Lido chon dé tài Cét lõi cúa đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới hoại động tích cực, chú động, sảng lạu của học sinh, chống lại thỏi quen học lập thụ động, Đôi mới phương pháp dạy
Trang 1
PHONG GIAO DUC & DAO TAO KRONG ANA
TRUONG THCS LE VAN TAM
soLlica
KRONG ANA
SANG KIEN KINH NGHIEM
KINH NGHIEM DAY BAI “PHUONG HUONG TREN
BAN DO KINH BO, VI DO VA TOA DO DIA Li”
(BIA Li LOP 6)
Họ và tên người thực hiện: Nguyễn Thị Nga Đơn vị công tác Trường THCS Lê Văn Tám
Bình Hòa, ngày 15 tháng 02 năm 2015
GV: Nguyễn Thi Nga - THCS Lê Văn Tám Trang 1
Trang 2KINHNGHIỆM DẠY BÀI `
“PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN BẢN ĐỜ KINTI DO, VIDO VA TOA
DO DIA LÍ? (ĐỊA LÍ LỚP 6)
I Phân mỡ đầu
1 Lido chon dé tài
Cét lõi cúa đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới hoại động tích cực, chú động, sảng lạu của học sinh, chống lại thỏi quen học lập thụ động, Đôi mới phương
pháp dạy học bao gồm đổi mới nội dụng và hình thức hoại động của ŒV và HS, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới hình thức tương tác trong dạy học, đổi mới
kĩ thuật dạy học
Mục đích của đổi mới PPDH ở trường phể thông là thay đối lối dạy truyền thụ một chiểu sang day học theo “Phương pháp dạy học tích cực” với các kĩ thuật day, học tích cực nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rén luyện thỏi quen và khả năng tự học, tinh thin hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến
thức vào những tình huồng khác nhau trong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin,
niềm vui, niễm hứng thú trong học tấp; làm cho học là quá trình kiến tao, học sinh
tìm tỏi, khám phá, phát hiên, luyện tập, khai thác và xử lí thông tin, tự hình thành trí
thức, có phẩm chất và năng lực cũa con người mới tự tin, năng động, sáng tạo trong cuộc sống Tổ chức hoạt dộng nhân thức cho học sinh, day học sinh cách tìm ra chân
lí Chủ trọng hình thành các năng lực, dạy phương pháp và kĩ thuật lao động khoa
học, day cách học Học để đáp ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tương
lai Những điều đã học cần thiết cho bản thân học sinh và cho sự phát triển của xã
hội
Qua nhiều nim giing d: y môn Địa lí lớp 6 và qua trao đổi với đồng nghiệp, tôi nhận thấy có một số đơn vị kiến thức quả là khó trong việc truyện thụ cho học sinh
Về phía GV, để giảng cho HS hiểu được, nắm được và biết vận dụng vào thực tế
kiến thức đó thật là vất vả Về phía IIS, đây là những kiến thức cơ bản Địa lí đại cương, lại là những kiến thức trừu tượng nên rất khó đối với những HS có lực học
trung bình và yếu Một trong những đơn vị kiến thức đó là bài * Phương hướng trên
bản đổ Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí” Dễ các em tiếp thu và hiểu được, nắm vững
được kiến thức thì phải có phương pháp day học phủ hợp, phải tìm cách lâm sao để các em tiếp thu dể nhất
“Với lí du đó tôi đã trăn ở, tìm tỏi chọn
các bạn đẳng nghiệp nhằm tìm ra phương pháp
thức trên
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
nay để nghiên cửu, trao đổi với
ưu giúp HS hiểu dược đơn vị kiến
GV: Nguyễn Thị Nga THCS Lê VănTâm Trang 2
Trang 3SKKN-Năãm học 2014 - 2015
'Lôi viết kinh nghiệm nảy nhằm giải quyết những khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp giảng đạy phủ hợp trong việc truyên thụ kiên thức bài “ Phương hướng
trên bân đề Kinh độ, vĩ đô vả tọa độ địa lí” (Địa lí lớp 6)
3 Dối tượng nghiên cứu
- Các phương pháp day học bộ môn Dia li THCS
4 Phạm vi nghiên cứu
- Bài giáng bô môn Địa lí lớp 6, áp dụng cho học sinh khối 6 trường THƠ8 Lê Văn Tam, huyện Kréng Ana
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp lí luận: Nghiên cứu tải liệu
- Phương phap phong van: Trav dai vii ding nghiệp
- Phuong pháp thực tế: Trải nghiệm thực tế, thống kê
LU Phan nội dung
1 Cơ sở lí luận:
- Dựa vào yêu cầu, nhiệm vụ của bô môn
- Dựa vào yêu cầu của đối mới phương pháp bộ môn
- Muốn có một tiết dạy hay, thành công thỉ yêu cầu dầu tiên là phải có phương,
pháp giảng dạy phủ hợp với đơn vị kiến thức đó, với đối tượng học sinh của lớp đó
Do đó dết với dd tai nay tôi dã sử dụng phương pháp trực quan, dàm thoại gợi mới kết hợp thảo luận nhóm, suy nghĩ — cip đôi — chia sẻ, hiên hệ thực tế nhằm phát huy
trí tưởng Lượng và Lư duy logic của các cm dég giảng dạy thành công,
2 Thực trạng
ä Thuận lợi - khó khăn:
* Thuận lợi
- Nhà trường có đủ phòng học cho các lớp, số lượng học sinh mỗi lớp đúng
tiêu chuẩn, không phải học đền, học ghép
- Đa số học sinh ngoan, yêu thích môn Địa lí, có ý thức học tập tốt
- Nhà trường mua sắm tương đối đầy đủ sách giáo khoa, tư liệu, ĐDDII phục
vụ cho giảng dạy môn Địa lí
* Khó khăn:
- Một số học sinh ý thức học tập chưa cao, chưa tích cực, chưa nhiệt tình, côn
lơ B, tư duy logic còn hạn chế
- Mét sé cha mẹ học sinh chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình,
chưa mua dủ dụng cụ, sách vỡ liên quan đến bô môn cho con học tập
b Thành công — hạn chế:
* Thanh công
- GV nghiên cửu, nắm vững, vận đụng, kết hợp tốt cáu phương pháp dạy học
tích cực
- Học sinh tích cực, hứng thú học tập, không thụ động khi tìm hiểu kiến thức
GV: Nguyễn Thị Nga THCS Lê VănTâm Trang 3
Trang 4* Hạn chế
- GV lam việc nhiều, nói nhiều
- Mat sé hoc sinh không hiểu, không xác định được kinh độ, vĩ độ của một
địa điểm trên bản đô
e Mặt mạnh — hạn chế:
- GV chủ động về kiến thức và phương pháp thì giảng dạy thành công
Ngược lại, nếu ŒV không chuẩn bị chu dáo về bài soạn, về ĐI2DH thí rất ling ting,
để sa vào dạy chung chung, mơ hồ dan dến học sinh khó hiểu
- Đây là nội dung kiến thức trừu tượng nên những em học khả, giỏi thưởng ham thích học hỏi, thích khám phá tư nhiên thì rất hứng thú Còn những em học lực trung binh và yêu thưởng rất ngại khi tiếp thu và trinh bảy ÿ kiến uủa bản thân
d Các nguyên nhân, các yếu tô tác động:
- GV nghiên cứu kĩ nội dung bai da s phương pháp thể hiện, chuẩn bị
đầy đũ các đồ dùng liên quan đến bài dạy, giảng dạy nhiệt tỉnh, có tỉnh thần rách
nhiệm cao trong công việc
- Iọc sinh phối hợp tốt với ¡ giáo viên, tích cực xây dựng bài
c Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà để tài đã đặt ra
- Đây là nội dung kiến thực trừu tượng nên nếu GV không nghiên cửu kĩ bai, không tìm ra phương pháp tối ưu để giảng đạy thì rất khó thành công Miệt số đồng nghiệp rất băn khoăn khi lựa chọn phương pháp Nếu chỉ thuyết trình và đảm thoại thì chưa đủ Nếu sử dụng phương pháp trực quan không tốt thì dẫn đến nhằm
chán Hoặc không liên hệ thực tế thì học sinh chẳng hiểu gì cả
- Về phía học sinh, những em học yếu thường hay ngại tiếp thu, ngại trình
bảy ý kiến của mình dẫn đến nhút nhát, lười không chịu suy nghĩ và hồng kiến thức
- Vi vậy GV phải khéo léo để dẫn dắt các cm củng chú ÿ nghc giảng cùng
tiếp thu, cùng xây dựng bải để nắm bắt kiến thức tùy theo mức dộ trí tuệ của các em
3 Giải pháp, biện pháp
a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
- Trong để tài này tôi tiên hành thực hiện phương pháp dạy học cụ thể nhằm
mục đích thảo luận với đồng nghiệp để áp dụng vào thực tế học sinh để giảng dạy
đạt hiệu quả cao nhất
b Nội dung và cách thức thục hiện giải pháp, biện pháp:
Tôi xin trinh bảy một tiết giáo án cụ thể về môn Dịa lí lớp 6:
tá Bài 4: PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN BẢN DÔ KINH ĐỘ,
'VĨ ĐỘ VÀ TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ (Địa lí lớp 6)
L Mục tiêu bài học:
1 Kiên thức:
GV: Nguyễn Thị Nga THCS Lê VănTâm Trang 4
Trang 5SKKN-Năãm học 2014 - 2015
- Hoc sinh biết và nhớ được các quy định về phương hướng trên ban đồ
- Hiểu thể nào là kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí của một địa điểm
2 Kĩ năng:
- Biết cách tìn phương hướng, kinh đô, vĩ độ, toa độ địa lí của một điểm trên
bản dễ và trên quả Địa Cầu
3 Thai dé
~ Học sinh có tính tích cực, tự wide hoe bai
~ Yêu thích khám phá thiên nhiễn
TH Phương tiện dạy học
- Bản đỗ địa lí tự nhiên Việt Nam
- Bản đồ Đông Nam A
- Quả Địa Cầu
TV Các hoạt động trên lớp:
1 Kiểm tra bải cũ:
'Tï lệ bản đề là gì? Ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ? (Là ff số giữa khoáng cách trên ban a8 so với khoảng cách tương ứng ngoài thực địa 1Ì lệ bản đề cho biết bản đồ
được thu nhỏ bao nhiêu so với thực địa)
- Trên bản đỗ tỉ lệ 1: 200 000, một đoạn đường do được là 5 cm lrên thực tế,
đoạn đường dỏ đái bao nhiêu km? ( 70 kmj
2 Bai ging
Khi nghe bán lin dự báo thời tiết trên truyền hình: có một cơn bão dang hình thánh trên biển Đông, để làm tốt công tác phỏng chống bão va theo dõi diễn biển
sơn bãn chuẩn xác cần phải xác định được vị trí và đường di chuyển của bão Hoặc
một lầu của ngư dân đi đánh cả bị nạn đang phát tín hiệu cẩn cứu, cần phải xác định
vị trí chính xác của con tau dé dé làm công tác cứu hệ Để làm được nhũng công
việu trên, I+ phải nắm vững phương pháp xác định phương hướng và tọa độ địa lí các
địa điểm trên bản đồ
Hoạt động của thấy và tra Nội dung chính
TH 1: Tìm hiểu Phương hướng trên bản đổ 1, Phương hướng trên bán
* HS làm việc cá nhân/ phương pháp trực quan và | đề,
thảo luận theo nhóm nhỏ _
- Trái Đất là một quả cầu tròn, làm thế nào xác định
được phương hướng trên mặt quả Dịa Cầu?
(Lấy hướng tự quay của Trải Đất đề chọn Đông, Tây
¡ hướng vuông góc với hưởng chuyền động của Trải
Đất là hướng Bắc, Nam Đã có bẵn hướng cơ bản
ông, Tâu, Nam, Hắc rồi định ra các hướng khác)
GV: Nguyễn Thị Nga THCS Lê VănTâm Trang 5
Trang 6
- GW giới thiệu: Việc xác định phương hướng, trên
bản a6, bao gid’ cing xuat phat tir mét diém tung
tam Néu Ở ngoài thực địa thì điểm trung tâm là vị trí
đứng của người quan sát Có xác định được điểm
trung tâm trên bản đồ thì mới thì mới xác định được
các phương hướng ở xung quanh Trên bản dé, phan
chính giữa bao giờ cũng là trung tâm, phía trên là
hướng bắc, phía dưới là hướng nam, phía tay phải là
hưởng đông, phia tay trái là hưởng tâ)
- GV treo bản đồ Địa lí tự nhiên ệt Nam, yêu cầu
HS lên xác định các hướng: Bắc, Nam, Tây, Đông,
Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nam, Đông Nam
- Học sinh đọc SGK va quan sát hình 10 trong SGK
để nhận biết quy định về phương hướng trên bản đồ
Hình 10: Các hưởng chỉnh
~ Học sinh tìm và chỉ hướng các đường kinh tuyến va
vĩ tuyến trên quả Địa Cầu
(Kinh tuyến nói cực Bắc với cực Nam cũng là đường
chỉ hưởng Bắc — Nam LT tuyến là đường vuông góc
với các kinh tuyên và chỉ hướng Đông — Tây)
- Vậy cơ sở xác định phương hướng trên bản đồ là
tuyến, vĩ tuyến để xác định
phương hướng trên bản đô
+ Kinh tuyến: Đầu trên chỉ
hưởng Bắc, đầu dưới chỉ
GV: Nguyễn Thi Nga - THCS Lê Văn Tâm Trang 6
Trang 7SKKN-Năm học 2014 - 2015
hướng Nam
+ Vĩ tuyến: Bên phải chỉ
hướng Đông, bên trái chỉ hướng Tây
- Trên thực tế, _có những bản đồ không thể hiện kinh
không thể hiện các đường
kinh tuyên vĩ tuyên thì dựa
vào mũi tên chỉ hướng Bắc rôi tìm các hướng còn lại
~ Xác định các hướng cỏn lại ở hình sau:
XI
- Các hướng của hình trên như sau:
- HS thực hành tìm phương hướng đi từ điểm O đến
các điểm A,B,C.D ở hình 13 SGK
GV: Nguyễn Thi Nga - THCS Lê Văn Tâm Trang 7
Trang 8
Tình 13: Bản đồ khu vực Đông Bắc 4
(Trước hết HS phải xác định được đâu là các đường
kinh huyền, đâu là các đường vĩ tuyển: phía sau trị số
chi kinh huyễn cô chữ Ð hoặc T, phía sau trị số chỉ vĩ
tuyển có chữ B hoặc N-
Ó đến 4: hướng Bắc
O đến B: hưởng Đông
O đềnC: hướng Nam
©Ó đến D: hướng Tây)
HĐ2: Tìm hiểu Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí
* H§ làm việc cả nhân/ phương pháp trực quan
- Dựa vào SGK tìm hiểu xem: Muốn tìm vị trí của
một địa điểm trên quả Địa Cầu hoặc trên bản đồ thì
người ta phải làm thể nào? ( Xác định được chỗ cắt
nhau của hai đường kinh tuyển và vĩ tuyến đi qua
điểm đó)
~ Trên hình 11: điểm C là chỗ gặp nhau của đường
kinh tuyến và vĩ tuyển nảo? ( 2Ø”7 và 10B)
2 Kinh độ, vĩ độ và tọa độ
kinh đô, vĩ đô,
toa độ địa
(Khoảng cách từ C đến kinh tuyển gốc: xác định kinh
độ của điểm C Khoảng cách từ C đến xích dao(vt
tuyễn sốc) xác định vĩ độ của điểm €)
- Nếu địa điểm cân tìm không nằm trên các đường
kinh tuyến và vĩ rtuyén ke san thi ta Jam thé nao?
{Kẻ qua địa điểm đỏ một kinh tuyển và một vĩ tuyến
GV: Nguyễn Thi Nga - THCS Lê Văn Tám Trang 8
Trang 9SKKN-Năãm học 2014 - 2015
song song với kinh tuyến và vĩ tuyển gốc Kéo dài hai
đườp do tới khung bản dỗ Đọc trị số của các kinh
thyễn, vĩ tuyến di qua diém dé, xem chứng cach kinh
tryển gốc và vĩ tuyên gốc bao nhiễu độ Trị số của
các khoảng cách đến kinh tuyễn gốc và vĩ tuyến gốc
là tị số tọa độ của địa điểm đá)
- Vậy kinh đệ, vĩ độ của địa điểm là gì? Tọa độ địa lí
của một điểm là gì?
- Một HŠ viết tọa độ địa lí của điểm A, B như sau:
101
A {1sT, At sử
Fm nhận xét dúng, sai, tại sao? ý Bơn viết nhự vậy là
sai, vi: Điểm A không có vĩ dộ, diễm H có vĩ dộ viết
trên, kinh độ viết đưới)
IED 3: Bai tap
* TIS lam viéc theo nhom
- Nhóm 1, 4: Bài tập a SGK: Giả sử chúng ta muốn
tới thăm thủ đô một số nước trong khu vực Đông
Nam Á bằng máy bay Dựa vào bản đề hình 12, hãy
cho biết tướng bay từ
+ Hả Nội đến Viêng chăn
+ Hả Nội đến Gia-cac-ta
GV: Nguyễn Thị Nga THCS Lê VănTâm
- Kinh độ va vi dé cha một
địa điểm là số độ chỉ
khoảng cách từ kinh tuyển
và vĩ tuyển đi qua điểm đó
đến kinh tuyển gốc và vĩ
tuyến gốc
- Tọa dộ dịa lí của mét diém
chính là kinh độ và vĩ đô
của dịa diểm đỏ trên bản đồ
b Cách viết tọa độ dịa lí của một điểm
- Viết kinh độ ở trên, vĩ độ
ở dưới
- Vi dụ
Hit p
B { 1018
3 Bài tập:
Trang 9
Trang 10
+ Hà Nội đên Ma-ni-la |
+ Cu-a-la Lam-po dén Bang Céc
+ Cu-a-la-lãm-pơ đến Ma-ni-la
+ Ma-ni-la đến Băng Cốc
a Hướng bay tới thăm thủ
đô các nước Đông Nam A:
+ Hà Nội đến Viêng chăn:
hướng Tây Nam
+ Hà Nội đến Gia-cac-ta:
hướng Nam
+ Hà Nôi đến Ma-nila:
hướng Đông Nam |
+ Cu-a-la Lăm-pơ đên
Băng Cốc: hướng Bắ
+ Cu-a-la-lam-po dén Ma- ni-la: hướng Đông Đắc
+ Ma-ni-la dén Băng Cốc:
hướng Tây
Hình 12: Bản đồ khu vực Đông Nam Á
b Toa độ địa lí của các
điểm A,B,C trên bản đồ
hình 12:
Ai Bie
~ Nhóm 2: Bài tập b SGK: Hãy ghi tọa độ địa lí của
các điểm A,B,C trên bản đồ hình 12:
- Nhóm 3: Bải tập c SGK: Tìm trên hình 12 các điểm
có tọa độ địa lí:
140°D Í120°D
- Điểm H trên hình 12 có tọa độ địa lí bao nhiêu?
c Trên hình 12 các điểm có
tọa độ địa lí:
140°D f120°D
os 10°
la diém E va D
GV: Neuyén Thi Nga —THCS Lé Van Tam Trang 10
