Việc đạy và học môn Sinh học trong nhà trường, chưa được coi trọng đứng mức, nhân thức của người học và nhất là phụ lruynh bọc sinh it mặn mà, thiết Lha với muôn Sinh học si các bộ môn T
Trang 1HỘ GIÁO ĐỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NÀNG
NGUYÊN ĐỨC TÚ ANH
BIEN PHAP QUAN LY HOAT DONG DẠY TIỌC MÔX SINII HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG
TRUNG HOC CO SO TREN DIA BAN
QUAN HAT CHAU THANH PHO PA NANG
Chuyên ngành: Quần lý giáo đục
Mã số: 60.1405
TOM TAT LUAN VAN THẠC SỈ GIÁO DỤC HỌC
Da Nang, Nam 2013
Trang 2
Công trình được hoàn chỉnh tai
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người hướng đẫn khoa học: PGS.TS LỄ QUANG SƠN
Phan bign 1 : TS HUYNH TH] TAM THANH
Phan bign 2 1S ‘FRAN XUAN BACII
Luận văn được bão vệ tại Hội đỏng chấm luân văn tốt
aghiép (hac sĩ Giáo dục học họp tại Đại học Đà Nẵng vàu ngày
15 tháng, 11 năm 2013
Có thê tìm biểu luận văn tai:
~ Trung lâm Thông tin - Lọc liệu, Đại học 2%
- Thư viên trường Dại học Sư pham, Dại học Dà Nẵng
Trang 3
về môi truàng sống, và những loài động thực vật sổng xung, quanh
minh, về những hoạt động thục tiễn, về trách nhiệm bảo vệ môi
trường sống Trong haạt động sống của can người đây là những nai
cầu thiết yêu cửa mọi người dân nâng cao dân trí, nhận Lhức về tầm
qman trợng cũa mỗi trường sống, xưng qnanh đổi với bản thân, gớp
thân to lớn trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoa dat nước, giúp chúng ta vững bước trên con đường hội nhập quốc té
'Oua tìm hiển, không chỉ thiên giáo viên giới dạy môn sinh học
mà ngay cả kỹ năng cơ bản vẻ thực hành của nhiều giáo viên day bộ
‘mén này còn hạn chế, đẩn đến tâm lý elume, của giáo viên là ngại dạy
các giờ thực hành thí nghiệm Trong khi đó, đây lại là giờ học được các em học sinh yên thích, chờ đợi nhất khi học bô môn nây Việc đạy và học môn Sinh học trong nhà trường, chưa được coi trọng đứng mức, nhân thức của người học và nhất là phụ lruynh bọc sinh it mặn
mà, thiết Lha với muôn Sinh học si các bộ môn Toán, Lý, Hóa
Chính vì vậy, các nhà QLGD đang tìm mọi cách để bộ môn này ngày cảng gần eth, được yên thich và bớt "khô khan” hơn đối với học sinh
Đây là vấn đề đại xa và cân giải quyết mội cách cấp bách ương
thực tién day va học hiễn nay ở các trưởng phd thông Vì vậy việc quân lý, tổ chức hoạt động dạy học môn sinh học phải được chủ
trong cả về lý thuyết và thuc hành, cần phải có mhững biện pháp quân
Trang 4tà
trên địa bàn quận Hải Châu thành nhẳ Đà Nẵng" đễ nghiên cứu với
‘mong mnén gop phan ning cao chất hrợng đạy học của bộ môn Sinh
học bậc TIICS tại thành phổ 24 Nang néi chung va quận liái Châu nói riêng,
2 Mục đích nghiên cứn: Trên cơ sớ nghiên cứu lý luận và thực trang việc quân lý hoạt động day học môn Sinh học ở các
trường THŒS quận TIái Châu, thành phó Đá Nẵng, đề xuất các biện 'phúp quản lý, góp phần năng cao chất lượng dạy học môn Sinh học ở
các trường THƠS
3 Khách thể và đốt mợng nghiên ctu: 3.4 Khdch the
nghiên cfu: 1a quân lý HĐDH môn Sinh học của Hiệu trưởng trường, THCS quận Hải Châu thành phê Dâ Nẵng 3.2 Đổi tượng ng, cứn: là các tiện phép quản lý hoạt động đạy học môn Sinh học của
TIiệu trưởng cac trường THCS quận IIải Chân, thành phé Pa Nang, 3.3 Phạm vỉ nghiên cứi: Đề tứá tiền hành nghiên cứu Lại các trường
THC8 trên địa bàn quận Hãi Châu, thành phỏ Dà Nẵng trong giai đoạn từ 2011-2013, gôm 09 trường TICS Tây Sơn, THCS Trưng
Vương, THC8 Nguyễn Huệ, THCS Kim Đồng, THCS Lý Thường
Kiệt, THƠ Liưng Đạo, TLCS Sau Nam, TCS Lé
THCS Lé Hong Phong, Chi: thé hot dong nghién cine Dé tai nghién
cứu các biện pháp GI của Liệu trrởng nhà trường Thời gian nghiên cứa: từ tháng 3 điên tháng 9/2013
4 Giả thuyết khoa học: Hiện nay việc tổ chức va quan ly
1IĐDII môn Sinh học ở các trường THCS quan 114 Chân côn nhiều hạn chế Nếu xác lâp và thực hiện các biên pháp quân lý đạy hoc
Trang 53 Nhiệm vụ nghiên cứu: 5.í Nghiên cứu cơ sở lý luân về quản lỷ dạy học môn Sinh học ở trường THƠS 5.3 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý IĐD11 môn Sinh học ở các trường T11C8 trên
dia ban quận Hải Chân, thành phố Đà Nẵng 3.3 Để xuất các biện
“thản quản lý HDI3H môn Sinh học ở các trường THCS trên địa ban
quận Hải Châu thành phố Đã Nẵng,
6 Phương pháp nghiên cúu: 6ï Nhằm phương pháp nghiên cứu l thuyết: bao gồm phương pháp phân lich, (ng hyp ly thuyét, sứ: đụng dễ xây dựng, cơ sở lý luận vẻ quan lý hoạt ding day hoc mén Sinh học ở các trường TLCS 6.2 Ahóm các phương pháp nghiên
cửu thực tiễm Phương pháp điều tra viết, Phương pháp phỏng vẫn,
Phương pháp nghiên cứu hỗ sơ lưu trữ, Phương pháp chuyên gia, Thương pháp thực nghiệm sư phạm 6.3 Nhóm các phương pháp xử
lý thông tử: Tùng, các titương pháp toán thống kẽ để xứ Tỷ kết quả
điều (ra, khảo sát
” Tổng quan
nghiên cứn
8 Cấu (ruc fan van gồm 5 phần: AZở đẩu; Chương í: Cơ số
ty huận của quản lý hoạt động dạy học môn Sinh học ở trường THƠS, Chương 2: Thực trang quản lý hoại động dạy học môn Sinh học ở
các trường THƠS quận Hải Châu thành phổ Đà Nẵng Chương 3
Các biện pháp quản lỷ hoạt động đạy học môn Sinh học ở các trường,
'THCS quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng; Kế! luận và khuyến nghị
- Để bãi có: 01 sơ đỗ và 14 bằng biến của 3 chương.
Trang 6CHUUNG1
COSGO LY LUAN CUA QUAN L¥ HOAT DONG DAY HOC
MON SINII HOC G TRUONG TLCS
1.1 TONG QUAN VAN DR NGHTEN CUT
1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước
1.1.2 Các nghiên cứu rang nước
12 CÁC KHÁI NIÿXI CHÍNH CỦA ĐỂ TÀI
1.4.1 Khải niệm quản lý, quãn lý gián đục, quản lý nhà trường
a Khai niệm Quân lý: Quận lý là sự tắc động có mục đích, có
kế hoạch cña chủ thể quản lý lèn đối rượng, (khách thế) quãn lý,
nhằm sử dụng và phất huy hiệu quả cao nhất các tiềm năng, các cơ
hội rủa đối rượng, để đạt được mục tiên đề ra trong điều kiện biên đổi
của môi trường,
5 Khái niệm Quản {ý giáo đục: QI.QD là sự tác động có chủ đích, có căn cứ khoa học, hợp quy luật và phù hợp các điều kiện +hách quan của chủ thể quản lý tới đổi tượng quân lý nhằm phát
huy sit mạnh các nguồn giáo dục, tir do dam bảo
tổ chức, hệ thông giáo đục đạt được các mục tiêu giáo đục đã để ra
với chất lượng, hiện quả cao nhất
¢ Khái niệm Quản jý nhà trưởng: "Theo lác giả Phạm Minh Hạc: Quân lý nhà trường là thực hiện đường lối của Dáng trong, pham vi trách nhiệm của mảnh, tức là đưa nhà trường vận hành theo
nguyên lý giáo đc để tiễn t
Trang 71.2.2 Hoạt động dạy - hục
a Hoạt động: Thao Từ diễn bách khoa, hoạt động là phương
tháp đặc thù của con người quan hệ với thế giới xưng quanh nhằm cải tạo thế giới theo hướng phục vụ cuộc sống, của mảnh Chủ thể của
hoạt động là con người, khách thế hoạt động này là tất cá những gì
mà hoạt động tác động vào, qua đỏ tạo ra sản phẩm thoả mãn nm
cản của chủ thấ
b Hoạt động dạy học
- Hoạt động dạy: Quá trinh hoạt động của người thây, với vai
trò chủ đạo điêu khiển hoạt động học Hoạt động dạy thực chất là qmá trình tác đông giữa chủ thể (người thấy giảo) và đổi tượng
(người học sinh),
- Hoạt động học: Hoạt động học chỉ có thể được tiến hành khi sơn người có được khả nẵng diéu khiển hành động của minh bằng
Tục đích linh thân được đặt trước một cách ý thức
1.2.3 Qnản lý hoạt động dạy học môn Sink hoc
a Quân ý bogí động đẹy bọc: Quản lý LIĐDIL là một hệ
thống những tác đông có mục đích, có kể hoạch, hợp quy luật của chủ thế quản lý tới khách thế quản lý trong quá trỉnh dạy học nhằm đạt với mục tiêu dé ra
5 Quận tỷ oar động dạy học mâm Sinh học: Quân lý TIĐDIT
xữn Sinlt lọc trong trường phố thông là sự tác động có xmục đích, có
định hướng, hợp quy luật của Hiện trưởng đến cách thức làm việc
cửa giáo viên dạy môn Sinh học và học tập của học sinh nhằm đạt được mục tiêu quân
ý hoạt đông, đạy học
Trang 81.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HĐDH SINH HỌC Ở TRƯỜNG
THC§
1.3.1 Mục tiêu hoạt động dạy học môn Sinh học: Kiến tints Sinh học là cần thiết cho mọi người để có thể sống, hoà hợp với thiên nhiên Mọi tư liện sinh hoot thiết yêu (ăn, mặc, ở, học tập, giải trí ) đều được con người khai thắc từ nguồn tài nguyên sinh vật Kế
không biết bản vệ, khai thác hợp lí, làm phá võ, mắt cân bang sinh
thái (bỉ hậu quả sẽ khôn lường THÊ hệ trẻ Việt Nai cần được trưng
trị kiên thức đây đủ về thiên nhiên nhiệt đới, hiển sân sắc về sự tàn
há của chiến tranh liên miên máy thập kỷ về như câu tài nguyên lớn 1ao trang s nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
1.3.2 Nội dung đạy học môn Sinh học ở THCS: Chương
trình Sinh học THCS bao gỗ một hệ thống khái niệm liên quan chặt
chẽ vải nhan được hình thành theo một trình tự lögic, cò thế phân biệt 2 loại: khái miệm chuyên khoa và khái niệm đại cương
1.3.3 Phương pháp,
a Phương pháp dạy bọc: Phương pháp day học bao gồm các
sirương pháp đạy học truyền thếng và các phương pháp đạy học ticÌt cực sau: Phương pháp thuy
inh thức, kế hoạch tổ chức dạy học
trình, Phương pháp dùng SGK và các tài liện khác; Phương pháp vẫn đáp, Phương pháp thảo luận nhóm, Phương pháp đạy học trực quan
b Hình thức đạp bọc: Trong thực tiỀn, người ta phân biệt 3 dạng tổ chức đạy học: đang toàn lớp, đạng nhỏm và dang cá nhân
€ KẾ luạch đạy học: Cơ sở đễ xây dựng kế hoạch năm học
của các cấp Trên cơ sở đó Hiểu trưởng lên kế hoạch năm học đản bảo đủ điều kiện khả ti nhất
1.3.4 Nội dung hoạt động của thả)
Bảo đảm thực hiện đầy
đủ các mục tiêu, kế hoạch đào tạo và nội dung chương trình giảng
Trang 91.4 QUAN LY HDDH MON SINH HOC Ở TRƯỜNG THC8
1.4.1 Muc tiên quãn lý: Mục tiêu cân quân 1ý hoạt động dạy học môn Sinh học ở trường THCS là nhằm đăm bảo hoạt động dạy học diễn ra có kết quả, có hiệu quả, đáp ứng mục tiêu dạy học và
giáo đục cho học sinh về nrhững thực tẻ thường gấp trong cuộc sống: hằng ngày Ý thức của học sinh khi tham gia các hoạt động ngoại
*hóa gắn liễn với môn học Sinh học như: bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ
Tmỡi trường, sống, bão tồn động vật, biên đối khi hận
1.4.2 Quản lý hoạt động dạy cũa giáo viên
œ4 Quản 1ÿ Itagt động của tỗ chuyên, của giáo viêm TIỀ sử
chuyên môn của ŒV là phương tiện phản ánh quá trình quản lý có
tỉnh khách quan và cụ thể, giủp người Hiện trưởng nằm chắc hơn, cụ
thể hơn tỉnh hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của GV
b Quân lý việc thực hiện nội dung, ciurơng tình, kỂ hoạch
đạp học: là liiệu trưởng phải nắm vững nội dung, chương trinh, kế hoạch để tổ chức cho giáo viên trân thủ một cách nghiêm túc, không, được ty tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lịch chương trình đạy học
© Quan 3Ý việc thực liệu các qiy chế, qry định dạy học
4 Quãn tỷ việc dắt túi pÏauang piián, tinh thuức tổ cluức dạy hạc
Hiệu nung quan lý công lúc chuốn bị giờ lên lớp của giáo
viên: hướng đẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bải, rihỗ biên những, yên
cân của việc chuẩn bị bài giảng, qui định chất lượng một bài soạn đối với từng thế loại bài Tổ chức bổi đưõng về đổi mới phương pháp day hye và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
Trang 10
e Quán lý hoạt động kiểm tru - đánh giú KẾ! quả học (ập củu hoc sini: Kiém tra danh gia la một bộ phận hợp thành không thé
thiên được trong quá trình giáo dực ở tắt cả các môn học Trên cơ sở
đó dễ ra những biện pháp phù hợp giớp học sinh học tập tiến bô hơn
1.4.3 Quản lý hoạt động hạc của học sinh
4 Quân (ý hoạt động học trên lớp của bọc sinh: xây đựng, các hiện pháp giáo đục tình thân, thái độ và động cơ học tập cho học sinh, dạy cho học sinh các phương pháp học tập (ừng bộ muôn và những điều cắn phải thực hiên đã được cn thể hóa trong nội quy nha trường để học sinh rên huyện thường xuyên thành thới quen tự giác
b Quân {ý việc thực tiện guy chế, quy định học tập: Thường,
xuyên kiểm tra chất lượng học tập của học sinh, đănh giá tr thức kỹ năng kỹ xảo lĩnh hội trì thức thường được tiên hành bằng 4 phương,
phap san: Phương, pháp kiểm tra miệng; Phương phápkiểm tra viết,
Phương pháp kiểm tra thực hành, Phương pháp kiểm tra bing may
e Quân {ý việc tự hạc của học sini: Sự phôi hợp giữa gia
đình - nhà trường - xã hội là một hoạt động rất cầm thiết Điễn nảy
giúp chúng ta thông nhất được phương pháp giáo đục, có được thông,
tin phản hổi, về tỉnh bình học lập cũ
di Hình thành động cơ, thái đệ rọc tập của học sinh: NỀ nếp
học tập, ký luật học tập của II§ là những quy định en thể về thái độ,
hành vi ứng xử, động cơ học lập của người học sinh nhằm làm cho
lạ tác
hoat động học tập điễn ra có hiệu quả
1.4.4 Quản lý các điều kiện phục vụ dạy học
chất, thiết bị dạp hục:
Co sé val chất, phòng bộ môn là phương liện lao động sư phạm của
& Quản lý phòng thí nghiệm, cơ sở v
giáo viên và phương tiện học tập của học sùi là một trong những
Trang 11thành tổ quan trọng gớp phẩn lích cực trong việc nâng cao chất lượng
đạy học trơng trường nhế thông
Ð Quên bY vige fintc liện các chế đồ, chính sách đỗi với GV
và HS: Việc tao ra các diễu kiện sống, và làm việc, điều kiện nghỉ
ngơi tốt nhất cho ŒV 1ä một trong những nội đưng quan trọng, nhất
cửa việc tổ chức khoa học lao động sư phạm Macaroncỏ, một nhà
giáo dục Mga viễt: “Hoàn cảnh có thễ làm nảy nổ tất cả những cái gì
tất đẹp rong con người, mà cũng có thể làm thủ chật nó di ”
Tiểu kết chương 1 Một trong những mục dích phát triển của giáo dục nước ta
trong giai đoạn hiện nay là phái nâng cao chât lượng siáo dục Hoạt động day học là con đường cơ bân nhất, chuẩn tắc nhất để thực hiện muc dich giáo dục Quản lý hoạt động dạy học 1ä một hộ phận của quá trình quản lý giáo dục Lông thể và là tiền để để nâng cao chất Tượng giáo đục
CHƯƠNG2
THỰC TRẠNG QUẦN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
SINH HOC G CAC TRUONG THCS QUAN HAI CHAU
TIANTI PIG DA NANG
2.1 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT
Trang 1210
> Thời gian và din ban Khao xá
e Các giai dogn tiến hành khảo sat
2.2, KHÁI QUÁT VẼ TÌNH HÌNH K
HAI CHAU THANH PHO DA NANG
2.3.1 VỊ trí địa tý, điền kiện KT XH cứa quận Hải Châu
a Vị trí địa lJ, điểu kiện tự nhiên và dân cự"
b Diều kiện thúl 08 - xã hột
3.3.2 Tĩnh hình Cñáo dục và Đào tạo quận Hải Châu
2.2.1 Tình hình Giáa dục THCS quận Hải Châu
4® QMy mỗ trường lúp, điều kiệu, phương tiệu phục vụ dạy
1l VÀ GD&ĐT QUAN
học
b Đội ngũ CBỌI, và giáo viên
23 THỰC TRANG HDDH MON SINH HỌC Ở CÁC
TRUONG TICS QUAN HAI CHẤU THANH PHÓ ĐÀ NẴNG
2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học, chuẫu kiến thức kỹ năng thái dộ cũa việc đạy học môn Sinh học
a ñưục tiêu đạp học mỗn Sini: học: mục tiêu đạy học miên Sinh học đ trường, THCS là không ngoài mục đích
sinh về những Lhục tế thường gặp trưng cuộc sống hằng nga
lo đục cho học
Ý thức cửa học anh khi tham gia các hoạt động ngoại khóa gắn liên với môn học Sinh học như: bảo vệ thiên nhiên, bào vệ môi trường sống, bảo tồn động vật tiễn đổi khí hậu
Ð Chuẩn kiểu thứt - kỹ năng - tdi dé mon Sinh học THƠS
2.3.2 Thực trạng (hực hiện nội dung, kế hoạch dạy học mồn Sinh học
a Nội dang: nội dụng, chương trình dạy học muôn Sinh học ở các trường THƠS được Bộ GDSLĐT quy định thống nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân Nội dnng, chương trình đựa trên cơ sở của
Trang 13u
sự kế thi và phát uy những kiến (hức xmà học sinh di lam quen bậc Tiểu học Kiên thức ở cấp THƠS được nâng cao hơn cho phit hợp với trình độ của học sinh cũng như khả năng nhận biết về môi trường sống, vẻ thiên nhiên
Ð KẾ Hoạch day học môn Sinh bọc THCS: trên co st Chương trình giáo dục phố thông khung thời gian 37 tuần thực học,
trong đó, học kỷ I: 19 tuản, học kỳ TL: 18 tuẳn
2.3.3 Thực trạng về đội ngũ giáo viên dạy môn Sinh học ử các trường THCS quan Hai Chan
Đội nại giáo viên dạy môn Sinh học cơ bàn được đảo (ao chính quy 100% dạt trình chuẩn và trên chuẩn Tuy nhiền, vẫn còn
số thấy cô gián lớn tuổi, chưa thực str thích nghỉ với việc đốt
mới PPDH, giáo viên mới vào nghề thủ khả năng thực hành còn hạn
ehế, thiếu kinh nghiệm miâng đạy
2.3.4 Thực trụng quản tý huại động dạy môn Sinh học ử
các trrởng THCS quận Hãi Châu, thành phố Bà Nẵng
1iêu hết CBQL, gião viên của các trường đều nhận thức rô sự cân thiết của môn hoc trong quá trình đảo tạo Đội ngũ giáo viên đã có sự
nổ lực và kinh nghiệm giảng dạy vững vàng,
2.3.5 Tình hình học tập của học sinh: Đa số học sinth có ý thức, thải độ học tập tối môn Sinh học, luôn Hm tôi, sảng lạo trong học tập Tuy vậy, vẫn còn mội số học sinh chưa cỗ gắng lrong quá trình học tâp, nên it nhiêu đã ãnh hướng đền chữ: lượng họ: tập hô Tôn
3.4 THỰC TRẠNG QUẦN LÝ HĐDH MÔN SINH HỌC Ở CAC TRUONG THCS QUAN LAI CHAU
2.4.1 Thực trạng quản lý hoạt động dạy