Skkn cấp tỉnh Ứng dụng cntt nhằm xây dựng và tổ chức tốt các trò chơi học vần cho học sinh lớp 1

Tuy nhiên những môn học lại đòi hỏi học sinh cần tập trung lắng nghe, thực hiện theo yêu cầu và tương tác trong giờ học vì vậy cũng tạo ra rất nhiều khó khăn trong việc giáo viên truyền

BÁO CÁO BIỆN PHÁP

“ỨNG DỤNG CNTT NHẰM XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC TỐT CÁC

TRÒ CHƠI HỌC VẦN CHO HỌC SINH LỚP 1”

I LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP:

Lớp 1 là lớp đầu tiên của bậc Tiểu học cũng là lớp học nền tảng, học sinh lớp 1 luôn có nhiều bỡ ngỡ và chưa làm quen nhiều với việc học Tuy nhiên những môn học lại đòi hỏi học sinh cần tập trung lắng nghe, thực hiện theo yêu cầu và tương tác trong giờ học vì vậy cũng tạo ra rất nhiều khó khăn trong việc giáo viên truyền đạt kiến thức trên lớp Đặc biệt là trong môn Tiếng Việt, với học sinh lớp 1 điều quan trọng nhất là đọc, viết được, có đọc, viết tốt học sinh mới hiểu được nội dung văn bản và học tốt được các môn học khác Môn Tiếng Việt lớp 1 lại bao gồm rất nhiều phân môn như: Học vần, Tập viết, Tập đọc, Chính tả và Kể chuyện Trong đó phân môn Học vần là phân môn đầu tiên trong bước đầu làm quen với âm, vần Tiếng Việt và xuyên suốt trong 17 tuần đầu tiên của môn học

Trong thực tế, việc học một phân môn trong khoảng thời gian dài, lại thực hiện lặp đi lặp lại đúng theo một quy trình đôi lúc sẽ làm các em nhàm chán, tỏ ra mệt mỏi và chính người giáo viên truyền đạt cũng cảm nhận được điều đó Vì vậy, sau nhiều năm nghiên cứu, giảng dạy, trải nghiệm thực tế, tích lũy kinh nghiệm, tôi luôn trăn trở và cố gắng tìm ra những cách làm mới hơn, biến tấu dựa trên quy trình căn bản để tạo nên sự gần gũi với học sinh

trong cuộc sống hàng ngày vốn còn nhiều lạ lẫm và thú vị cần các em khám phá, trải nghiệm Tôi đã thử rất nhiều phương pháp dạy học và việc sử dụng những trò chơi hay những câu đố vui đã có hiệu quả, làm tăng hứng thú học tập của các em, đồng thời có thể giúp các em hình thành tư duy logic, sáng tạo phục vụ tốt cho môn Tiếng Việt và các môn học khác Và đó cũng là một trong những phương pháp dạy học tích cực, giúp các em hứng thú, say mê và yêu thích môn học, tạo nên tiết học luôn sinh động và mang lại hiệu quả cao

Năm học 2023-2024 tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 1C sĩ số 24 em, trong đó có 12 nữ và 12 nam Bước vào lớp Một, các em rất bỡ ngỡ bởi sự thay đổi về môi trường, phương pháp học tập Mặt khác, độ tuổi các em vừa mới bước qua lớp mẫu giáo, nhận thức của các em không đều Nhiều em ham chơi, chưa có khái niệm về học tập cũng như sự tự giác đối với việc học, một số em nhỏ bé, thể trạng yếu, sinh ra tâm lý chán nản, sợ học

Vào cuối tháng 9, tôi đã tiến hành khảo sát mức độ hứng thú của các em học sinh trong lớp Kết quả khảo sát đầu năm có rất nhiều em chưa thực sự hứng thú và yêu thích trong việc học Cụ thể như sau:

Khảo sát sự hứng thú của học sinh trong tiết học vần lớp 1C

Rất thích Bình thường Không thích

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

24

Cuối

Chính vì thế mà tôi lựa chọn trình bày biện pháp “Ứng dụng CNTT nhằm xây dựng và tổ chức tốt các trò chơi Học vần lớp 1”.

II MỤC ĐÍCH CỦA BIỆN PHÁP

Giúp học sinh lớp 1 được tham gia trải nghiệm một số phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, học sinh dần làm quen với việc học một cách gần gũi nhất, giúp các em luôn hứng thú trong mỗi giờ học, tự giác và chủ động hơn trong giao tiếp và giải quyết vấn đề của chính mình đồng thời biết chia sẻ, hòa đồng hơn với các bạn, có thêm những hiểu biết, kĩ năng sống thông qua các trò chơi học tập

III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH

Trò chơi không chỉ là một "Công cụ" dạy học mà nó còn là một con đường sáng tạo xuyên suốt quá trình học tập của học sinh Phương pháp tổ chức trò chơi không chỉ là sự đánh giá trong quá trình dạy và học của thầy và trò mà nó còn tạo cho ta một cảm giác thoải mái tự tin, có sự sáng tạo, nhanh trí, có óc tư duy tưởng tượng của người học sinh Dạy kết hợp với tổ chức trò chơi chính là việc giáo viên hướng dẫn học sinh hoàn thành tốt phẩm chất của một con người mới xã hội chủ nghĩa

3 Trò chơi cũng là một cách thức, hình thức dạy học và mang lại kết quả cao Cách thức tổ chức trò chơi trong Tiếng việt là một yếu tố cơ bản Nó nhận nhiệm

vụ cung cấp cho học sinh tính năng động, sáng tạo nhằm lôi cuốn học sinh ham mê học hỏi, hiểu biết sâu hơn vấn đề gây được hứng thú học tập cho học sinh Trò chơi

là một món ăn tinh thần, đối với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng

Tổ chức trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học, chơi là một biện pháp học tập có hiệu quả của học sinh Thông qua trò chơi, học sinh được luyện tập, làm việc cá nhân Làm việc trong đơn vị nhóm, đơn vị lớp theo sự phân công với tinh thần hợp tác, đó là những cách làm việc thuộc phương pháp học tập mới mà trường Tiểu học cần hình thành ở người học

Tổ chức trò chơi trong giảng dạy học vần lớp 1 là một hình thức tổ chức dạy học, việc chơi trở thành một biện pháp học tập Trò chơi hướng vào mục đích củng

cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng từng bài, từng nhóm, từng chủ đề của chương trình môn học Riêng trò chơi cho phần học vần trò chơi phải biết kết hợp củng cố kiến thức âm, vần mới và rèn luyện kỹ năng đọc, biết kết hợp giữa dạy kỹ năng đọc với kỹ năng viết, nói và nghe

Tổ chức trò chơi trong học vần cần đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện để học

sinh dễ nhớ Cần có các trò chơi đa dạng, phong phú, nhiều hình thức để thu hút nhiều HS cùng tham gia

Trò chơi đưa ra nhiều hình thức, nhiều loại hình chơi: Chơi bằng mặt, bằng tai, bằng tay, bằng cơ quan phát âm Như vậy trò chơi được xem như mọi hoạt động giải trí bao gồm các yếu tố: tiếp nhận thông tin Tiếng Việt, chuyển các dạng thể và hình thức môn học, thông hiểu những gì mà học sinh được chơi

Việc tổ chức trò chơi theo các giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn phát lệnh, giai đoạn chơi, giai đoạn kết thúc

Ở trò chơi học tập, học sinh cảm nhận được một cách trực tiếp kết quả hành động của mình: đúng - sai, phát hiện ra cái mới, Kết quả này có ý nghĩa to lớn với các em, nó mang lại niềm vui vô hạn, thúc đẩy tính tích cực, củng cố và mở rộng vốn hiểu biết của các em

Để tạo hứng thú cho học sinh trong các tiết học tôi tiến hành tạo các trò chơi trên phần mềm Power Point.Về giao diện thì Power Point chiếm ưu thế ở tính thẩm mỹ và độ tương tác Do đó tôi thường thiết kế các trò chơi Học vần trên nền Power Point Đây là những dạng trò chơi thú vị Nó không những tổng hợp được những kiến thức trong giờ học mà còn gây hứng thú cho học sinh rất nhiều.

5 Một số trò chơi tôi đã áp dụng trong quá trình giảng dạy học vần cho học sinh lớp 1 như sau:

1 Trò chơi “Ô cửa bí mật”

Mục đích: Luyện đọc, viết những từ ứng dụng chứa các âm, vần đang học Rèn luyện kĩ năng quan sát

Chuẩn bị: GV- file trò chơi thiết kế trên PP, phần thưởng

Thiết kế trò chơi “ Ô của bí mật”:

Sau đó liên kết các ô cửa đến các Slide câu hỏi tương ứng.

- Tổ chức chơi:

+ GV hướng dẫn HS chơi bằng cách chọn 1 ô cửa bất kì, thực hiện các yêu cầu ẩn sau mỗi ô cửa Nếu HS chơi đúng thì được thưởng, sai thì quyền chơi thuộc về bạn khác

+ Thời điểm sử dụng: Trong thời gian củng cố cuối giờ hoặc ôn bài cũ

+ Lưu ý: Có hình thức và cách thiết kế tương tự như “Ô cửa bí mật” nhưng GV có thể thay đổi tên trò chơi như “Bông hoa diệu kì”, “Giải cứu nàng tiên cá” “Nhìn tranh đoán từ” để cho các tiết học đỡ nhàm chán

Ví dụ: Bài 2C: G - Gh (trang 24)

+ Tổ chức trò chơi: Ô cửa bí mật vào phần vận dụng giúp học sinh củng cố cách phân biệt g, gh

+ GV nêu luật chơi

+ GV đưa ra các câu hỏi HS chọn đáp án

Câu hỏi 1: Tiếng nào chứa âm gh?

a gà b ghẹ c gỗ

Câu hỏi 2: Chọn đáp án thích hợp điền vào chỗ chấm: ….ồ ….ề?

a g/gh b gh/g c ngh/ng

1 Trò chơi “Chiếc nón kì diệu”

- Mục đích: Luyện đọc, viết những từ ứng dụng chứa các vần đang học Rèn luyện

kĩ năng quan sát Phát triển kĩ năng phân tích, suy luận

- Chuẩn bị:

+ GV: File trò chơi thiết kế trên Power Point

+ HS: Bảng con, phấn

Tổ chức chơi:

- GV chia lớp thành các nhóm có số lượng thành viên bằng nhau Các nhóm oẳn tù

tì xem nhóm nào được quay trước Mũi tên dừng ở vần nào, GV sẽ đọc một câ

u hỏi mà đáp án có chứa vần vừa quay vào, các nhóm bàn bạc tìm xem đó là từ nào và viết vào bảng Khi có hiệu lệnh, các nhóm phải giơ bảng Nhóm nào tìm được đúng từ được 10 điểm Sau 2 lượt chơi, nhóm nào nhiều điểm nhất sẽ giành chiến thắng

- Thời điểm sử dụng: Trong thời gian củng cố cuối giờ hoặc kiểm tra bài cũ hoặc

ôn bài cũ

2 Trò chơi “Đi tìm ẩn số ?”

- Mục đích:

+ Rèn viết đúng chính tả Rèn luyện kĩ năng quan sát

+ Phát triển kĩ năng phân tích, suy luận

- Chuẩn bị:

+ GV: file trò chơi thiết kế trên PP

+ Thiết kế trò chơi “Đi tìm ẩn số”:

+ Trên phần mềm PP, giáo viên có thể chèn một “box” để học sinh nhập các đáp án đúng Cách chèn các “box” này như sau:

Bước 1: Chọn View \Toolbox\Control Toolbox (như các bước chèn video clip Bước 2: Trong hộp Control Toolbox click chọn nút Text Box (là nút có chữ ab) Khi đó trỏ chuột biến thành dấu cộng (+)

Bước 3: Vẽ 1 ô vuông (khi trình chiếu thì có thể nhập được văn bản vào ô này)

Tổ chức chơi:

- GV chia lớp thành các nhóm có số lượng thành viên bằng nhau

- HS nối tiếp lên sửa lỗi viết sai bằng cách nhập âm, vần đúng vào ô trống

- Sau 2 lượt chơi, nhóm nào sửa đúng và nhanh nhất sẽ giành chiến thắng

Thời điểm sử dụng: Trước thời gian luyện đọc (GV lấy đáp án làm dữ liệu luyện đọc), trong thời gian củng cố cuối giờ hoặc kiểm tra bài cũ hoặc ôn bài cũ

4 Trò chơi “Ai nhanh - Ai đúng?”

- Mục đích: Huy động, ôn tập và mở rộng vốn từ tiếng Việt của mình Rèn luyện trí thông minh và phản xạ nhanh

- Chuẩn bị: GV: file trò chơi thiết kế trên PP

Tổ chức chơi:

- GV chia lớp thành các nhóm có số lượng thành viên bằng nhau

Khi chơi, giáo viên cho học sinh lên nối bằng cách: bấm tổ hợp phím Ctrl+P trên bàn phím, khi đó trên màn hình trình chiếu dấu trỏ chuột sẽ biến thành một bút vẽ cho học sinh tự nối Học sinh sẽ nối các đáp án mình chọn bằng cách di chuột để điều khiển bút vẽ

Sau 2 lượt chơi, nhóm nào nối đúng và nhanh nhất sẽ giành chiến thắng

- Thời điểm sử dụng: Trong thời gian củng cố cuối giờ hoặc kiểm tra bài cũ hoặc

ôn bài cũ

Với những trò chơi thiết kế trên phần mềm PP như thế này, nếu học sinh làm đúng, giáo viên có thể thiết kế một slide liên kết, ví dụ:

Hoặc nếu học sinh làm sai, giáo viên có thể thiết kế một slide liên kết, ví dụ:

Để tăng tính hấp dẫn cho trò chơi, G cũng có thể chuẩn bị sẵn những món quà nho nhỏ khi HS chơi tốt hoặc có thể thiết kế đường link đến Slide phần thưởng

IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Ứng dụng CNTT vào giảng dạy nhằm đổi mới phương pháp dạy học phân môn Học vần, tạo điều kiện thuận lợi cho GV trong các giờ giảng dạy ở trên lớp cũng như chuẩn bị bài ở nhà Với những hình ảnh, âm thanh sinh động, HS là chủ thể của giờ học Các hình thức hoạt động đơn giản như bấm phím, di chuyển và kích chuột để lựa chọn và ra các lệnh theo chủ định, HS sẽ rất hứng thú khi thấy yêu cầu của mình đề ra được thực hiện liền ngay tức thời, điều này có tác dụng kích thích hứng thú rất mạnh mẽ trong hoạt động tự học Sau khi nghiên cứu và đưa ứng dụng CNTT vào thiết kế và tổ chức trò chơi trong phân môn Học vần lớp

1 như trên, trong thời gian qua tôi đã nhận được một số kết quả nhất định

Học sinh thích học những tiết học dạy bằng giáo án điện tử hơn những tiết dạy truyền thống

Học sinh có hứng thú học tập, tiếp thu bài tốt hơn và nắm vững kiến thức ngay trên lớp bởi các trò chơi làm cho tiết học trở nên lôi cuốn hơn

Học sinh trở nên năng động, sáng tạo hơn Qua đó giúp học sinh phát triển được những phẩm chất, năng lực đáp ứng mục tiêu chương trình GDPT 2018

Khảo sát sự hứng thú của học sinh trong tiết học vần lớp 1C

Tổng số Thời Rất thích Bình thường Không thích

sinh

lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

24

Giữa

Vào giữa HKI 100% HS lớp tôi phụ trách môn Tiếng Việt đều ở mức hoàn thành và hoàn thành tốt Trong đó số lượng HS Hoàn thành tốt 14/24 tỉ lệ 58,3% Nhờ sự hứng thú trong học vần đã góp phần nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt nói riêng cũng như kết quả học tập và rèn luyện của học sinh noi chung

Với đề tài này, tôi hi vọng đây là tài liệu để các đồng nghiệp cùng tham khảo, vận dụng vào giờ dạy Học vần đạt hiệu quả tốt hơn, tạo môi trường học tập năng động, tích cực và hạnh phúc hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT BÁO CÁO

Trần Bá Tiến Phan Thị Kim Huệ