Hội nhập kinh tế quốc tế của việt nam hiện nay hãy chỉ ra những cơ hội và thách thức Đối với việt nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Để nâng cao hiệu quả trong hội nhập kinh tế quốc tế, việt nam cần phải làm gì

 Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển chủ yếu và phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại

ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

TRƯỜNG KINH DOANH – KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC- LENIN

ĐỀ BÀI

Đề 10. Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay. Hãy chỉ ra những cơ hội và thách thức đối với Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế Để nâng cao hiệu quả trong hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam cần phải làm gì?

Giảng viên giảng dạy : Đào Thị Phương Liên

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Ngọc Anh Thư

Mã sinh viên : 11246230 Khóa : 66 Lớp chuyên ngành : 66A Quản trị điều hành thông minh

Năm học : 2024 - 2025

Hà Nội, tháng 11 năm 2024

LỜI MỞ ĐẦU

Hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu biểu hiện sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu dưới tác động của cuộc khoa học công nghệ và tích tụ tập trung tư bản dẫn tới hình thành nền kinh tế thống nhất Tất cả các quốc gia dù lớn, dù nhỏ, mạnh hay yếu đều tìm cách hội nhập kinh tế quốc

tế một cách hiệu quả nhất Từ đó, đề tài giúp làm rõ những nguyên tắc, lý thuyết về hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT), bao gồm tự do hoá thương mại, toàn cầu hoá kinh tế và các mô hình hợp tác khu vực và quốc tế Các khái niệm này cung cấp nền tảng để phân tích các chính sách và chiến lược của Việt Nam trong HNKTQT Ý nghĩa lý luận của đề tài không chỉ nằm ở việc củng cố và phát triển, bổ sung hệ thống lý thuyết về HNKTQT, mà còn

ở khả năng kết nối lý thuyết với thực tiễn, hỗ trợ xây dựng những định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của Việt Nam và định vị vai trò trong bối cảnh toàn cầu hóa

HNKTQT không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang lại những tác động thực tiễn vô cùng sâu sắc Việc kết nối kinh tế toàn cầu giúp thúc đẩy phát triển kinh tế thông qua mở rộng thị trường ( tăng kim ngạch xuất khẩu, mở rộng cán cân thương mại ), từ đó tăng trưởng GDP Cùng với đó là việc thu hút và chuyển giao công nghệ cũng tăng cường, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và doanh nghiệp, xây dựng được vị thế ổn định, lâu dài trên trường quốc tế HNKTQT không chỉ mang lại cơ hội phát triển cho quốc gia nói chung mà còn nâng cao đời sống, chất lượng người dân nói riêng ( tăng thu nhập và giảm nghèo ), đồng thời thúc đẩy cải cách toàn diện và phát triển bền vững Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập Thời

cơ thuận lợi lớn những khó khăn, thách thức cũng không hề nhỏ Nhưng theo chủ trương của Đảng ‘’ Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước ‘’, chúng ta sẽ khắc phục những khó khăn để hoàn thành sứ mệnh Vì vậy, em

xin trình bày đề tài của em : ‘’ Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay ‘’

NỘI DUNG

I Tóm tắt lý luận

Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu, có lịch sử phát triển lâu dài và có nguồn gốc, bản chất xã hội của lao động và sự phát triển văn minh của quan

hệ giữa con người với con người Trong xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển phải có mối liên kết chặt chẽ với nhau Rộng hơn, ở phạm vi quốc

tế, một quốc gia muốn phát triển phải liên kết với các quốc gia khác

Hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu khách quan trong thế giới ngày nay Ở Việt Nam, thuật ngữ “hội nhập kinh tế quốc tế” bắt đầu được sử dụng

từ khoảng giữa thập niên 1990 cùng với quá trình Việt Nam gia nhập ASEAN, tham gia Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) và các thể chế kinh tế quốc tế khác

Đầu thập niên 60 trong tác phẩm ‘’Lý thuyết về hội nhập kinh tế‘’, nhà kinh

tế học B.Balassa đã đưa ra quan điểm: Hội nhập kinh tế, hiểu theo một cách chặt chẽ hơn, là việc gắn kết mang tính thể chế giữa các nền kinh tế lại với nhau Quan điểm này được chấp nhận chủ yếu trong giới học thuật và lập

chính sách

Hội nhập kinh tế quốc tế là từng bước xây dựng một nền kinh tế mở, gắn nền kinh tế trong nước với nền kinh tế khu vực và thế giới, là xu thế khách quan không một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc Tuy nhiên, đây không phải là một trào lưu mới, nhưng từ những thập niên 80 trở lại đây, mới thu hút được sự tham gia của tất cả các nước Hội nhập kinh tế quốc tế được thúc đẩy bởi những nhân tố chính sau:

 Sự phát triển của phân công lao động quốc tế

 Hội nhập kinh tế quốc tế là đòi hỏi khách quan trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế

 Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển chủ yếu và phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều lợi ích quan trọng: thúc đẩy phát triển kinh tế ( mở rộng xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài,…), học hỏi công nghệ và quản trị hiện đại ( tiếp cận các mô hình mới và quản trị tiên tiến từ các quốc gia phát triển ), tăng cường vị thế quốc gia giúp nâng cao vai trò và tiếng nói của Việt Nam trên trường quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra theo nhiều mức độ có thể là nông, sâu tùy theo mức độ tham gia của một nước hoặc khu vực Theo đó, được chia thành các mức độ cơ bản từ thấp tới cao là: Thoả thuận thương mại ưu đãi (PTA), Khu vực mậu dịch tự do (FTA), Liên minh thuế quan (CU),… Xét về hình thức, hội nhập kinh tế quốc tế là toàn bộ hoạt động kinh tế đối ngoại của một nước gồm nhiều hình thức đa dạng như: ngoại thương, đầu tư quốc tế, hợp tác quốc tế, dịch vụ thu ngoại tệ,…

Việc hội nhập kinh tế giúp giải quyết các vấn đề chủ yếu:

 Đàm phán cắt giảm thuế quan

 Giảm, loại bỏ hàng rào phi thuế quan

 Giảm bớt các hạn chế đối với dịch vụ

 Giảm bớt các trở ngại đối với đầu tư quốc tế

 Giảm trở ngại đối với các hoạt động di chuyển sức lao động quốc tế

 Điều chỉnh các công cụ, quy định của chính sách thương mại quốc tế khác Trong thời đại ngày nay, mở rộng kinh tế quốc tế đang là một vấn đề thời sự nóng hổi với tất cả các nước Nước nào không thực hiện chính sách cải cách

mở cửa mà đi ngược lại với xu thế của thế giới khó tránh khỏi rơi vào lạc hậu Trái lại, việc mở cửa cũng đối mặt với nhiều thách thức nhưng song đó

là yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi nước Là một nước nghèo trên thế giới sau khi bị chiến tranh tàn phá, Việt Nam tiến hành chuyển đổi

cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang nền cơ chế thị trường, từ một nền kinh tế

nghèo nàn giờ đây phải đối mặt với bao sức ép từ các ông lớn trên thế giới, nhưng không vì thế mà bỏ cuộc Trái lại, đó lại là động lực để Việt Nam khai thác được hết những nội lực sẵn có của mình tạo ra những thuận lợi phát triển kinh tế

Chính phủ đã đưa ra nghị quyết số 93/NQ-CP về ‘’ nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh và bền vững giai đoạn 2023-2030’’ nhằm chỉ ra những mục tiêu và giải pháp thực hiện khẳng định tầm quan trọng của hội nhập cũng như những khó khăn, thách thức phải đối mặt

II Thực tiễn Việt Nam

1 Những thành tựu đã đạt được trong quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay

Sau gần 30 năm hội nhập kinh tế quốc tế, kể từ khi Việt Nam gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 1995 và Hoa Kỳ bình thường hoá quan hệ ngoại giao với Việt Nam, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân nước ta đạt khoảng 7%/năm Với sự tích cực, chủ động trong hội nhập kinh

tế quốc tế đã thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các nước, tổ chức quốc tế ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, mang lại hiệu quả kinh

tế tích cực Trong đó, quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các nền kinh

tế lớn trên thế giới như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc ngày càng phát triển và đạt nhiều kết quả tích cực Tính chung 9 tháng năm 2024, cán cân thương mại hàng hóa sơ bộ xuất siêu 20,79 tỉ USD Và Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt khoảng 89,5 tỉ USD Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt khoảng 105 tỉ USD

Thông qua hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã phát triển một số ngành kinh tế mũi nhọn, cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế Nước ta cũng thu hút được

nhiều vốn đầu tư nước ngoài nhờ môi trường chính trị ổn định và vị trí chiến lược ở Đông Nam Á Đồng thời, Việt Nam đã đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và đạt thặng dư thương mại, cho thấy sự phát triển bền vững và năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu

2 Cơ hội và thách thức của Việt Nam khi tham gia hội nhập kinh tế quốc tế

Bối cảnh phát triển quốc tế và điều kiện trong nước đang và sẽ đặt ra những

cơ hội lớn lao cùng những thách thức không nhỏ đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới Việc nhận diện rõ là yêu cầu hàng đầu trong đổi mới tư duy và xây dựng cơ chế, chính sách phát triển

2.1 Cơ hội của Việt Nam

- Việt Nam có cơ hội lớn gắn sự phát triển của mình với dòng chảy phát triển tiên tiến chung của nhân loại; có cơ hội tiếp tục đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, nhất là với các nước phát triển, các nền kinh tế mới nổi

- Việc thiết lập quan hệ quốc tế ‘’đa diện’’, ‘’đa cấp độ’’, ‘’đa chiều’’ với các nước phát triển, đang phát triển và các nước mới nổi tạo cơ hội và điều kiện cho Việt Nam hình thành‘’thể chế cân bằng chiến lược’’ trong quan hệ quốc

tế, góp phần bảo vệ môi trường hoà bình, hợp tác phát triển

- Về mặt kinh tế: Việt Nam có cơ hội phát triển kinh tế sâu rộng hơn với các nền kinh tế thế giới; có cơ hội học hỏi và tiếp thu kinh nghiệm xây dựng thể chế kinh tế thị trường hiện đại, hiệu quả; phát triển nền kinh tế mới tiên tiến, thân thiện với môi trường; có cơ hội phát triển nội lực và nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế

- Về mặt chính trị: Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào các thể chế quốc

tế, đóng góp vào việc xây dựng ‘’luật chơi’’ chung và phát triển quan hệ song phương với các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển Từ đó, có

thể học hỏi kinh nghiệm xây dựng mô hình phát triển Đồng thời, đây cũng

là cơ hội để Việt Nam giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về các giá trị phát triển, giá trị thể chế dân chủ pháp quyền mà Việt Nam xây dựng

- Về văn hoá – xã hội: Việt Nam có cơ hội tiếp cận các nhà phát triển giá trị toàn cầu, học hỏi kinh nghiệm về xã hội sinh thái, quyền con người và phát triển con người từ các nước Đồng thời, Việt Nam có thể quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc, nâng cao "sức mạnh mềm" và xây dựng chính sách xã hội phù hợp trong quá trình hội nhập quốc tế

- Về ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường: hợp tác giúp có cơ hội tranh thủ được kinh nghiệm và công nghệ quốc tế, nhận được sự hợp tác

và giúp đỡ để thực hiện mục tiêu Đồng thời, chung tay giải quyết vấn đề chung của nhân loại về môi trường

- Cách mạng công nghiệp 4.0 giúp tiếp thu được những thành tựu khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, thực hiện quá trình phát triển rút ngắn, nhanh – bền vững

- Hợp tác qua các hiệp định thương mại thúc đẩy Việt Nam đẩy nhanh việc xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển nhanh, bền vững, đồng bộ cả về kinh tế, chính trị, xã hội, môi trường

- Hợp tác có hiệu quả với các nước phát triển về giáo dục, đào tạo tạo cơ hội

để Việt Nam đổi mới căn bản toàn diện giáo dục trong giai đoạn mới, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao

- Việt Nam có cơ hội hợp tác hiệu quả với các nước phát triển, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ nòng nốt của cách mạng công nghiệp 4.0; góp phần nâng cao năng lực khoa học công nghệ nội tại của đất nước, thúc đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

2.2 Thách thức của Việt Nam

- Hội nhập kinh tế quốc tế làm gia tăng sự cạnh tranh gay gắt khiến nhiều doanh nghiệp và nền kinh tế nước ta gặp khó khăn trong phát triển kinh tế, thậm chí là phá sản, gây nhiều hậu quả bất lợi về kinh tế - xã hội

- Hội nhập kinh tế quốc tế làm gia tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc gia vào thị trường bên ngoài, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những biến động không lường về chính trị, kinh tế và thị trường ngoài

- Hội nhập kinh tế quốc tế có thể dẫn đến phân phối không công bằng lợi ích

và rủi ro cho các nước và các nhóm khác nhau trong xã hội, do vậy có nguy

cơ làm tăng khoảng cách giàu nghèo, và bất bình đẳng xã hội

- Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, các nước đang phát triển như nước

ta phải đối mặt với nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tự nhiên bất lợi do thiên hướng tập trung vào các ngành sử dụng nhiều tài nguyên, sức lao động nhưng có giá trị gia tăng thấp Có vị trí bất lợi và thua thiệt trong chuỗi giá trị toàn cầu Do vậy, dễ trở thành bãi rác thải công nghiệp và công nghệ thấp, bị cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên và huỷ hoại môi trường ở mức

độ cao

- Hội nhập kinh tế quốc tế có thể tạo ra một số thách thức đối với quyền lực Nhà nước, chủ quyền quốc gia và phát sinh nhiều vấn đề phức tạp đối với việc duy trì an ninh và ổn định trật tự, an toàn xã hội

- Hội nhập có thể làm gia tăng nguy cơ bản sắc dân tộc và văn hoá truyền thống Việt Nam bị xói mòn trước sự ‘’xâm lăng’’ của văn hoá nước ngoài

- Hội nhập có thể làm tăng nguy cơ gia tăng của tình trạng khủg bố quốc tế, buôn lậu, tội phạm xuyên quốc gia, dịch bệnh, nhập cư bất hợp pháp

III Những giải pháp để nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt

Nam

1 Phương hướng của Việt Nam

1.1 Nhận thức đúng đắn về hội nhập kinh tế quốc tế

- Nhận thức về hội nhập kinh tế quốc tế có tầm quan trọng, ảnh hưởng đến những vấn đề cốt lõi của hội nhập Trong nhận thức trước hết phải thấy rằng hội nhập kinh tế là một thực tiễn khách quan, không một quốc gia nào có thể

né tránh hoặc quay lưng với hội nhập Việt Nam cũng không nằm ngoài đó, hội nhập quốc tế không phải là ‘’khẩu hiệu thời thượng’’ mà phải là

‘’phương thức tồn tại và phát triển’’ của nước ta hiện nay

- Nhận thức hội nhập về mặt kinh tế phải thấy rõ cả mặt tích cực và tiêu cực

vì tác động của nó là đa chiều, đa phương diện Nhận thức này là cơ sở để đề

ra đối sách thích hợp nhằm tận dụng ưu thế và khắc phục yếu thế

- Nhà nước là một chủ thế chứ không phải duy nhất, do vậy hội nhập kinh tế phải đặt người dân vào vị trí trung tâm, phải được coi là sự nghiệp của toàn dân; doanh nhân, doanh nghiệp, đội ngũ tri thức,

1.2 Xây dựng chiến lược và lộ trình kinh tế phù hợp

- Đánh giá đúng được bối cảnh quốc tế, xu hướng vận động kinh tế - chính trị thế giới; tác động của toàn cầu hoá, của cách mạng công nghiệp tới các nước

và cụ thể là nước ta

- Đánh giá được những điều kiện khách quan và chủ quan của nước ta ảnh hưởng tới hội nhập kinh tế nước ta

- Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước nhằm đúc rút ra những bài học thành công và thất bại để tránh những sai lầm

- Xây dựng phương hướng, mục tiêu, giải pháp hội nhập kinh tế, đề cao tính hiệu quả, phù hợp với thực tiễn tình hình kinh tế

- Chiến lược hội nhập kinh tế gắn với tiến trình hội nhập toàn diện, đồng thời

có tính mở, linh hoạt

- Chiến lược hội nhập kinh tế cần phải xác định rõ lộ trình hội nhập

1.3 Tích cực, chủ động tham gia vào các liên kết kinh tế quốc tế và thực

hiện đầy đủ các cam kết của Việt Nam trong quốc tế và khu vực

Việc tích cực tham gia các liên kết kinh tế quốc tế và thực hiện nghiêm túc các cam kết của liên kết góp phần nâng cao uy tín, vai trò của Việt Nam; tạo

sự tin cậy, tôn trọng của cộng đồng quốc tế; tạo cơ chế liên kết, tiếp cận đa ngành, đa phương, đề cao nội hàm,…

1.4 Hoàn thiện thể chế kinh tế và luật pháp

- Hoàn thiện cơ chế thị trường trên cơ sở đổi mới mạnh mẽ về sở hữu, coi trọng khu vực tư nhân, đổi mới sở hữu và doanh nghiệp nhà nước,…

- Đổi mới cơ chế quản lí của nhà nước trên cơ sở thực hiện đúng các chức năng của nhà nước trong định hướng, tạo môi trường, hỗ trợ và giám sát hoạt động các chủ thể kinh tế

- Nhà nước cần rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là luật pháp liên quan đến hội nhập kinh tế

1.5 Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của nền kinh tế

- Học hỏi cách thức kinh doanh trong bối cảnh mới: (1) học tìm kiếm cơ hội

kinh doanh, (2) học kết nối cùng chấp nhận cạnh tranh, (3) học cách huy động vốn, (4) học quản trị sự bất định, (5) học đồng hành với chính phủ, (6) học “đối thoại pháp lý”

- Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua thách thức hội nhập bằng cách:

 Đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp

 Tổ chức đào tạo kỹ năng hội nhập, quản trị toàn cầu, và kiến thức luật kinh

tế quốc tế

 Cải thiện cơ sở hạ tầng sản xuất, giao thông, thông tin, và dịch vụ để giảm chi phí, thu hút vốn, công nghệ, và tăng năng suất lao động

1.6 Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ của Việt Nam

- Hoàn thiện bổ sung đường lối chung, đường lối kinh tế, xây dựng và phát triển đất nước

- Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước