Báo cáo thảo luận nhóm 4 chỉ số phát triển con người (hdi)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --- BÁO CÁO THẢO LUẬN NHÓM 4: CHỈ SỐ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI HDI Họ và tên giảng viên : TS... Khái niệm Chỉ số phát triển con người Human

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -

BÁO CÁO THẢO LUẬN NHÓM 4: CHỈ SỐ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI (HDI)

Họ và tên giảng viên : TS Bùi Thị Thanh Hương

Ngành đào tạo : SP Lịch sử & Địa lý

Lớp học phần : Địa lý kinh tế - xã hội đại cương

HÀ NỘI – 2024

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

Nông Trà My Tổng quan về HDI Nguyễn Thị Hải Yến Thực trạng của HDI

Lãnh Thị Lương Nguyên nhân + Ảnh hưởng của HDI Hoàng Mai Phương Những hạn chế của HDI

Lê Văn Hải Đăng Giải pháp + Kết luận

I.KHÁI QUÁT VỀ HDI

1 Khái niệm

Chỉ số phát triển con người (Human Development Index-HDI)

được đưa ra vào năm 1990, được xây dựng nhằm nhấn mạnh rằng con người và năng lực của họ phải là tiêu chí cuối cùng để đánh giá sự phát triển của một quốc gia, chứ không chỉ riêng tăng trưởng kinh tế

DI là một thước đo tổng quát về phát triển con người và được chấp nhận rộng rãi trong các cuộc thảo luận về phát triển Nó đo thành tựu trung bình của một quốc gia theo ba tiêu chí sau:

Chỉ số Sức khỏe (Health Index - HI): Một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh, đo bằng tuổi thọ trung bình

Chỉ số Giáo dục (Education Index - EI): Được đo bằng số năm đi học bình quân (MYSI)

và số năm đi học kỳ vọng (EYSI)

Chỉ số Thu nhập (Income Index - II): Mức sống đo bằng GNI bình quân đầu người (II).Chỉ số của các tiêu chí trên được tính bằng các công thức sau: (cách tính này được UNDP

áp dụng từ năm 2010)

2 Công thức tính

Chỉ số sức khỏe (HI) được đo bằng tuổi thọ trung bình của một quốc gia

* Chỉ số học vấn (EI) là trung bình cộng của chỉ số đi học bình quân và chỉ số đi học kỳ vọng

Chỉ số thu nhập (II)

Trong đó:

LE: Tuổi thọ trung bình

MYS: Số năm đi học bình quân (số năm mà một người trên 25 tuổi đã bỏ ra trong giáo dục chính quy)

ESY: Số năm đi học kỳ vọng (Số năm học dự kiến cho trẻ em dưới 18 tuổi)

GN/ng: Tổng sản lượng quốc gia bình quân đầu người được tỉnh theo sức mua tương đương quy ra đô la Mỹ

Từ 3 chỉ số trên, ta có công thức tính chỉ số HDI như sau:

Phân nhóm HDI:

3 Mục đích

Chỉ số HDI được xây dựng nhằm nhấn mạnh rằng con người và năng lực của họ phải là tiêu chí cuối cùng để đánh giá sự phát triển của một quốc gia, chứ không chỉ riêng tăng trưởng kinh tế

Đánh giá và so sánh sự phát triển giữa các quốc gia

• HDI giúp so sánh mức độ phát triển giữa các quốc gia trên thế giới

• Nó không chỉ dựa vào GDP mà còn xem xét tuổi thọ, giáo dục và thu nhập, giúp đánh giá toàn diện hơn về chất lượng sống

Đo lường chất lượng sống của người dân

• HDI không chỉ quan tâm đến sự giàu có của một quốc gia mà còn xem xét người dân có được tiếp cận giáo dục, y tế và sống lâu hơn không

• Nó phản ánh sự phát triển con người theo hướng bền vững và toàn diện

Thu hút đầu tư và hỗ trợ quốc tế

• Các tổ chức tài chính quốc tế, nhà đầu tư hoặc tổ chức phi chính phủ thường dựa vào HDI để quyết định hỗ trợ hoặc đầu tư vào một quốc gia

• Các nước có HDI cao thường thu hút vốn đầu tư nước ngoài nhiều hơn

Tăng cường nhận thức và trách nhiệm của chính phủ

• HDI tạo ra áp lực để các chính phủ cải thiện chính sách phát triển con người, không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế

• Nó cũng giúp người dân có cái nhìn khách quan về tình hình đất nước mình và yêu cầu cải thiện từ chính phủ

4.Ý nghĩa:

4.1 Đánh giá sự phát triển toàn diện của con người

• HDI không chỉ đo tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn xem xét các yếu tố giáo dục

và sức khỏe , phản ánh chất lượng sống của người dân

• Một quốc gia có GDP cao nhưng y tế và giáo dục gần có thể vẫn có HDI thấp 4.2 Giúp chính phủ định hướng chính sách

• HDI cho thấy quốc gia cần cải thiện lĩnh vực nào (giáo dục, y tế, thu nhập)

• Ví dụ: HDI thấp do tuổi thọ trung bình thấp , chính phủ có thể tập trung nâng cao

• HDI chỉ ra khoảng cách phát triển giữa các nhóm trong xã hội, giúp các nước hướng tới phát triển công bằng hơn

• Nó cũng giúp theo dõi tiến trình đạt Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc

4.5 Ảnh hưởng đến đầu tư và hợp tác quốc tế

- Các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư thường xem HDI để đánh giá môi trường phát triển của một quốc gia trước khi hợp tác hoặc đầu tư

- HDI cao thường gắn với môi trường kinh doanh ổn định và chất lượng lao động tốt

5 Các yếu tố ảnh hưởng đến HDI

5.1 Sức khỏe

Sức khỏe và tuổi thọ của một quốc gia phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chất lượng dịch vụ y tế, dinh dưỡng, tỷ lệ tử vong sơ sinh và trẻ em, cũng như tình trạng dịch bệnh và điều kiện môi trường

a, Dịch bệnh và điều kiện môi trường sống

Các bệnh dịch như Covi19 HIV/AIDS, lao, sốt lạnh, hay ô nhiễm môi trường có thể làm giảm tuổi thọ

covid làm dịch vụ tiêm phòng hạn chế: Đại dịch COVID-19 đã gây ra hơn 6,8 triệu ca tử vong được báo cáo trên toàn cầu.

Tuy nhiên, các ước tính về số ca tử vong thực tế, bao gồm cả những trường hợp chưa được báo cáo, dao động từ 18,2 đến 33,5 triệu người

Đáng chú ý, một số nghiên cứu và ước tính cho thấy số ca tử vong thực tế có thể cao hơn nhiều so với con số được báo cáo chính thức Ví dụ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng số ca tử vong vượt mức liên quan đến đại dịch có thể lên tới 14,9 triệu vào cuối năm 2021, so với 5,4 triệu ca tử vong do COVID-19 được báo cáo chính thức trong cùng kỳ

Sự chênh lệch này có thể do nhiều yếu tố, bao gồm hạn chế trong việc xét nghiệm, báo cáo không đầy đủ và sự khác biệt trong cách các quốc gia ghi nhận nguyên nhân tử vong Do

đó, số ca tử vong thực tế liên quan đến COVID-19 có thể cao hơn so với số liệu chính thức

Để có thông tin cập nhật và chính xác nhất về số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 trên toàn cầu, bạn có thể tham khảo trang web của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc các cơ quan y tế công cộng uy tín khác

b,Chất lượng dịch vụ y tế

Các nước có hệ thống y tế phát triển, dễ dàng tiếp cận sẽ giúp cải thiện tuổi thọ trung bình

Cứ 5 trẻ em thì có 1 trẻ không được tiêm vắc-xin và tiêm vắc-xin không đầy đủ, khiến các

em dễ mắc phải một loạt các bện có thể phòng ngừa bằng vắc xin

Cứ 5 trẻ thì 1 trẻ không được bảo vệ chút nào trước bệnh sởi, một căn bệnh gây tử vong ở trẻ

Cứ 8 bé có 7 bé gái đủ điều kiện không được tiêm vắc-xin phòng ngừa vi-rút papilloma ở người (HPV), loại vi-rút gây ung thư cổ tử cung

c,Dinh dưỡng và vệ sinh

Chế độ ăn uống, điều kiện bảo vệ sinh tốt ảnh hưởng đến tuổi thọ trung bình

• Dinh dưỡng đầy đủ giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ bệnh bệnh, đặc biệt là các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường, béo phì và suy dinh dưỡng

• Thiếu dinh dưỡng (đói ăn, thiếu vi chất dinh dưỡng) làm tăng nguy cơ tử vong sớm, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi

• Ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm làm mất bảo vệ sinh an toàn thực phẩm có thể gây suy giảm sức khỏe nguy hiểm, thậm chí tử vong

→ Tuổi thọ trung bình cao hơn khi thực phẩm an toàn và chế độ dinh dưỡng hợp lý Chế

độ ăn uống, điều kiện bảo vệ sinh tốt Ảnh hưởng đến trình độ học vấn

• Hình ảnh dinh dưỡng trong giai đoạn đầu đời có lợi cho việc phát triển trí tuệ Thiếu vi chất sắt, i-ốt, vitamin A có thể làm giảm khả năng nhận thức và học tập của trẻ em

• Bệnh do thực phẩm thân thiện an toàn làm trẻ em thường xuyên nguy hiểm, nghỉ học, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

• Dinh dưỡng tốt giúp tăng cường khả năng tập trung, ghi nhớ , từ đó cải thiện hiệu suất học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục

→ Giáo dục được nâng cao khi trẻ em có đủ dưỡng chất và không bị ảnh hưởng bởi thực phẩm thân thiện an toàn

Chế độ ăn uống, điều kiện bảo vệ sinh tốt Ảnh hưởng đến thu nhập bình quân đầu người

• Dinh dưỡng gây giảm năng lượng lao động : Người lao động không đủ sức khỏe hoặc bệnh liên quan đến thực phẩm sẽ làm giảm khả năng làm việc và sáng tạo

• Chi phí y tế tăng cao khi phải chữa bệnh mất vệ sinh thực phẩm, ảnh hưởng đến thu nhập cá nhân và ngân sách quốc gia

• Phát triển sản phẩm thực hành ngành, an toàn giúp tăng trưởng kinh tế, tạo công

ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân

→ Kinh tế phát triển tốt hơn khi sức khỏe và năng lực lao động không bị ảnh hưởng bởi vấn đề dinh dưỡng và bảo vệ sinh thực phẩm

d, Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ em

Nếu tỷ lệ này cao, tuổi thọ trung bình của quốc gia sẽ giảm và ngược lại

• Na Uy, Hoa Kỳ: Có HDI cao và tỷ lệ tử vong trẻ em rất thấp, cho thấy hệ thống y tế tốt, dinh dưỡng đầy đủ và điều kiện sống cao

• Việt Nam: HDI ở mức trung bình và tỷ lệ tử vong trẻ em cao hơn các nước phát triển, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với các nước có HDI thấp

• Nigeria, Cộng hòa Trung Phi: Có HDI rất thấp và tỷ lệ tử vong trẻ em cao, cho thấy

hệ thống y tế yếu kém, dinh dưỡng thiếu thốn và điều kiện sống kém an toàn

→

✔ Tỷ lệ tử vong trẻ em cao làm giảm HDI vì ảnh hưởng đến tuổi thọ trung bình

✔ Các quốc gia có HDI cao thường có tỷ lệ tử vong trẻ em thấp, nhờ vào hệ thống y tế tốt và điều kiện sống cao.

✔ Muốn nâng cao HDI, cần giảm tỷ lệ tử vong trẻ em bằng cách cải thiện y tế, dinh dưỡng, vệ sinh và nước sạch

2 Giáo dục

Chất lượng giáo dục

Người dân được học tập nhiều hơn đồng nghĩa với việc làm có cơ hội nghề nghiệp tốt hơn

Tỷ lệ biết chữ

Quốc gia có tỷ lệ biết chữ cao thường có HDI cao hơn

Số năm đi học trung bình

Hệ thống giáo dục hiệu quả giúp nâng cao năng lực của lực lượng lao động

3 Kinh tế và thu nhập

Kinh tế và thu nhập có tác động lớn đến HDI, nhưng chỉ tăng thu nhập chưa đủ để đảm bảo phát triển con người Các quốc gia cần điều phối thu nhập hợp lý, tạo cơ sở giáo dục và đảm bảo hệ thống tốt để nâng cao HDI một cách bền vững

Thu nhập

Một số quốc gia có GNI cao nhưng HDI không tương ứng:

Các quốc gia như Na Uy, Thụy Sĩ và Ireland có HDI cao cùng với GNI bình quân đầu người cao, tìm thấy mối liên hệ tích cực giữa thu nhập và khả năng phát triển con người đẳng xã hội, thiếu đầu tư vào giáo dục và y tế.

Ngược lại, có những quốc gia có GNI thấp nhưng HDI tương phản cao nhờ vào chính sách

xã hội hiệu quả, tập trung vào giáo dục và chăm sóc sức khỏe

Các nước có chính sách tạo việc làm tốt thường có HDI cao hơn

Giảm tỷ lệ thất nghiệp là một trong những cách giúp nâng cao chất lượng sống và phát triển con người

Cơ cấu kinh tế

Na Uy và Hoa Kỳ: Có HDI cao với tỷ trọng nông nghiệp thấp và tỷ trọng cao trong các ngành công nghiệp và dịch vụ Điều này cho thấy nền kinh tế phát triển, đa dạng, tạo ra thu nhập cao và ổn định, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giáo dục và y tế.

Việt Nam: HDI ở mức trung bình với tỷ trọng nông nghiệp cao hơn, mặc dù công nghiệp

và dịch vụ cũng chiếm tỷ lệ đáng kể Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ đang diễn ra, góp phần cải thiện HDI

Nigeria: HDI thấp với tỷ trọng nông nghiệp cao, cho thấy phụ thuộc lớn vào nông nghiệp

Sự thiếu đa dạng trong cơ cấu kinh tế có thể dẫn đến thu nhập thấp, hạn chế đầu tư vào giáo dục và y tế, ảnh hưởng tiêu cực đến HDI

→Cơ cấu kinh tế ảnh hưởng mạnh mẽ đến HDI của một quốc gia Việc chuyển dịch từ nền kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ có thể cải thiện thu nhập, tạo việc làm chất lượng, nâng cao mức sống và tiếp cận tốt hơn đến giáo dục và y tế, từ đó nâng cao HDI

Khoảng cách giàu nghèo

Na Uy: HDI cao (0.957) và hệ số Gini thấp (27.0), cho thấy mức sống đồng đều, cơ hội phát triển rộng rãi

Hoa Kỳ: HDI cao nhưng hệ số Gini cao (41.5), nghĩa là vẫn có bất bình đẳng lớn, nhưng các chính sách xã hội giúp duy trì HDI ở mức cao

Việt Nam: HDI trung bình với bất bình đẳng thu nhập ở mức vừa phải (35.7), cho thấy sự cải thiện về phát triển con người nhưng vẫn còn khoảng cách giàu nghèo

Nam Phi và Nigeria: Cả hai nước có hệ số Gini rất cao (trên 40), dẫn đến HDI thấp do bất bình đẳng thu nhập làm giảm khả năng tiếp cận y tế, giáo dục và phúc lợi xã hội

→

Khoảng cách giàu nghèo lớn làm giảm HDI vì nhóm thu nhập thấp không thể tiếp cận y

tế, giáo dục và việc làm chất lượng

Các nước có HDI cao thường có bất bình đẳng thấp, nhờ vào chính sách xã hội hỗ trợ người thu nhập thấp

Muốn nâng cao HDI, cần giảm khoảng cách giàu nghèo bằng cách tăng lương tối thiểu, đầu tư vào giáo dục và y tế công, và thúc đẩy cơ hội việc làm công bằng hơn.

4 Các yếu tố khác

Bình đẳng giới:

Khi phụ nữ có cơ hội học tập và làm việc ngang bằng với nam giới, HDI thường cao hơn

Các quốc gia bị ảnh hưởng bởi thiên tai hoặc cạn kiệt tài nguyên thường có HDI thấp hơn.

• Biểu đồ có xu hướng ngược chiều: Khi mức độ thiên vị xã hội đối với nam giới cao hơn, thì tỷ lệ phụ nữ giữ ghế trong quốc hội giảm đi rõ rệt

• Xu hướng này thể hiện qua đường hồi quy dốc xuống, cho thấy mối quan hệ tiêu cực giữa hai biến số

• Một số quốc gia có tỷ lệ phụ nữ trong quốc hội cao (trên 40%) thường có mức thiên

vị giới thấp, trong khi những nước có mức thiên vị cao lại có rất ít nữ nghị sĩ

→Chuẩn mực xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc cản trở hoặc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong chính trị

Những quốc gia có quan điểm bình đẳng hơn thường tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia lãnh đạo

Để tăng tỷ lệ nữ trong chính trị, cần thay đổi tư duy xã hội về vai trò giới trong lãnh đạo

Ổn định chính trị

Chiến tranh, xung đột hoặc tham lam có thể làm chậm sự phát triển của con người

Biến đổi khí hậu và tài nguyên thiên nhiên

Biến đổi khí hậu làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu:

Các nước nghèo chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do hạ tầng y tế yếu, môi trường sống khắc nghiệt hơn.

Các nước giàu có khả năng thích nghi tốt hơn, do công nghệ tiên tiến và hệ thống bảo trợ

xã hội mạnh

II THỰC TRẠNG (Hải Yến)

1 Thực trạng HDI trên toàn cầu

Chỉ số HDI toàn cầu là 0,739 Trong đó tuổi thọ trung bình là 72, số năm đi học trung bình là 13

Trong giai đoạn gần đây, HDI trên thế giới có sự phục hồi và tăng trưởng tích cực sau thời kỳ suy giảm do đại dịch Nhiều quốc gia đã cải thiện điều kiện sống và giáo dục, góp phần nâng cao mức HDI tổng thể Tuy nhiên, sự phục hồi này không đồng đều giữa các quốc gia, với những nền kinh tế phát triển có tốc độ hồi phục nhanh hơn so với các nước đang phát triển

HDR 2021/22: lần đầu tiên, HDI toàn cầu giảm hai năm liên tiếp, nguyên nhân là

do đại dịch Covid 19

Báo cáo Phát triển Con người (HDR) 2023/24, có tiêu đề “Phá vỡ tình trạng bế tắc:

Tái hình dung sự hợp tác trong một thế giới phân cực”, cho thấy một xu hướng đáng lo

ngại: sự phục hồi chưa đầy đủ và không đồng đều của Chỉ số Phát triển Con người (HDI) toàn cầu HDI được dự đoán sẽ đạt mức cao kỷ lục vào năm 2023 sau khi giảm mạnh trong năm 2020 và 2021 Tuy nhiên, tiến độ này rất không đồng đều Các nước giàu đang có mức

độ phát triển con người cao kỷ lục trong khi một nửa số nước nghèo nhất thế giới vẫn ở dưới mức trước khủng hoảng

* HDI có sự khác biệt rõ rệt giữa các khu vực trên thế giới:

- Các nước có HDI rất cao: Chủ yếu tập trung ở Bắc Mỹ, Tây Âu và một số quốc gia châu

Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore Những quốc gia này có tuổi thọ cao, hệ thống giáo dục phát triển và thu nhập bình quân đầu người lớn

- Các nước có HDI cao và trung bình: Gồm nhiều quốc gia ở Đông Âu, Mỹ Latinh, Trung Đông và Đông Nam Á Những nước này đạt được sự cải thiện đáng kể về giáo dục và y

tế nhưng vẫn còn khoảng cách so với nhóm phát triển cao nhất

- Các nước có HDI thấp: Chủ yếu nằm ở khu vực Hạ Sahara châu Phi và một số nước Nam Á Đây là những khu vực có tuổi thọ thấp, chất lượng giáo dục hạn chế và thu nhập bình quân đầu người thấp

- Top các quốc gia đứng đầu về HDI:

- Top các quốc gia có chỉ số HDI thấp nhất:

* Xu hướng biến động

- Tăng trưởng HDI toàn cầu: HDI trung bình của thế giới vẫn tăng, nhưng tốc độ chậm lại

- Những nước có HDI cải thiện nhanh: Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ nhờ đầu tư vào giáo

dục & y tế

- Những nước có HDI giảm hoặc chững lại: Do xung đột, bất ổn chính trị (Syria, Venezuela,

Afghanistan)

2 Thực trạng HDI ở Việt Nam

Giá trị HDI của Việt Nam năm 2022 là 0,726, đứng thứ 107 trên 193 quốc gia và

vùng lãnh thổ Từ năm 1990 đến năm 2022, giá trị HDI của Việt Nam thay đổi từ 0,492

lên 0,726, tăng gần 50% Vào những năm 1990 khi UNDP đưa ra chỉ số phát triển con

người HDI, Việt Nam ở vị trí tương đối thấp trong bảng xếp hạng, nhưng đến nay Việt

Nam đang ở giữa bảng xếp hạng và liên tục tiến bộ trong 30 năm qua

“Việt Nam vẫn là quốc gia có mức phát triển con người cao trong suốt những năm khó

khăn của đại dịch Covid-19 Phát triển con người tiếp tục là trọng tâm trong chiến lược

phát triển của đất nước và chúng tôi đã đã thấy những kết quả đáng kể trong những thập

kỷ qua,” Trưởng Đại diện thường trú của UNDP Ramla Khalidi cho biết

So sánh HDI giữa các vùng