Luận văn xác Định hoạt tính sinh học và bản chất hóa học của một số hoạt chất từ nấm nội sinh trên cây khổ sâm croton tonkinensis gagnep và cây bùm bụp mllotus apelta lour

DAI HOC QUGC GIA HA NOT TRUONG DAT HOC KHOA HOC TU NHIEN TRAN THI NHU HANG XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH HỌC VÀ BAN CHÁT HÓA HỌC CỦA MỘT SỐ HOẠT CHÁT TỪ NÁM NỘI SINH TREN CAY KHO SAM Crot

DAI HOC QUGC GIA HA NOT TRUONG DAT HOC KHOA HOC TU NHIEN

TRAN THI NHU HANG

XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH HỌC VÀ BAN

CHÁT HÓA HỌC CỦA MỘT SỐ HOẠT CHÁT

TỪ NÁM NỘI SINH TREN CAY KHO SAM

(Croton tonkinensis Gagnep.)

VA CAY BUM BUP (Mallotus apelta Lour.)

LUẬN ÁN TIỀN SĨ SINH HỌC

HÀ NỌI- 2010

DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC TU NHIEN

TRAN THỊ NHƯ HÃNG

XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH SINH HỌC VÀ BẢN CHÁT

HÓA HỌC CỦA MỘT SÓ HOẠT CHÁT

TỪ NÁM NỘI SINH TRÊN CÂY KHỎ SÂM

(Croton tonkinensis Gagnep.)

VA CAY BUM BUP (Mallotus apelta Lour.)

Chuyên ngành: Vi sinh vật hạc

Mã số :_62,42.40.(1 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SINH HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC:

1 PGS.TS LE MA] HUONG

2 PGS.TS NGO TU THÀNH

HA NOI — 2010

LỜI CAM DOAN uceoieeiioeiee — -

TÔTGMƠN

DANII MỤC CÁC KĨ IIEU VÀ CIIỮ VIẾT TÁT

DANH MỤC CÁC BẢNG — -

DANH MỤC CÁC HÌNH

MỎ ĐẦU nhe re — -

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TAI LIBU

1.1 Đại cương về các cơ thể nội sinh thực vật (CTNB) vả nâm nội sinh thực vật

(NNS)

1.2 Sitih học và sinh thái học của NNS

1.2.1 Quan hệ của NNS với cây chủ của chứng co

1.2.2 NNS bảo vệ cây chẳng các tác nhân có lại

1.3.2.1 Bảo vệ cây chủ chồng oên trùng hại cây

1.2.3.2 Bảo vệ cây chủ trước những diễu kiện môi trường bất lợi

1.3.3 Đa dạng sinh học của NNS

1.3.4 NN8 trong các cây nhiệt đới —

1.3 Các chấi có hoạt tính sinh học Lừ nấm nội sinÌ:

1.3.1 Đại cương, iecocer —

1.3.2 Các chất kháng vi sinh vật

1.3.3 Các chất gãy độc tế bảo ung thH occ eeecnnsverirree

1.3.3.1 Taxol

1.3.3.2 Các xanten coi —

1.3.3.3 Các chất Lir Peniciltia sp, nội sinh ở cây Hapea hainanensis

iii

3

1.3.3.4 Các chất từ nằm Stemphylium globuliferum néi sinh ở cây thuốc Aentlia pHÍegÌEH ào cccciocec " 29

1.3.3.5 Các chất L nấm 4zmpelomyoss sự nội sinh ở cây thuốc [Zyospermim

1.3.4 Cac chat chống oxy hóa 30

1.3.5, Các chất kháng kí sinh tring — -.31

1.3.7 Các chất chữa bệnh tiểu đường H111 n0 1 0n.110011111xxxe Ö33

1.3.3.2 Mỗi liên quan giữa enzym với vai trỏ của nằm nội sinh trong cây

chủ 37

1.4 Nắm nội sinh trên cây thuốc 38

1.5 Cáo nghiên cứu nắm nội siuh ở Việt Nam 40 1.6 Giới thiệu chỉ 7riehoderrma — vA 1.6.1 Đại cương 41 1.6.2 Sinh hoe va tng dung eta Trichoderma 4 1.6.3 Phân bổ dịa lý của 7riehodermd co eiereeerre 43 1.7 Giới thiệu hai cây thuốc 44

1.7.1 Khổ sâm - Croton tonkinensis Gagnep - ho Euphorbiaceae

1.7.2 Bim byp - Mallotus apelta Lour - ho Euphorbiaceae 46

CHUONG 2 VAT LIEU VA PHUONG PHAP NGHIEN CUU

1w

2,1,1 Mẫu cây coi "¬— 48

2.1.3 Các dòng tế Dảo H111 n0 1 0n.110011111xxxe we AD

2.1.4 Dụng cụ, hơá chải và thiết bị nghiên cửu 49 2.2 Môi trường, seeerre — 50

2.3.1 Môi trường phân lập nâm nội sinh 50 2.2.2 Méi trudng nuôi và giữ các chủng năm nội sinh

3.3.3 Các môi trường thử hoạt tính enzyrm st 2.3.4 Môi trưởng nuôi VRVKD vả tế bảo nu eeeeieree s2

2.3.1 Phân lập NNS từ mẫu cày " sa

2.3.2 Phân loại nắm bằng phương pháp hình thái học oe 533 2.3.3 Phản loại năm bằng phương pháp sinh hợc phân tứ 53

2.3.4 Thu nhận cặn chiết từ địch lên men của các chũng NN§ 54

2.3.5 Tach các chất từ cặn chiết của địch lên men chủng Trichoderma

2.3.6 Xác định cầu trúc các hợp chất tách được, 000cc 2 56

2.3.7 Xác định các hoạt tính sinh học của các chủng NNS ST

2.3.7.1 Xác định hoạt tỉnh kháng vị sinh vat

2.3.7.2 Xáo định hoạt tính gây độc các dòng tế bảo ứng thự sọ

2.3.7.4 Xác dịnh hoạt tính cảc cnzym ngoại bảo - 63

2.3.8 Khảo sát tác dụng của các chế phẩm 7iehaderma konilangbra KCSua 63

CHƯƠNG 3 KẾT QUA VẢ THẢO LUẬN ii 1S

3.1 Phân lập nằm nội sinh từ cây thuốc 6 3,1,1 Các chủng nắm nội sinh từ cây khé sm cece we 5 3.1.2 Cac ching nam néi sinh Lừ cây bùm bụp 66

3.2 Sang loc hoạt tính kháng vi sinh vật của các chủng NNS phân lập dược 68

3.3 Phân loại các chủng nằm nội sinh bằng phương pháp hình thái và bằng

phương pháp sinh học phân tử "n 73

3.3.1 Phân loại các chủng KNS bằng phương pháp hình thải 73

3.3.1.1 Chúng KS6 "n 73

3.3.1.2 Ching MBB 74 3.3.1.3 Chúng KS14 75 3.3.1.4 Chủng KS1S 76 3.3.1.5 Chúng KS1? ¬¬ wT 3.3.1.6 Ching KS18 77 3.3.1.7 Chủng KS19 ¬¬ ca 8 3.3.1.8 Ching MR2 79 3.3.1.9 Chúng KS24 ¬¬ we BO 3.3.1.10 Chimg KS33 81

3.3.2 Phân loại ching n4m néi sinh KS,4 bing phucng pháp sinh học phân

tử 8

3.4 Hoạt tinh sinh học của cặn chiết và của dịch lên men các chứng nấm nội sinh:

3.4.1 Hoạt tính kháng V§V của các cặn chiết oty]axcta

3.4.2 Hoạt tính gây độc các đêng tế bào ung thư của các căn chiết etylaxetat 90

vi

3.4.3 Hoạt tính chống oxy hoả của các căn chiết ctyÌaxctat 92

3.4.4 Hoạt tính enzym ngoại bào của địch nuéi cdc ching nim ha chon .93

3.5 Tìm hiểu các diễu kiện nuôi thích hợp chơ hoạt tính khang VSV cua chung

3.5.1 Ảnh hưởng của môi trường lên men - cc s00 96 3.5.2 Ảnh huởng của pH mỏi trường môi oF 3.5.3 Ảnh hưởng của thời gian nuôi H111 n0 1 0n.110011111xxxe 99 3.5.4 Ảnh hưởng của nguồn cácban và nguén nito 100 3.6 Ban chất hóa hoc của các hợp chất tách dược từ dịch lên mcn của chúng

3.6.1 Hop chat KS14-1 103 3.6.2 Top chất KSL4-2 HH Hi ¬¬ „10% 3.6.3 Hợp chát KS14-3 107 3.6.1 Ilạp chất KSL4-4 109

3.6.5 Hợp chất KS14-5 H111 n0 1 0n.110011111xxxe „11 3.7 Hoạt tính sinh học của các hợp chất tách được từ chủng T komilanghra KSu

113 3.7.1 Hoạt tinh khang VSV 113 3.7.2, Hoạt tính gây dộc các dòng tế bảo ung thư sec „115

3.7.3 Hoạt tính chống oxy hoá 116

3.7.4 So sánh hoạt tính của sorbixiin và ergosterol peroxit với en7J-

3.8 Tác dụng của chế phẩm 7 konilangbra KS:¿ đỗi với cây khổ sâm 120

CAC CONG TRINH DA CONG BO LIEN QUAN DEN LUAN AN TIEN St 127

viii