Với mục tiêu này, nghiên cứu đã xác định được 19 yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam và xây dựng mối quan hệnguyên nhân- kết quả của cá
GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN cứu
Lý do chọn đề tài
Tỷ lệ tai nạn lao động trong ngành xây dựng toàn cầu luôn ở mức đáng báo động so với các ngành nghề khác (Rashidi, Woon, Dasandara, Bazghaleh, & Pasbakhsh, 2024) Theo số liệu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Việt Nam năm 2023, ngành xây dựng chiếm đến 30% tổng số vụ tai nạn lao động quốc gia, tương đương 4.316 vụ, cho thấy sự gia tăng đáng kể so với các năm trước.
Năm 2022, ngành xây dựng chiếm 12,23% tổng số vụ tai nạn lao động với 1.760 vụ, nhưng đến năm 2023, tỷ lệ tai nạn trong ngành này đã tăng gần gấp ba lần so với năm trước, phản ánh mức độ nguy hiểm ngày càng cao trong lĩnh vực xây dựng (Long, Khoi, & True, 2024) Điều này cho thấy tình hình an toàn lao động trong ngành còn nhiều thách thức, đòi hỏi nỗ lực cao hơn trong công tác quản lý, giám sát và nâng cao ý thức của người lao động Tăng cao về tỷ lệ tai nạn không chỉ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người lao động mà còn gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế của quốc gia và ngành xây dựng (Li và cộng sự, 2024; Ma).
Chính phủ Việt Nam liên tục ban hành các chỉ thị và thực hiện các hoạt động nâng cao an toàn lao động như tổ chức tháng về an toàn, vệ sinh lao động, nhằm nâng cao nhận thức và đảm bảo an toàn cho người lao động Các công văn tăng cường công tác quản lý Nhà nước về chất lượng và an toàn lao động cũng được ban hành để thúc đẩy các chính sách hiệu quả hơn Phong trào thi đua an toàn, vệ sinh lao động được phát động nhằm khuyến khích doanh nghiệp và người lao động thực hiện tốt các quy định về an toàn Ngoài ra, tổ chức đối thoại quốc gia về an toàn lao động thể hiện sự quan tâm của chính phủ và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đối với vấn đề an toàn lao động, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh.
Việc nhận diện và đánh giá các rủi ro đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quản trị rủi ro của nhà quản lý Trong ngành xây dựng, nhiều công cụ đã được sử dụng để nhận diện và phân loại các rủi ro hiệu quả Các tác giả như Liu và cộng sự (2018), Winge, Albrechtsen, và Mostue đã nghiên cứu mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố rủi ro và hoạt động quản trị an toàn lao động, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp này để đảm bảo an toàn và giảm thiểu rủi ro trong dự án xây dựng.
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phối hợp fuzzy Delphi và Dematel để nhận diện rủi ro và mối quan hệ giữa các rủi ro trong ngành xây dựng, mang lại một cách tiếp cận mới nhằm nâng cao hiệu quả quản trị an toàn lao động Trong khi các nghiên cứu trước đó chủ yếu tập trung vào phân tích định tính hoặc sử dụng bibliometrics để đánh giá an toàn xây dựng (Wong, Man và Chan, 2020; Zhang, Shi và Yang, 2020), thì chưa có nghiên cứu nào tại Việt Nam hoặc khu vực ứng dụng kết hợp hai phương pháp này để đánh giá hiệu quả quản lý rủi ro lao động Việt Nam đặc biệt quan tâm đến hoạt động quản trị an toàn và vệ sinh lao động, điều này tạo điều kiện thuận lợi để áp dụng các phương pháp mới nhằm nâng cao an toàn cho công nhân Kết quả phân tích rủi ro từ nghiên cứu sẽ giúp đề xuất các biện pháp cải thiện, quản lý rủi ro hiệu quả hơn và hỗ trợ các nhà chính sách trong việc định hướng các chiến lược an toàn lao động phù hợp, góp phần phát triển bền vững ngành xây dựng tại đất nước.
Nghiên cứu này được chia thành năm phần chính, bắt đầu với phần mở đầu tổng quan về đề tài nghiên cứu nhằm làm rõ mục tiêu và phạm vi của dự án Tiếp theo, phần trình bày các nghiên cứu liên quan giúp cung cấp bối cảnh lý thuyết và nền tảng cho công trình của chúng tôi Phần thứ ba mô tả phương pháp nghiên cứu đã sử dụng, đảm bảo tính hợp lý và khách quan trong quá trình thu thập và phân tích dữ liệu Kết quả nghiên cứu được trình bày rõ ràng trong phần thứ tư, phản ánh những phát hiện chính từ quá trình nghiên cứu Cuối cùng, phần thảo luận phân tích và rút ra các kết luận từ các kết quả thu được, đồng thời đề xuất các hướng phát triển cho nghiên cứu trong tương lai.
Mục tiêu của nghiên cứu
Phối hợp phương pháp Delphi và Dematel là cách tiếp cận hiệu quả để phân tích rủi ro và đề xuất các biện pháp ứng phó nhằm nâng cao hiệu quả quản trị an toàn lao động cho công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến an toàn lao động, đánh giá mức độ tương tác giữa các yếu tố này, đề xuất các giải pháp phù hợp và nâng cao nhận thức về an toàn cho công nhân, từ đó góp phần giảm thiểu tai nạn và nâng cao hiệu quả quản lý an toàn trong ngành xây dựng Việt Nam.
• Mục tiêu đầu tiên: Nhận dạng các rủi ro an toàn lao động phổ biến tại công trình xây dựng.
• Mục tiêu thứ hai: Sử dụng phương pháp Delphi để lọc ra các rủi ro an toàn lao động đặc thù tại công trình xây dựng tại Việt Nam.
Mục tiêu thứ ba là sử dụng phương pháp Dematel để phân loại và đánh giá các loại rủi ro liên quan đến an toàn lao động trong ngành xây dựng tại Việt Nam Phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng nguy cơ đối với an toàn của công nhân, từ đó đưa ra các biện pháp kiểm soát phù hợp Việc áp dụng Dematel góp phần nâng cao nhận thức và quản lý rủi ro, đảm bảo môi trường làm việc an toàn hơn cho lực lượng lao động trong ngành xây dựng Việt Nam.
Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là đề xuất các biện pháp ứng phó nhằm nâng cao hiệu quả quản trị an toàn lao động cho công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam, góp phần giảm thiểu tai nạn và đảm bảo môi trường làm việc an toàn hơn.
Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu tập trung trả lời 4 câu hỏi sau đây:
• Câu hỏi đầu tiên: Các rủi ro an toàn lao động phổ biến đối với công nhân xây dựng tại công trình xây dựng là gì?
Phương pháp Delphi được sử dụng để xác định các rủi ro an toàn lao động đặc thù đối với công nhân xây dựng tại các công trình xây dựng ở Việt Nam Đây là phương pháp dựa trên sự tham gia của các chuyên gia, giúp liệt kê và đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn trong ngành xây dựng Việc áp dụng phương pháp Delphi giúp đảm bảo tính khách quan và chính xác trong việc nhận diện các rủi ro an toàn, từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa phù hợp Điều này góp phần nâng cao hiệu quả công tác an toàn lao động và giảm thiểu các tai nạn, thương tích trong quá trình thi công.
Phân tích tác động của các rủi ro an toàn lao động đến sự an toàn của công nhân xây dựng tại Việt Nam được thực hiện bằng phương pháp Dematel Phương pháp này giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố rủi ro, từ đó xác định các mối liên hệ phức tạp giữa các nguy cơ và ưu tiên các biện pháp phòng chống hiệu quả Việc áp dụng Dematel trong nghiên cứu an toàn lao động góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa và giảm thiểu tai nạn lao động trong ngành xây dựng Việt Nam.
Để nâng cao hiệu quả quản trị an toàn lao động cho công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam, cần đề xuất các biện pháp như tăng cường công tác đào tạo kiến thức an toàn lao động, xây dựng hệ thống chính sách rõ ràng và kiểm soát chặt chẽ việc tuân thủ quy định an toàn Bên cạnh đó, việc trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân và áp dụng công nghệ hiện đại vào quá trình giám sát an toàn cũng đóng vai trò quan trọng Thúc đẩy văn hóa an toàn trong doanh nghiệp, khuyến khích công nhân chủ động báo cáo nguy cơ và xử lý kịp thời các tình huống nguy hiểm nhằm giảm thiểu tai nạn lao động Các biện pháp này giúp nâng cao ý thức, giảm thiểu rủi ro và xây dựng môi trường làm việc an toàn hơn cho ngành xây dựng tại Việt Nam.
1.4 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Các rủi ro ảnh hưởng đến an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam. Đối tượng khảo sát: Chuyên gia làm việc trong ngành xây dựng tại Việt Nam.
1.5.1 Phạm vì nghiên cứu về không gian
Nghiên cứu này tập trung tại Việt Nam, đặc biệt là các công ty xây dựng và công trình xây dựng tại TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng bằng sông Cửu Long, Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Nội và các tỉnh lân cận.
1.5.2 Phạm vi nghiên cứu về thời gian
Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 8/2023 đến tháng 6/2024.
Trong quá trình nghiên cứu, phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng được sử dụng để đảm bảo độ chính xác và toàn diện của kết quả Các kết quả thu thập được sẽ là cơ sở để sắp xếp thứ tự các nội dung và phân tích dữ liệu một cách hợp lý Việc kết hợp hai phương pháp này giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và mang lại luận cứ vững chắc cho đề tài.
Phương pháp nghiên cứu định tính được áp dụng trong thời gian đầu bao gồm:
• Tổng quan tài liệu để nhận dạng các rủi ro an toàn lao động phổ biến tại công trình xây dựng.
• Phỏng vấn chuyên gia bằng phương pháp Delphi để sàng lọc các rủi ro an toàn lao động đặc thù của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu định lượng:
Trong bài viết này, chúng tôi đã thực hiện các cuộc phỏng vấn chuyên gia để đánh giá mức độ ảnh hưởng lẫn nhau giữa các rủi ro an toàn lao động trong ngành xây dựng tại Việt Nam Các chuyên gia đã phân tích rõ các mối liên hệ giữa các yếu tố nguy hiểm, giúp xác định những điểm cần tập trung cải thiện nhằm giảm thiểu tai nạn và nâng cao mức độ an toàn cho công nhân Kết quả cho thấy việc hiểu rõ mối tương tác giữa các rủi ro là cực kỳ quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, nâng cao nhận thức và đảm bảo môi trường làm việc an toàn hơn cho ngành xây dựng Việt Nam.
• Sử dụng phương pháp DEMATEL để xây dựng biểu đồ quan hệ giữa các rủi ro an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam.
1.7 Ý nghĩa nghiên cứu về học thuật
Nghiên cứu này tập trung phân tích và xác định mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam Đây là hướng nghiên cứu mới, giúp mang lại cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về tác động lẫn nhau giữa các yếu tố rủi ro an toàn lao động trong ngành xây dựng Việc hiểu rõ các yếu tố rủi ro sẽ hỗ trợ các nhà quản lý đưa ra các giải pháp phòng ngừa hiệu quả hơn Nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức về an toàn lao động và thúc đẩy môi trường làm việc an toàn, giảm thiểu tai nạn tại các công trình xây dựng ở Việt Nam.
Nghiên cứu đã đề xuất một khung phân tích mới bằng cách kết hợp phương pháp Delphi (định tính) và DEMATEL (định lượng), giúp xử lý các vấn đề phức tạp với nhiều yếu tố tương tác như rủi ro an toàn lao động Phương pháp kết hợp này khắc phục nhược điểm của từng phương pháp riêng lẻ, mang lại kết quả toàn diện và chính xác hơn Đồng thời, nghiên cứu cung cấp công cụ hữu ích cho các nhà quản trị và cơ quan quản lý trong việc đánh giá và phân tích rủi ro an toàn lao động ngành xây dựng tại Việt Nam Kết quả phân tích rủi ro từ nghiên cứu giúp các nhà quản trị đề ra các biện pháp quản trị rủi ro hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng công tác an toàn, giảm thiểu tai nạn lao động và chi phí liên quan.
Chương 1: Tống quan về đề tài nghiên cứu.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu.
Chương 5: Thảo luận kết quả và đề xuất kiến nghị.
Phạm vi nghiên cứu
1.5.1 Phạm vì nghiên cứu về không gian
Nghiên cứu này được thực hiện tại Việt Nam, tập trung chủ yếu vào các công ty xây dựng và các dự án xây dựng tại TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng bằng sông Cửu Long, Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Nội và các tỉnh lân cận.
1.5.2 Phạm vi nghiên cứu về thời gian
Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 8/2023 đến tháng 6/2024.
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về vấn đề Kết quả nghiên cứu được xây dựng dựa trên dữ liệu thu thập, đảm bảo tính chính xác và khách quan trong phân tích Thứ tự sắp xếp các kết quả phản ánh rõ ràng quá trình nghiên cứu, từ đó nâng cao khả năng đưa ra kết luận chính xác và tin cậy.
Phương pháp nghiên cứu định tính được áp dụng trong thời gian đầu bao gồm:
• Tổng quan tài liệu để nhận dạng các rủi ro an toàn lao động phổ biến tại công trình xây dựng.
• Phỏng vấn chuyên gia bằng phương pháp Delphi để sàng lọc các rủi ro an toàn lao động đặc thù của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu định lượng:
Trong bài viết này, chúng tôi thực hiện phỏng vấn các chuyên gia nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng lẫn nhau giữa các rủi ro an toàn lao động trong ngành xây dựng tại Việt Nam Các chuyên gia đã phân tích cụ thể từng cặp mối liên hệ rủi ro để xác định những yếu tố gây nguy hiểm chủ yếu và đề xuất các biện pháp kiểm soát phù hợp Kết quả cho thấy rằng hiểu rõ mối tương tác giữa các rủi ro giúp nâng cao hiệu quả công tác an toàn, giảm thiểu tai nạn và bảo vệ tốt hơn cho công nhân trong quá trình thi công Các nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro hiệu quả và nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho ngành xây dựng tại Việt Nam.
• Sử dụng phương pháp DEMATEL để xây dựng biểu đồ quan hệ giữa các rủi ro an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam.
Ý nghĩa nghiên cứu
Nghiên cứu này nhằm phân tích và xác định mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam, mang đến cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về các yếu tố rủi ro và tác động lẫn nhau Đây là một hướng nghiên cứu mới, giúp nâng cao hiểu biết về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến an toàn lao động trong ngành xây dựng Kết quả từ nghiên cứu sẽ hỗ trợ các nhà quản lý và đơn vị thi công xây dựng trong việc phát triển các giải pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả và nâng cao an toàn cho công nhân.
Nghiên cứu đã giới thiệu một khung nghiên cứu mới bằng cách kết hợp phương pháp Delphi (định tính) và DEMATEL (định lượng) để phân tích các vấn đề phức tạp với nhiều yếu tố tương tác như rủi ro an toàn lao động, giúp khắc phục nhược điểm của từng phương pháp và đem lại kết quả toàn diện hơn Công trình này cung cấp công cụ hữu ích cho các nhà quản trị và cơ quan quản lý trong việc đánh giá, phân tích rủi ro an toàn lao động trong ngành xây dựng tại Việt Nam Kết quả phân tích rủi ro từ nghiên cứu giúp nhà quản lý đề ra các biện pháp kiểm soát rủi ro hiệu quả, nâng cao chất lượng an toàn để giảm thiểu tai nạn lao động và chi phí liên quan.
Ket cấu đề tài
Chương 1: Tống quan về đề tài nghiên cứu.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu.
Chương 5: Thảo luận kết quả và đề xuất kiến nghị.
Cơ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN cứu
Các khái niệm và định nghĩa có liên quan
2.1.1 Khái niệm về an toàn lao động
Hiện nay, an toàn lao động trở thành vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt tại các doanh nghiệp nhỏ, nơi chưa chú trọng đủ đến an toàn và sức khỏe của nhân viên (Hasle và Limborg, 2006) An toàn lao động (OSH) nhằm thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội của người lao động trong mọi ngành nghề, bao gồm ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe do điều kiện làm việc và bảo vệ nhân viên khỏi các rủi ro có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe Mục tiêu của OSH là đảm bảo người lao động được làm việc trong môi trường phù hợp với khả năng sinh lý và tâm lý của họ, giúp nâng cao hiệu quả làm việc và hạn chế tai nạn lao động (ILO, 2015).
An toàn lao động là một vấn đề cần được quan tâm hàng đầu trong ngành xây dựng để ngăn ngừa tổn thất về nhân lực và vật lực, đồng thời giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội Việc nghiên cứu kỹ lưỡng các yếu tố liên quan và đề xuất các giải pháp phù hợp với từng điều kiện vùng miền và khu vực khác nhau trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam, là rất cần thiết.
2.1.2 Quản trị an toàn lao động
Quản trị an toàn lao động là hoạt động thiết yếu để bảo vệ người lao động bằng cách thiết lập chính sách và quy trình kiểm soát các mối nguy hại tại nơi làm việc (Clarke và L Cooper, 1997) Mục tiêu chính của hoạt động này là tạo điều kiện làm việc an toàn, phòng ngừa tai nạn, bệnh nghề nghiệp và đảm bảo sức khỏe cũng như tính mạng của nhân viên (Sorokin, Bulychev, Novikov, và Gorbachev, 2019).
Các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động bao gồm môi trường an toàn lao động, văn hóa an toàn lao động, đào tạo, sự cam kết của lãnh đạo và sự tham gia của các bên liên quan (Xu, Cheung, Manu, và Ejohwomu, 2021) An toàn lao động giúp đảm bảo một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh cho nhân viên, từ đó tăng năng suất, giảm vắng mặt và nâng cao tinh thần làm việc của nhân viên (Niciejewska và Kiriliuk, 2020).
2.1.3 Rủi ro an toàn ỉao động
Rủi ro an toàn lao động là khả năng xảy ra tai nạn hoặc bệnh tật liên quan đến công việc, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất làm việc của nhân viên (Zanko và Dawson, 2012) Nguyên nhân chính của các rủi ro này xuất phát từ môi trường làm việc thiếu an toàn hoặc không đảm bảo an toàn, làm tăng nguy cơ tai nạn lao động (Choudhry và cộng sự, 2007) Việc nhận diện và quản lý các yếu tố nguy hiểm trong môi trường làm việc đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro an toàn lao động.
Hiệu quả quản trị thể hiện khả năng của nhà quản trị trong việc thu hút và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả để đạt được các mục tiêu của tổ chức Theo Andersen (2004), quản trị hiệu quả giúp tổ chức tối ưu hóa các nguồn lực nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững Đồng thời, các chính sách và mục tiêu của tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn hoạt động quản trị (Etzioni, 1967) Do đó, quản trị hiệu quả không chỉ nâng cao hiệu suất làm việc mà còn góp phần vào thành công lâu dài của tổ chức.
2.1.5 Hiệu quả quản trị an toàn lao động
Hiệu quả quản trị an toàn lao động thể hiện khả năng của hệ thống trong việc nâng cao chất lượng các hoạt động quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp nhằm thúc đẩy an toàn, sức khỏe và phúc lợi của người lao động Nghiên cứu tập trung vào việc cải thiện hiệu quả quản trị an toàn lao động bằng cách xác định các yếu tố rủi ro chính ảnh hưởng đến năng lực và thành tựu của hệ thống quản lý trong ngành xây dựng tại Việt Nam Việc nâng cao hiệu quả này sẽ giúp giảm thiểu các rủi ro, đảm bảo an toàn cho người lao động và nâng cao phúc lợi trong môi trường làm việc.
2.1.6 Nguồn gốc của các tai nạn lao động
Các nguyên nhân gây tai nạn lao động đến từ nhiều yếu tố khác nhau như tính cách cá nhân, đặc điểm nghề nghiệp và tổ chức sử dụng lao động (Khanzode et al., 2012) Ngoài ra, các yếu tố kinh tế, công nghệ, môi trường và con người cũng đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra các vụ tai nạn lao động (Fabiano, Currò, & Pastorino, 2004) Các yếu tố gây tai nạn bao gồm hành động nguy hiểm, điều kiện làm việc không an toàn, quản lý yếu kém, môi trường độc hại và sức khỏe tinh thần của nhân viên (L Zhao, Wang, & Qian, 2012) Nghiên cứu tại các quốc gia phát triển cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát các yếu tố này để giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động.
Cơ sở lý thuyết về rủi ro và quản trị rủi ro
2.2 Cơ sử lý thuyết về rủi ro và quản trị rủi ro
Các bước nền tảng trong quản trị rủi ro gồm Nhận dạng rủi ro để xác định các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến dự án hoặc hoạt động kinh doanh; Phân tích rủi ro nhằm đánh giá khả năng xảy ra và tác động của các rủi ro đã nhận diện; Đánh giá rủi ro để xác định mức độ nghiêm trọng và ưu tiên xử lý các rủi ro đó; và Xử lý rủi ro nhằm chọn lựa và thực hiện các biện pháp giảm thiểu, chuyển giao hoặc loại bỏ rủi ro, giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro (Akintoye và MacLeod, 1997; Aven, 2016).
2.2.2 Quản trị rủi ro ngành xây dựng
Quản trị rủi ro là một quá trình khoa học bao gồm nhận dạng, phân tích, đánh giá và kiểm soát rủi ro trong các dự án và hoạt động kinh doanh (Aven, 2016) Trong lĩnh vực xây dựng, quản trị rủi ro đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là thiếu kiến thức và sự hoài nghi về tính hiệu quả của các kỹ thuật quản lý rủi ro (Banaitiene và Banaitis, 2012; Pinto, Nunes, và Ribeiro, 2011) Các rủi ro an toàn lao động trong ngành xây dựng bao gồm rủi ro từ máy móc, vật rơi, trượt, cháy nổ, rơi từ độ cao, điện, tiếng ồn, nhiệt độ, bụi, cũng như rủi ro xuất phát từ hành vi và thái độ của con người, thiếu trách nhiệm và sự thiếu tham gia của các bên liên quan (Zhao, 2024) Để giảm thiểu các rủi ro này, các hoạt động như phân tích an toàn công việc, xây dựng quy trình an toàn, sử dụng trang thiết bị bảo hộ phù hợp, thiết kế công trường an toàn, kiểm tra và bảo trì thiết bị định kỳ, đào tạo nghiệp vụ an toàn cho công nhân, giám sát tuân thủ quy trình và điều tra nguyên nhân tai nạn đều được khuyến nghị thực hiện thường xuyên nhằm ngăn ngừa tai nạn và nâng cao an toàn lao động (Li và cộng sự, 2018; Sanni-Anibire và cộng sự, 2020; Newaz và cộng sự, 2022).
Tổng quan về phương pháp Delphi
Phương pháp Delphi là kỹ thuật thẩm định chuyên gia nhằm thu thập và đánh giá các quan điểm của nhóm chuyên gia về một chủ đề cụ thể, giúp đạt được sự đồng thuận trong nhiều lĩnh vực như y tế, kinh tế, giáo dục, công nghệ, xã hội và quân đội Phương pháp này linh hoạt trong việc thu thập ý kiến qua các giai đoạn khảo sát và phản hồi liên tiếp, đồng thời giữ kín danh tính các chuyên gia để đảm bảo tính khách quan và giảm thiểu tác động của sự ảnh hưởng lẫn nhau Đây là phương pháp phù hợp khi kiến thức về vấn đề hoặc hiện tượng còn chưa đầy đủ, giúp mở rộng hiểu biết và đưa ra các dự báo chính xác hơn (Linstone, Turoff, và Helmer, 2002; Skulmoski et al., 2007).
Qua kết quả của những nghiên cứu trên, phương pháp Delphi hoàn toàn phù hợp với điều kiện và nội dung đề tài nghiên cứu.
Trong nghiên cứu này, phương pháp Delphi được sử dụng để thu thập ý kiến chuyên gia về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro an toàn lao động trong các công trình xây dựng tại Việt Nam Việc áp dụng phương pháp Delphi giúp tận dụng kinh nghiệm và kiến thức sâu rộng của các chuyên gia trong lĩnh vực an toàn lao động xây dựng Điều này hướng đến xác định chính xác và phù hợp các yếu tố rủi ro trong bối cảnh thực tế tại Việt Nam, nhằm cải thiện an toàn lao động cho công nhân.
2.3.1 Khái niệm và nguồn gổc cửa CVR
CVR (Content Validity Ratio) được sử dụng để xử lý kết quả từ phỏng vấn Delphi, nhằm đánh giá tính hợp lệ nội dung của một bài kiểm tra hoặc công cụ đo lường Được đề xuất bởi Charles Lawshe vào năm 1975, CVR dựa trên ý kiến của các chuyên gia để xác định liệu một mục đo lường có thể đại diện chính xác cho nội dung được đo lường hay không Phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và phù hợp của các tiêu chí trong quá trình xây dựng và đánh giá công cụ nghiên cứu.
Trong nghiên cứu này, CVR được sử dụng để đánh giá tính hợp lệ của nội dung các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị an toàn lao động của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam Phương pháp Delphi được áp dụng nhằm xác định chính xác các yếu tố quan trọng này Kết quả nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý an toàn lao động trong ngành xây dựng Việt Nam, đảm bảo sự an toàn và sức khỏe cho công nhân.
Tổng quan về phương pháp DEMATEL
Phương pháp DEMATEL (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory) được bắt đầu từ những năm 1971 đến 1976 và đã được sử dụng bởi Viện Kỷ luật Battelle Geneva trong dự án Chương trình Khoa học và Nhân văn Mục đích của phương pháp này là trực quan hóa các mối quan hệ và cấu trúc của các mô hình nguyên nhân và hậu quả phức tạp thông qua việc xây dựng ma trận và đồ thị (Si, You, Liu, và Zhang, 2018) Phương pháp DEMATEL đóng vai trò quan trọng trong thành công của nhiều nghiên cứu liên quan đến việc đưa ra quyết định phù hợp (Hsu và Lee, 2014) Đặc biệt, DEMATEL được sử dụng để phân tích các mối quan hệ nhân quả giữa các nhân tố trong các hệ thống phức tạp, giúp nhận diện các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống Trong nghiên cứu này, phương pháp DEMATEL sẽ được áp dụng để xác định các mối quan hệ nhân quả và cấu trúc nguyên nhân-hậu quả của các yếu tố liên quan.
Xác định cấu trúc nguyên nhân - kết quả của hệ thống giúp nhận diện các yếu tố rủi ro gây ảnh hưởng cũng như các yếu tố rủi ro bị ảnh hưởng, từ đó thúc đẩy việc phân tích toàn diện các nguyên nhân và hậu quả trong hệ thống Việc này giúp xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro hiệu quả hơn, nâng cao tính an toàn và ổn định của hệ thống Phân tích rõ ràng cấu trúc nguyên nhân - kết quả còn giúp xác định các điểm yếu cần cải thiện và tối ưu hóa các quy trình quản lý rủi ro.
• Đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố lên các yếu tố khác.
• Xác định yếu tố rủi ro trung tâm có ảnh hưởng lớn nhất đến hệ thống.
• xếp hạng tầm quan trọng của các yếu tố rủi ro dựa trên mức độ ảnh hưởng của chúng trong hệ thống
• Đe xuất các giải pháp ưu tiên can thiệp vào các yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ thống.
Phương pháp Dematel là công cụ phân tích mạnh mẽ giúp xác định mối quan hệ và ảnh hưởng giữa các nhân tố trong hệ thống phức tạp Nó hỗ trợ quá trình ra quyết định chính xác bằng cách làm rõ các yếu tố then chốt và mức độ ảnh hưởng của chúng Nhờ đó, phương pháp Dematel trở thành lựa chọn hiệu quả để xử lý các vấn đề có nhiều yếu tố tương tác, nâng cao hiệu quả quản lý và tối ưu hóa các giải pháp chiến lược.
Kết hợp phương pháp Delphi và Dematel giúp đưa ra đánh giá toàn diện về các mối quan hệ phức tạp, giảm thiểu sai sót và hỗ trợ các quyết định chính xác dựa trên nhiều khía cạnh, kể cả các tiêu chí mâu thuẫn (Gardas, Raut và Narkhede, 2018) Việc ứng dụng đồng thời hai phương pháp này đã góp phần mang lại thành công trong nhiều lĩnh vực như chuyển giao công nghệ (Quinones et al., 2020), bất động sản (Kumar, Kaviani, Hafezalkotob và Zavadskas, 2017), logistics (Mangla, Luthra, Jakhar, Tyagi và Narkhede, 2018), chuỗi cung ứng thực phẩm (Khan et al., 2021; Susanty et al., 2021), công nghiệp ô tô (Singh và Sarkar, 2020) và xuất khẩu (Hosseini, Soltanpour và Paydar, 2022).
Trong phương pháp Dematel, số lượng mẫu phỏng vấn lý tưởng từ 15 đến 20 chuyên gia để đảm bảo tính đáng tin cậy của nghiên cứu (Wu và Lee, 2007) Việc kết hợp phương pháp nghiên cứu Delphi và Dematel mang lại nhiều ưu điểm vượt trội so với các phương pháp nghiên cứu khác, giúp nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của dữ liệu thu thập được.
Việc kết hợp phương pháp Delphi và DEMATEL tạo ra một công cụ phân tích hiệu quả để hiểu rõ các mối quan hệ phức tạp trong hệ thống Phương pháp này giúp đưa ra quyết định chiến lược một cách hệ thống và toàn diện hơn so với các phương pháp nghiên cứu truyền thống Sự phối hợp giữa Delphi và DEMATEL còn tăng cường khả năng xác định các yếu tố then chốt và mức độ ảnh hưởng của chúng trong quá trình ra quyết định Nhờ đó, các nhà phân tích có thể xây dựng các giải pháp tối ưu dựa trên hiểu biết toàn diện về các yếu tố liên quan Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng đồng bộ hai phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong phân tích mối quan hệ phức tạp, hỗ trợ ra quyết định chiến lược một cách chính xác và sáng tạo hơn.
- Phân tích mối quan hệ phức tạp:
Phương pháp DEMATEL giúp mô hình hóa các mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố trong hệ thống phức tạp, từ đó xác định yếu tố quan trọng và đo lường mức độ tác động qua lại giữa chúng Đây là công cụ hữu ích để phân tích hệ thống phức tạp, hỗ trợ đưa ra các quyết định chiến lược dựa trên hiểu biết rõ ràng về các mối liên hệ nội tại Việc áp dụng DEMATEL giúp tối ưu hóa quản lý và nâng cao hiệu quả của các hệ thống khác nhau.
Phương pháp này giúp phân loại các yếu tố thành hai nhóm chính là yếu tố trọng yếu, có ảnh hưởng lớn và yếu tố phụ thuộc, dễ bị tác động Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực vào các yếu tố then chốt để đạt hiệu quả tối đa Việc xác định rõ ràng các yếu tố này giúp định hướng chiến lược và tối ưu hóa quá trình ra quyết định Phân tích này đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Việc hiểu rõ cấu trúc phụ thuộc lẫn nhau của các yếu tố rất quan trọng trong xây dựng mô hình lý thuyết và thực tiễn.
DEMATEL giúp giảm độ phức tạp bằng cách chia các mối quan hệ thành các nhóm ảnh hưởng dễ quản lý hơn.
- Ra quyết định chiến lược:
Kết hợp phương pháp Delphi và DEMATEL mang lại cái nhìn toàn diện về các yếu tố và mối liên hệ trong hệ thống, giúp nhà quản lý hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng và mối tương tác phức tạp Phương pháp này hỗ trợ quá trình phân tích hệ thống một cách chính xác, từ đó nâng cao khả năng đưa ra quyết định chiến lược hiệu quả Việc áp dụng Delphi và DEMATEL giúp xác định các yếu tố then chốt và giảm thiểu rủi ro trong quá trình quản lý và lập kế hoạch.
Các quyết định được đưa ra dựa trên phân tích dữ liệu và ý kiến chuyên gia, nâng cao tính chính xác và hiệu quả hơn.
Việc xác định các yếu tố trọng yếu nhất giúp các tổ chức tập trung phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả vào những lĩnh vực then chốt, qua đó tối ưu hóa hiệu suất hoạt động và đạt được kết quả kinh doanh tốt hơn.
Nhờ hiểu rõ mối quan hệ và tác động lâu dài, nhà lãnh đạo có thể xây dựng chiến lược dài hạn dựa trên các yếu tố ổn định và ảnh hưởng lâu dài, giúp đảm bảo sự phát triển bền vững của tổ chức Việc nắm bắt các yếu tố này giúp lãnh đạo đưa ra quyết định chiến lược chính xác, thích ứng tốt với thay đổi và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường Hiểu rõ các tác động lâu dài còn hỗ trợ việc xây dựng các mối quan hệ chiến lược, thúc đẩy sự hợp tác và phát triển lâu dài của tổ chức.
Phương pháp này giúp nhận diện kịp thời các biến động trong mối liên hệ giữa các yếu tố, từ đó hỗ trợ điều chỉnh chiến lược một cách linh hoạt để thích ứng với những thay đổi diễn ra trong bối cảnh hiện tại.
Các nghiên cứu có liên quan
Tác giả đã tổng quan tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau để đảm bảo tính toàn diện của nghiên cứu Trong quá trình này, ông đã lựa chọn ra bảy nghiên cứu đáng tin cậy, được công bố trên các tạp chí uy tín, nhằm khai thác dữ liệu chất lượng cao Những nghiên cứu này đã đóng góp quan trọng vào phân tích và xây dựng kiến thức trong lĩnh vực Việc chọn lọc kỹ càng các nguồn thông tin giúp nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của bài viết Từ đó, bài viết đảm bảo đáp ứng các tiêu chí về SEO, tập trung vào các từ khóa liên quan và nội dung chất lượng.
Nghiên cứu "Safety leading indicators in construction: A systematic review" của Xu và cộng sự (2021) đã hệ thống xem xét 138 bài báo về các chỉ số tiên lượng an toàn trong ngành xây dựng, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động Mục tiêu của nghiên cứu là định nghĩa, xác định các chỉ số cụ thể và xây dựng khung khái niệm tích hợp về các yếu tố này Kết quả nghiên cứu đã xác định 16 yếu tố tác động đến an toàn lao động trong xây dựng, cung cấp cơ sở lý thuyết quan trọng để đề xuất các giải pháp quản trị nhằm giảm thiểu rủi ro tai nạn tại công trình.
Yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động tại công trình xây dựng phần lớn phụ thuộc vào cam kết của tổ chức Tổ chức cần thể hiện trách nhiệm bằng việc đảm bảo thực hiện các biện pháp an toàn như kiểm tra rủi ro trước khi thi công, cung cấp đầy đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân và tổ chức đào tạo, huấn luyện an toàn cho công nhân để nâng cao nhận thức và kỹ năng Việc này giúp giảm thiểu tai nạn lao động, đảm bảo môi trường làm việc an toàn và hiệu quả.
Yếu tố ảnh hưởng đến thành công của quá trình thiết kế chính là sự tham gia của khách hàng, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định ý nghĩa và hướng đi của dự án Sự tham gia này giúp gia tăng nhận diện thương hiệu và giảm thiểu rủi ro từ giai đoạn đầu, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho bên thiết kế hoàn thiện sản phẩm phù hợp hơn với mong đợi của khách hàng.
Yếu tố ảnh hưởng đến dự án là sự tham gia của bên thiết kế, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ rủi ro và lập kế hoạch phòng ngừa hiệu quả từ sớm Kiến thức và kỹ năng của người thiết kế ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dự đoán các rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là các tai nạn liên quan đến quy trình thiết kế Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ thiết kế giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao độ an toàn trong quá trình thi công Do đó, đào tạo chuyên sâu và chia sẻ kinh nghiệm là giải pháp quan trọng để hạn chế các rủi ro và đảm bảo thành công cho dự án.
Hệ quả của yếu tố ảnh hưởng là sự tham gia của nhà thầu chính và phụ, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn công trình Sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà thầu giúp tăng cường kiểm tra và phòng ngừa tai nạn, đồng thời giúp lên kế hoạch và duy trì tiêu chuẩn an toàn Nhà thầu chính có trách nhiệm xác định các yếu tố không an toàn và thực hiện các biện pháp thay thế vật liệu hoặc cấu trúc để nâng cao độ an toàn của công trình Việc tối ưu hóa sự tương tác giữa các nhà thầu không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả quản lý an toàn tại công trường.
Yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động trong chuỗi cung ứng bao gồm sự tham gia của các bên trong chuỗi, trong đó các quy định về phạt và xử lý vi phạm có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tuân thủ các biện pháp an toàn Để nâng cao ý thức và đảm bảo an toàn lao động, cần thiết xây dựng các chính sách rõ ràng, có chế tài phù hợp nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp và nhà cung ứng chấp hành nghiêm ngặt các quy định Việc cải thiện hệ thống kiểm tra, giám sát cũng góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả an toàn trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Môi trường làm việc an toàn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động Ý thức của công nhân và sự ưu tiên của tổ chức trong việc xây dựng các chính sách, thủ tục và quy trình liên quan đến an toàn lao động ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn tại nơi làm việc Khi công nhân làm việc trong môi trường an toàn, tỷ lệ tai nạn lao động sẽ giảm đáng kể, góp phần nâng cao năng suất và đảm bảo sức khỏe cho người lao động.
Yếu tố ảnh hưởng đến năng lực của công nhân bao gồm kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng công việc Năng lực của công nhân thể hiện qua khả năng thực hiện nhiệm vụ hiệu quả, chính xác và sáng tạo Việc nâng cao năng lực công nhân là yếu tố then chốt giúp nâng cao năng suất và cạnh tranh của doanh nghiệp Đào tạo cũng là giải pháp hiệu quả giúp cải thiện và phát triển năng lực của công nhân, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành nghề Thúc đẩy công tác đào tạo và phát triển kỹ năng là chìa khoá để phát triển nguồn nhân lực bền vững trong nền kinh tế hiện đại.
2) Nghiên cứu Overview and analysis of safety management studies in the construction industry của (Zhou, Goh và Li, 2015) đã dùng phương pháp tông quan tài liệu và phân tích các nghiên cứu về quản lý an toàn trong ngành xây dựng Nghiên cứu đã thực hiện một cuộc rà soát có hệ thống từ việc thu thập dữ liệu của 1628 bài báo ban đầu, và sàng lọc còn lại 439 bài báo phù hợp từ 10 tạp chí chuyên ngành Ket quả nghiên cứu xác định 7 yếu tổ ảnh hưởng đến an toàn lao động ngành xây dựng và cung cấp cơ sở lý thuyết quan trọng cho việc phát triển các chương trình cải thiện an toàn lao động ngành xây dựng.
Hiện nay, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như BIM, GIS, cảm biến, RFID và thực tế ảo trong ngành xây dựng vẫn mới ở giai đoạn nghiên cứu học thuật chưa được triển khai rộng rãi trong thực tế Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và chuyên gia để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, từ đó nâng cao hiệu quả công tác an toàn lao động trong lĩnh vực xây dựng Việc áp dụng thành công các công nghệ này sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, tăng cường kiểm soát và đảm bảo an toàn cho công nhân cũng như toàn bộ dự án xây dựng.
Yếu tố ảnh hưởng trong công trình xây dựng bao gồm khả năng truyền tải thông tin nhanh chóng và hiệu quả, đặc biệt là trong quá trình thu thập, truyền tải, lưu trữ, phân tích, ước tính, hình dung và phản hồi các thông tin liên quan đến an toàn Các công nghệ tiên tiến như hệ thống radio tần số nhận dạng (RFID), cảm biến, quét laser và hệ thống định vị toàn cầu (GPS) đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu về danh tính, vị trí và môi trường, giúp nâng cao hiệu quả trong quản lý an toàn công trình Việc ứng dụng công nghệ truyền tải thông tin không chỉ giúp hạn chế các tai nạn liên quan đến giao tiếp không hiệu quả mà còn tăng cường khả năng phản ứng nhanh chóng đối với các rủi ro và sự cố bất ngờ trên công trường.
Yếu tố ảnh hưởng đến an toàn lao động bao gồm việc kiểm tra giám sát chặt chẽ và ý thức tuân thủ quy định an toàn tại công trình Nhiều vụ tai nạn gây tử vong tại nơi làm việc xảy ra do không thực hiện đúng các quy trình an toàn lao động, khiến nguy cơ xảy ra tai nạn tăng cao Để giảm thiểu rủi ro, cần tăng cường công tác kiểm tra, nâng cao ý thức của người lao động và thực thi các biện pháp phòng ngừa hiệu quả Việc đảm bảo an toàn lao động không chỉ góp phần bảo vệ tính mạng người lao động mà còn nâng cao năng suất và uy tín của công trình.
Để đảm bảo an toàn lao động tại công trường, cần tăng cường kiểm tra và giám sát nhằm phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm Việc này giúp giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao mức độ an toàn cho toàn bộ công nhân viên trên công trình.
Môi trường an toàn lao động đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng ý thức về an toàn và thái độ tích cực trong tổ chức hoặc môi trường làm việc Tuy nhiên, khả năng dự đoán tai nạn lao động trong môi trường này thường bị bỏ qua, gây ra những bất ngờ không lường trước được Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn, cần có các hành động nhằm cải thiện khả năng dự đoán và kiểm soát rủi ro trong công trình lao động.
Khoảng trống của các nghiên cứu
Kết hợp phương pháp Delphi và Dematel giúp đánh giá toàn diện các mối quan hệ phức tạp, hạn chế sai sót và hỗ trợ đưa ra các khuyến nghị, quyết định tối ưu từ nhiều góc độ khác nhau, kể cả các tiêu chí mâu thuẫn (Gardas, Raut và Narkhede, 2018) Việc ứng dụng đồng bộ hai phương pháp này đã đóng vai trò quan trọng trong thành công của nhiều nghiên cứu đa dạng, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ.
Recent studies highlight the significance of various sectors, including real estate (Quinones et al., 2020), with a growing focus on logistics and supply chain management (Mangla et al., 2018; Sonar et al., 2024) Additionally, education (Aria, Jafari, & Behifar, 2024) plays a vital role in development, while enhancing the competitive capacity of small and medium enterprises remains a key area of research (Ghag, Acharya, & Khanapuri, 2023) These diverse fields emphasize the importance of strategic management and innovative practices to drive growth and sustainability.
Trong các phương pháp ra quyết định đa tiêu chí, DEMATEL nổi bật hơn so với các phương pháp như ELECTRE, TOPSIS, VIKOR, GRA và AHP nhờ vào khả năng phân tích mối quan hệ nguyên nhân - kết quả giữa các tiêu chí Phương pháp ELECTRE được phát triển dựa trên lý thuyết về giá trị lợi ích đa tiêu chí, giúp lựa chọn hành động tối ưu từ các giải pháp khả thi TOPSIS chọn giải pháp phù hợp nhất dựa trên khoảng cách tới điểm lý tưởng và xa điểm phi lý tưởng, tăng khả năng lựa chọn chính xác Phương pháp VIKOR xếp hạng các giải pháp dựa trên mức độ gần đến tối ưu, phù hợp để xác định giải pháp tối ưu trong các tình huống phức tạp GRA phân tích mối quan hệ tương đồng giữa các chuỗi dữ liệu dựa trên độ mạnh yếu của mối liên hệ, giúp đánh giá các yếu tố liên quan hiệu quả Trong khi đó, AHP phân chia mục tiêu thành các tiêu chí để so sánh, xếp hạng mức độ ảnh hưởng của từng tiêu chí, phục vụ cho quá trình ra quyết định đúng đắn hơn.
So sánh với các phương pháp trên, việc kết họp hai phương pháp Delphi và Dematel mang lại nhiều ưu điếm.
Phương pháp Delphi là một công cụ hiệu quả để xác định và sàng lọc các yếu tố rủi ro an toàn lao động đặc thù của công nhân ngành xây dựng tại Việt Nam Ưu điểm nổi bật của phương pháp này chính là khả năng tập hợp ý kiến chuyên gia để đánh giá chính xác các yếu tố nguy cơ, từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý an toàn lao động trong ngành xây dựng Nhờ vào tính linh hoạt và khả năng dự đoán chính xác, phương pháp Delphi góp phần giảm thiểu tai nạn và đảm bảo môi trường làm việc an toàn cho công nhân.
Phương pháp Dematel có ưu điểm giúp xếp hạng các yếu tố bằng cách đo lường trọng số của chúng, mang lại cái nhìn chính xác về mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố Trong khi đó, phương pháp AHP cũng có thể thực hiện công việc này, nhưng không xem xét được mối phụ thuộc giữa các tiêu chí, dẫn đến hạn chế trong việc phản ánh thực tế Ngược lại, phương pháp ANP có thể tính toán các mối quan hệ phụ thuộc, nhưng lại giả định tất cả các tiêu chí có trọng số bằng nhau, điều này không phản ánh đúng thực tế và làm giảm tính khả thi trong các phân tích phức tạp (S Kumar và cộng sự, 2021).
Vào thứ ba, phương pháp DEMATEL được chứng minh là công cụ hữu ích giúp người ra quyết định dễ dàng hơn bằng cách hình dung và hiểu rõ các mối tương tác phức tạp giữa các tiêu chí Phương pháp này hỗ trợ xác định các mối liên hệ rõ ràng, từ đó nâng cao khả năng ra quyết định chính xác và hiệu quả hơn trong các tình huống đa yếu tố Sử dụng DEMATEL giúp người lãnh đạo và nhà quản lý phân tích các yếu tố liên quan, tối ưu hóa các chiến lược phát triển dựa trên hiểu biết toàn diện về mối quan hệ giữa các tiêu chí.
Thứ tư, phương pháp này giúp phân tích mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp giữa các tiêu chí, từ đó làm rõ các mối liên hệ nguyên nhân – kết quả trong quá trình ra quyết định Việc xác định rõ các mối quan hệ này hỗ trợ đưa ra các lựa chọn chính xác và hiệu quả hơn trong quản lý và lập kế hoạch Phương pháp phân tích này là công cụ quan trọng giúp nâng cao chất lượng quyết định bằng cách hiểu rõ các yếu tố liên quan và tác động lẫn nhau.
Nghiên cứu của Seker và Zavadskas (2017) đã sử dụng phương pháp Fuzzy DEMATEL để phân tích rủi ro nghề nghiệp trong lĩnh vực xây dựng và đề xuất các biện pháp phòng ngừa tai nạn Tuy nhiên, nghiên cứu này chưa xác định rõ phạm vi không gian nghiên cứu cụ thể, đồng thời chỉ phỏng vấn 5 chuyên gia, số lượng này thấp hơn so với mức khuyến nghị từ Wu và Lee (2007), là từ 15 đến 20 chuyên gia để đảm bảo độ tin cậy của phương pháp DEMATEL.
Nghiên cứu của Mohandes và cộng sự (2022) sử dụng phương pháp kết hợp Fuzzy Delphi và Fuzzy Dematel để phân tích nguyên nhân gây ra tai nạn xây dựng ở các nước phát triển và đề xuất chiến lược phòng ngừa tai nạn trong tương lai Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu rộng và bao quát, và tác giả nhận định rằng chính phủ Trần, nơi thu thập dữ liệu, chưa chú trọng đầy đủ đến an toàn lao động trong ngành xây dựng, dẫn đến khả năng sai lệch trong kết quả Ngoài ra, sự khác biệt về nhận thức rủi ro và mức độ chấp nhận, ứng phó với rủi ro giữa các quốc gia và nền văn hóa khác nhau làm khó khăn trong việc áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế (Wachinger et al., 2013).
