứu 7” 18

ˆ 5, Khách thể nghiên cửu, phạm vĩ nghiên cứu và đöi tượng _””

# Ý nghĩa lý luận và thực tiên của luân án `

CHUNG HH: NGHIÊN UỨU THỰC NGHIỆM VA NHỮNG KẾT QUA 1

BẠN ĐẤU

1 - Hệ giả trị gia đình truyền thống trong thời k> đôi mới 29

"1 - Con trai -người nổi dòi tông đường - một giá trị truyền (hông

3- Thực trang định hương sinh con ở các hộ gia định nông thôn H

4- Định huong con trai trong gia đình nông thon và hau qua cua 35

n0

`§- Dự định nghề nghiệp va học van cho con cai mọt hiếu bien

của sự khác biết giá trị những đưa con khac ziợi trong siadinh

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

¡ MỘT SỐ KẾT LUẬN YÀ KIỂN NGHỊ

Trong thời kỳ đổ? mới hiện nay - những thập miền cuối cảng của thế kỳ X,

kinh tế xã hội Việt nam dã có những khỏi sắc - đn định và tảng trưởng Cơ chế Í

trường đang di ddn vào mọi kháa cạnh của đời văng x4 hội nước ta Hiện quả của việc triển khai và thực hiến những chính sách phảt triển kinh ¡ẻ-xã hỏi của Đăng

và Canh phủ đã đưa lại những thành tới tô lấn, đất nước hành ngày đang biến

đời, chẳng hạn như muíc tăng trưởng kinh tế đại trên 9% so với năm 1994, Riêng

về mật xã hội, trong thời diễn hiện tại chương trình dân sở kế hoạch kod gia dink

đang được tuyến truyền triển khai mạnh mẽ Cùng với diéu dé chink qud trink

hiện đại hoá đất nước đã và đang tác động làm biển đổi các mặt của gia dinh Vier

thức vẻ gia dinh nông thôn Việt nam (rong giai doan đổi mới hiện nay, dưới sự

đạo và hướng dẫn của PGS.PTS Đăng Cảnh Khanh chẳng tải để manh dạn chọn

và triển khai nghiên của để tải "Bước đấu tìm hiểu về giá trị can trai trong gia

quỷ bắu, những góp v và sự chỉ bảo của Ban chỉ nhiệm Khóa, Tổ bệ món X1 hội

Hự các /Rây các có (rong và nạaai khóa và bề can: ắc i

“a PGS.TS Đăng Cánh Xanh

Tâm là học POS.FTS Nguyễn An Lịch ‹ T2 trưởng Bà món Xã tội học,

Thị Minh Đức - Phỏ chỉ nhiệm khoa KE hor i:

thành cảm an 2, các bạn động nghiên, ic inn

dd do

1 Lý đơ chọn để (ai

Ma

Gia định là tế bảo xã hỏi Tà có sở mến tang củ: và |

những chức nàng cơ hán của pla đ All; TÀI SÂn XI soi ggfei Xa bí Xin

gia đỉnh là nạne tiêu, là đời tướng, và l3 nơi tiếp tui chục

huach hoá gia đình - Thoát động tar san an can favor 3Ÿ nà HH #Éa te

ce dnb hitting ỨC TIẾP tt SỨ tải SIHN EM sẽ và xu nói bangs ears tay động làm tanglieie gưản ng cự của HỌt xã Hai Vice gran are an

võ Tư được thie hich bang chints sir kicta sect tis: sci 8e xài lan

Mi sinh của dân số Xã Bod phar Winter van so cat snr nnn

dịnH, sở củn gái lại phụ tiuoe vào sy dik sunk cen cud cas cag ve cheno

nhàng chit han citar heat dong sinh saa Bei vay de thie hier Bo 4

gua đình cạn xae diuk và dieu chink (iar de cing lat unas aie

cla et cap Ve chong Pe id mot van de Kuoug dor gánh

Mat Kido it dite: Hap aie 60 to bi das Vict iar beth

Ua ye die hs mee

những nice saan y thtte die ve sir Gag tins

được chường trình kế hoach boà giá định Sang Bá oli db ae

HIV8O T995) đạn số Việt gam dag co othr se ting 6+4 tr?

Miếng nhỏ, bÌnh QUẦn thời Ha đâu số HP tà củng kai bbs

| Š, tr 30 { Điều đè đái Hài phải có sứ Kha sa 1c ta tier Sốc Ha +

Đông Nam A Ty Ie tang dan số bình quán bang

cuặc tổng điểu tra đân số 1979 1089 la 2.1 Cha đến bđaáy vn Hiệo dự doán của LRẺ ban dân số 13ch lícp qhốc VỚI Tý lệ tang ru ở

nen dae doh Viet nar đa có 744100 nưàn người Ƒ ẤU 1 Dep ete đà s1

nag TOOL tS lệ sinh Hay xố giảng thị chút thôi tani hears med tù HA

Nh vậy, chủng ta vàm vên nite borg bul quan khoảng Hiến 2

mw

De W giai din La nhonig agave aban dando tang dase err

Yên tờ được đứa ra nhữ tốc da dé thi hea triad de wun seep tates s

naira Wak se con mone lanes se con sith mi st HC VI 8

tr 30.0 | Sone dicu dane nei odes li vdu pha dang ga esi

chí phối hành vị sinh can Moe kinich quan duet cen cho oe kb hốt dedi: Viết Hang là tiệt Hong những nước chíu wh hears eter de ns ine

Nha giáo: cho nen những giá trí xa hội can bán, và hệ gia bạ gịc dị E léo

chu ảnh hưởng vửa lệ tế tưởng tây, Chính NBa wie dk de su aut ie

Ấn côn se sóng đáng kể Hrottg CÁc travers thong ver sep eter:

chúng In Nhiều chuẩn mực và gía tí, piáo lÝ của nà eon do v2 há hài liêu quau trực tiếp đến vấn để túi sản xa! củn nại và xtéc đố; St những cải chỉ phối mạnh re va sâu sa đời song cha Tốt Hee re, Nào

Sere bus thact Ps

nam Trong công cuộc đối mới hien nay, điều dang

phải nhận thức được cái đúng cái sai phản biết cả lát, cái sốt đời kí hé

hoạc xoá bỏ các chuẩn rmate và giáo lý tren | 8 trd94 485]

Nho giáo không chỉ la mét ¢ ty wténg chu Wik bong hae ci

Thượng tang ma con an sau vào đơi song thường ngất, vhịí ph c1x nàhg ct

cảm và hành vị của các tầng lớp nhan sàn, Land taxet se se dị cÍ LÀN

giáo có nhiều ý nghĩa sâu xa tích cức x3 dị sen xai nhận

những tiều cue eda he te Grdng Nbo gre van ton tir dat chine et bạn

hay giv, Phan tich cực côn lái 6y rit han ce song nein cn che ss

tiny nếp sửng van minh ya gia dint yan hoa moi 4c LỊ

Côn trai « là một giá tị xà hội của ge: dish efi dat trang aie Shae

giản nhiều nhất, Chình giá trì nay được «ä hút traxeu tong eet Hang Che

man viết hưu, thập HỮ viT vo Ô CMƯớI C0 giật củi HẴN: LÍ vùi, ti

tiên coi là cái Pay 1ã mei Hang những vết tà chê phút tin cuc EEn cờ +

hoi TC Hit tắn dự lể Hướng trisen THON Gn ee sie anni est ob or ite dink đến hành vì sinh còn của các bac Cha tie Gor gtr ly Sagi ae

võ lẻ răng, thay đổi theo các] nghị truyền thöng phát thiết PHảT có soa TEà

để nơi đổi tổng dưỡng, và phải đồng con tich chủu, phúc Cức nét bói,

khó tay chuyến |7 dr FEO E20 | Cat er ves cnet XAN lắc địt hài Tế tịnh

tít THỊ VỀ CON trae trong fe ger Ort gid deve cu gts TH đu dat he ton foe

den se trọt, và làm điển dong dân vod here Nien eerer beers bdraes bacon

ve the dei moi Này có Nenk thành những Dưac phát nicn his he ae vd hie

THƠỂ nar ne deere cot Gong bie abana trang ae THỦ?

Đó là lý do để ching tei chon van de nay fate tor neintch cuit ei

juan an ‘Thac sy khea hoc Xa hoi hos vai ten gói Haar daw ime bien ve

gid iri con (rai trong gia dink nong thon va cw anh hung cua ne dew ve bién doi dan sé xd héi” Dé Wicd gắng tìm hiểu, nhàn: thức Tại vẻ láiot giá

2 Vai nét về vấn để nghiên cứu

Đa có một loạt những nghiến cưn vẽ gia định Ví tran ch cót

Wen cde tap chí ở trong xã ngoài nHfee, Các càng Hình khio cửa ví đc đàng

này đá lầm bạt len § nghĩa và sai Hồ của gia định Đoán Xà Ni MẠI ca củ

gluco cite xa hai hoe ve gia digi tors dan Viet neue dealin cetera i

với những nọ lực vượt Bạc, đãnh đu Bước TÍCH thà ca côn vá Đan

Xa hội học về giá đình, Duy nhiều, trong nhang cong Thuế: táy cane

“quan ni của ngữ Vi¿I Iöng sẻ của vài long gia đUIN vài sen bed

con” and chide cap tab imet ach chung ve gai econ We cv eI van con vaiig boug mot hiae sal Na her thar aie Gt vse se ee ce

vê cái, đạc biết là con Trai trone các tạ gẽi định ee Phi

Sur phan biệt và danh ga, vai Hỗ, vị HE NHA và giá HÀ vụn đa soát Độ

gla dink Viet nasi dis ut Lau ton tar trang quan righ ein Gare api a Trai làm chỉ gi lầm chí: Con Hàn cà nạhbc co nại là bến CN há cca nào đo người đạn Việt năng loi TRO Hang Đi ke THUH SỐ Hit 1.1

thủy chúng, trên kinh dười nhường Đồ cũng Tc Hới hộ He Tát

giả con cải họ

Vai trò va gia tricia con trai trom yi dink Vict acai tie Lat :

được nhạc qua ở mạt số nghiền cửa da được vòng hội Chỉ g chi tá tí

“Dư luận xã hội vẻ số con” trong một công Bộ gảu day edn sav

Một loal công trình khắc dược công bọ củng cho tuy nk 1 dt thời

Khác muan khảo sắt xem Em thể của các bạc chủ He ð ytd Viet iain

thước mọi lnh vic quai niềm nữ the rán sẽ ean cải | xem T7, TRị nh

giải các cong trình này dừng lai ở cho vem dita con Hong THỜU ca các Đua

cha mè có anh hưởng gi den chong (rink dan yo ke beach fea gee ett

Nae gid cho thay trong dO diuh birding den diet con xbas von gee bene dit

con ue họ đa có là khá ro rét, đạc biết lã ở đó thí, Định hang đến can Tra

eo xu hưởng nh hơn và phố bien [ T8, 0 §3 - 64 [ Túi phiến, cac cong

bọ này mới chit cho bier ket qua tren mot Nid chen chung và tàng Hons

đố thị, không han là mọt Abdo ofa cu thé va chuven san ee din, biter eo

trai trong các họ gia dĩnh ở nong thôn và đạc biết là ở lái gta dun Hong ván

Các công trình liên quan den đứa con ong sia đu, nhất là vẻ ra

son trai đả được công Dò trên tạp chỉ chủ en aaah wa bor hen duet

mới đừng ở việc mô tả, Khảo sát trêit dị feng phy grat cái s0

Hình chuyên nghấh cịnT cũ Thể vẻ vị E của đc cót Thái Heat tia di va

nan Cac công trình mới chỉ chủ Ý đến Khia cụ Anh Tanang tịc so cà

qua đó tác động lên mức táng trưởng của dân so xà Bọc cỉz HÌứ €1 2h

xà hội của người con trai trong gia đình

cho thấy "chính sách khốn mại thử tửi tần gia dish da tạm chỉ gũi Ca sit 1

tế của đứa can trai bị giảm để [36, tr 2811 Ở Tnng guée "nội

ta lv do chit ye để các cạp vợ chúng mũ cĩ cịn trái và đơ cúng là ví hảo đấm về nại kinh tế lắc tuổi giá [26 tr 283, và cịa bai cha Tá tiệc te

cho vác nước nhự Đài lộn, Tần gốc, Nhật bản vá; tâm: Đi

Tơm lại để hình dũng và vở được mỗi quản nến về gu cịn

trong pia đỉnh nĩng thơn Viet nani doi voi sue tang tei đâu số cts sua no trong sự dicu Gigt Hoat doug sath san ora gre didi der ances Ý 1e cổ e090 ibeeng tinh nghien cm va bue tanh ve git cau did te gard

vấn con cura ce ditoe aint sit Kies Hea ro tid

Việt nan hiện

Nhiệm vụ đạt rà cho nghiền vứn này cũng khong dị chục cưa k

hương nghiều cứu đĩ Tan án chỉ là bước khơi đau Cho hét Nơng dưng

cứu Irang mỗi quan hẹ ” Cơn trai - (mi mà ga đình - Dần vì Hong Dê + quấn chúng “Cịn người - Gia dink - No boi” Mone tavern Ca chững tà

lầm sao lận Ấn cĩ được sự đồng gĩp đủ là rất nhờ vo việc TH, Tơi và än

ra dược hột cất nhìn THẺ thơng VỀ nhi quan hè này Hộp sài Ba he cự

xư biến đổi hộ giá đình nĩng thei: Viet nam trang thơi KÝ để tối lo co

3, Mục tiên nghiên cứu

Để tài này nhằm thể nghiền một khia cứt khĩa Ty vào:

miue dich sau day

1 Tùm hiểu và mà tả thực Trạng vị trí, van ro dir con nit ge eee

truyền thống cũng như trong gia đỉnh hiền đại ở vác hà sía địt con di th

ý nghĩa của nĩ đối với hành vi sinh sản và thơng qua dị để vũ:

trị con trai là một trong những yếu tố tác động gây ra sự tăng trưởng dân số

bỏng của vấn đề dân số hiện nay

4 Giả thuyết nghiên cứu

'T# mục tiêu trên đã được hình thành một giả thuyết nghiên cửu như

sau:

1, Trong giai đoạn đổi mới kính tế xã hội hiện nay, những giá trị uuyén

thống chưa hoàn toàn "bị loại" ra khỏi hệ giá trị gia đình "Giá wi con đứa

trai” van côn chưa có những biến đổi lớn?

3 Phải chăng việc cần có con trai có gây ra chiều hướng xã hội làm tăng nhan khẩu (qui mã} các họ gia dình nông thòn và qua đó làm biến động

luôn cư cấu nhân khẩu xã hội cũng như tỷ lệ (cơ cấu) giới tỉnh ?

3 Có phải kinh tế xã hội cảng phát triển thì vị trí con trai trong gia dình

nông thôn da không những không bị hạ thấp mà ngày cảng dược ton trong?

+ Nếu điều nói ở trên là dũng, thì cơ cấu xã hội hạc vẻ giới có thể chỉ ra được sự phát triển thien lệch vẻ giới hay không?

$ Khách thể nghiên cứu, phạm vỉ nghiên cứu va đãi tượng nghiên cứu

Š.a Khách thể nghiên cứu:

Nghiên cứu vẻ gia đỉnh đó là nghiên cửu vẻ mót lữ: vực cờ bản của

đời sống xã hội và qua đó nghiên cứu các loại hình gia dinh thuộc nhiều

3 b Đôi tượng nghiên cứu:

Giá trị con trai trong gia dình nông thôn và sự ảnh hưởng của nó đến

sự biển đổi dân số xã hội nông thôn

5.c Pham vì nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu

Đề tải này chỉ là bước đu tìm hiển vẻ mối quan hệ giữa giá trị con trai

và sự biến động dân số xã hội qua cách tiếp cân xã hội học, nén han chế ở phạm vì một cuộc khảo sát xã hội học mới dây ở một địa phương thuộc

huyện Nam ninh Tỉnh Nam hà Một phần số liêu tham khảo khác rút ra từ

kết quả của các cuộc khảo sát xã hội học được tiến hành ưong những năm gan day trên một số địa bàn của một các tỉnh miền Bac, Dé 1a nhimg dir liga dùng cho nghiên cứu Trong các dữ liệu đó thì các số liệu thu thắp ở ba xã

thuộc huyện Nam ninh dược sử dụng làm nguồn dữ liệu chính cho nghiên

cứu này, Đó cũng là phạm vi nghiên cửu của dẻ tài

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

a) Cơ sở phương pháp luận

1 Chúng tôi vận dụng các tiếp cận tổng hợp để nghiên cửu trên cơ sở

dé van dung và tuân thủ #guyên (ác lịch sử-cụ thể Kết hợp với nguyện tác

nghiên cứu hệ thống Đay là cách tiếp cạn mác-xiíL dễ khảo vái dõi tượng

nghiên cứu một cách toàn diện, khách quan biện chứng: và nhỡ đó mới chỉ

ra được những nét đặc thù của khách thể nghiên cứu,

Cũng với cách tiếp cận trên để tiến hành nghiên cứu một cách có hiệu quả về đứa con trai trong gia đình, cân vận dụng lý thuyết xã hội học vẻ gia đình qua cách tiếp cận ván hoá Chỉ bằng cách này mới làm nổi bật vẻ đa

con trai khi " lượng giá ˆ anh ta qua những quan niệm của những người

khác sống cùng thời anh ta Hơn thế, day 14 cách tiếp can xã hội học mang tính tổng thể, toàn điện đáp ứng nhũ cầu đòi hỏi của cách tiếp can mác-xít, Qua những ý kiến của những người được hỏi sẽ có được một số cơ sở để đánh giá vai trỏ, vị trí của người con trai thông qua sự "ngưởng mô" của

những người khác Từ đó cho thấy tầm quan trọng của anh ta (tức giá trị)

trong việc định hướng và thực hiện hành vi sinh san ở các hộ gia đình nông

thôn, đặc biệt là hộ gia đình nông dân

Mặt khác để nghiên cứu thành công trong cách tiếp cận tổng hợp déi hỏi phải có sự tham khảo và vận dụng phương pháp nghiên cửu của (#uyei hành động xã hội mà Miax Weber là người khổi xưởng Bản chất vấn dé 46

như sau: "Những hành động con người thực hiện trong một xã hội bị các giá

trị (giá tri văn hoá) của nên văn hoá đó qui định Những hành động có tính

truyền thống là các hành vi của các thế hệ sau chịu sự qui định của chính

truyền thóng” Nói khác di, một bộ phận quan trọng trong hành vị chúng ta

được quyết định bởi truyền thởng Trong sở các hành ví mà con người xã

hội thực hiện có những hành động phụ thuộc và tuân thủ các giá trí - hành

động dịnh hưởng vẻ giả trị Có giá trị nào đó quyết dinh hành động và loại hành động này buộc con người khí thực hiện phải kiểm tra xem nó có dem

lại giá trị hay không” Trong sự thực hién ay, mot số hành vị luôn thân thủ

mục đích đặt ra Người hành động quyết định xer mình chọn mue dịch nào

và mục Lieu nào, phương tiện nao để đát mục đích: và con ngướ: phải sux

nghĩ và quyết định xem phải sử dụng những phương tiện nao de dat được

mục tiêu của mình mọt cách thuận lợi nhất | 40, tr 3§ - 40 { Củ thổ ó địa

lam thé nao va bang cach nao ching ta co the dat toi rime dich the hay

thông tín về ý định cũng nhữ thái đó vẻ việc sinh còn trái Do by can circle chúng tôi vận dụng lý thuyết này vào nghiền cữm doi trons da eae duh trên Bồi ví trong quả trình hoạt dong tương tác củng nhàn, ng + người hành đồng luôn suv nghi lựa chọn phương thức Hoạt do si, hy

đoán định và nhân thấv những Ý nghị của họ dua chtnh ph oớe đu Đụ

đong và cách biển đạt nó: Hồi chính khí suy nghỉ của họ sử dụng tị

NOT HOU và loi cú

nhung khat mem và ga dink chins

ta 000 git, Do vay Khong nen tin Kien uiitrig ngiyen tiie fad log

ben ngoai han vi cha ho ini thay wae do phar ce vamy wie utente th vt

td hor coy neha Hang bor canh vớ li của iw | bie 32

của thuyết hành vì xã hội chủ ven Ttấp tag chs vie cael cy

vận dung và thể hiện các qui ioe ve thie te” gaa de che thay Ga unre

máy đã được “các cá nhấn và nhậm ea how tavern bar he niin tar tic ue [1.tr 37 | "Điều cần nhân mạnh o day là Kho tang mot nt ten

yay ted ughna của eae hank doug xa hor cua ca fihat Khaw Sti cant

phán biệt nhất của con người trong vấn de này là kia bàng tong la

lời Ngón ngư là mới trương chính ma còn naữe: ee the toes dorian t

| 11 37 | Qua do Kha nang traven dats nigiita bats lõi hội, vữ Chỉ vi He

ngtr chụng cho phép con người có thể tan

trật tự xa hội cũng nhữ tạo đựng rạ le thong Các e1 Ị de dicen phot trois

tác giữa họ để có trật tr đỏ | €2 p 78-79, Sư ván dung ÍX túy!

nghien cứu xà hội học thức nghiệm ứọ giúp tà hai bạt đúc nhưng v ng that cia các cá nhận xa hoi trong gia định nghị về šI Kiến và Doi ta se

khác đang nghĩ đang thực hiện cân cứ vào mịot hái nhiều

hội với tư cách là tieu chí cho hành đong của hoc Vir day by oo uy t

A QIỮN Xi ch

Day Tà mồ hình m tả sử phối le]; các cách teik dọn

học được tác giá của nghiên cửa này ree van dung Pie ener ate sees

ở đây là khi gai cau hồi, người đực ¿ii phát lựa chọi phiưững cái tra Đó, tụ

bo chó là hợp ý hà do độ can hỏi dame: sie atau faces

id loi tin rang anh ta khong the Khong dap tug

khac Trong mot hot eanh cu thé anh tage dap Lục thế hy ĐXec cát

anh 1á có thể chèn để trà tôi CHÍ Mead TIOU1 TU dị chà la San

hành vi xã hội ở trén với ÿ tưởng cho rằng chúng ta "dọc dược” nghĩa riểm:

ẩn sau hành vì đó nhờ vào việc nghiên cứu hành động (sự trả lởi) của họ và nhờ vào sự khắc hoa lại (4zzw¿ng) theo kình nghiệm của ta đã trải qua trong tỉnh huống tương tự như vay Mead da cho rang ý nghĩa hành động thể hiện qua các hành vi, cổ chỉ (gestnres) và có hai loại hành vi : 1/ Hành vi cũ chỉ không mang ý nghĩa gi cd (non-signisficant gestures) 2/ Hanh vi đấu hiệu

(signisficant gestures) néi lén mdr cdi gi dé, va dé 1a diéu ngudi ta “che

giấu”, ở đây thể hiện bản chất của sự "đóng vai kế khác”

Vận dụng các lý thuyết trên trong cách tiếp cận dược sử dụng cho

nghiên cứu này để tim và thu thập thông tin xã hội học qua sự việc rà các

bậc cha mẹ trả lời theo cdc cau hỏi đật ra cho một tình huống cụ thể cho thấy họ đang thể hiện hành động của mình thang qua hàng loạt các hành vi của họ, và chúng truyền tải, chứa đựng một thông tin nhất định Việc chon

cách tiếp cản này có ý nghĩa quan trong cho việc chọa các phương pháp

nghiên cứu, lap bang hdi và lựa chọn những thông tin khi phân tích sở liệu cũng như các văn bản của các phỏng vấn sâu trong quá trình nghiên cửu

sau này,

Khi nghiên cứu vẻ gia dinhkhéng thé không chú ý đến một thực tế quan trọng, gia đỉnh lả mật tổ chức nền tảng của xã hài, một bộ phan của cơ cấu xã hỏi, bởi vậy, việc vận dụng (huyết cư cấu-chức năng để nghiên cứu

gia dinh giúp xác đình được vị trí vai trò của từng thành viên trong gia

dinh, dac biệt là vai trò của người con trai sự ảnh hưởng của anh :a đến

định hưởng giá trị của gia đình nói chung và của bậc cha mẹ nói riêng

Cũng với những điều đã nói ở trẻ việc chủ trọng vận dụng cách tiếp cạn hệ thống làm tảng sức ranh để tìn hiểu một cách cân kẻ các véu tố trọng và

ngoài gia dinh gây ra tác dong đến giá trị của đứa con trai cúng nhưr giá trí

này điển tiết chỉ phối các hoạt động sống, hoạt động sinh đẻ và các hoạt

động khác của gia dình nông thỏn Đứng trên quan điển về giới củng văn

dụng các cách tiếp cận như trên giúp cho chúng tôi có dược một hệ các phương pháp tiến hành một cuộc nghiên cứu xã hội hoc cu thể và được sử

dụng trong luận án này

b) Hệ phương pháp nghiên cứu:

1 Bằng cách sử dụng phương pháp phỏng vấn theo bảng hỏi theo mẫu điều tra ở khn vực khảo sắt xã hội học kết quả thu được là một hệ thống thông tin sơ cấp, rừ đó sử dụng chương trình SPSS” xử lý các tương quan theo những yêu cầu được đẻ ra trong luận án

2 Xuất phát từ đặc thủ của đổi tượng, phương pháp phản tích tư liệu

được chú trọng vận dụng và là phương pháp nghiên cứu chủ yếu để thu thập xử lý thông tin trong nghiên cứu này Sự vận dụng đó giấp chúng tôi

xem xét, so sánh linh hoạt một loạt các chỉ báo các kết quả đã dược công

bố nhằm đạt được mục tiêu da dat ra

3 Phương pháp phỏng vấn sâu

4 Phương pháp phân tích số liệu, phương pháp phân tích định lượng

và định tính dể phân tích thu thap thang tin phục vụ cho việc nghiên cứu dé tài này

c, Khung lý thuyết

Để có được một hình dang tae vẻ sự triển Khải nghiên cím vd van dé

này chúng tôi đưa ra một mỏ hình lý thuyết sáu (Xem trang sau ›

Quy mô Cơ câu dân Tang trưởng

Gia định dân số xã hội dân số

một nhiệm vụ quan trọng của luận ân và có ý nghĩa het sức to lớn Công

việc chủ yếu ở đây là xác dịnh vẻ mặt nội hàm, và từ đó vận dụng chúng

làm công en cho việc nghiên cứu

1 Gia đình, hộ gia đình tà sự phân loai các hộ gia dinh

Trước hết ta cần hiểu gia đình là một nhóm người mà các thành viên

gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống (hoặc quan

hệ nhận con nuôi) ứng nhu cầu riêng tư của họ, vừa thỏa mãn nhu cầu của

xã hội về tái sản xuất vừa nham dap dan cư ca theo nghĩa thẻ xac lan tinh

thần [15, tr 43] Trong gia dinh luôn luên hiện diện những mối quan he gan

bó chẳng chịt giữa bố, mẹ, son cái Những gia đỉnh só từ 3 thẻ hệ trở lên

được gọi là "gia đình mở rộng" hay gia đình truyền thống, Trong loại hình

gia đình này các mối quan hệ trở lèn chang chịt và phức tạp hơn nữa, vì số lượng các thể hệ tang, các thành viên gia đình thuộc các the hệ khác nhau

có những vai trò khác nhau do đó uy tín cũng khác nhau nhất Điền này thể

hiện rõ riết ở các gia đình Phương đồng trong đó có gia dinh Việt nam nơi

tồn tại sự phân tầng theo tuổi tác do sự chị phối của các giá trị xã hội truyền thống như trọng lão trọng tuổi tạo ra Vì vay hệ thống các quan hệ trong gia đình hai thế hệ vốn đã phức rạp nếu thêm rnột thẻ hệ thứ ba nữa thì sự phức tạp tảng phần gấp bởi Gia đình là tế bào của xã hội cho nên nó cẳng được xem như xã hội th nhỏ và có dây đủ các quan hẹ phức tạp y như của

một xã hội với tư cách một lệ thống các quan hệ xã hội

Trong xã hội học sử dụng khái niệm hộ gia diah, vé mat nào đó nội

hàm khái niệm g/@ đi: Không “trùng khít với khái niệm 110 gia dinh “Ho

gia đình trước hết là tổ chức kinh tế có tính chất hành chinh va dia i" Cor

họ có nhiều gia đình Các loài hộ gìn định nang thêu (ch DáS xe cò Dâu và nhà xa hội học đa nhất trí phần định các Bồ gia định Uren Hess hy

Ioai nhí sau

a, Hé gia đính nóng Hghiep hay he thaan neny + te Da at

định sản xuất trong lịnh vực tong nahiep Eé vài trang, cháu ¡

dong lao dòng nghe nghiệp xinh Xe, Tgoal Tá klpsg SÊH Húai Hàn ca

đong sẵn xuất nong nghiep vẻ lắm nai nạhí dines ef hại

khong thuốc Linh vite sản xuất nòng nghiấ:, vì vấn thú sése

phục vụ nóng nghiep: e He gia dint phi nong aghiep ko, vấn sai Co

hoi đồng thoát Ív hoàn roàn Khel boat dong van vai nhe

nhậm các hệ Buan bạn, làm dịch vũ Di VI bat HgÌ2⁄] $1 Re c1 so Phái

vấn Bỏ làm trong các tô chức Xó Hỏi F ý tế, giáo line, pane [ye yt

Ba load hinh ho gia dink tren date tor tal rong sa bei acu ren Sot

nh ngày này Đồ là kết quả củu sử chưa vụ đời đèn kh le

che tập trung quản liên hao cấp sang có che Ue trưng | Š*m SA Tàn

32 - 33 |, trên cơ sử độ về mọt cơ cấu nghệ nghiep báo dàng «cu pha

bình nếm nông thôn Xá về tong (hế để có thể nghich cưa được

Viết nam trong nghiên cứu này sử đụng Khái nữ THà vài don đun cv!

dé làm cho việc tiên hành để dàng hưu, phù hợp rơi thuc té ui hoi HỊng

then Viet nam hien nay

Mọi hộ gia đùnh đều cĩ mội @wi mơ hộ gia đính Khải niền này chỉ so lượng các thành viên xa hỏi trong mốt hồ gia định cũng song và thant gia

hoạt động kinh tế, chỉ số lượng các thành viên của gia định, Ơi nàn tr

biển đổi (tang giấm) In$ thuốc vào sở thanh viên của g5ơnh xa hỏi hài Trời” khỏi nhơm hoc thực “sinh” ra trong nhọn nấy

Moi ho gia dinh den cơ những chức năng nhuủ định Chấn náng giá

đình chỉ phương thức tịn tài và biến hiển lo¿t đồng sĩng của gứt định và

các thành viên của nĩ Hỏi vị hoạt dong song của ga định báo gịn bĩi dụng xa hoi ¥4 noi dung cá nhàn, co đĩ chức nang gia đính ham chưa cả hài mặt đỏ Cĩ thể cĩ nhiều cách Iực phân chia các chức nàng của gla tinh những theo chúng tịi, gia đình cả các chức năng san: l/ Chín bang sỉnh cc

2/ Chức nang giáo dục, 3/ Chức nang kính te 4/ Chie nang chemi và phiối già và Hệ eím chưa đến tuổi vị thành niệu, 5/ Chức nang thộ tiuui HÚN can

VAL chat (Ai sản xuất sức lao động) và tỉnh cản: củ» các thanh vàai gia

đình; 6/ Chức nang tin ging ten ie:

3 Cơ cầu xã hội cưa gia đình

người với con các nhĩm xa hội, các đồn thể, các veng dong nếu dien

thành chính thể xa hội Nĩ là tổng thể các nhủ Hiểu bệ các on gáy tị

tương đối bên vững giữa các yeu to của hệ thong xà hồi Ver tr caste bs

nhĩm đặc thù của hệ thơng xả hội gia dink co inet co can Gia Wo cìcng

Tnh được vấp định nhự Ui tees tho

quan hệ của các thành viên gia đình bao gor các quan he ruot tru quan he

huyết thống các mối quan he tinh than, dạo đức, quyến hire ny tin vy Ce

cau ñy quyền (rong gia dinh cho biet quyen dua ia uhimg quel định có bán

trong đời sống gia dinh Cơ cấu nav hinh thanh Gr khi wnat hien che da ty hữu chiế hữu 1ư nhan: mám mỏng của nó là khởi dda cho ra dui bat hunt

đang xa hội Chính thể trong gia đỉnh hiện đại - Mắc nói: kheng vhỉ chú,

những yếu tổ của chế đọ chiếm him nà lệ ở trang thái manh nhức lùa co

chứa đựng cả chế độ nộ lệ ở Hang thái nnh nhớ mm | 38, tr 96 |) Vụ củn trúc này được thể hien ra qua luận điểm kinh dich ume Kí khác ca dịch hiện này - mốt hình thức gia đình tương ứng vòi thối địn vàn Hạnh, cúng với sự xác lập vĩnh vien của thời đại đó Tà chế độ Hết xà Tiết chong ba sir

thong tricia dan ong doi vei dan ba la gia dink c& tie vari cach br den Ý

kinh lẻ | 39, tr 269 |, Cho nen trong gia dink can ie iy cnven edu das

hiện điện, nộ là mội hệ qua tát véũ khách quán vũa quả th sbàt rien fet

xử nhân loại Còn co ede gige tiếp ga\ an Hướng tới LÍ và cụ tức lau

doug xinh hoa eda gia dink, Van boa va rue dd gia tiếp Hoa các đao

ính thân giữa vợ chống con cài anh lưng Tôn để ¿ uy neta

tiếp tình cản, tỉnh thân cua bo ime git vat io qian tong ne inl birding den

h nhàn cách vũa còn vải, Bỏ dược hình thant tren ve sd cae inet

he dé nas sinh va định hình, chí phối các cũng cách giớn ĐếT: ga các

hệ trong gia đình tũy thuộc vào các gia te co ban or nen vain ba’ eters của xả hội củng như nhưng giá trí đó dước phản anh xà tint ene va ita

truyền rùng các hộ gia đình từ thể hệ này vung thế hè khác Can cở cu cai

init

trò chỉ hệ thống các quan hẹ tương tác của các thanh viet: trong d

Mỏi thành viên trong giá định có một vai trò tát chủ dem tar ee

Veta pata tra an Ha V khinh tra

xa hội nó chịu sự tác động của môi trương xả hoi sung qr vA ti oa phối bởi kinh nghiệm cả nhân của môi thành viện trong gia đình, Vai tro

của các thành vien gia đình chíu ảnh hưởng của xa hoi bởi những qui đai

về mạt pháp lý qua hiật hôn nhàn và gia đình

Vai trò của thanh vien trong giá định được xem xet theo nhiệt góc do

và khía cạnh khác nhan: vai trô đợi với người thần, vấn Trô thành viền vi

hội vai trò sân xoat

„ xai trò bạn hẻ, vai trẻ than toc (ho hang! Sir phos hey

các vai trẻ đó của các hành viên gia đình t0 nến các THÔI TƯỚng “il© nói gỉ

đình đồng thơi trên có xở đó các môi quan he gia định dược vay bap Merv trí trong gi đỉnh đến có nhưng đôi hỏi ta các Thành vn đang chiết HT

từ phía nhưng thánh vien khác trong giá đình Nhưng dòi hỏi thị tao thành

những mỏ hình hành vị trong ứng xử: tạo thành vấi Hỗ xà hội của các chanh

vient trong gia dink’ Boi yi vai tro rd bgt id Kini niềm chỉ sí phối bi

khiøn mầu tác nhong mà ca nhàn toe chtae a sa hed | Pot 13k | etn van

dung tong Hoat dong itag xara nih No la su dot hod sic ky vàng của và hội đổi với Anh ta Vai tro (a những bạnh xš thức biện dược phối hộp và xảo

lập đời với một vị hệ xà hội chủ Được của vũ nhậu lạc đen tế leatg bế thong các quan hệ xa hoi{ 62.1r SI|

Trong hệ thông các thứ bạc của giá dình các thanh vien den chớ gạt

te Ađ Ngữ của tụo

mọi xị tí nhất dịnh, Vị tí do do ví thể xa Lied tay se

người là địa ví hay Thứ hạc trị những người dong (hai dank che rater de

tot cách khách quan trong xa hoi anh tị dàng song” | Tot 48 jp Ne dinh

câu thành những veu tỏ như giới tỉnh, thỏi, ác ván, nghe 1

tin ngưởng tỏn giáo quốc lich ella edi ay thes 8 của còn ngifad trosit sa hội Nó có thể là tổng Hhể các yến tổ này kế: hơn Tài nhe có SƯ vo

tỉnh trật tự sự sáp xep sự phụ thuộc giữa nÌng ven to đó

trong các hộ gia đình Số con đó có thể là trai hav gai diroe sinh ra, hy

được nhân làm con nuoi trong gia dink So con nay la ket quá của chức

nang hoat động tái sản xuất đạn số của gia định, Số cớ thực fe la so cou đang hiện có và đang song của gia đình Đối với tồi gia định, khái mem

này chỉ số con có từ khi có đứa con đầu đến KHÍ đứa com cnet cui sili ta

và sống được So côn thực te này là còn số Biến đồng, lá Két da của Hành,

vi tải sinh dân cứ xã hoi của gia định, Về nghĩa hẹp tủ số cón thực te chính

là số con đang chúng sông cùng hở túc Còn xó can mông muán lá Khi

niệm chỉ số lượng con cải mi các bác chà mc dự đHHH có Và thông BAO c¿ trong doi song với nghĩa vụ làm chà, me của học No là kẹt qua cna tani the

“đồng cơ ben trong” của các bác chà te trong ga định So con mong mmo hay số cón dự định có có thể là so con ho se ce trong trong lai Huế ue |

xố con định hình trong tâm tưởng, la mot y nem và nỗ thường khong tru

Khít với số con thực te của ho So con mong nition La nguon gov doug coc tae dong thie day hanh vi sinh con 6 mot ho gia dink (Khai niens jie de được dũng ở đây chi trang thai san sang miot Klayube hvcag hank dong

hoạc phản ứng của chủ thể hành dong Khi co mot tac hàn kích uch ano

đó),

4 Gia tri và đỉnh lương gia trì

Trong nghiên cứu này giớ 0 được hiển lái tưng quan tích

đang mong muốn ảnh hưởng tời hành vì lựa chọn | 47 67 | hug chính là "những quan niệm vẻ cái quan trong va co gia tr dito moi gio

trong một xà hội cùng chia se” [ 61, p 84 | Gia wri xa hei A Dũ cả cai cị

doan the’ 21.tr 173 | Giá trị xa hoi là cải mã người tạ cho là đang có tia

ta thích ta cho là quan trong dể hướng dân hành đêng của tí O nehĩ táo

đó giả trị chính là sư khang định hay phú định ý nga của các đùi tưang

thuốc thể giới xung quanh nó là quan điển tướng tình hút án tt Cua

tỉnh chất cá nhàn hay đạc trưng cho nhỏ vẻ thung die te tot lái

quan đến việc lựa chọn phường phâp phương tiện và me địch bali dong

Gia trị có ảnh hướng đến quyết đình hành đong Có the nhìn ngtrot tri hành

mang những nét dire tha doe dae Che gis te xe hen tea thant dons

hit, dieu tiết và chí phối các hoạt dòng của nÌữHg Ca nha tom lea

mự xứ của họ Ket quả Tà một sự định hướng gia trị định lạnh: Định hướng

gia tri chi thai do, là sự lựa chọn các giá trị cát chất vài tịnh thầu la nai tá

thong nhimg 1am the mien tin, so thich cai con #91 tả ‘

dO Định hương gia trí là mọt trong những yeu te bio than aban cach s người Ö bát cứ thời đại nào cá nhàn và hoi dea pha liệu ¡ gl

thiệt, cải gì bị cấm dodn khong diree in hay Khong ven dans ulin gi pha lon trong và những gì bị kiếm soát, phải điệu chinti tows be tims plat ba

những cái đó chỉ phối cá nhàn trong Kit trons bac vi Wrage teed G

quanh mình giúp cho anh tà có được s0 dat dina bre ction Khu co

tae phong cho pha hop voi yeu eau tir phia sa how abun 4

Anh dong voi anh ta Chink diew nay giip eho con nai chic 9 :

cải thân thiết đói với họ khỏi cải võ nghĩa Prong mew gia divi lon ic

diện một dinh huang gia tri con trai No là tát thịc, sử d

trai cũng như sự coi trọng ¥ nghia cla con trai trong quan nici ‹

diểm, kỷ vọng của họ về đứa con trai trong gia đình của múnh Thạm chí nó

cũng chỉ hành vì quyết tàm sinh con trai “ngoài kế hoạch" dã dược qui

dịnh

5 Giá trị xã hội truyền thống

Truyền thống là mòt tập hợp những tư tưởng và tỉnh cảm, những thôi

quen trong tư duy lối sống và ứng xử trong một cộng đồng ngưởi nhất

định, được binh thành trong lịch sử và đã trở nẻn ổn định, được lưu truyền

từ thế hệ này qua thể hệ khác Tính cộng dồng, tính ổn định và tính lưu truyền là những đặc trưng, những thuộc tính của truyền thống Khi cơ sở đã tạo nên một truyền thống đã thay đổi truyền thống đó vẫn được bảo tồn và lưu truyền trong một thời gian nào đó, nhưng rỏi cùng phải biến đổi cho phù hợp với hoàn cảnh mới hoặc phải thay thế bằng truyền thống mới

Giá trị truyền thống là chỉ những truyền thống tốt dẹp, phù hợp với sự

phát triển của xã hội đương đại Bởi vì ở một thời điểm nhất định của lịch

sử truyền thống bao giờ cũng gồm những mật tích cực góp phần gìn giữ bản sắc dân vọc, thúc đấy sự phát triển của xã hỏi và mật Đảo thủ sức ÿ của những tu tưởng tình cảm, những thỏi quen, lỗi thời, những tập tục, đã lỗi thời Như vậy giá trị truyền thủng dó lã những tư tưởng, tỉnh cảm những

thói quen trong rư đuy lối sống và ứng xử có ý mghiø và sự tác động nhất

đính, phù hợp với sự phát triển của xã hôi hiện nay

8, Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận n

Luận án này chỉ là một khảo cửu ban đầu vẻ một :rong những giả trí xả hội của hệ giá trị gia dình - giá trị dứa con trai Với cách tiếp cận tổng thể

để xem xét toàn điện giá trị con trai trong gia dinh tác gid swdn dua ra mot cha “ "7" "hoa ly thuyet hành dòng xã hôi với thuyết

hành vị xã hồi trên cơ sở tôn trong hien thie khach quan que cach Hep

san hoa dé xem dang san những su kien (post tests ce edi gran stir

Sư vận dụng cách tiếp cân tổng hựp đa bến Gd Gen cho phep cling ter

triển khai nghiên cứu về đứa con trải trong giá đmh cống thiên Viên lên: liơn thể luận ân này chỉ dừng ở bược cầu khao sát và chỉ Tả ia0ng Xe bà vat

bòá Eiyeu thống còn ảnh hướng sau dns dev tare tr dink oan cis agin,

Việt năm, đạc biết ở thang người dâu nen thon Yongtia tre tee ba

tau and cha mt chica rang sir giana ure tang đường đấu số GHI Hát Khong thé khong chi ¢ der pid tri cou Trai Trang giá đình nhát Kì si did

Làng than, Một Khí đã hiển được còi hg1ài của ve: suai Đám những cà

con thi 3 1và những đứa ven kháv nữa? se gilpt 1h rat núi!

dưng để hoạch định chính sách phat tren Ga hot rite fen er roy babs

danse ke boach hoa gis dink MIaL khát gà chúa go phán ui

nhìn nhận lái hiệu quả của viec thức fier bron rite dare se ke tat *

tia đình trong thời gian qua

CHUONG IT

NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VÀ NHỮNG KẾT QUA BAN DAU

Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng các kết quả điều tra xã hội

học do Khoa Xã hội học - Tam lý học tiến hành nghiên cứu tại ba xã thuộc

huyện Nam nỉnh, tỉnh Nam hà vào tháng 6 nám 1995 Ngoài nguồn dữ liệu

trên trong nghiên cứu nay còn sử dụng những kết quả của các cuộc khảo sát

diểu tra xã hội học, những kết quả của các chương trình nghiên cứu cấp nhà

nước đã được tiến hành trong những nâm gần đây, mà kết quả của nó dã được công bố trong các tạp chí có uy tín trong và ngoài nước Chính vì thể

để hình dung được những nét chung của khu vực nghiên cứu trong phần

này những nét đặc trưng của địa phương khảo sát như sau:

Nam ninh lã một huyện đông dân cư của tỉnh Nam hà với 37 xã và thị trấn, diện tích dất canh tác bình quan trên đầu người không cao (khoảng 1.1!

sảo/1 người) Toàn huyện có 89713 họ, trong đó 83395 hộ số hộ lầm ruộng

(chiếm 92.95% tổng số hộ toàn huyện), và có đến 91.67% dân số sống trong lĩnh vực néng nghi¢p.Day cũng là một địa phương có nhiều thành tích

trong việc nàng cao dan tri Tat ca các xã đều có trường phỏ thong cơ sở

cap LII Trên địa bàn huyện có 5 trường phố thêng trung học (Cấp IIL) với tổng số khoảng mười vạn học sinh cap sách đến trưởng

Tren lĩnh vực kinh tế toàn huyện có 13 doanh nghiệp nhà nước đang

hoạt động trong đô số 6 doanh nghiệp do tỉnh quản lý có 17 hợp táo xã chuyên doanh thuộc hai ngành cơ khi: san xuat phụ tùng xe đáp và đỏ dùng

dân dụng Ngoài ra Nam ninh còn có một số các nghề thủ công khác như

đẹt thủ công, làm hoa giả trồng dâu nuôi tảm v.v,

GChộc khảo sát xã hội thực nghiệm được triển kha: theo mau chon ngẫu

nhiên wren dia bàn 3 xã: Trung đông, Nam thanh, Nam hỏng Nhìn chung

mức sống của khu vực dân cư của các xã này không cao Thu nhập bình

quan theo hàng năm của mỏi họ, theo kết quả khảo sát thu được, cho thấy

có một sự chênh lệch đáng kể giữa người giầu và người nghèo Mức thu nhập đô được chúng tôi phân chia theo những tiêu chí như sau: Dưới 600

nghìn đồng/nãm có 100 hộ, từ 600 nghìn đồng đến 1.5 triệu - 417 ho chiếm trên một nửa các hộ gia đình dược khảo sắt, những hộ có thu nhập cao hơn chỉ chiếm một son số khiêm tốn 11.1 %, còn 10 hộ hộ có múc thu nhập bình quân trên 5 triệu chiếm 1.3% ( Xem bảng 1 )

Bảng 1: thu nhập trung binh bàng năm

của các hộ gia đinh nông thôn

{ ở khu tực khảo sái }

Trên cả khu vực khảo sát ughé canh néng van 14 nganh san xuat chinh,

mo hink kinh te gia dinh VAC (Vadn-Ao-Chudag) van chua phat tien

Ngoài hoạt động san xuai néng nghiệp là chủ yêu ở các địa ban nay con co những nghề thủ công như dệt ở hai xã Trung đồng và Nam thanh xã Nam thanh củn có nghề luyện thuỷ tỉnh Cơ sở hạ tầng của các xã này mới được dâu ty tong nhimg nam gan day Hoạt động kinh tế dang din dan mar thủ

cơ chế kinh tế thị trường Về mật xã hội của dịa bàn khảo sat cho chav: ty Je dan cư theo tôn giáo khác nhan, chẳng hạn Nam hỏng có 729 người thee

đạo Thiên chủa giáo (chiếm 11% dân số của xã) trong khi d6 sé giao dan

của Nam thanh là 1180 (chiếm 11%), còn xã Trung dông có số giáo dân

đồng nhất (6811 người)

Qua những nét sơ bộ trên cho ta thấy khu vục khảo sát mang đủ những nét đặc trưng cho một vùng nông thỏn của vùng đồng bằng Bắc bo Việc sử dụng các kết quả khảo sát này cho phép tiến hành nghiên cứu dể thực hiện những mục tiều của luân án đặt ra

1 - Hệ giả trị truyền Lhống của gia đỉnh nông thỏn trong thời kỷ đối mới

Sự ra đời của nghị quyết Trung ương lần thứ X đã dem lại một luỗng

sinh khí mới cho sự đổi mới ở nông thỏn Việt nam Các hò gia đỉnh ở nông thôn trở thành một đơn vị kinh tế độc lập Cơ chế kinh tế thị trrờng bát đầu lan nhập vào nông thên, biến sản xuất nông nghiệp của nông thôn trở thành một bo phận kinh tế sản xuất hàng hoá Nông thôn Việt nam ngdy nay dang hàng ngày đổi mới Một cơ cấu lao động nghẻ nghiệp xã hội mới ra đời đã được dịnh hình và nhân rong tạo thành những nhân tố mới Tỷ lệ lao dộng trên ĩnh vực phi nông nghiệp gìa tảng, do đó số hộ gia đình phi nõng

nghiệp cũng khöng ngừng lớn len (23, tr 323 | Sức năng dộng thị trường

của các họ kinh tế 6 néng thon da gay ra mot sy phan tầng xã hội- một sự phân cực giàu nghéo 4 nông thôn- ngày càng trở lên sau sắc hệ quả của nở thể hiện ở chỏ nó làm cho đời sống xã hội nỏng thôn chuyển đổi nhanh

chóng trên mọi lĩnh vực

Song song với sự tăng trưởng da dang vé mat kinh te, 6 nong thon mot

đời sống van hoá xã hội mới khá phong phú da màu sác, nhiều hình nhiền

vẻ cũng xuất hiện Các vớn có dân tộc được khõi phục lai đình chua được tôn rạo lại các lẻ hỏi truyền thống được phục hỏi Miật “hắc, nhơ các phương tiện thông tin đại chúng hiện đại nèn có một sự lan truyền lới song

hiện dại lâm cho nông thôn chịu ảnh hưởng Những giá trị xã hội mới của lối sống đó thị ảnh hưởng và làm thay đổi nếp sống thôn que Từ đồ xuất

hiện sự cạnh tranh giữa định hướng giả trị mới (trọng tiền, trọng giàu) với

hệ thống giả trị truyền thống cổ truyền, cũng như những giá xã hội được hình thành trong thời bao cấp trước dây, những giá trị xã hội mới này có Ảnh hưởng lên hệ giả trị gia đình Hệ giá trị gia dinh hiện nay chịn sự chỉ

phối của hai xu hướng ảnh hưởng : Một xu hưởng muốn gìn giữ giá ưị truyền thông cề truyền và xu hướng cách tân theo giá trị xả hội hiện đai đương đại Nhưng đo bản lĩnh của nẻn văn hoá Việt nam văn hoá nõng

thôn cũng như văn hoá gia đình đã và đang làm xuất hiện một xu hưởng thứ

ba : hỗn dung hai chiều hướng dỏ lại [14, tr 33 ] Chính vì thẻ, giá trị con cái cũng như giá trị con trai cũng dang chịu sự giảng co chỉ phơi của các xu

hướng văn hoá này

Gia đình - tế bào xã hội Nó là nhóm xã hội cơ sở, côi nguồn của xã

hội Về phương diện nào đồ có thể coi gia đình là xã hôi thu nhỏ cho nên

gia đình một mặt cô sự độc lập tương đối so với xã hội và là một cơ sở tạo

Thành xã hài Ngan ngữ có câu: "Mất cảy mỗi haa, mỏi nhà mới cảnh” ý nói

lên rằng mỗi gia đình đến có một nét đặc thủ riêng Mỗi gia dinh có những

giá trị riêng độc đáo Để có thể phàn biệt nó khác với xã hội như thế nào,

trước hết ta phải thay trước nét khác biệt nổi bật là nó có một môi trường văn hoá riêng và nhờ dé gia dinh khu biệt với xã hội Song các gia dùnh

nông thôn Việt nam đều chịu ảnh hưởng của nền văn hoá cổ truyền của dân

tộc Ở mỏi hộ gia đình có sự phân biệt giữa các thế hệ tạo nèn uy quyền gia đình : trên ra trên dười ra dưới, anh ra anh em ra em Nhưng cũng không

vi thế mà có sự ngân cách các thể hệ và các thành viên trong gia đình

Trong gia đình có sự đùm bọc, yêu thương lắn nhau bởi vì quan niem “một

giọt máu đào hơn ao nước 1ã" chỉ phối các hành vi suy nghĩ của họ Giá trì

truyền thống về quan hệ cha mẹ - con cái được thi ca hoá bảng ngôn từ

trong ngạn ngữ thơ ca, chẳng hạn: "Công cha như núi Thái sơn, nghĩa mẹ

như nước trong nguồn chảy ra” ( Ca đao )

Hệ giá trị gia đình luôn luôn định hướng giáo đục những thành viên của nó lấy tình nhân ái yêu thương lân nhau làm nẻn tảng cơ bản cho mọi ứng xử xã hội Nếu một thành viên của gia đình có lỗi thì cũng nên "đóng cửa bảo nhau" không nên "vạch áo cho người xem lưng” v.v

Những giá trị gia đình truyền thống ở Việt nam chịu ảnh hưởng nhiều của Nho giáo, đó là trọng nam, trọng trưởng, anh bao em phai nghe Chính

vì thể, giá trị người con trai bao giờ cũng dược coi trọng Mgười con trai bao giờ cũng được xem là "suất dinh" của làng, có vai trỏ quan trọng đổi

với bố mẹ, họ hàng Vĩ vậy, vị thể người con trai trong gia đình có thứ bàc

cao hơn và coi trọng hein can gái Nhưng hoàn cảnh kinh tế - xã hội trong thời mở cửa hiện nay, do chính sách xã hội đảm bảo thực hiện quyền nam

nữ bình đăng, chính vì thể việc đứa con trai được coi là quan trọng trên

danh nghĩa đã có phần nào được xã hội xem như “không hợp thời” Song

không vì thể mà vị trí đứa con trai trong gia đình bị hạ thấp hay bị mất di

Hệ giá trị của gia đình truyền thống còn chíu sư ảnh hưởng của các

chỉnh sách dân sế xã hội được ban hành và đang có hiệu lực hiện nay Bởi

vi một trong những yếu tố chỉ phối sự biến động và phát triển xã hội chính

là quá trình dân số Sư rãng trưởng dân số đôi hởi xã hỏi phải giải quyết thỏa mãn những nhu cầu cho các thành viên mới trong xả hội: cho nên tăng trưởng dân số đảng thời cũng đỏi hỏi sự tăng trưởng kinh tế nhằm tầng

cường và dáp ứng những như cầu phúc lợi xã hội Vì the moi chính sách

phát triển xã hội đều nhằm vào mục tiều nàng cáo phúc lơi vật chất, tỉnh

thắn cho mọi thành viên của xã hội Nhưng tỏn tại một nghịch :Ý là nếu

nhân số tắng theo cấp sơ cộng thi đòi hỏi sự tăng trưởng kinh tế xã hội theo cấp số nhân Bủng nổ dân sé sé 14 mot vấn đẻ bức xúc của xã hỏi hiến đại

đòi hỏi phải có chính sách xã hội hạn chế sự gia tăng đàn số Hệ quả là

chương trình dân số kế hoạch hoá gia đình đã và đang được triển khai Nhưng chương trình dân số kế hoạch hoá gia đình gap phải những yêu tổ gây nèn những sự cản trở nhất định Trong những năm vừa qua mức tảng trưởng dân số chứng tỏ rằng sự thực thi của nó chưa đưa lại hiện quả cao Một trong những yếu tố gây ra mức tàng trưởng dân số đó chính là tăng số

con được sinh ra ở mỗi hộ gia đình, mã số con này chịu sự chỉ phối của các giả trị xã hội truyền thống: "đồng con nhiều phúc” Sinh con trai là điều

quan trọng và định hướng này trở thành lý tưởng của số dồng người dân

nông thôn, nô hẳn sâu vào Irong nếp nghĩ của con người Việt nam và di cả

vào ca dao: "Cạn gái là can người ta, con dâu chính thực con nhà hà dt TT, Giá trị truyền thống này gày ra những hậu quả xã hội thông qua những

chiến hướng nảy sinh trong hoạt dọng tính thánh, sự định hướng của các thành viên nông thôn đã và đang làm cho việc kiểm soát chức năng sinh sản của mỗi hộ gia đình trở nèn khó khan lên rất nhiều Chỉnh thẻ mỏi tương

quan “Cd nhdn - Gia định - Xã hội” chỉ cô thể điều tiết được bằng chính

sách xã hội, trên cơ sở làm sáng tỏ được các yêu tổ tác động làm tăng trưởng dân số xã hội mà một trang những yếu tổ đó là giá trị đứa con trai

Giá Wi nay Lao ra một sự dịnh hướng sinh con trai trong các hộ gia dinh, dac

biệt là ở các hộ gia đình nóng thên Nó là một giá trị của gia đình truyền thống

Nên văn hoá Việt nam chịu ảnh hưởng sảu nặng của hệ tư nưởng Nho

giao Vì thế hệ giá trị gia đình Việt nam cũng 14 mot trong nhimg cht nhan

lim giữ và truyền tải những dấn an dé, mor trong số chúng chính là giả :rị

số con và con trai và vai trà của chúng Bởi vi quả khứ lịch sử dể lại cho thấy xã hội Việt nam truyền thống !à ¡ột xã hội nông nghiệp với trù: độ

kỹ thuật canh tác lạc hậu, nỏng dân chiếm đai đa số thì triết lý “dong con

nhiễn phúc", "một mặt người hơn mười mắt của”, "người là hoa cua dat”

làm nẻn cho lập luận và niềm tin vẻ qui luàt "trời sinh voi rời sinh có”

theo tuyển Thông, có Cơi ái HởI QUAn 0620 i oo colt

Con trai là "Kể nổi đòi lông đưang ` Ít benh Tịng gái" gÌY Cho 3

con ctu hau dug saw udvs la cbiee “cau bac gan abies aera nen ec

chấn Đồ là mọt gia tri troy en thong con dang “de ieiag ia Va Bites aco

con song” 138.06 297 | Trong quan nicny ein cure gare Vict atts tat toi dong ate Ibi bình, an vớ lá nghícp sht lan d8 He di cans e1

thong tha, dong con nhậch chau, 1x phao xe anh phúc mọt cm

Hote ven plali ni thường, khong tường gí cào xadg, khát nha thứ người | 20, tr 359 | Ta chính là nhượng cm cu hop độc Đc tản động

và Bánh VỆ của vài tẲei VkT Ha [rang chà chí tine pee ict tư

con uhieu chau” đả thối Ong HE švH 1g Hi iris nhà?

nhận khẩn của nai gi định

Di san Wuven Đang độ đang Gun se ches phd chr thre tent

high nay Veh stro ep cia che chin xác non So khỏi

trí trHXehH dong nis ke eo 2e loài Đà Hầu sámi bát khiến SH Wd

Thong con agian Vict ums dang tiếp nhậu vụ kị (nu kintẻ ch

trên nen lch sử cửa dân tục TnÌnH, cia chia HH: To bị di san yar beer

củn npđới VIỆT nan, của gân lọc Viel ada Xó de 5x HÚSCH TÀI Dư TS

gia định - tế bảo xã hội, Có những TrHvÈH trang tát fy ko càng ki cá tre

truyền thông đa lối thấu lạc bạn cá làn bố DĂ PHẩm tửo sĩ tin vụ

thông gân liên với chế đo tư Hữu vẻ tí vn san tác, chỉ đục chọc đa

và tiển Lắng sản xuất nhỏ Truyen Hang sau khi da hình thanh Đàn Sun sẻ nàng tính ẩn định tỉnh lựa truyền và do vn bạn tài th cái h han ác 2.- trong trếp tự dụy, ngay cả khi có số sản sinh 71 nó kh ng c acnti TT ca Z3

Giá trị củn trai và định hướng siuh con ta, soi siete be

trong giá trị truyền thống có sức sống dai dang bởi nó có mảnh dất cho nó tồn tại, chính là gia đình truyền thống Giá trị ấy hình thành và ra đời trong quá khứ lịch sử là hậu quả của sự ảnh hưởng tư tưởng Nho giáo trong hoàn cảnh của lịch sử Việt nam Một đất nước hình thành phát triển và khẳng định bằng cuộc dấu tranh vì độc lập dân tộc Đó là lịch sử của bốn ngàn

năm dựng nước và giữ nước Chính vì thế cần có con trai để tham gia vào

sự nghiệp của dân tộc Trải qua thởi gian, con trai trở thành một nhu cầu thiết yếu không chỉ đối với gia dình mà còn đối với dân tộc nữa Nguồn gốc thứ hai dẫn đến giá trị của con trai trong gia đình ở chỏ: do ảnh hưởng của ton giáo, niềm tin, tín ngưỡng cần có con trai để thờ cúng tổ tiên Thông thưởng ở nông thôn chức năng này do con trai trưởng chỉu trách nhiêm gánh vác Hơn thế, trong gia đình truyền thống con trai là người kế tục

chính của gia đình, cho nên việc sinh con trai để thừa tự được coi là quan

trọng Đây cũng là nét đặc trưng văn hoá của Việt nam, nó đã đi vào ngạn ngữ ca dao: "dâu là con, rể là khách” Quan niệm này biểu dat một giá trị văn hoá Việt nam, nó thấm sâu vào máu thịt tâm tưởng của người Việt và

nó biểu dạt thành phong tục của dân tộc

Giá trị con trai trong gia đình Việt nam còn bát nguồn từ hoàn cảnh kinh tế chính trị xã hỏi truyền thống Một chế độ xã hội được xây dựng hình thành trên chế độ cong điền Chính vì thế, mỗi gia dình cản cỏ con trai

để có được "suất dinh" và để có quyền nhận dat canh tác Hơn the trong cong đồng làng xã mới có người tham gia vào các ”giáp” trong làng Chính

ở dây, giá trị con trai được thể hiện ra và đó là khía canh kinh tẻ - chính trị

xã hội của nó [63 pp 25 - 26] Nguỏn gốc và cơ sở để nảy sinh giá trị con

trai trong gia dinh, và nó được hình thành như vày Trong sư tác dông của

cơ chế mới và của những chính sách kinh tế xã hội mới giá tri con trai trong

hè gia đình ra sao phản khảo sát sau sẽ là câu trả lời thực tiền

2 - Thực trạng giá trị "nổi đôi tông đường" của cun trai - một giả trị

truyền thống - ở gia đỉnh nông thôn

Trong hệ tư tưởng Nho giáo giá trị đầu tiên và quan trọng nhất của anh

con trai chính là anh ta phải có trách nhiệm đối với gia đình: Người nối đối

tông đường người kế tục dỏng dõi, người đảm nhiệm trọng trách nởi liên sợi dây huyết tộc, Chỉnh vì thế sự hiện diện của anh con trai trong gia đình được xem như là sự kiện quan trọng Ý tưởng có con trai luôn luên có cội rẻ sáu xa trong quả khứ, nó được nảy sinh trong sư đu nhập các tư tưởng của

hệ tư tưởng Nho giáo vào Việt nam Trong mọt dất nước bị bảng ngàn narn chịu ách dé hộ của nhà nước phong kiến phương bác cho nên sự ấp đạt van hoá nhằm dể dỏng hoá dân tộc, nhưng bản sác dân tộc đã thu nạp hệ tr tưởng Nho giáo và dung hợp nỏ, biển đổi nó cho phù hợp với li sống của người dân Việt nam Song không vì thế có những yếu tố ván hoá ngoai lai lại không có ảnh hưởng nhất định Hơn thế do ảnh hưởng của văn hoá

Trung hoa Han van da trở thành chữ viết đầu tiên của người Việt, dân dân

định hình chữ Nôm - chữ Việt cỏ Điều nay cho thay đạo đức Nho giáo gây

ảnh hưởng rất nhiều đến truyền thống dan tộc nhất là quan niệm vẻ Ý nghĩa

đứa con trai

Mặt khác nền kinh tế nông nghiệp cổ truyền, do điều kiện tự nhiên, viec cay bửa, gánh vác, công việc đồng ảng đã cho thấy sức khoẻ của con

trai trong gia dình trở nẻn cực kỳ có ích Hơn thế trong hoản cảnh của một

“gien" van hoá tự nhiên của người Việt "Gien" văn hoá ấy được lưu tuyền

ngay trong chính gia đỉnh- trong tế bào của xã hội

Các kết quả nghien cứu vẻ các giá Hì gia dinh tong ván chu + "

bò cho thấy: Trong những nam gầu đây giá Dị con T711 v|8211 t8 11c Ha người dan van con mang đậm man sac esta ae TiS tưởng tai đà

(Durkheime} nhĩ nó vốn có trong guar mien eo ce định tí

men thong trước địx Sự văn dong si đệ cà ke De li di tđica cịình

những nam 60 đã phần nào làm thấy dei i ubien quan nick Xe ven tr

Nho giáo Sinh con nu đố lá điên ve đái cha bắc Thang yer cane

trong của

bạn pháy cho nét bí bạn

Viel nan ks vong va hang ap Khí chúc mừng

trẻ mời xix dựng gìn định, phần bạn họ chắc chế các cại: nềếh đớn xHH Ta

con tai Neos trone Khan ugar hig agit tar gaod Pare gee cui dines coi tong và nỗ dã trở thành thôi quên, chăng ban Whe “Phi ce ees

chins Thua eae ong các hà CÓ” Qua độ chế thấy sứ phần hạt tà nọ cat

giMm hai giới trong quan nợ Bnyen Thong, và quân sim kẾnh ch cv ch của đứa côn trai khó cố hệ thấy đội Trang gia đình vi cán Ha chán tà nơi niềm chử đòi cầu những Bái gia dụ th chức về ri Thủ Tư Sài ca và

đứa còn nào, Trong sân Thám củ + nói lông vức bắc cha my có những dị Hết

UAL ue sap bược vào naiöng cửa thế kẻ Lai Xâm Tà gi TH tiie tr

dha din dua

su doi vot nbong dante y eat cua ta hei bur sae we der

mốt cuộc khảo sát xa hội học ở động bảng Bác ho vào những var Soo be

thất 640% nữ và 596 tan Khí được hồi đa cho ĐícE v khe co Ly rà

phang

nhất quyết phai co con trai hat chap inal fe và đr tân sen chỉ L1,

Cing vào những thấp HiểH Hến Tone Thôi chọc TH vai Ý KCH va Tiền ~

ngân nhụ nữ trên các tỉnh thành, Hà nọi Hải lưng, Qú mg nu PP uớ

cho thấy khi được hỏi có muốn sinh con trai kheng có trụ 7H TU Ha Bị

nhất quyết phải để để có còn trai { ĐÃ, tr 377 | Đc biay phán ven be ie

cho thấy nhu câu dé con trai ở các hộ gia đình Viẹt nam nói chung và hộ gia đình nông thôn nói riêng luôn bị giả trị con trai chỉ phối

Bảng 2 : Ý nghĩa nối dõi tông đường của con trai trong quan niệm của

người nông dân

vai trò nối đồi dòng giống, và đó là điều quan trong (67.8% nam và 75.1%

nữ) Tỷ lệ câu trả lời của các bậc cha me trong nhóm thuần nông có một sự

đảo ngược: 77.1% nam và 66.1% nữ Qua so sánh hai số liệu thu được cho thây những người nông đân coi trọng giá trị nội đối gia đình hơn là các bác

cha mẹ ở các loại hộ gia đình khác Trong khi đỏ hâu hết những người trả

lời ở nhém ho nay khong cho là con gái lại có vai tré dé (xem bang 2)

Qua số liệu của bang này cho thấy ; Chỉ có 6.9% nam và 9,8% nữ nông dân khi dược hỏi cho là như vậy Việc nhiều người tân thành ý nghĩa của con trai trong hộ gia dinh nông thôn cho thấy một điều có con trai nổi kẻ tục gia

đình duy trì dòng tộc dối với họ thật sự là quan trong Giá trị này đã tên cao

vị thế của đứa con trai trong quan niệm, và nó củng là vet Ada trong tu duy

của mỗi cá nhân ở trong độ tuổi dưới ba mươi: 70.3% - tuổi từ 31 đến 40:

66.8% -độ tuổi 40 cho là như vậy Điều này nói lên rằng đa số những người

dân thôn quê ở đồng bằng Bắc bộ ở mọi lứa tuổi đều thống nhất với nhau vẻ

Ý nghĩa của anh con trai trong gia đình

Bảng 3: Ý nghĩa của đứa con trai trong quan niệm của người

đân nông thôn theo độ tuổi người được hủi

ý nghĩa nói trên của anh con trai còn chịu ảnh hưởng của hè tư tưởng tôn

giáo mà họ dang theo nữa Những người theo tôn giáo khác nhau cũng cô quan niệm khác nhau Trong nhóm hộ nông dân thuần tuý, những người trả lời da phan theo dao Phat Trong khi phéng van cé 81.3% phat nt, và 68 0% những người không tôn giáo trả lời như thế Trong khi đó trong nhóm

hộ đông nhất có 69.0% những người theo đạo Phật 73.1% những người :rả lởi là giáo dan và 72.1% người không theo tôn giáo déu coi ý nghĩa cla con trai là người nối dõi déng tộc của mình (xem bang 4)

Qua dé ta thấy rằng dù theo tôn giáo nào thi phản lớn người dân nông thôn đều có điểm chung ở nhạn thức như nhau về đứa con trai của họ Tuy ở

nhóm hộ phi nông nghiệp không có ai theo tõn giáo, thi chỉ có 50% cùng tán đồng như ý kiến của đa số trên Số liệu này cho thấy vất tố tồn giáo ír

gây ảnh hưởng và làm thay quan niệm truyền thống, một quan niệm dã

mang tính chất sâu sắc, nỗ trở thành căn nguyên, cội rẻ cho các hành vi

định hướng hoạt động của họ và nó thẩm sâu vào nếp say nghĩ của người

4n nông thôn Tuy nhiền một điều khá thủ vị rùt ra từ kết quả khảo sát ở

ché: Bao Cơ đốc giáo du nhập vào Việt nam từ phương Tây khá lâu, nó có

một hệ thống những quan niệm vẻ các con khác giới thế những trải qua

những thăng trầm của lịch sử giáo dân Việt nam vẫn chịu ảnh hưởng nặng

nẻ của hệ nr trổng Nho giáo Điều nay cho thấy một sức sẽng của nén van hoá Việt, nó có thể hấp thụ các tư tưởng của các tôn giáo khác nhau dung

hoà các hệ tư tưởng khác nhau, làm giảu có và da dạng hoa them hệ giá trị

của nên văn hoá Việt,

Bảng 4 : Ý nghĩa con trai trong quan niệm của những người

theo tin ngưỡng tôn giáo khác nhau

! Thiên chúa giáo : 73.1

văn hoá cấp Ï ủng hộ ý kiến trên, 74.0% người có trình độ cấp ïÏ tân thanh

như thế Số liệu đó nói lên ring phan dong nhing người đàn ở khu vực

khảo sắt cho rằng con trai có trọng trách chủ yếu khi anh ta hiện điện trong

gia dình, bất Kể người trả lời ở vào trình độ văn hoá nào Điều này chứng tổ

sức sống dai đẳng của giả ui con trai (xem bang 5)

Bảng 5 : Thai độ của các bắc cha mẹ nông thôn ở các mức học vấn

khác nhau về ý nghĩa nối dõi tông đường của đứa con trai

trong gia đình của họ

| Trinh dé cua ! Nôngdân Phi nông i

người được hỏi | i |

bao ca 71.1% những người trả lời thuộc nhóm thuận nông và 69.32 những

người trong nhóm họ hồn hợp chưa cô con đồng ý với quan niệm như thế

Củn nhĩmg người ở nhóm hộ có I- 2 con thị tỷ lẻ trả lời đồng Ý như trên khá cao: thuần nông - 77.8%; hỗn hợp - 68.3% phi nàng 42 9%, Nuay trong số những người cô nhiều con (từ 3-5 con phần nhiều cho là như thể

Nhóm thuần nòng - 68.056: phi nòng - 50%ó, hòn hop - 72.5% Qua da che