Sáng kiến kinh nghiệm biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tập có hiệu quả tập làm văn miêu tả

Lên lớp 4, 5 các em phải hiểu thể nào là văn miều tả, biết quan sát, tìm ý, lập dàn ý, viết doan văn và liên kết doan văn thành một bài văn với các loại văn như: miêu tả đồ vật, cây cối,

Biện pháp giúp HS lớp 5Š học tập có hiệu quả tập làm văn miêu tả

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐẢO TẠO HUYỆN KRÔNG ANA

TRƯỜNG TH TRẢN QUỐC TOAN

'TH TRẤN QUỐC TOÃN

SANG KIEN KINH NGHIỆM

ĐÈ TÀI

HIEU QUA TAP LAM VAN MIEU TA

Họ và tên: Dương Thị Nhuy Đơn vị công tác: Trường TH Trần Quốc Toản Trình độ đào tạo: Cao Đăng Tiểu học

Môn đào tạo: Giáo dục Tiêu học

Bình Hoà, tháng 2 năm 2015

I PHAN MO DAU

1 Li do chon dé tai:

Trong chương trình Tiểu học, môn tiếng Việt là một trong hai môn chỉnh có vai tré rat quan trong Day tiếng Việt ở tiểu học tao cho học sinh kỹ năng sử dụng tiếng Việt thành thạo đề sử dụng trong học tập, giao tiếp; cung cấp cho H5 những hiểu biết phong phú về tiếng Việt, mở mang kiến thức về tự nhiên, xã hội, văn hóa

của dân tộc Việt Nam và nước ngoài Môn Tiếng Việt 5 gồm có năm phân môn, mỗi

phân môn có một vai trỏ và nhiệm vụ khác nhau nhưng sỏ mối quan hệ chặt chẽ, tích hợp với nhan Phân môn Tập ï.àm Văn có nhiêm vụ rẻn chủ HS các kỹ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý Dùng từ, dặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn, điễn dạt lưu loái, mạch lac, Ren ki năng viết văn giàu hình ảnh, cảm xúc Bẽi dưỡng tỉnh cảm

yêu mến, gắn bó, biết trần lrợng những gì xung quanh các em Đây là phân môn

mang tinh chat ting hợp, sing tạo, thực hành, thể hiện đậm dấu ấn cá nhân TLV,

viết văn, hành văn là cái đích cuỗi cùng cao nhất của việo học môn Tiếng Việt Đối

với IIS Tiếu học, biết nói đúng, viết đúng, diễn đạt mạch lạc đã khó Đề nói, viết

hay, có cắm xúc, giàu hình ảnh lại khó hơn nhiều Cái khó ấy chính là cái đích của

phân môn TLV đòi hỏi người học cần diễn đạt tới Từ đó, các em được mở rộng vốn

sông, rẻn luyện tư đuy, bồi dưỡng tâm hôn, cảm xúc, thẩm mỹ, hình thành nhân

cách Chương trinh TLV ở tiểu học chủ yếu là đạy văn miêu tả Ngay từ lớp 2 -3, các em đã được lảm quen với loại văn này khi được tập quan sát và trả lời câu hỏi Lên lớp 4, 5 các em phải hiểu thể nào là văn miều tả, biết quan sát, tìm ý, lập dàn ý,

viết doan văn và liên kết doan văn thành một bài văn với các loại văn như: miêu tả

đồ vật, cây cối, con vật, tả người, tả cảnh - những đối tương gần gũi và thân thiết

của các em Để hoàn thành bài văn miễu tả, đối với H§ lớp 5 thường rất khó khăn

Do dặc diễm tâm lý chưa n dịnh, hơn nữa các em còn ham chơi, khá năng tập trung

chủ ý quan sáL chưa tỉnh tế, năng lực sử đựng ngôn ngữ chưa phát triển tốt Dẫn

đến khi viết văn, HS còn thiểu hiểu biết về đỗi tượng miễu tả hoặc không biết cách

diễn đại điều muốn tả Đối với giáo viên đây cũng là loại bái khó dạy ŒV cón thiểu

linh hoạt trong vận dựng phương pháp và chưa sắng tao trong việc tổ chức các hoạt

động học tập của T18 VÌ vi „ không phải dạy loại vấn nao cũng đạt hiệu quả như

mong muốn và không phải GV nào cũng dạy tốt văn miêu tả Việc tìm ra các

phương pháp để hướng dn IIS quan sat, tìm ý, lập đản ý, tưởng tượng của GV cũng còn nhiều hạn chế Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp rên kỹ năng làm văn miêu tả cho học sinh lớp 5 Trường Tiểu hoc 'Irần Quốc Toản Với những lý do trên, tôi chọn và viết để tài: “ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tập có hiệu quả Tập lam van miéu ta”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

2.1 Mục tiêu:

Giúp học sinh lớp $

Biện pháp giúp Hồ lớp 5 học tập có hiệu quả tập làm văn miễu tả

- Rên kĩ năng quan sát, tìm ý, lập đàn y

- Rén kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoan, liên kết đoạn, diễn đạt lưu loát,

mạch lạc

- Rèn kĩ năng viết văn giàu hình ảnh, cm xúc

- Bồi dưỡng tình cảm yêu mến, gắn bó, biết trân trọng những gỉ xung quanh

các cm

- Có tiền

Giúp giáo viên:

- Nhìn nhận lại sâu sắc hơn việc dạy „ăn miêu tả cho học sinh lớp 5 dé vận dụng phương pháp, biên pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách linh hoạt

- Tự tìm tôi, nâng cao tay nghề, đúc rút kinh nghiệm trong giảng đạy TLV nói

chung và trong đạy học sinh viết văn miêu tả nói riêng

2.2 Những nhiệm vụ cụ thể:

- Tìm hiểu mục tiêu, nội đung, chương trình và những phương pháp dạy học

để giảng dạy văn miễu tả

- Tìm hiểu những kĩ năng cơ bản cần trang bị để phục vụ giảng day van miéu

tả cho học sinh lớp Năm

- Khảo sát và hướng din cụ thể một số đoạn văn mẫu, một số bài văn hay ở

lớp 5, phân loại học sinh để từ đó có kế hoạch kẻm cặp

- Có phương pháp đạy học thích hợp tùy vaở từng đối tượng học sinh, kích thích óc quan sát, sáng tạo, gây hứng thú học tập môn học cho các em

- Đề ra các biện pháp thiết thựo giúp học sinh lớp 5 học văn miều ta có hiệu quả, thi dua hoe tap, yéu môn học để trở thành những con người toàn diện

3 Đối Lượng nghỉi

Đề lài được nghiên cứu trên đối tượng là học sinh lớp 5 Trường tiểu học Trần

Quốc Toản với thể loại văn miều tả

4 Pham vi nghiên cứu:

Nhằm đi sâu vào một vấn để và chỉ dừng ở mức độ sáng kiến kinh nghiệm

n miêu tả lớp 5 vả các lớp trên

nên tôi chỉ giới hạn dễ tài trong phạm vi nghiên cứu việc dạy học kiểu bải miêu tả

cho học sinh lớp Năm

5 Phương pháp nghiên cứu

a Phương pháp nghiên cứu Ìí hiện

- Đọc các tài liệu có liên quan đến tâm sinh lí học sinh, tải liệu, sách giáo khoa

liên quan đến nội dung nghiên cứu

- Dọc và tìm hiểu một số phương pháp dạy tiếng Việt đặc biệt là bài văn miêu

1a

b Phương pháp điều tra, quan sát:

- Phỏng van học sinh các vẫn để có liên quan

- Đọc và phân tích các bài văn của học sinh

- Trao đổi về phương pháp dạy với các giáo viên trong khối

c Phương pháp tông kết kinh nghiệm

d Phuong pháp thực nghiệm sư phạm

LU NO] DUNG

1 Cơ sở lí hiện để thực hiện để tài:

Dạy Tập làm văn lớp 5 phải đảm bảo mục tiêu yêu cầu cần đạt về kiến thức,

kĩ năng của Chương trình giáa duc phổ thông cấp Tiểu học theo Chuẩn kiến thức,

kĩ năng của từng môn học (ban hành kèm theo quyết định số 16 của Bộ GD-ĐT)

và phủ hợp trình độ của từng học sinh trong lớp mà “Hướng dẫn 896” của Dộ GD-DT đã để ra Dụa trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu về các phương pháp dạy

học Tập làm văn ở Tiểu học Dựa vào các loại sách tham khảo, sách tiếng Việt 5,

sách ŒV tiếng Việt 5 Bản thân tôi dựa sự đúc kết kinh nghiêm qua thời gian giảng dạy và tình hình thục tế của học sinh lớp SƠ

2 Thực trạng:

a.Thuận lợi khỏ khăn

a.T Thuận lợi

- Phong trào giáo đục nói chung của nẻi

cũng như xã Binh Hỏa và cụ thể trường TH Trả

nhiều vẻ C8VC, thiết bị giẳng dạy,

- Bản thân tôi là GV đã trực lẾp giảng day lớp 5 nhiều năm, có lòng yêu nghị

mén trẻ, nhiệt huyết cao

- Một số phụ huynh học sinh đã quan lâm đến việc học của oan em mình

- Một số em ham học, yêu thích môn học, viết bài văn có bế cục, hình ảnh

a.2 Khó khăn:

Naim nay (2014 2015) tôi được phân công phụ trách lớp 5C với 12 học sinh LIẫu hết 12 học sinh của lớp 5C tôi chủ nhiệm còn rất hạn chế khi làm bài Tập

làm văn Sau khi nghiên cứu sách giáo khoa Liếng Việt 4, tôi nhận thây học sinh lớp

4 đã dược học văn miễu tả về dễ vật, cây cối, con vật Nhưng qua khảo sát chất

Tượng đầu năm học này, đã có 5 học sinh bị điểm yêu về Tap lam van

~ Phần lớn học sinh không thích học phân môn Tập làm văn vi môn này khó

nó dời hỏi sự sáng tạo và năng khiếu của các em

- Vốn từ ngữ của các em cỏn hạn chế nền khi viết văn thường bị lặp lại từ,

câu vin King cũng, thiểu hình ảnh, cầm xúc

giáo dục được quan tâm rộng khắp Quốc Toán nói riêng được đầu tư

- Nhiều em không nắm được cấu trúc ngữ pháp nên sử dụng dẫu câu tùy tiện

~ Một số học sinh làm theo văn mẫu hoặc chỉ viết thco dân bài mà giáo viên

đã hướng dẫn lập Chưa biết tích hợp các phân mân khác như : Tập đọc, Luyện từ

và câu, chính tá, .vào Tập làm văn Chưa sáng tạo trong khi dùng từ đặt câu

Biện pháp giúp Hồ lớp 5 học tập có hiệu quả tập làm văn miễu tả

b Thành công và hạn chế

b.1 Thanh công

Quá trình nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm được liển hành trong thời gian tir

dầu năm học 2014- 2015 tới thời diễm hiện tại với lớp dạy kết quả cho thấy kết quả

làm văn của học sinh có phan tiên bộ, đặc biệt là văn miêu tả Học sinh năm được

yêu cầu để bài, xác định rõ hỗ cục, làm bài cỏ nội dung, súc tích, câu văn có hình ánh, Qua đó thể hiện việc áp dụng biên pháp nâng cao chất lượng day văn miêu tá

có hiệu quả đáng kể

Bài viết của học sinh chưa đây di bd cue, còn mắc nhiều lỗi chính tẩ

lọc sinh chưa xác định được trọng tâm để bài cần miêu tá |

Nhiều em thường liệt kê, kể lễ dài dòng, diễn đạt vụng vẻ, hủng củng Nhiêu

em chưa biết dùng lại để nói kĩ một vài chỉ tiết cụ thể nỗi bật

'Vẫn từ ngữ của các em cỏn nghẻo nàn, khuôn sáo, quan sát sự vat con hoi

het

Các em chưa biết cách dùng các biện pháp nghệ thuat khi miéu ta

‘Thue trang học sinh cén nhiều han chế như vậy đã làm cho tiết Tập làm văn trở thành một gánh nặng, một thách thức đối với giáo viên Tiểu học Y nghĩ cho

rằng ‘Tap lam văn là một phần môn khó day, khó học vả khó đạt hiệu quả cao đã là

nhận thức chung của nhiều thầy cô giảo dạy lớp 4, lớp 5

c Mặt mạnh, mặt yếu

c.1 Mặt mạnh:

- Tạo sự say mê, hửng thú, yêu quê hương, yê ống cho học sinh khi

bảng yêu thích học môn văn hơn Đặc biệt là

bài, nắm đạng hải, xáo định đứng bố cục bài

dang vin miêu tả, biết xác định yêi

văn, nội dung 13 Tảng,

- Góp phần nâng cao chất lượng của môn Tập làm văn nói chung và chất lượng về văn miêu tâ nói riêng

ơ.2 Mặt yếu:

- Một số em chưa hiểu yêu cầu đề văn, chưa nắm được dạng bài, lạc để, đặt câu cụt, câu quẻ, nội dung sơ sải, lủng củng, rập khuôn, liệt kê, dẫn đến tiết học

chưa đồng đều, lớp học chưa sôi nỗi, thời gian học văn còn chiếm rất nhiễu thời

gian trong buổi học

- Một số em còn dựa vào văn mẫu, chưa có sự sáng tạo, tự giác

d Các nguyễn nhân, các yếu tổ tác ding

Về phía học sinh:

Thco tôi có sáu nguyên nhân như sau:

- Khi làm văn, học sinh chưa xác định được yêu cầu trọng tâm của để bài

- Học sinh không được quan sát trực tiếp đổi tượng miêu tả

- Khi quan sát thì các cm không dược hướng dẫn về kĩ năng quan sắt quan sát

những gì, quan sát từ đâu ? Làm thế nào phát hiện được nét tiêu biểu của đối tượng

can miéu lA

- Không biết hình dung bing hình ảnh, âm thanh, cảm giác về sự vật miêu tả khi quan sát

- Vén từ đã nghèo nàn lại không biết sắp xếp như thế nào để bài viết mạch

lạc, chưa diễn dạt dược bằng vốn từ ngữ, ngôn ngữ của mình về một sự vật, cảnh

vật, về một con người cụ thể nào đó

Về phía giáo viên: Giáo viên còn thiểu linh hoạt trong vận dụng phương pháp

và chưa sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động họu lập gủa học sinh Phân môn Tap lam văn lá một môn học mang linh tổng hợp vả sảng tao, nhưng lâu nay người

giáo viên (nhất là giáo viên lớp 4, lớp 5) chưa có cá

ách phát huy tối đa năng lực học

lập va eam thụ văn học của học sinh, chưa bồi dưỡng được cho các em lòng yêu quý

Tiếng Việt, ham thích học Tiếng Việt để từ đó các em nhận ra rằng đã là người Việt Nam thì phải đọc thông viết thạo Tiếng Việt và phát huy hết ưu điểm của tiếng mẹ

đề

8 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra

- Qua việc điều tra, phân tích, tìm hiểu, nguyên nhân đần đến thực trạng trên

là do: Giáo viên chưa khơi gợi được sự ham học, yêu thích miều tả đỗ vật, con vật,

cây cỗi, xung quanh, chưa tạo được động cơ học văn miêu tả ở các em

- Các em chưa hiểu rõ đặc diém cơ bản của vin miều tả, chưa phân biệt được

sự khác biệL giữa văn bản rniêu tả với các kiêu bài văn khác,

- Khả năng quan sát và lựa chọn hình ảnh để quan sát và miêu tá chưa tỉnh tế

- Vấn từ miêu tả còn nghèo nàn Chưa có thói quen tích luỹ các từ ngữ gợi tả

- KĨ năng lựa chọn từ ngữ, dùng từ, đặt cầu, viết đoạn văn, kĩ năng diễn

đạt, còn han chế Các em chưa biết cách sắp xếp ý khi viết bài, bộ cục thiêu rõ

rảng, chưa khoa học

- Không có thói quen sử dựng các biện pháp so sánh, nhân hoá khi viết văn

- Khả năng giao cẩm với đối tượng miều tả còn hạn chế; cảm xúc, tình cảm

không tự nhiên, có sự gượng ép

- Trong tiết trả bài, học sinh chưa được sửa lỗi và tự sửa lỗi kĩ cảng, dầy dix,

cắc em cảm thây năng nề, thật vong về bải viết của minh

- Các em chưa thực sự căm thấy yêu môn học

3 Giải pháp, biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

Dễ các em nâng dẫn chất lượng học tập và hứng thú khi học phân môn Lập làm văn đặc biệt là văn miều tá, thực hiện tốt chỉ tiêu được giao Dễ rẻn kĩ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý, rên kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoan, liên kết đoan diễn đạt lưu loát, mạch lạc, rên kĩ năng viết văn giảu hình ảnh, cảm xúc Bồi dưỡng { tỉnh

cảm yêu mến, gắn bó, biết trần trọng những gỉ xung quanh các em Có tiền dề tất dễ học viết văn miêu tả lớp 5 và các lớp trên

Điện pháp gitp HS lớp 5 học tập có hiệu quả tập làm văn miễu ta

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Xuất phát từ thực trạng và nguyên nhân trên, đồng thời thây rõ vai trò, nhiệm

vụ của một giáo viên đang đứng trên bục giáng, tôi mạnh dạn đưa ra bảy giải pháp

sau dây, hy vọng sẽ nâng cao được chất lượng phân môn Tâp làm văn cho lip tdi

1, Giáo viên phải nắm vững nội dung, chương trình và phương pháp dạy Tập

làm văn:

Tạy như thế nào để học sinh học giối Tập làm văn, viết được những bài văn miêu tả sinh động? Điều cơ bản là người dạy phải nắm vững nội dung chương trình,

đồng thời biết chọn và vận dụng phương pháp phủ hợp để truyền thụ kiến thức cha

học sinh Biết được học sinh cần gì, chưa biết những gì để xác định đúng mục tiêu

bai dạy, xác lập được múi quan hệ giữa kiến thức bài dạy với kiến ¡ thức cũ và kiến thức sẽ cung cấp tiếp theo Cụ thể, giáo viên cần nắm vững những vấn để sau :

a Nội dung chương trinh Tập lâm văn lớp 5: Cả năm có 62 tiết trong đó Tập làm văn miêu tả 33 tiết (chiếm hơn 50% số tiết) với mục tiêu lả trang bị kiến thức

và rên luyện kĩ năng làm văn, góp phần cùng với các môn học khác làm giàu vên

sống, rèn luyện tư đuy, tồi đưỡng tim hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách

cho học sinh

b Biện pháp dạy học tùng kiểu bài: Hướng dẫn học sinh phân tích ngữ liệu và

làm bài tập thực hành theo các biện pháp sau

+ - Giúp học sinh nắm vững yêu cầu bài tập

» _ Tổ chức cho học sinh thực hiện bài tập

Trong phần dạy bài mới, giáo viên phải nắm vững trình tự dạy dối với hai loại

bai Tap làm văn: loại bài dạy lý thuyết và loại bài day thực hành Khi day từng loại

bài, giáo viên cần chủ ý áo đổi lượng học sinh của lớp: có nội dung cho hoc

sinh khá, giỏi, có nội đụng cho học sinh trung bình, yếu

Vi due

Muén day hoc sinh lam vin miéu ta dat yêu cầu thì giáo viên cần biết thế nào

là văn miều tả, đặc điểm thể loại văn miêu tả, biết yếu 16 nao 14 quan trong va can

thiết để giúp học sinh làm được bài văn miêu tả sinh động thông qua quan sát đổi tượng miêu tả (Nội dung này nằm trong bước chuẩn bị bài mới của giáo viên),

2 Rèn huyện kĩ năng quan sát cho học sink

Quan sát là vẽ lại bằng lời những đặc điểm nối bật của cảnh, của người để giúp người nho, người dọc hình dung được các đối tượng ấy, tức là lấy sâu văn dễ biểu

hiện các đặc tính, chân tướng sự vật, giúp người dọc như được nhìn tận mắt, sở tận

tay vào sự vật miễu tả Vì vậy, khi dạy vẫn miều lá, giáo viên cần chủ ý hướng dẫn học sinh quan sắt và miễu tá theo các trình tự hợp lý

a Tả theo trình ur không gian

Quan sal loan bộ trước rồi đến quan sal Lung bo phan, tả từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, từ trái qua phải, (hoặc ngược lại) Ở lép 4, lớp 5 trình tự nảy

được vận dụng khi miều lả loài vật, đồ vật, cảnh vật,

Vi dy d:

‘TA từ ngoài vào trong: " Dễn hương nằm chót vót trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh 'rước đền, những khóm hải đường đâm bông rực đỏ, những cánh bướm nhiều mau

sắc bay đập đòn như dang múa quạt xoè hoa Trong dễn dòng chữ vàng Nam Quốc

Sơn Hà uy nghiêm đề ở bức hoanh phi treo chính giữa.”

b Ta theo trình tự thời pian

Gái gì xáy ra Irước (có trước) thì miêu tả trước Cái gì xãy ra sau (có sau) thí miêu lá sau Trỉnh tự nảy thường được vận dụng khi lâm Tập làm văn miêu lá cảnh

vật hay (4 cảnh sinh hoạt của người

Vi dy 2:

“Thao qua trén rimg Ban Khao đã chin nuc Chẳng có thứ quả nào hương thơm lại ngây ngất kì lạ đến như thế Mới đầu xuân năm kia, những hạt thảo quả gieo trên

đất rừng qua một năm, đã lớn cao đên bụng người Một năm sau nữa, từ một thân lẻ, thảo quả đâm thêm hai nhánh mới Sự sinh sôi sao mà mạnh mẽ vậy.”

c Tả theo trình tự tâm lí

Khi quan sát cần thấy những đặc điểm riêng, nổi bật nhất, thu hút và gây cảm xúc mạnh nhất đến bản thân thi quan sát trước, tả trước, các bô phân khác tả sau Khi miêu tả đồ vật, loài vật, tả người nên vận dụng trình tự này nhưng chỉ nên tả

những điểm đặc trưng nhất, không cần phải tả đẩy đủ chỉ tiết như nhau của đối

tượng

Vi du 1:

* Bà tôi ngồi cạnh tôi chãi đầu Tóc bà đen và dày kì

xuống ngực, xuống dầu gối Một tay khổ ớ

mội cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mứ tóc đày

Giọng bả trầm bỗng, ngần nga như Liỗng chuông Nó khắc sâu vàn trí nhớ tôi

đểễ đảng, và như những doa hoa, cũng dịu dàng, rực rõ, đầy nhựa sóng khi bà mìm

cười, hai con ngươi đen sẵm nổ ra long lanh, dịu hiền khó tâ, ” (Bà Tôi - Tiếng

'Việt 5- Tập 1)

Tác giả đã quan sát và tập trung tả mái tóc, giọng nói rồi đến ảnh mắt Miái tóc

“đầy kì lạ”

Vi dy 2:

“Sau riéng là loại trái quý ở miễn Nam Huong vị của nó hết sức đặc biệt, mùi

thơm dâm, bay rất xa Hoa sầu riêng trổ vào cuối năm Hoa đậu từng chìm mảu trắng ngà Đứng ngắm cây sâu riêng, tôi cứ nghĩ mãi về dãng cây kì la này Thân nó khẳng khi, cao vit, cảnh ngay thẳng duột ”

‘Tae gid da tả nét dặc sắc nhất của quả, hoa và dáng cây sầu riêng

Ngoài các trình Lự miều tả trên, giáo viên cần hướng dẫn và rên luyện cho học sinh kĩ năng sứ dụng các giác quan (thỉnh giác, thị giác, xúc giác, vị giác, ) để quan

sái, cảm nhận sự vật, hiện lượng miêu lá

Vi dy 3:

Phân tích bai “Mua rao” (Tiếng Việt 5- Tập 1- Trang 33) ta thấy tác giả đã quan sát bằng các giác quan như sau

phú kín cả hai vai, xoã

A udm tran lay, bả dưa

Biện pháp giúp Hồ lớp 5 học tập có hiệu quả tập làm văn miễu tả

Thị giác: Thấy những đám mây biến đổi trước cơn mưa, thấy mưa rơi

Xúc giác: GIó bỗng thay Tát lạnh, nhuồm hơi nước

Khứu giác: Biết được mùi nồng ngai ngái, xa lạ man mác của những trận mưa

dầu mùa

TThính giác: Nghe thấy tiếng giỏ thôi, tiếng mưa rơi, tiếng sắm, tiếng hót của

chao mao

 Xáo định yêu củu trọng lâm đề bài:

Bai van cla hoe sinh được viết theo một dễ bài cụ thể, cho nên yêu cầu hàng

đầu là các em phải viết đúng đề bài Một để bài đưa ra cho học sinh viết thường á an chứa đến 3 yêu cầu: yêu cầu về thể loại (kiểu bài), yêu cầu về nội dung, yêu cầu về

trọng tâm

Vĩ dụ: Đề bài ở tuân 4 lớp 5

“ Tả cảnh một buổi sảng (hoặc trưa, chiều) trong mật vườn cây (hay trong công viên, trên đường phổ, trên cảnh đồng, nuong ray)

Khi xác định yêu cầu trọng tâm của để bài, giáo viên phải làm sao giúp học smh hiểu được rằng việc viết đúng yêu cầu của để bài là yêu tố quyết định nội đụng

bài viết

Với đề bài trên, ẩn chứa 3 yêu cầu sau:

a Yêu sầu về thể loại của đề là: Miêu tả (thể hiện ở từ “Tả) a”)

b Yéu chu vé ndi dung 1A: Budi sang (hode trua, chiéu) thé hign ở cụm từ

“cảnh một buổi sáng (hoặc trưa, chiều}

S trọng (âm là: Ở trong một vườn cây (hay trong công viên )

Trong thực tế, không phải để bài nào cũng xác định đủ Như đề bài

“Tả một cơn mưa” chỉ có yêu cầu về thê loại và nội dưng Với để bài này, giáo viên

cần giúp học sinh tự xác định thêm u về trọng tâm oủa bải viết Việc xắc định

đúng trọng tâm của đề sẽ giúp cho bài viết được thu hẹp nên các em có được ¥ cu

thể, chính xác, tránh việc viết tràn lan, chung chưng,

4.Giúp học sinh năm đặc điểm của từng kiến bài miéu ta:

Giáo viên giúp học sinh biết dùng lời văn phù hợp với yêu câu về nội dung và thể loại cho trước, khi luyệ én tập Giáo viên cũng cần lưu ý nhắc nhở các em nắm

vững các đặc điểm của mỗi thể loại, mỗi dạng bài và xác định đối tượng miệu tâ

"Trong mỗi bài văn phải thể hiện cái mới cái hay, cái riêng và cầm xúc của mình

KIBU BAI TA CANH: Cần xác định các yêu cầu sau:

a Xác dịnh không pian, thời pian nhất dinh

Sau khi xác định thời gian không gian nhất dịnh học sinh cần biết lựa chọn trình tự quan sắt, Việc quan sát có thể tiến hành ở những vị trí khác nhau nhưng vẫn

ó một vị trí phủ yếu làm cho cảnh được quan sát bậo lộ ra những điều cơ bản nhất cúa nó Khi đã xác định được vị trí quan sát rồi, ta nên có cái nhìn bao quát

toàn cảnh đồng thời phải biết phân chia cảnh ra thảnh từng mảng, từng phần để

quan sal

b Xác định trình tự miều tả:

Khi tả phải xác định một trỉnh tự miêu tả phù hợp với cảnh được tả 1â từ trên xuống hay từ dưới lên, từ phải sang trái hay từ ngoài vào trong là tuỳ thuộc đặc

diễm của cảnh

e Chọn nét tiêu biểu:

Chỉ nên chụn nét tiêu biểu nhất cửa cảnh dễ tá, tập trung làm nổi bật đặc diễm

đó lên, có thể tả xen hoạt động của người, của vật, trong cảnh để góp phần làm

cho cánh sinh động bơn, đẹp hon

4 Tả cảnh gắn với cảm xúc riêng Đằng nhiều giác quan

Tả cảnh luôn luôn với cảm xúc của người viế Cảnh vật mang theo trong

nó cuộc sống riéng với những đặc điểm riêng Con người cảm nhận cảnh như thé nào sẽ đem đến cho cảnh những tỉnh cẩm như thể Nhà thơ Lê Anh Xuân, trong niềm vui của ngày Tổ quốc hoàn toàn thống nhất, đất nước thoát khỏi ách ngoại xâm, bằng tâm trạng hạnh phúc nhất, ông đã thết lên:

“Bỗng thấy nội tôi trẻ lại

Nhu théi con gai tuổi đôi mươi.”

Dây chính là phần hồn của cảnh Cánh không có hỗn sẽ trơ trợi, thiếu sức sống

e Chọn từ ngữ thích hợp khi tả cảnh:

Khi làm văn miêu tâ cần biết lựa chọn từ ngữ gợi tả, dùng hình ảnh so sánh hoặc nhân hoá để làm nỗi bật đặc điểm cảnh đang tá giúp người đọc như dang đứng trước cảnh đó và cảm nhận được những tỉnb cảm của người viết

Vi đụ :

Sau đây xin trích một số câu trong bải văn Lá cảnh: “Chiều tối” của Phạm Đức

(Sách Tiếng Việt 5- lập 1- trang 22): “Nắng bắt đầu rúi lên những chòm cây cao, rồi

nhạt dần và như hoả lẫn với ảnh sáng trắng nhợi cuỗi củng ”

Ta thấy câu văn miêu tả sự chuyển hoá của ánh sáng từ “nhạt din” rồi “hoà

lẫn" với “ánh sáng trắng nh:

Tác giả cũng đã dung để quan sat sự biển đổi của ánh sáng vả bóng tối, đã dùng tai để nghe tiếng để và dùng mũi để cam nhận hương vườn và cũng đã sử dụng nghệ thuật nhân hoá làm cho câu văn sinh động một cách rất tỉnh tế, khi viết:

“Đóng tôi như bức màn mỏng, như thứ bụi xốp, mờ đen phủ đần lên mọi vật.”

*Một vải tiếng để gáy sớm, vẻ thăm đỏ, chờ đợi.”

“rong im ẵng, hương vườn thơm thoảng bất đầu rón rên bước ra và tung tăng

trong ngọn gió nhẹ, nhảy trên cổ, trườn theo những thân cảnh.”

KIỂU BÀI TẢ NGUỘI:

Khi miêu tả người, yếu tố quan sát lại càng quan trong Nhìn chưng, mọi người dền có những dắc diễm giống nhau nhưng lại hoàn toàn khác nhau ở những đặc điểm riêng, chỉ người đó mới có Nhiệm vụ của giáo viên khi hướng dẫn học sinh

“miễu tả người” là giúp cho các cm thấy rằng phải miễu tä ngắn gọn mà chân thực,

sinh động về hình ảnh và hoạt động của người mình tả

Vi die:

Duong Thi Nhuy Trường TH Trần Quốc Toản 10