Skkn cấp tỉnh Ứng dụng sơ Đồ tư duy vào giảng dạy môn mĩ thuật lớp 2, 3 nhằm phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh

Một số giáo viên vẫn chủ yếu hướng dẫn vẽ theo hình thức truyền thống mà chưa khuyến khích học sinh tư duy và sáng tạo.. Sơ đồ tư duy là một công cụ hữu ích giúp học sinh hệ thống hóa ý

UBND HUYỆN QUỐC OAI TRƯỜNG TIỂU HỌC NGỌC MỸ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Ðề tài:

‘‘ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀO DẠY MÔN

MĨ THUẬT LỚP 2, 3 NHẰM PHÁT TRIỀN NĂNG LỰC

TƯ DUY SÁNG TẠO CHO HỌC SINH”

Tên tác giả : Bùi Văn Luyến Chức vụ : Giáo viên Ðơn vị công tác: Trường Tiểu học Ngọc Mỹ

Nãm 2025

PHẦN 2 : PHẦN NỘI DUNG CHÍNH CỦA SÁNG KIẾN 2

2.2 Các biện pháp đã tiến hành để khắc phục, giải quyết vấn đề 2

2.2.1 Biện pháp thứ nhất: Xây dựng các tiết dạy mĩ thuật lớp 2, 3

2.2.2 Biện pháp thứ hai: Bồi dưỡng cho học sinh kiến thức và kĩ

2.2.3 Biện pháp thứ ba: Sử dụng Sơ đồ tư duy trong hoạt động

2.2.6 Biện pháp thứ sáu: Vận dụng sử dụng Sơ đồ tư duy trong

3.1 Biện pháp giải quyết hiệu quả của sáng kiến 24

PHỤ LỤC

Học sinh chưa thực sự chủ động trong việc sáng tạo tác phẩm Nhiều em

vẽ chưa rõ chủ đề hoặc sao chép tranh ảnh từ sách vở, chưa biết cách khai thác ý tưởng cá nhân

Phương pháp dạy học còn hạn chế Một số giáo viên vẫn chủ yếu hướng dẫn vẽ theo hình thức truyền thống mà chưa khuyến khích học sinh tư duy và sáng tạo

Sự tương tác giữa học sinh và giáo viên chưa cao Việc giảng dạy mang tính một chiều, học sinh ít có cơ hội thảo luận hoặc trình bày ý tưởng của mình

Sơ đồ tư duy là một công cụ hữu ích giúp học sinh hệ thống hóa ý tưởng, phát triển tư duy hình ảnh và sáng tạo hơn trong quá trình học tập Vì vậy, tôi

chọn đề tài “Ứng dụng sơ đồ tư duy vào giảng dạy môn Mĩ thuật lớp 2, 3

nhằm phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh” với hy vọng mang lại một

phương pháp dạy học hiệu quả hơn

1.3.Phạm vi nghiên cứu và đối tượng, kế hoạch thực hiện

Phạm vi nghiên cứu: Một số tiết học Mĩ thuật có ứng dụng sơ đồ tư duy

Nghiên cứu cơ sở lý luận về sơ đồ tư duy và tư duy sáng tạo trong dạy học Mĩ thuật

Tìm hiểu thực trạng việc giảng dạy Mĩ thuật ở lớp 2, 3 trước khi áp dụng

sơ đồ tư duy

Đề xuất các biện pháp sử dụng sơ đồ tư duy hiệu quả trong giảng dạy Mĩ thuật

Đánh giá kết quả thực nghiệm và hiệu quả của phương pháp này đối với học sinh

Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 2, 3 tại trường Tiểu học Ngọc Mỹ

Kế hoạch thực hiện:

+Tháng 9 - 10/2024: Đăng ký đề tài, xây dựng đề cương chi tiết; nghiên

cứu cơ sở lý luận và các tài liệu liên quan; khảo sát thực trạng mức độ hứng thú của học sinh

+Tháng 11 - 12/2024: Triển khai các biện pháp như: Ứng dụng sáng tạo

tư duy vào thiết kế bài dạy, tích hợp liên môn trong quá trình giảng dạy, thảo luận nhóm và đổi mới đánh giá sản phẩm mĩ thuật

+Tháng 1/2025: Phân tích kết quả thực tế sau từng hoạt động, tổng hợp minh chứng, điều chỉnh biện pháp để sát với từng nhóm đối tượng học sinh trong lớp

+Tháng 2 - 3/2025: Tiếp tục tổ chức khảo sát lần 2 để đối chiếu hiệu quả sáng kiến, hoàn thiện thêm minh chứng

+Tháng 4: Hoàn thiện báo cáo sáng kiến và nộp đúng thời hạn theo yêu cầu

1.5.Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp quan sát: Quan sát tiết dạy thực tế trước và sau khi áp dụng

sơ đồ tư duy

Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học có đối chứng để so sánh hiệu quả

Phương pháp điều tra, khảo sát: Khảo sát ý kiến học sinh, giáo viên về hiệu quả của sơ đồ tư duy

Phương pháp phân tích số liệu: Đánh giá kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng phương pháp

II PHẦN NỘI DUNG CHÍNH CỦA SÁNG KIẾN 2.1 Thực trạng vấn đề

2.1.1 Thuận lợi:

Trong các bộ sách giáo khoa theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhiều tác giả đã sử dụng sơ đồ tư duy giúp học sinh hình thành, thực hành vận dụng kiến thức đáp ứng yêu cầu của tiết học Các sơ đồ tư duy được trình bày khoa học, đa dạng cùng các hình vẽ minh họa đẹp, sinh động, giúp học sinh hứng thú học tập, có cái nhìn tổng quát, dễ nhớ, dễ thuộc

Hiện nay rất nhiều nhà trường của các tỉnh thành đã áp dụng kĩ thuật sơ

đồ tư duy trong giảng dạy và mang lại hiệu quả thiết thực Giảng dạy theo sơ đồ

tư duy mang tính khả thi cao vì có thể vận dụng được với bất kỳ điều kiện cơ sở vật chất của các nhà trường Có thể thiết kế trên giấy, bìa, bảng bằng cách sử dụng bút chì màu, phấn màu đơn giản hoặc cũng có thề thiết kế trên phần mềm

Với môn Mĩ thuật, sơ đồ tư duy được sử dụng cho nhiều hoạt động đặc biệt là giai đoạn lên ý tưởng Sơ đồ tư duy được áp dụng để hình dung, tạo, sắp xếp, liệt kê các suy nghĩ và ý tưởng, là phương thức phù hợp để khuyến khích, tăng hứng thú học tập, khơi gợi niềm yêu thích thay bằng những con chữ khô khan, đơn điệu, khắc phục tình trạng sao chép tranh ảnh mẫu của học sinh Nhờ

sơ đồ tư duy, các em nhìn thấy được bức tranh tổng thể về nội dung, hình thức, đâu là trọng tâm, đâu là các ý chính, ý phụ giúp các em ghi nhớ và dễ dàng thực hiện hơn Thay vì phải ghi chép các câu chữ rất dài, học sinh chỉ cần tóm tắt các

từ khóa một cách cô đọng, súc tích, vẫn đảm bảo kiến thức cần ghi nhớ Từ đó học sinh dành thời gian tự nhận xét; nhận xét đánh giá và học tập hình ảnh sinh động của bạn Thông qua trao đổi, học sinh sẽ học ở bạn, tự sửa sai

2.2.2 Khó khăn

a.Về phía giáo viên

Việc đổi mới phương pháp dạy học ở một bộ phận giáo viên còn mang tính hình thức, chưa hiệu quả Trong giảng dạy, nhiều giáo viên đã xác định được tầm quan trọng của môn học này đối với sự phát triển tư duy của học sinh Tuy nhiên, hầu hết các giáo viên chưa thực sự hứng thú, chính vì thế mà việc tập trung công sức, thời gian, tâm huyết cho giờ dạy chưa nhiều, việc sử dụng các phương tiện dạy học như: Ứng dụng công nghệ thông tin chỉ diễn ra thỉnh thoảng Hình thức chủ yếu để tổ chức dạy học các bài cho học sinh là hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi Các hình thức khác giáo viên đưa ra nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và nâng cao khả năng tự học cho học sinh chưa nhiều Một số giáo viên chưa mạnh dạn sử dụng các kĩ thuật dạy học tích cực do ngại thiếu thời gian vì đặc trưng các tiết học mĩ thuật thực hành là chủ yếu Riêng việc dùng Sơ đồ tư duy trong dạy học thì ít được giáo viên quan tâm, thậm chí nhiều giáo viên không để ý Sơ đồ tư duy là gì, những lợi ích của Sơ đồ

tư duy đối với dạy học ra sao để đổi mới phương pháp dạy học Một số giáo viên chưa có kĩ năng thiết kế sơ đồ tư duy nên việc khai thác các sơ đồ tư duy trong SGK một cách máy móc, chưa biết cách cùng HS xây dựng, tái hiện lại các sơ

đồ Thay vào việc cùng học sinh xây dựng các sơ đồ, dẫn dắt học sinh tham gia vào khai thác kiến thức trên sơ đồ, giáo viên đưa luôn ảnh chụp hoặc chỉ yêu cầu

học sinh quan sát sơ đồ trong SGK, hoàn thành bài tập

Nguyên nhân thì nhiều: Quá ít thời gian, có kiến thức nhưng khó vận dụng

để dạy, cùng với việc học sinh ở độ tuổi còn nhỏ ít quan tâm, hứng thú khi học kiếu bài này Đã khiến cho nhiều giáo viên không thật sự hứng thú trong việc đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với đặc trưng kiểu bài mà thường dạy qua loa đại khái Nhiều giáo viên quan niệm chỉ cần dạy học sinh những gì

có trong sách là đủ Trong Kế hoạch bài dạy, nhiều giáo viên thiết kế kế hoạch bài dạy đơn giản, thường chỉ nêu câu hỏi trong sách giáo khoa, sau đó hướng dẫn học sinh trả lời theo cách giáo viên đã chuẩn bị Chính vì vậy mà chất lượng dạy học các bài ở các môn học hiện nay chưa cao, chưa hiệu quả

b.Về phía học sinh

Một số em rất hứng thú với giờ học sử dụng Sơ đồ tư duy, tập trung nhiều thời gian cho giờ học, sôi nổi khi học tập trên lớp, đã khắng định và phát huy được năng lực học tập của minh qua các bài thực hành Tuy nhiên, bộ phận này chưa nhiều Phần lớn các em chưa thực sự hứng thú, chưa tự tin khi học, nhiều

em học sinh cảm thấy không thích học hoặc thấy khó khăn trong việc học môn học này dẫn đến kết quả học tập chưa cao Có rất nhiều lý do dẫn đến tình hình chung này, đó là: Các bài trong chương trình lớp 2, 3 kiến thức khó, bên cạnh đó học sinh có ít tài liệu, phương tiện hỗ trợ khi học tập

Học sinh chưa được làm quen nhiều với sơ đồ tư duy nên chưa có kĩ năng xây dựng, chưa có thói quen chia sẻ, sơ đồ còn đơn điệu, vẽ các hình ảnh chưa thế hiện sự sáng tạo

Trong giai đoạn đầu, hầu hết học sinh mới chỉ vẽ được sơ đồ tư duy đơn giản, chưa có hệ thống, chưa tương đồng về mạch kiến thức hay học sinh vẽ được sơ đồ tư duy nhưng các em mới liệt kê được một số ý, sắp xếp còn lộn xộn, không đầy đủ, chưa logic

Tất cả những thực trạng trên đã ảnh hưởng lớn đến tinh thần học tập của các em, gây cho các em học sinh cảm giác nhàm chán, không tự tin, khả năng giao tiếp, khả năng tư duy sáng tạo chưa cao Vì vậy đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của học sinh

2.2.3 Khảo sát chất lượng học sinh

Trước khi áp dụng sáng kiến tôi đã tiến hành giảng dạy và khảo sát xác xuất mỗi khối một lớp vào đầu năm học kết quả như sau :

Bảng 1: Kết quả khảo sát mức độ tự tin, hứng thú khi tham gia hoạt động vẽ Sơ

đồ tư duy trước khi thực hiện sáng kiến

Lớp/Sĩ số Tự tin Chưa tự tin Vẽ tốt sơ đồ tư duy

Bảng 2: Kết quả yêu cầu cần đạt trước khi áp dụng sáng kiến

Kết quả khảo sát: (Đánh giá bằng 3 mức: Hoàn thành tốt; Hoàn thành và Chưa

Từ kết quả trên ta có thể thấy chất lượng giảng dạy môn Mĩ thuật chưa cao, nguyên nhân là hình thức dạy học của giáo viên chưa linh hoạt, chưa tạo được hứng thú, giúp học sinh chưa tự tin khi tham gia hoạt động ứng dụng sơ đồ tư duy Từ những thực trạng trên tôi đã mạnh dạn ứng dụng sơ đồ tư duy vào dạy một số bài học môn Mĩ thuật lớp 2, 3 nhằm phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho học sinh

2.2 Các biện pháp đã tiến hành để khắc phục, giải quyết vấn đề

2.2.1 Biện pháp thứ nhất: Xây dựng các tiết dạy mĩ thuật lớp 2, 3 ứng dụng với sơ đồ tư duy

- Mục đích:

+ Tạo điều kiện cho học sinh có thời gian làm quen, sáng tạo với cách học mới tư duy lôgic, dễ ghi nhớ dựa trên kiến thức đã học

+ Phát triển năng lực cá nhân, khơi nguồn sáng tạo

+ Rèn kỹ năng sống, kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, mạnh dạn, tự tin trước đông người

+ Phát triển năng khiếu, rèn luyện sự khéo léo,

+ Đáp ứng mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay

- Hình thức tổ chức: Dạy học theo nhóm, cá nhân, trò chơi

Chương trình môn Mĩ thuật lớp 2, 3 có 1 tiết /tuần Cả năm 35 tiết /35 tuần

Chương trình Mĩ thuật Lớp 2 gồm có 5 chủ đề (16 bài) và một bài ôn tập “ Những bài em đã học” Chương trình mĩ thuật lớp 3 gồm có 6 chủ đề /18 bài.Từ việc nghiên cứu kĩ chương trình và các chủ đề trong môn Mĩ thuật lớp 2, 3 tôi nhận thấy gần như bài nào cũng có thể ứng dụng được kĩ thuật sơ đồ tư duy vào trong giảng dạy Song ở sáng kiến này tôi chỉ lựa chọn một số bài tiêu biểu và phù hợp nhất để áp dụng đó là các bài:

CÁC TIẾT DẠY ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY

(Mĩ thuật 2, Bộ sách Chân trời sáng tạo bản 1)

STT TUẦN/

HOẠT ĐỘNG ƯDSĐTD

trường em

Bài 2 Cặp sách xinh xắn (tiết 1) Luyện tâp, sáng tạo

4 23 CĐ 4 Khu rừng

nhiệt đới Bài 3 Tắc kè hoa Khám phá

5 31 CĐ5.Đồ chơi thú vị Bài 2 Tạo hình rô bốt Khám phá

6 35 Những bài em đã

Kiến tạo kiến thức,

kĩ năng

CÁC TIẾT DẠY ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY

(Mĩ thuật 3, Bộ sách1 Chân trời sáng tạo- bản 1 )

STT TUẦN/

HOẠT ĐỘNG ứng dụng SĐTD

1 2 CĐ1 Trường em Bài 1 Sắc màu của chữ

Khởi động (Kiểm tra bài cũ)

- Xây dựng kế hoạch dạy học Mĩ thuật lớp 2,3 ứng dụng bằng sơ đồ tư duy:

Với kế hoạch cụ thể từng tuần, tiết, từng hoạt động như trên, tôi đã tổ chức cho các em học tập với nhiều hình thức phong phú, sinh động, mỗi giờ học gắn với Sơ đồ tư duy luôn thu hút học sinh; các em hào hứng tham gia và mong đợi các tiết học ấy ở mỗi tuần, hiệu quả giờ học cao

Học vẽ thật là vui

2.2.2 Biện pháp thứ hai : Bồi dưỡng cho học sinh kiến thức và kĩ năng vẽ sơ

đồ tư duy

a, Hướng dẫn học sinh nhận biết khái niệm, mục đích của sơ đồ tư duy

* Ứng dụng Sơ đồ tư duy giúp HS

Ví dụ: Ở lớp 2 Bài Phương tiện giao thông - Chủ đề: Đường tới trường em

- Bộ sách Chân trời sáng tạo bản 1 Trong hoạt động 1 Khám phá tôi tổ chức cho HS quan sát tranh và nêu tên các phương tiện giao thông? Các phương tiện giao thông đó di chuyển trên đường nào? Sau khi học sinh trả lời tôi hệ thống lại bằng sơ đồ tư duy: Ô tô, xe máy, xe đạp chạy trên đường quốc lộ, (đường bộ); tàu hoả, tàu điện chạy trên đường ray ; tàu thuỷ, thuyền, ca nô, xuồng, ghe chạy trên đường thuỷ, máy bay, tên lửa, khinh khí cầu bay trên đường hàng không Sau đó tôi phân tích và giảng giải các em cách hệ thống lại kiến thức như hình trên màn hình ti vi Thầy vừa chiếu người ta gọi là sơ đồ tư duy, hay còn gọi là

bản đồ tư duy (Hình minh họà)

Học bằng sơ đồ tư duy được hiểu là một phương pháp ghi chép lại những nội dung theo mô hình sơ đồ ngắn gọn, tăng khả năng tư duy và ghi nhớ Học bằng sơ đồ tư duy sẽ giúp các em không phải tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà trái lại các em được động não, sáng tạo và ghi nhớ một cách logic những kiến thức đã học Việc sử dụng sơ đồ tư duy cũng sẽ giúp cho các em có thể trình bày nội dung của bài học một cách khoa học hơn

Tranh vẽ của học sinh

Tiếp theo tôi mở rộng hướng dẫn HS nhận biết các hình dạng của Sơ đồ

tư duy như sau Tôi chiếu một số dạng sơ đồ tư duy khác nhau yêu cầu HS quan sát và nhận xét theo câu hởi gợi mở như: Em nhìn thấy hình ảnh gì? Hình ảnh

em vừa nhìn thấy có đặc điểm như thế nào? Với câu hỏi gợi mở như trên HS lớp

2, lớp 3 trả lời: “ Em nhìn giống như một gốc cây với chùm rễ chằng chịt, hay trông như một cái khinh khí cầu với nhiều quả bóng? Có bạn lại nhận xét: Trông như trung tâm thành phố khi nhìn từ trên cao, có bạn lại trả lời: Nhìn giống như mạch điện mà bố em vẫn sửa, có bạn lại bảo nhìn như con bạch tuộc ” Đúng

vậy! Tuy nhỏ nhưng các em lại có cái nhìn rất chính xác Sơ đồ tư duy có nhiều hình dạng khác nhau vì phụ thuộc vào tính chất bài học và ý tưởng của người vẽ Như Sơ đồ dạng vòng tròn, Sơ đồ dạng bong bóng, Sơ đồ vòng trong kép, Sơ đồ

dạng nhánh, Sơ đồ dạng hình ảnh

Sơ đồ tư duy giống như nút thắt, Sơ đồ tư duy dạng hình ảnh, Sơ đồ tư duy giống như giao trung tâm thành phố hình con bọ cạp, vừa giống như gốc cây Một số hình dạng của sơ đồ tư duy

b.Hướng dẫn học sinh nhận biết cấu tạo và kĩ năng vẽ một Sơ đồ tư duy

* Cấu tạo của sơ đồ tư duy

Ở giữa sơ đồ là một hình ảnh trung tâm (hay một cụm từ) khái quát chủ

đề Gắn liền với hình ảnh trung tâm là các nhánh cấp 1 mang các ý chính làm rõ chủ đề Phát triển các nhánh cấp 1 là các nhánh cấp 2 mang các ý phụ làm rõ mỗi ý chính Sự phân nhánh cứ thế tiếp tục để cụ thể hóa chủ đề, nhánh càng xa trung tâm thì càng cụ thể, chi tiết Có thể nói, Sơ đồ tư duy là một bức tranh tổng thể, một mạng lưới tổ chức, liên kết khá chặt chẽ theo cấp độ thể hiện một nội dung, một đơn vị kiến thức nào đó

* Cách thực hiện

Vẫn ở bài Phương tiện giao thông - Chủ đề Đường tới trường- Bộ sách Chân trời sáng tạo bản 1 - Lớp 2 Tôi tiếp tục hướng dẫn học sinh nhận biết cấu tạo của Sơ đồ tư duy Tôi chiếu lại hình ảnh sơ đồ tư duy về Phương tiện giao thông yêu cầu HS quan sát và nhận xét hình vẽ sơ đồ tư duy theo câu hỏi gợi mở

như: Em thấy hình ảnh nào nổi bật? Hình ảnh đó có màu gì và có nội dung như thế nào? Hình ảnh xung quanh như thế nào? Có nội dung gì? Sau khi quan sát

HS nhận xét: Hình ảnh nổi bật nhất là hình vòng tròn màu xanh, có chữ màu đỏ

ở giữa Được viết chữ Phương tiện giao thông Hình ảnh xung quanh là các đường, các nét đậm nhạt, to nhỏ với màu sắc hồng, lam, lục, cam, các chữ đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không, tiếp theo là các đường, các nét đậm nhạt nhỏ hơn, đi kèm là các chữ tên phương tiện giao thông như ô

tô, xe máy, xe đạp, tàu hỏa, tàu điện, tàu thủy, xuồng, ghe, thuyền, máy bay

Cuối cùng tôi chốt lại rằng Sơ đồ tư duy chính là một bức tranh tổng thể, một mạng lưới tổ chức, liên kết khá chặt chẽ theo cấp độ thể hiện một nội dung, một đơn vị kiến thức nào đó

Kỹ năng vẽ sơ đồ tư duy

Để tổ chức hiệu quả, cần phải chuấn bị như sau:

* Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

+ Đối với giáo viên:

- Chuẩn bị các sơ đồ sao cho phù hợp nhất với từng bài

- Vẽ sơ đồ tư duy hệ thống các bài trên giấy

- Phân nhóm: 4 hoặc 8 học sinh/ nhóm

- Phần hướng dẫn các bước tiến hành vẽ một sơ đồ tư duy

+ Đối với nhóm học sinh:

- Chuẩn bị giấy A4 (Khi hoạt động vẽ cá nhân), giấy A3 (Khi hoạt động

vẽ theo nhóm), bút chì, bút màu, các mẩu giấy nhỏ, bút dạ

- Cần nắm vững nội dung kiến thức của bài đã học

* Phân phối thời gian hợp lý:

- Thời gian 1 tiết học 35- 40 phút, nên vấn đề cần quan tâm để đạt hiệu quả là việc phân phối thời gian hợp lý Do đó, tôi dùng thời gian của những bài học ngắn khoảng 6-8 phút để thực hiện

- Khoảng 3 đến 5 phút: Các em tự do sáng tạo ý tưởng riêng của mình và trao đổi với các bạn cùng nhóm

- Khoảng 2-3 phút tiếp theo: Đại diện nhóm lên trình bày sơ đồ của nhóm

mình

- Thời gian còn lại, tôi cùng các học sinh góp ý, đánh giá, trình chiếu sơ

đồ mà tôi đã vẽ sẵn bằng phần mềm và cả bản vẽ “Sơ đồ tư duy” trên giấy để các em đối chiếu, so sánh, chỉnh sửa lại cho hợp lí

- Qua “Sơ đồ tư duy” hệ thống kiến thức, tôi chốt lại những kiến thức cần nhớ, đặc biệt là các từ khóa để học sinh hiểu và nắm vững kiến thức nhờ hình ảnh trên sơ đồ Có thế nói, đây là một phương pháp giúp người học lưu kiến thức trong trí nhớ được sâu và dài hơn so với các phương pháp khác

* Trình tự các bước vẽ một Sơ đồ tư duy hệ thống kiến thức:

Để thiết kế một Sơ đồ tư duy dù vẽ thủ công trên bảng, trên giấy chúng

ta đều thực hiện theo thứ tự các bước sau đây:

+ Bước 1: Xác định chủ đề

+ Bưởc 2: Vẽ chủ đề ở phần trung tâm

Chủ đề cần gây được sự chú ý đế chúng ta có thể dễ dàng nhìn nhận vấn đề, vì thế nên chủ đề cần vẽ to và nổi bật

+ Bước 3: Vẽ thêm các tiêu đề phụ (nhánh cấp 1)

Từ hình ảnh trung tâm (chủ đề) chúng ta cần xác định: Để làm rõ chủ

đề, thì ta đưa ra những ý chính Sau đó, ta phân chia ra những ý chính, đặt tiêu

đề các nhánh chính, nối chúng với trung tâm Dùng bút màu để thể hiện sự nhấn mạnh, kết cấu, bố cục, để gợi tính trực quan dễ nhớ Viết trên mỗi nhánh một từ then chốt sẽ giúp học sinh dễ dàng liên tưởng đến chủ đề hơn

+ Bước 4: Vẽ các nhánh cấp 2, cấp 3,

Vẽ nối tiếp nhánh cấp 2 vào nhánh cấp 1, nhánh cấp 3 vào nhánh cấp 2, đế tạo sự liên kết Nên vẽ nhiều nhánh cong hơn là đường thẳng, tạo sự mềm mại, uyển chuyển và dễ nhớ hơn Tận dụng từ khóa và hình ảnh, ở mỗi nhánh chỉ sử dụng một từ khóa Dùng biểu tượng, cách viết tắt để tiết kiệm không gian

và thời gian

+ Bước 5: Thêm các hình ảnh minh họa

Việc thêm các hình ảnh minh họa vào sơ đồ giúp các ý quan trọng trở nên nổi bật hơn, cũng như giúp chúng ta ghi nhớ tốt hơn vì não bộ của con người có

khả năng tiếp thu hình ảnh cao hơn chữ viết (Hình vẽ minh họa)

Sơ đồ tư duy Chủ đề: Đường đến trường em

Tranh của bạn: Bùi Tuấn Minh lớp 2A

*Lưu ý khi vẽ và hướng dẫn học sinh vẽ Sơ đồ tư duy

- Nên chọn hướng giấy ngang để khổ giấy rộng, thuận lợi cho việc vẽ các nhánh con

- Nên dùng các nét vẽ cong, mềm mại thay vì vẽ các đường thẳng để thu hút sự chú ý của mắt, như vậy Bản đồ tư duy sẽ lôi cuốn, hấp dẫn hơn

- Các nhánh càng ở gần trung tâm thì càng được tô đậm hơn, dày hơn

- Chú ý dùng màu sắc, đường nét hợp lý để vừa làm rõ các ý trong bản đồ đồng thời tạo sự cân đối, hài hòa cho bản đồ

- Không ghi quá dài dòng, hoặc ghi những ý rời rạc, không cần thiết, nên dùng các từ, cụm từ một cách ngắn gọn

- Không dùng quá nhiều hình ảnh, nên chọn lọc những hình ảnh thật cần thiết góp phần làm rõ các ý, chủ đề

- Có thể đánh số thứ tự ở các ý chính cùng cấp

- Không đầu tư quá nhiều thời gian vào việc “làm đẹp” bản đồ bằng vẽ, viết, tô màu

- Không vẽ quá chi tiết, cũng không vẽ quá sơ sài

- Người lập bản đồ được phép vẽ và trang trí theo cách riêng của mình

Sau khi hướng dẫn HS tôi yêu cầu các em vận dụng kiến thức vừa học hệ thống bài học lại bằng sơ đồ tư duy HS lớp 2 tuy nhỏ nhưng các em cũng đã hiểu một cách khái quát về sơ đồ tư duy và các em cũng đã vẽ được sơ đồ tư duy đơn giản Có em vẽ được sơ đồ theo mô hình, có em vẽ được sơ đồ theo hình

nhánh (Hình minh họa