Vấn Đề xây dựng Đạo Đức kinh doanh Ở việt nam hiện nay qua thực tế Ở hà nội

Vì vậy, xây dựng đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở tước ta hiện may là vẫn để ngày cảng nhận được sự quan tâm nhiều hơn của các nhà ngh

Vấn để xây dựng dạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay (qua thực tế ở Hà Nội)

đã bổ ra khả nhiều công sức và tiên bạc đế nghiên cửu vấn để này Chỉ tính riêng trong

năm 2000, theo Trung lâm vĩ một rên văn hoá kinh doanh có đạo đức, đã có tới 52 công,

trình nghiên cứu được xuất bản tại Mỹ viết về ảnh hưởng của đạo đức kinh đoanh tới (hú

nhập tài chính của các công ty Trong dé, da số các công trình nghiên cửu (33 công trình)

cho rằng, công ly có đạo đức số dễ làm ăn phát đạt hơn

Ở Việt Nam, dao duc kinh đoanh là một van dé kha moi không những dối với các nhà kimh doanh mà với cã những người nghiên cứu về lĩnh vực này Các vấn để như: đạo đức

xinh doanh, văn hoá kinh doanh, văn hoá doanh nghiệp, văn hoá công ty mới chỉ

lên từ khi Việt Nam thực hiện chính sách đối mới và chủ động hội nhập kinh tế quố

'Trước đỏ, những van dé nay it dược nhắc tới Đặc biệt, kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO có nhiều phạm tri mới dược xuất hiện như quyền sở hữu trí tuê, an toàn thực phẩm, thị trường chứng khoản, thị trường thương mại và vỉ thế khái niệm đạo đức kinh: doanh trở nên phổ biên hơn trong xã hội

Hiện nay, nên kinh tế đang chuyển sang van hanh theo thể chế thị trường có sự quản

lý của nhà nước, theo định hướng xã hội chú nghĩa, môi trường kinh doanh trở nên da

dạng và sôi động hơn Hoạt động kinh doanh lá những hành ví, những quyết định, cách

từng xử, nguyên tắc hoạt động của doanh nhân trên thương trưởng Do vậy, đạo đức kinh doanh có vai trò quan trọng trong việc định hướng, điều chỉnh hoạt động của các doanh nhân nhằm đám báo lợi ¡ch của cá nhân cũng như lợi ích của toản xã hội, gớp phản tạo ra

một môi trường kinh doanh lành mạnh và ồn định

Tuy nhiên, trong xã hội đang nảy sinh nhiều vấn đề đạo đúc, cả trong lĩnh vục kinh

doanh Trong lĩnh vực hoạt động sản xuất và kinh doanh đang xuất hiện nhiều hiện tượng lita dao, kinh đoanh bắt chấp pháp luật như: buôn lậu, trên thuê, làm hàng giả, hàng nhải, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại, lừa đổi người tiêu dùng Vì vậy, xây dựng đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở

tước ta hiện may là vẫn để ngày cảng nhận được sự quan tâm nhiều hơn của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các doanh nghiệp, người tiêu đùng, nhiền tô chức kinh té x4

ác lĩnh vực vả cửa loàn xã hội

hội ở cá

ïp các ngành,

Từ mối quan tâm đó chúng tôi đã chọn đề tài “Ván đề xâp dung đạo đức kinh doanl

# Điệt Nam hiện nay (qua thực tễ Ø Hà Nội)” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Những vẫn dễ liên quan đến xây dựng đạo đức kinh doanh trong nền ki tế thị trường

đình hướng xã hội chủ nghĩa ở nước te hiện nay được giới nghiên cúu, những người làm công tác lý luận, các nhà khoa học, nhà kinh doanh, người tiêu dùng, những người lưu công tác quầu lý nhà nước, hoạt đông xã lội quan tâm nhiêu

Theo hướng nghiên cứu cơ bản một số tác giả đã tập trung làm rõ các khái mệm đạo

die, dạo đúc kinh doanh Chẳng ban, cuốn “Môi trường kinh doanh và đạo dức kmh

doanh” Do G8.18 Ngõ Đình Giao (chủ biển) Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1997 Tác giả dã làm rõ những vẫn dễ rất cơ bãn trong kinh doanh là môi trường kinh doanh và dạo

dức kinh doanh Trong do, tác giá làm rõ sự cân thiết phải nghiên cửu môi trưởng trong kinh doanh, các yêu tổ thuộc môi trường kinh doanh và yếu tổ văn hoá có ảnh hưởng dễn kinh doanh như thể nảo, trách nhiệm xã hội trong, kinh doanh lá cần thiết đối với các

doanh nghiệp Ngơải ra, các tác giả còn tập trung làm rõ những khải niệm có liên quan như: đạo đức, đạo đức kinh doanh trên cơ sở đó đưa ra các quan điểm đánh giá, phán xét đạo đức kinh doanh; hay cuồn “Giáo trình đạo đức kinh doanh và văn hoá công ty”,

Nguyễn Mạnh Quân (chủ biên) Nhà xuất bản Dại học Kinh tế quốc dan, IIà Nội, 2007

'Tác giá đã tập trung làm rõ các khái niệm liên quan đến đạo đức kinh doanh, văn hoả

công ty, trách nhiệm xã hội, thương hiệu và sự xuất hiện các vẫn đề đạo đức trong kinh doanh Dặc biệt, tác giá đã giới thiệu cách tiếp cận với quá trình ra quyết định về hành vĩ

đạo đức và các công cụ phân tích hành vi đạo đúc trong kinh doanh Mục đích là nhằm

cưng cấp phương pháp và công cụ phân tích hành vi đạo đức trong kinh doanh, trên cơ sở

phương pháp và cồng cụ đã phân tích trên, tác giả giỏi thiệu một số van để đạo đức kinh

doanh điển hình thông qua các tỉnh huống cụ thể về những vấn đẻ thực tiễn

2

Vin theo hướng nghiên cứu trên, các khái niệm nảy còn được trình bày trong một số

công trinh nghiên cứu khác Tiêu biểu như: “Dao đức kinh doanh và văn hoá công ty:

phương pháp môn học và phân tích tỉnh huống” của Nguyễn Mạnh Quân Nhà xuất bản

Dai học Kinh tế quốc đân, LIá Nội, 2007; Bui Xuan Phong trong cuốn “Dạo đức kinh doanh và văn hoá doanh nghiệp” Khả xuất bản Thông tin và Truyền thông, T1ả Nội, xuất bản năm 2009

Theo hướng nghiên cứu ứng dụng các tác giã tập trưng nghiên cứn những vấn đề đo thục tiễn đặt ra Tiêu biểu cho hướng nghiên cứu này phải kế đên:

- Cuốn “Những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường ở Việt Nam” của Hả Huy Thành (chủ biên) Khả xuật bản Khea học Xã hội, Hà Nội, xuất bản nằm 2000 Tập thé

tác giả đã phân tích sự tác động liêu cực cửa kinh lễ thị tường đối với c lĩnh vực khác

nhau của đời sống xã hội như: Kinh tê, sự phân tâng xã hội, y tế, giáo đục - đào tạo, đạo đức, môi trường qua đỏ đề ra các giải pháp khắc phục những tiêu cực trên

- Cuến “Những vẫn để đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường” Từ góc nhìn của các

nhà khoa học Trung Quốc do Trại Vận Toàn lâm chủ tịch hội đẳng biển tập Nhà xuất bản Thông tin Khoa học Xã hội Hà Nội, 1996 Các tác giã đã phân tích quan hệ giữa kinh tế thi trường và luân lý đạo đức; sự tác động có tính bai mặt của kinh tổ tú trường đối với dạo

đức, đạo đức trong kinh tế ủi trường và việc xây đựng đạo đức trong kính tế thị trường

Tập thẻ tác giả đã phâm tích về sự xung đột giữa lợi ích và giá trị đạo dức, nguyên nhân của tình hình đạo đức xã hội hiện nay trên cơ sở đó để xuất một số giải pháp xây đựng lại đạo

đức hiện nay,

- Mai Ngọc Cường, Vũ Thành Hưng, Bửi Anh Tuấn trong cuốn “Đạo đc kính doanh:

lý thuyết và thực hành” (1996) Nhà xuất bản Thống kề, Hà Nội lại tiếp cận vẫn dễ từ góc

độ khác Các tác giả đã làm sẵng tỏ những nguyên lý cơ bản về dạo đức kinh doanh: vai

trỏ, tắm quan trọng cúa dạo đức kinh doanh, lịch sử các tư tưởng vẻ dao duc kinh doanh:

và cơ sở triết học của lý thuyết đạo duc kinh doanh Đểng thời làm sảng tỏ các chuân mực đạo đức và nguyên tắc xác định hành vị đạo đức Trên nên tảng những nguyễn lý cơ bản về dao dite kinh doanh, tập thể tác giả dã vận dụng những tư tưởng cơ bản của dạo đức kinh đoanh váo thực tiễn thông qua việc nghiên cửu các tỉnh huỗng và chiến lược nâng cao đạo đức kinh doanh trong, doanh nghiệp ở phần sau

- Trần Hữu Quang, Nguyễn Công Thắng (chủ biên): “Văn hoá kinh doanh - Nhùng góc nhìn” (2008) Nhà xuất bản Trẻ - Thời báo kinh tế Sài Gòn Tập thể tác giá lại nhi

nhận và phân tích đạo đức kinh đoanh ở những khía cạnh khác nhau rihw: chữ

kinh doanh; mối quan hệ giữa kinh doanh vả đạo đức, đạo đức với đổi táo và đổi thủ;

doanh nhần và chữ lợi Từ sự phân tích đạo đức kinh doanh ở những khía cạnh khác

nhau đó, các tác giâ đã chỉ ra rằng: chữ “tin” là phẩm chất cao quý nhất của người kinh

doanh, cáo đoanh nghiệp muồn thành công trong kinh doanh, trước hết hãy biết giữ chữ

“tin” Mặt khác, trong kinh doanh phãi oó đạo đức, phải có cái “tâm” thì mới gặt hái được

3

thành công lâu dai, dn định, thậm chí phải có đạo đức với cả đối tác và đổi thủ của

- Trong cuẩn “Sự biển đổi của thang giá trị đạo đức trong nên kinh tế thị trường với

việc xây dựng đạo đức mới cho cản bộ quán lý ở nước †a hiện nay” của tập thể các nhà nghiên cứu và giảng viên thuộc học viện Chính trị Quốc gia IIẻ Chí Minh do Nguyễn Chí

sự biên đổi của

Mỹ chủ biên, lại bản về vấn đề đạo đức mới trong cơ chế thị trường:

thang giá trị đạo đức trong cơ chế đó; xây đựng đạo đức mới cho cán bộ quản ly trong xiến kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Từ đó, tập thể tác giã để ra các phương hướng và giãi pháp hình thành thang giá trị đạo đức mới

- Nguyễn Thị Lan lại xem xét vẫn để đưới góc độ “Nhìn nhận của người dân về đạc

đức kinh đoanh của các chủ đoanh nghiệp Ir nhân” Tạp chí Tâm lý học - 86 5 Năm

2006 Tác giả đã xây dụng thang đo đánh giá của người dân Hà Nội về đạo đức kinh

doanh của các chủ doanh nghiệp tư nhân trong giai đoạn phát triển kinh tế hiện may ở

nước ta Theo tác giả, các chủ đoanh nghiệp tư nhân tuy có nhiêu đóng góp trong giai

đoạn phát triển kinh tế - xã hội hiện nay nhưng không vì thể mà rgười đân xoá nhoà, san bang tất cả cái tết và cái xâu rong hoạt động kính đoanh của các chủ doanh ng]iệp Lư

nhân Trải lại, căng kỳ vọng bao nhiên ở sự đóng góp của các chủ đoanh nghiệp tư nhân

để

cau cao hơn đổi với họ

oi công đồng, với xã hội người dân cảng cỏ xu hướng nhìn nhận khối khe hơn, yêu

y, khi tim kiếm những giải pháp giáo dục và xây dựng chế

tải nhằm nâng cao đạo đức kinh đoanh trong giai đoạn hiện nay cần phải chủ ý điều này

Voi hướng nghiên cứu này còn có nhiều công trình khác liên quan dén dé tai Song

trong phạm vì hạn hẹp của luận văn chúng lôi không có diều kiện liệt kế ra tal cf

Ngoài ra, cón có một hưởng nghiên cứu khác, kết hợp cá hai hướng nghiên cứu trên

Tiên cơ sở nghiên cứa lý luận và thực tiễn dạo dức kinh doanh, các tác giả đã đưa ra các

dễ xuất, biện pháp nhằm xây dựng dạo dức kinh doanh

Theo hướng nghiên cửu này có các công trình tiêu biểu như: “Đải giảng Văn hoá kinh

doanh”, Dương Thị Liễu (chủ biên) Nhà xuất ban Dai học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội,

2008, cuỗn “Văn hoá doanh nghiệp” của Đồ Thị Phi Hoài Nhà xuất bản Tải chính, Hà

Nội, 2009; Vương Liêm trong cuốn “Kinh tế học Internet: từ thương mại điện tử đến

Chính phủ điện tử” Nhả xuất bản Trẻ, Thành phố Hỗ Chỉ Minh, 2001; Cuốn “Giáo trình Pháp luật kinh tế” của Nguyễn Hợp Toàn (chủ biên) Nhà xuất bản Dai hoc Kinh tế Quốc dân, Là Nội, 2008, Phạm Côn Sơn: “Tâm đức trong kinh doanh - 99 điểu cần biết”, Nhà

xuất bản Lao động, ITà Nội, 2006,

Dáng chú ý là các bái đăng trên Tạp chí triết học với một loạt bải viết của nhiều tác

giả liên quan dén chủ đẻ của để tài Trong đó, một số bài viết đã thành công trong cách

tiếp cận và giải quyết vẫn đề từ phương điện triết học, chẳng hạn như, bài “Về vai trò của

đạo đức kính doanh và việc xây dụng đạo đức kinh đoanh ở nước ta hiện nay” của tác giả

Trịnh Duy IIuy, đăng trên Tạp chí Triết học, số 2, tháng 1 năm 2001; bải “Xây dựng đạo

4

đức kinh đoanh - Cơ sở cho việc thực hiện trách nhiệm xã hội của đoanh nghiệp” của Dễ

‘Thi Kim Lloa (Tạp chỉ Triết học, số LŨ, tháng 10 năm 2009); bài “Vẫn để xây dựng đạo

đức nghề nghiệp trang nên kính tế thị trường ở mước ta hiện nay” của Nguyễn Văn Phúc (Tạp chí Triết học, số 7, thang 10 năm 2001); bài “Kinh tế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩa ở nước ta hiện nay và những biển động trong lĩnh vựo đạo đức” của Nguyễn

“Trọng Chuân (Tạp chí Triết học, số 9, tháng 12 năm 2001)

Trong quá trình nghiên cứu, hoản thành luận văn của :minh, tác giả còn tham khảo

nhiêu tải liệu có liên quan đến đạa đức kinh doanh như: các bài viết của các nhà khoa học

trong nước, các bài báo, các sách của nước ngoài đá được công bẻ và địch sang tiếng,

'Việt Nam, củng những tải liệu có liên quan đến chủ đề của để tài

Các công trình nghiên cứu trên đã phân tích các khía cạnh cụ thể khác nhau với những

néi dung rất phong phú va da dang ở mức đồ nông sâu khác nhau về vẫn dé dao đức

trong kinh tế thị trường, đạo đức trong kinh doanh Cũng đã có công trình nghiên cu đua

ra cái nhìn tổng quan về thực trạng đạo đức kinh đoanh tại Việt Nam và các giâi pháp

nhằm hoàn thiện đạo đúc kinh doanh ở Việt Nai Song, đạo đức xã hội nói chung, dao

đức kinh đoanh nói riêng, với tư cách là một hình thái ý thức xã hội phần ánh sự biến đổi của LỒn tại xã hội, cũng luôn có sự biển déi cùng với sự biến đổi của kinh lế thị rường

Do đó, hệ thẳng hoá, phân tích thực trạng đạo đức kinh doanh ð nước 1a hiện tuy, đặc biệt lành rõ vai trò của dạo đúc trong kinh đoanh, từ dó dưa ra những phương hướng va giải pháp nhằm xây dựng đạo đức kinh đoanh trong nên kinh tế thị trường định hướng xã

hôi clrủ nghĩa ở nước ta hiện nay là một hướng mới mà người viết tiếp tục nghiên cửu

3 Mue dich va nhiệm vụ nghiêu cửu

Luận văn gop phan lam rõ môi quan hệ giữa dạo đức vả kinh doanh, dặc biệt là vai tro

của dạo đức trong kinh doanh Trên cơ sở dó, luận văn dưa ra một số nội dụng của dạo

dức ki: doanh cần xảy dựng và dễ xuất các phương hưởng và giải pháp xây dựng dạo

dức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

Để đạt được mục đích trên luận văn có các nhiệm vụ sau

Một là, lâm rõ cơ sở lý luận vả thực tiễn của vẫn dễ xây dựng dao duc kinh doanh ở

Việt Nam hiện nay

Hai lả, phân tích một số vẫn đề đạo đức kinh doanh điển hình - qua thực tế ở Hà Nội

(sau khi sát nhập)

la là, để xuất phương hướng và giải pháp nhằm xây dựng va nâng cao đạo đức kinh

doanh ở nước ta hiện nay,

4 Dối tượng và phạm vi nghiên cửu

Déi tượng nghiên cứu là những vẫn đề vẻ đạo đức kinh đoanh trong nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay:

Luan văn tập trung làm rõ một số vấn để của đạo dite kinh đoanh trên địa bản Hà Nội (sau khi sát nhập) Trên co sở đỏ, xác định những nội dung cơ bản đề xây dụng đạo đức

5

kinh doanh (mà chủ yếu là xây đựng đạo đức cho giới doanh nhân) và đẻ xuất một sé

phương hướng và giái pháp xây dụng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

5 Cơ sử lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cửu dựa trên cơ số lý luận của chú nghĩa Máe-Lênin, từ tướng

116 Chi Minh, các vần kiện của Dáng ta, quan điểm, đường lỗi của Dảng Công sản Việt

Nam về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và kế thừa có chọn lọc những,

công trinh nghiên cửu của các tác giả trong và ngoài nước có liên quan đến đẻ tài đã được công bổ

Luận văn sử dung tổng hợp các nguyên tắc phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-

Lênin kết hợp với các phương pháp phân tích - tống hợp, lôgic - lịch sử; phương pháp

điều tra, khảo sát thực lễ, phương pháp đi từ trùu lượng: đến cụ thế

6 Dông góp của luận văn

Tuuận văn góp phản hệ thông hoá, có bỏ sung những vấn đề lý luận cơ bản về đạo đức

kinh doanh ö Việt Nam hiện nay Bên cạnh đó, luận văn còn phân tích, đánh giá một số

vấn đề đạo đức kinh đoanh ở nước ta hiện nay (qua thực tế ở Hà Nội)

Luận văn đã đưa ra một cách tiểu về khái niêm đạo đức kinh doanh; môi số nội ding, của đạo đức kinh đoanh cần xây dựng và dễ xuấi một số giải pháp nhằm xây dựng một hệ thông đạo đứa kinh doanh mới ở nước ta hiện nay

quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tải liệu thann khảo cho việc nghiên cứu,

giảng dạy và học tập của sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng, các nhà quân lý, các

nhà hoạch dinh chỉnh sách liên quan đến tiêu dễ của luận văn

7 Kết câu của luận văn

Ngoài phan mé dâu, kết luận và danh mục các tài liệu tham kháo, luận văn dược chia thành 2 chương, 5 tết,

Chương 1: Đạo đức kinh doanh và tâm quan trọng của dạo dức kinh doanh

Chương 2: Phương hướng vả giải pháp xây dựng dạo dức kinh doanh ở Việt Nam

Chương 1 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

VÀ TÂM QUAN TRỌNG CỦA ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

1.1 Mất quan hệ giữa đạo đức và kinh tế

Dao đức có môi quan hệ với kinh tế, kinh đoanh là điêu không ai nghỉ ngờ Dõ là môi

quan hệ biện chứng gắn bó mật thiết, hữu eơ với nhau Xem xét mỗi quan hệ đó trước hết

co bản của quan điểm đuy vật vẻ lịch sử là tổn tại xã

cần khẳng định lại một nguyên

hội quyết định ý thức xã hội, ý thức xã hội có tính độc lập tương đổi và có sự tác động trồi

lại đối với tên tại xã hội đã sinh ra nẻ

Xang quanh vẫn để rối quan hệ giữa kinh tế và đạo đức có rất nhiều quan điểm khác nhau Trong đó, hiện nối lên hai vấn đề vùa có tính cắp bách vừa có tính lâu đài Đó là van dé tac động của kinh tế thị trường đối với đạo đức và vẫn để vai trò của đạo đúc trong kinh tế thị trường

LLL Túc động của kinh tễ thị trường đẫi với đạa đức

Ở nước ta hiện nay, sự tác động của kinh lễ thị trường đối với đạo đức điển ra hết sức

phơng phú, đa dạng và phúc tạp Điều đó khiến cho việc đánh giá táo động của kinh tế thị

trường đối với đạo đức khó có được sự thống nhất luyệt

ral oh

quan điểm chủ yếu Đó là

1.1,1,1 Kinh tế thị trường tác dộng tiêu cực dối với dạo dức

đề này cũng c ý kiến khác nhau Song lưu chưng lại cho đến nay nổi lên ba

Những người theo quan điểm này cho rằng, kinh tế thị trường và dạo đức là bài xích lân nhau, 1a déi lập nhau, hoạt dộng của kinh tế thị trường không bao hảm việc sản sinh

ra những giả trị dạo đức, kinh tế thị trường cảng phát triển thì đạo đức cảng suy thoải Do

dó, chấp nhận kinh tế thị trường dẳng nghĩa với việc chấp nhận suy thoải về dạo dức, lối

sống,

1.1.1.2 Kinh tế thị trường tác động tích cực đối với đạo đức

Những người theo quan diễm nảy cho rằng, kinh tế thị trường hoan toan không dối lập

mà thống nhất với đạo đức, Lheo họ, một cơ chế kinh tế chí có thể xuất hiện và tên tại xếu nó hợp lý, tức là nó có vai trò đổi với sự phát triển kinh tế Trong, đời sống hiện nay, kinh tế thị trường là mô hình kinh tế cỏ ưu thế nhất, mang lại hiệu quả cao nhất cho sự phát triển kinh tế - xã hội, nó có thể cho phép huy động tối đa mọi nguần lực tự nhiên và

xã hội để thúc đầy sản xuất, không ngừng nâng cao sản xuất và thu nhận xã hội Vì vậy,

nó chính đáng về mặt đạo đức Từ đó họ đi đến kết luận: kinh tế thị trường không chí hop

lý về mặt lịch sử mà nó còn chính đáng về mặt đạo đức Do đó, nó có tác động tích cực

thúc đây xã hội phát triển

Thững cách lý giái trên đều mang tính phiến điện, một chiều hoặc là quá nhân mạnh

đến ảnh hưởng tích cực, hoặc là quá nhân mạnh đến ảnh huéng tiêu cực của kinh tế thị

7

trường đối với đạo đức, do đó chưa đánh giá đúng tác động của kinh tế thị trường đối với đạo đức Trên thực tế, kinh tế thị trường tác động đến đạo đức theo cả hai hướng: tích cực

vả tiêu cực

1.1.1.3 Kinh tổ thị trường tác động có tỉnh hai mặt đổi với đạo đức

Day lA quan điểm được nhiều người thừa nhận nhất vả đây cũng là quan điểm chính

thống cla Dang cộng sẵn Việt Nam

Trong eơ chế thị trường các chủ thể kinh tế bao gid cimg chịa sự chỉ phổi của các nguyên lắc, cáo chuẩn mục thị trường như: sự trung thực trong kinh doanh, tên trọng đổi tác, giữ chữ tin, bão vệ môi trường Nhưng các chủ thể kinh doanh không chỉ tự giác mà

còn tự nguyên thực hiện các nguyên tắc, chuẩn mực thí trường thi những chuẩn mực thi

trường sẽ chuyên hoá về chất để trổ thành chuẩn rực đạo đức

Như vậy, kinh tế thị trường tự né đã bao chứa khả năng tác đông một cách tích cực

đến đạo đức Da đỏ, nó c ing những không đối lập mà còn là một nhân tố khách quan của việc xây đựng và phát triển đât nước theo con đường xã hôi chủ nghĩa

Nếu từ trung bản chảit, kinh tế thị tường tự nó đã chứa đựng khả năng tác động lích

cực đến sự phát triển đạo đúc thì cũng chính tù trong bản chấL, kinh tế thị trường cũng chứa dung khả răng lác động liêu cực đến đạo đức Trong văn kiên Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VITI của Đăng (1996) đã xác đính: “Mặt khác, cơ chế thị truờng có những

tác dộng tiêu cực mâu thuần với chủ nghĩa xã hội”

Chúng Ia chuyển sang kinh tế thị trưởng chưa lâu, nhưng tác động tù mặt trái của kinh

tế thị trường dối với dạo đức dã trở thành môi lo ngại của toàn xã hội Những biểu hiện của sự xuống cấp đạo đức được Đăng ta chỉ ra tại Hội ngìu trung ương lần thứ năm Ban chấp hảnh trung wong khoa VILL

Như vậy, trong nên kinh tế thị trường mối quan hệ giữa dao đức vả kinh tế, kinh doanh cò hai xu hướng biến dỗi Một mật, dưới sự tảo dộng của kinh tế thị trưởng, lắm cho các chủ thể kinh doanh phải trung thực trong kinh doanh, tôn trọng dỗi tác, giữ chữ tin trong kinh doanh, bão vệ mỗi trường để có được lợi ích lâu dài Song cũng xuất phát

tử lợi ích má các chủ thể kinh doanh cỏ thẻ cỏ các hành vị vô dạo đức: làm hàng giả, hàng kém chất lượng, buôn gian bản lận, thiếu trung thực trong kinh đoanh, lừa gạt khách hang, tan phá môi trường, nhằm thu được lợi nhuận tối đa - đỏ là kiểu kinh doanh vô đạo đức Vi vậy, cùng với việc chủ động, tự giác, từng bước xây dựng và hoàn thiện nên kinh tế thị trưởng theo định hưởng xã

dưỡng, giáo đục đạo đức, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, xây đựng bản lĩnh đạo đức doanh

nhân, để phát truy những tác động tích cực, ngăn ngủa, hạn chế tối da những tác động

tiêu cự của kinh tế thị tường đối với đạo đức xã hội nói chung, đạo đức kinh đoanh nói

riêng,

112 Lai trò của đạo đức trong kinh tỄ thị trường

1.1.2.1 Quan điểm xem nhẹ vai trò của đạo đức đối vái kinh doanh

¡ chủ nghĩa cần phải tăng cường công tác bồi

8

Những người theo quan điểm này cho rằng, đạo đức chẳng cĩ vai trỏ gi trong kinh doanh cả, họ đã tách rời một cách tuyệt đối giữa đạo đúc và kinh đoanh, đặt đổi lập hành

vị kinh doanh với hành vi đạo đức Theo họ, kinh doanh là linh doanh, đạo đứo là đạo

đức, đã kinh doanh thi khơng thể nĩi đến đạo đức được Do đĩ, hành ví kinh đĩanh

khơng cĩ tính cách của hành vi đạo đức cịn đạo đức khơng phải là phạm trủ quan tâm

của doanh nghiệp vì nĩ khơng mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp Xuất phát từ

quan niệm như trên, họ đi đến kết luận: trong hoạt động thị trường, hành vi kinh doanh: với tư cách là hành vi kinh đoanh chỉ chịu sự điều tiết của các nguyên tắc, các chuẩn mực

thị trường Về eơ bản những nguyên tắc, quy tắc thị trường được pháp chế hố thành luật

kinh đoanh và những quy định sĩ tính pháp quy đối với kinh doanh

giải quyết vẫn để cũng chỉ uén va cl thục lưện ở một số khâu vã lĩnh vực đĩ Do vậy,

việc đưa đạo đức vào kinh doanh là bất hợp pháp, khơng cần thiết thậm chí cịn cản tr

trảnh ví kinh doanh, cân trở sự phát triển kinh lế

1.1.2.2 Quan điềm đề cao vai trị của đạo đúc đi với kinh doanh

Những người theo quan điểm nảy cho rồng, giữa đạo dức và kinh doanh cĩ mỗi quan

hệ hữu cơ khơng tách rời, việc tách rời tuyệt đối hành vì kinh doanh với hành vi đạo đức

là khơng khoa học Trên thực tế, nếu tách rời giữa dạo dức và kinh doanh, tìm động lực

kinh dònh chỉ ở lợi nhuận và do đĩ, quần lý xã hội chỉ duy nhất đưa vào cơ chế, chỉnh

sách, pháp luật dễ diễu tiết kinh doanh thị hiệu quả diễu tiết sẽ bạ hạn chế Bởi lẽ, các chủ thể kinh doanh, trong chừng mục khơng cĩ sự phát triển tương ứng về đạo đức kinh

doanh, nghĩa là khơng bị ràng buộc bởi các chuẩn mực dạo đức, bối tỉnh căm và lương

tâm ở tầng sâu tâm lý, thì lịng bám lợi sẽ khiến họ luơn tìm mọi cách để “lách luật”, pha

hoại sự cạnh tranh trung thực, làn eo hoạt dịng thị trường khơng diễn ra một cách bình: thường, lành mạnh được Đối pháp luật, chỉnh sách dẫu hồn thiện dến dâu cũng khơng,

tránh khối những khiếm khuyết nhất định Mặt khác, hiện nay clrủng ta dang trong qua

trình hồn thiện cơ chế thị trường dịnh hưởng xã hội chú nghĩa Định hưởng xã hội chú

nghữa là một điều mới mẻ, chưa cĩ tiền lệ Những khiếm khuyết của cơ chế, chỉnh sách

vả quản lý trong thời gian qua đã tạo điều kiện cho làng loạt các trường hợp kinh doanh,

vừa vi phạm pháp luật, vừa vị phạm đạo đức để lại những tốn hại to lớn khơng chỉ đổi với cổng quỹ mà cá đối với bán thân các doanh nghiệp, doanh nhân đã vi phạm đạo đức trong kinh doanh Từ đĩ, những người theo quan điểm này cho rằng, bên cạnh việc hồn thiện

cơ chế vẻ tăng cường pháp chế trong kinh doanh, nhà nước cần chú động và tích cực

“đạo đức hố” lĩnh vực kinh doanh, tạa ra sự thẳng nhất giữa đạo đức và pháp luật trang

quân lý

Trong điểu kiện kinh tế thị trường đạo đức cỏ vai trị to lin đổi với hoạt động kinh

doanh Vai trà của đạo đức trong kinh đoanh được thể hiện ở một số nội đụng sau:

9

Thứ nhất, ý thức đạo đức bỗ sung và kết hợp với ý thức pháp quyền điều chỉnh các hành vi kinh doanh theo khuôn khổ pháp luật và quỹ đạo của các chuẩn mực đạo đức xã

hội

Thủ: hai, đạo đức kinh doanh là điều kiện cân để làm lành mạnh hoá các hoạt động

kinh đoanh và dé nang cao vi thé va danh tiếng của giới đoanh nhân với xã hội

Từ sự phân tích trên có thể thấy đạo đức ngày cảng có vai trỏ quan trọng trong kinh

doanh, đặc biệt là trong điều kiện Việt Nam gia nhập WTO và hội nhập kinh tế quốc tế

Do đó, đầy mạnh nghiên cứu đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trên cơ số đó xây dựng và áp dụng đạo đức kinh doanh là một trong những nhiệm vụ gắn liễn với chính quá trình xây dựng nên kinh tế thị trường định hưởng xã hội chủ nghĩa ở nước la hiện nay

1.2 Đạo đức kinh đoanh - những nội dung cần xây dựng

1.21 Dạo đức hinh doanh

1.3.1.1 Khải niệm đạo đức

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội

đặc thù chỉ có ä con người và xã lội loài người Từ điền triết học của Rôzeniam định

nghĩa: “Đạo đức là một trong những hình thải ý thúc xổ hội, một chế định xã hội thực

trên chức năng điều chỉnh hành vỉ cửa cơn người trong mợi lính vực của đời sống xã hội

không trừ lĩnh vực nảo”

Ngày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,

là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và dánh giá

cách ứng xử cửa cơn người rong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội,

chúng được thực hiện bởi niễm tin cả nhân, bởi truyền thông vả sức mạnh của dư luận xã hội”

Nhu vay, quan điểm vẻ dạo đức như trên có những điểm tương đồng Do do, khi nói dén danh từ dạo dức cần lưu ý một sẻ đặc diém bản chất của nó, dó lả:

Thứ nhất, đạo dúc là một hình thái ý thúc xã hội phản ảnh tổn tại xã hội, xét dén cùng thì đạo đức là cải có sau và bị tốn tại xã hội quy định

Thứ hai, chức năng cơ bản của đạo đức là diễu chính vá dánh giá hảnh ví của con

người trong xã hội

Thứ ba, cach thie điều chính hanh vi con người của đạo đức, dựa trên những quan nim va chuẩn mực xã hội

Thứ tr, đạo đức có tỉnh giai cấp, tỉnh đân tộc, tỉnh nhân loại

1.2.1.2 Khái miệm kinh doanh

Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tắt cá cáo công đoạn của quả trình đầu

tử từ sản xuất đến tiên thụ sản phẫm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục

địch sinh lợi cho chủ thể (kinh đoanh)