Xuất phát từ thực tế đó, tôi lựa chọn đề tài "Thiết kế và xây dựng một số công cụ đánh giá sản phẩm của học sinh trong HĐTN dành cho giáo viên tại Trường THCS cụ cụ thể, dễ sử dụng để đ
PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Hoạt động trải nghiệm(HĐTN) cấp tiểu học và HĐTN-HN cấp THCS và THPT là hoạt động giáo dục bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12
HĐTN và HĐTN-HN là hoạt động giáo dục do giáo viên thiết kế và hướng dẫn, giúp học sinh tiếp cận thực tế và trải nghiệm cảm xúc tích cực Hoạt động này khuyến khích học sinh khai thác kinh nghiệm sẵn có, kết hợp kiến thức và kỹ năng từ các môn học để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống gia đình, xã hội Qua đó, học sinh chuyển hóa kinh nghiệm thành tri thức và kỹ năng mới, góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường sống và nghề nghiệp tương lai.
HĐTN và HĐTN-HN đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực chung cũng như năng lực đặc thù cho học sinh Nội dung hoạt động được thiết kế dựa trên các mối quan hệ của học sinh với bản thân, xã hội, tự nhiên và nghề nghiệp.
Khi tham gia HĐTN, học sinh cần huy động kiến thức, kĩ năng và phẩm chất năng lực để giải quyết nhiệm vụ thực tiễn, bao gồm cả nhiệm vụ cá nhân và nhóm Việc bàn bạc, trao đổi và thống nhất quyết định là rất quan trọng Do đó, giáo viên cần hướng dẫn học sinh các kĩ năng như làm việc nhóm, lắng nghe, phản hồi tích cực, ghi chép, thu thập và xử lý thông tin, cũng như ra quyết định Bên cạnh đó, cần xây dựng công cụ đánh giá phù hợp để đánh giá chính xác năng lực và phẩm chất của học sinh.
Sau 4 năm thực hiện chương trình GDPT 2018, việc đánh giá hiệu quả của HĐTN vẫn gặp nhiều khó khăn Nhiều giáo viên vẫn lúng túng trong việc lựa chọn công cụ đánh giá phù hợp, dẫn đến nhận xét kết quả học sinh chưa khách quan và toàn diện.
Việc phát triển các công cụ đánh giá giúp giáo viên theo dõi hiệu quả quá trình học tập của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục trong nhà trường Phương pháp đánh giá rõ ràng không chỉ tạo động lực cho học sinh mà còn khuyến khích họ tham gia tích cực và phát triển bản thân.
Xuất phát từ thực tế cần thiết, tôi đã chọn đề tài "Thiết kế và xây dựng công cụ đánh giá sản phẩm của học sinh trong HĐTN dành cho giáo viên tại Trường THCS Cộng Hòa" Mục tiêu của nghiên cứu là cung cấp cho giáo viên những công cụ cụ thể và dễ sử dụng, nhằm đánh giá chính xác mức độ tham gia, tiến bộ và kết quả đạt được của học sinh trong các hoạt động trải nghiệm.
Đề tài này mang ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ giáo viên và nâng cao hiệu quả giáo dục tại Trường THCS Cộng Hòa.
Mục đích của đề tài
Đề tài "Thiết kế và xây dựng công cụ đánh giá sản phẩm học sinh trong HĐTN" nhằm phát triển hệ thống công cụ hỗ trợ giáo viên trong việc đánh giá sản phẩm của học sinh, từ đó nâng cao chất lượng tổ chức HĐTN tại Trường THCS Cộng Hòa.
Trong bài viết này, tôi tập trung vào việc thiết kế và xây dựng các công cụ đánh giá sản phẩm học sinh trong hoạt động trải nghiệm, nhằm giúp giáo viên đánh giá sự phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Đề tài không chỉ đề xuất giải pháp mà còn nhấn mạnh tính ứng dụng thực tiễn, cung cấp cho giáo viên Trường THCS Cộng Hòa những công cụ hữu ích để nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục học sinh một cách hiệu quả.
Mục đích nghiên cứu
Để nâng cao hiệu quả đánh giá sản phẩm học sinh trong hoạt động trải nghiệm, cần xây dựng các bộ công cụ đánh giá phù hợp với từng loại hình sản phẩm như viết, trình bày và sản phẩm sáng tạo Việc này không chỉ giúp đảm bảo tính khách quan trong đánh giá mà còn khuyến khích học sinh phát huy tối đa khả năng sáng tạo của mình.
- Góp phần hỗ trợ giáo viên sử dụng linh hoạt và khoa học trong đánh giá, đảm bảo công bằng, minh bạch và mang tính định hướng phát triển
- Tạo nền tảng để nâng cao chất lượng tổ chức Hoạt động trải nghiệm, góp phần đổi mới phương pháp giáo dục tại Trường THCS Cộng Hòa.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Khảo sát thực trạng đánh giá sản phẩm học sinh trong HĐTN tại Trường THCS Cộng Hòa
- Phân tích các loại sản phẩm thường gặp và yêu cầu đánh giá theo chương trình
- Thiết kế một số phiếu đánh giá, bảng tiêu chí, thang điểm cho các sản phẩm học sinh
- Tổ chức thử nghiệm và hoàn thiện các công cụ đánh giá
- Đề xuất cách sử dụng, triển khai và nhân rộng công cụ trong tổ chuyên môn.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Các sản phẩm học tập của học sinh trong HĐTN và cách đánh giá của giáo viên
+ Học sinh và giáo viên chủ nhiệm khối 8 của Trường THCS Cộng Hòa
+ Các sản phẩm trong Hoạt động trải nghiệm theo chủ đề, theo tuần/tháng/học kỳ (sản phẩm viết, sản phẩm thủ công, thuyết trình, video, v.v ).
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Qua phiếu hỏi, phỏng vấn giáo viên và học sinh
- Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu: Tài liệu chương trình GDPT 2018, tài liệu hướng dẫn tổ chức HĐTN
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Áp dụng bộ công cụ vào thực tế, thu thập và phân tích kết quả
-Phương pháp so sánh, đối chiếu: Giữa các lớp, nhóm học sinh và giáo viên để điều chỉnh công cụ cho phù hợp.
NỘI DUNG
Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1.1 Khái niệm “Kiểm tra, đánh giá” năng lực người học trong hoạt động giáo dục
Trong tiếng Anh, "Kiểm tra" (Testing) là quá trình thu thập thông tin và số liệu về kết quả học tập và năng lực của người học Ngược lại, "Đánh giá" (Assessment) là quá trình phân tích và so sánh thông tin thu được từ kiểm tra với các mục tiêu đã đề ra, nhằm đưa ra nhận định về mức độ đạt được của người học.
Kiểm tra và đánh giá là hai yếu tố không thể tách rời trong một quá trình thống nhất, có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Kiểm tra đóng vai trò là nền tảng cho việc đánh giá, trong khi đánh giá chính là bước tiếp theo và là sự phát triển nâng cao từ quá trình kiểm tra.
Kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất học sinh là một quá trình quan trọng trong giáo dục nhằm mục đích:
* Xác định mức độ đạt được của học sinh
* Đo lường sự tiến bộ của học sinh
* Điều chỉnh phương pháp dạy học
* Phát triển năng lực và phẩm chất học sinh
1.1.2 Các loại hình kiểm tra, đánh giá (Thường xuyên và định kỳ)
Công văn 5636/BGDĐT-GDTrH quy định hai loại hình kiểm tra và đánh giá trong kế hoạch dạy học Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Đánh giá thường xuyên được thực hiện bởi giáo viên phụ trách chủ đề, bao gồm kiểm tra miệng và kiểm tra viết, với kết quả được tổng hợp và ghi vào sổ theo dõi học sinh Ngược lại, đánh giá định kỳ được xây dựng dựa trên nội dung và thời gian chương trình, yêu cầu giáo viên thống nhất về tiêu chí đánh giá, tập trung vào sản phẩm từ hoạt động trải nghiệm của học sinh thông qua các bài kiểm tra và bài thi.
Trong hợp đồng thực nghiệm, sản phẩm của học sinh là yếu tố quan trọng được sử dụng để đánh giá kết quả học tập theo định kỳ Do đó, cần thiết phải có các công cụ đánh giá sản phẩm học sinh đảm bảo tính khách quan và chính xác, giúp xác định rõ mức độ đạt được của học sinh theo yêu cầu và theo dõi sự tiến bộ của các em.
1.1.3 Năng lực và phẩm chất cần đánh giá trong môn HĐTN:
HĐTN, giống như các môn học khác, yêu cầu học sinh phát triển những năng lực và phẩm chất nhất định, nhưng không đặt ra yêu cầu về kiến thức cụ thể Do đó, khi đánh giá học sinh trong HĐTN, trọng tâm sẽ được đặt vào việc đánh giá các năng lực và phẩm chất thay vì kiến thức.
* Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học; Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
* Năng lực đặc thù: Năng lực thích ứng với cuộc sống; Năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động; Năng lực định hướng nghề nghiệp
* Phẩm chất: Yêu nước; Nhân ái; Trung thực; Chăm chỉ; Trách nhiệm
Với ba mức độ năng lực:
Bài viết này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận thức và hành động trong cuộc sống Người đọc cần biết kể về những việc làm tốt và nêu rõ các hành động an toàn cùng mục tiêu lao động an toàn Họ cũng cần nhận biết những việc nên làm và nhận diện các nguy hiểm cũng như sở thích cá nhân Tôn trọng người khác và sự khác biệt là điều cần thiết, cùng với ý thức giữ vệ sinh chung Ngoài ra, việc tìm hiểu về thu nhập và công việc của người thân cũng rất quan trọng, đồng thời biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
Để phát triển ước mơ nghề nghiệp, bạn cần trình bày rõ ràng về mục tiêu của mình và mô tả chân thực hình ảnh bản thân cùng những đức tính nổi bật Việc giới thiệu vẻ đẹp quê hương, các nhân vật và sự kiện quan trọng cũng góp phần làm nổi bật bản sắc cá nhân Hơn nữa, cần chỉ ra ý nghĩa của các hoạt động và tác động của biến đổi khí hậu đến môi trường sống Phân tích điểm mạnh và điểm yếu trong thông tin nghề nghiệp sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về bản thân Đánh giá giá trị xã hội và hiệu quả của các hoạt động là điều cần thiết để nhận thức rõ hơn về sự tiến bộ của bản thân và giá trị cá nhân trong cộng đồng.
Vận dụng các kỹ năng cần thiết để xác định nghề nghiệp và nhóm nghề phù hợp, khảo sát nhu cầu và hứng thú của bản thân Thúc đẩy người thân tham gia bảo vệ môi trường và đề xuất các phương án giải quyết vấn đề hiệu quả Đưa ra ý kiến giải quyết vấn đề, thực hiện việc chăm sóc bản thân, và làm quen với bạn mới cũng như hàng xóm Thuyết trình và lên kế hoạch truyền thông trong cộng đồng, rèn luyện các đức tính và thói quen tích cực Thực hiện công việc tự phục vụ, thể hiện cảm xúc, sự đồng cảm và hành vi văn hóa Biết sử dụng công cụ lao động an toàn, chăm sóc sức khỏe, thiết lập và xây dựng các mối quan hệ, tình bạn, cũng như các chiến dịch truyền thông Tổ chức sự kiện và buổi lao động, đồng thời ứng phó hiệu quả với căng thẳng và thiên tai.
Sau 4 năm thực hiện đưa HĐTN, HN vào triển khai rộng rãi trong chương trình GDPT 2018, để giúp học sinh phát triển kỹ năng sống, khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và tư duy sáng tạo Hiện nay, tất cả các trường cấp THCS trên địa bàn huyện Quốc Oai đang sử dụng bộ sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp lớp 8 - bộ sách Cánh Diều Bộ sách này quán triệt sâu sắc tư tưởng mang cuộc sống vào bài học, đưa bài học vào cuộc sống Từ đó, góp phần hình thành năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh
KẾ HOẠCH GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN - MÔN: HĐTN-HN - LỚP 8 (THEO CV: 5512/BGD)
STT CHỦ ĐỀ Hoạt động cụ thể Tiết số
Xây dựng truyền thống nhà trường 2 Xây dựng và gìn giữ tình bạn 5 Phòng chánh bắt nạt học đường 8, 11
( tháng 10) Điều chỉnh cảm xúc bản thân 14, 17 Bảo vệ quan điểm của bản thân 20, 23
Trách nhiệm với bản thân và mọi người xung quanh
26, 29 Trách nhiệm với chi tiêu cá nhân 32, 35
4 Chủ đề 4 Tự chủ trong các mối quan hệ 38, 41
Hòa nhịp cùng cộng đồng 56, 59
Yêu thương, tôn trọng các thành viên trong gia đình
Sinh hoạt trong gia đình 68, 71
Tuyên truyền phòng chống thiên tai 80, 83
Nghề nghiệp trong xã hội hiện đại (tháng 4)
Nghề phổ biến trong xã hội hiện đại 86, 89 Hành trang nghề nghiệp tương lai 92, 95
9 Chủ đề 9 Định hướng nghề nghiệp (tháng 5)
Kế hoạch học tập hướng nghiệp 98, 101
Kế hoạch kinh doanh của em 105
Theo phân phối chương trình, mỗi tuần có 3 tiết học Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại Trường THCS Cộng Hòa Hiện tại, do chưa có giáo viên chuyên trách, các tiết học này chủ yếu được dạy kiêm nhiệm bởi giáo viên Tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm Cụ thể, tiết 1 (sinh hoạt dưới cờ) sẽ do giáo viên Tổng phụ trách điều hành.
2, 3 (sinh hoạt chủ đề và sinh hoạt lớp ) do giáo viên chủ nhiệm phụ trách
Mặc dù việc tiếp cận với hoạt động giáo dục mới mang lại nhiều lợi ích như sự hứng thú của học sinh và cơ hội mở mang kiến thức cho giáo viên, nhưng giáo viên vẫn gặp khó khăn trong việc đánh giá năng lực học sinh Việc đánh giá chủ yếu dựa vào quan sát cá nhân và nhận xét chung chung, thiếu hệ thống công cụ cụ thể để đo lường mức độ tham gia và sự tiến bộ của học sinh, đòi hỏi phải tổng hợp từ nhiều phương diện khác nhau.
Việc đánh giá năng lực và phẩm chất học sinh trong các hoạt động Chủ đề và SHL còn nhiều bất cập, do giáo viên phụ trách chủ yếu dựa vào mức độ mà chưa có công cụ đo lường cụ thể Hơn nữa, giáo viên vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống và mang tính chuyên môn để chấm điểm, dẫn đến việc nhận xét chưa phù hợp với yêu cầu của hoạt động trải nghiệm.
Để cải thiện hiệu quả giảng dạy trong hoạt động trải nghiệm, cần thiết lập một hệ thống công cụ đánh giá khoa học và dễ áp dụng, giúp giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh một cách khách quan Khi có công cụ đánh giá rõ ràng, giáo viên có thể điều chỉnh nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động cho phù hợp với từng đối tượng học sinh Hơn nữa, việc xây dựng công cụ đánh giá không chỉ hỗ trợ giáo viên mà còn giúp học sinh hiểu rõ tiêu chí đánh giá, từ đó tạo động lực phấn đấu và phát triển bản thân trong quá trình tham gia hoạt động trải nghiệm.
Nghiên cứu và thiết kế bộ công cụ đánh giá hoạt động dạy học dành cho giáo viên tại Trường THCS Cộng Hòa là rất cần thiết, nhằm làm rõ và cung cấp thêm công cụ cho đồng nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện.
1.3 Khảo sát thực trạng GVCN và học sinh
Nhiều giáo viên chủ nhiệm và giáo viên phụ trách Hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Cộng Hòa hiện chưa có kinh nghiệm chuyên sâu trong việc xây dựng và sử dụng công cụ đánh giá sản phẩm của học sinh sau các hoạt động trải nghiệm.
Việc đánh giá sản phẩm còn mang tính cảm tính, thiếu tiêu chí rõ ràng, gây khó khăn trong việc phản hồi, góp ý cho học sinh
Quy trình thực hiện kiểm tra, đánh giá HĐTN
Theo thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, hoạt động HĐTN và HN được đánh giá bằng nhận xét Giáo viên phụ trách cần tổng hợp đánh giá từ cả giáo viên và học sinh để làm rõ sự phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh trong quá trình học tập Cụ thể, giáo viên sẽ nhận xét về việc thực hiện nhiệm vụ học tập, sự tiến bộ, ưu điểm nổi bật và hạn chế của học sinh Đồng thời, học sinh cũng sẽ tự nhận xét về việc thực hiện nhiệm vụ, sự tiến bộ và những ưu điểm, hạn chế của bản thân.
Hiểu rõ tiêu chí khi được đánh giá sản phẩm
Cảm thấy việc đánh giá sản phẩm là công bằng và rõ ràng
Cảm thấy hứng thú khi tham gia hoạt động trải nghiệm
Mong muốn được tự đánh giá hoặc đánh giá bạn trong quá trình trải nghiệm
Nhận thấy việc đánh giá sản phẩm giúp mình tiến bộ hơn
Khảo sát ngẫu nhiên trên 120 học sinh cho thấy sự tham gia của cha mẹ, cơ quan, tổ chức và cá nhân trong quá trình giáo dục là rất quan trọng Họ cung cấp thông tin phản hồi về việc thực hiện nhiệm vụ học tập và rèn luyện của học sinh Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện được thực hiện thông qua nhận xét, áp dụng trong các hình thức kiểm tra và đánh giá định kỳ, đảm bảo phù hợp với đặc thù của từng môn học.
Việc tổng hợp đánh giá trong giáo dục phổ thông cần tuân thủ các yêu cầu về tính chính xác, toàn diện, công bằng, trung thực và khách quan Đánh giá phải được thực hiện qua nhiều phương pháp, hình thức và công cụ khác nhau, kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và định kỳ, nhằm theo dõi sự tiến bộ của học sinh Bên cạnh đó, cần chú trọng động viên và khuyến khích sự cố gắng trong học tập, đồng thời tránh so sánh giữa các học sinh.
Vì vậy, GV cần xây dựng một quy trình đánh giá theo các bước sau đây:
Bước đầu tiên trong quá trình đánh giá là xác định rõ mục tiêu và yêu cầu cần đạt cho từng chủ đề, bài học và hoạt động Giáo viên cần lựa chọn phương pháp và công cụ đánh giá phù hợp, đảm bảo sản phẩm của học sinh phản ánh đúng năng lực và phẩm chất theo yêu cầu đề ra Các tiêu chí đánh giá sẽ giúp giáo viên nhận xét chính xác mức độ đạt được của sản phẩm học sinh.
Bước 2: Xác định nội dung đánh giá
Xác định nội dung đánh giá dựa trên yêu cầu cần đạt, mỗi YCCĐ gắn với một nội dung đánh giá
+ YCCĐ là tìm hiểu được một số nghề truyền thống ở Việt Nam thì nội dung đánh giá là hoạt động đặc trưng của nghề truyền thống
YCCĐ bao gồm việc xác định các yêu cầu cơ bản về trang thiết bị và dụng cụ lao động trong nghề truyền thống, đồng thời đánh giá sự tham gia tích cực của học sinh trong các hoạt động do giáo viên tổ chức Nội dung đánh giá sẽ dựa trên số lần tham gia và mức độ tích cực của học sinh trong các hoạt động này.
Bước 3: Lựa chọn phương pháp và công cụ đánh giá
Việc lựa chọn các phương pháp, công cụ đánh giá cần lựa chọn dựa trên các tiêu chí như sau:
- Phương pháp, công cụ đó có giúp đánh giá được mục tiêu, yêu cầu cần đạt được xác định không?
- Phương pháp, công cụ đó có đánh giá được năng lực của HS không? Có phù hợp với đặc trưng của HĐTN, HN không?
- Phương pháp, công cụ đó có phù hợp với hình thức đánh giá xác định không?
- Phương pháp đó có phù hợp với đặc điểm học sinh không?
* Một số các phương pháp đánh giá được sử dụng trong HĐTN
- Trắc nghiệm: Câu hỏi, bảng kiểm, bảng ghi chép
- Quan sát: Phiếu đánh giá theo tiêu chí, bảng ghi chép, câu hỏi, bảng kiểm, thang đánh giá
- Khảo sát, điều tra: Phiếu đánh giá theo tiêu chí, câu hỏi
- Đánh giá sản phẩm của học sinh: Phiếu đánh giá theo tiêu chí, sản phẩm hoạt động, câu hỏi
- Đánh giá hồ sơ học tập: Hồ sơ lưu, bảng ghi chép, câu hỏi, bảng kiểm, thang đánh giá
Mỗi loại công cụ đều có đặc thù riêng, phù hợp với các phương pháp đánh giá khác nhau Tùy thuộc vào từng phương pháp, có thể áp dụng các công cụ khác nhau để đạt hiệu quả tối ưu trong quá trình đánh giá.
Phiếu đánh giá theo tiêu chí
2 Quan sát hành vi và thái độ của HS x x x x x
4.Đánh giá qua sản phẩm hoạt động của học sinh x x x
5.Đánh giá qua hồ sơ hoạt động của HS x x x x x
6.Trao đổi ý kiến của các bên liên quan x x x
Trong báo cáo này, tôi sẽ tập trung vào việc thiết kế và xây dựng các công cụ đánh giá sản phẩm học sinh, bao gồm phiếu đánh giá tiêu chí, bảng kiểm, hồ sơ học tập và thang đánh giá Những công cụ này phản ánh năng lực và phẩm chất của học sinh một cách thực chất, khuyến khích sự chủ động và sáng tạo, đồng thời đánh giá một cách toàn diện và linh hoạt Điều này không chỉ tạo động lực học tập cho học sinh mà còn định hướng phát triển năng lực cá nhân của từng em.
Bước 4: Thiết kế và xây dựng công cụ đánh giá, tiêu chí đánh giá
Sản phẩm của học sinh rất đa dạng, vì vậy việc lựa chọn công cụ đánh giá phù hợp là rất quan trọng Giáo viên cần chú trọng vào các yêu cầu cần đạt của sản phẩm để đảm bảo tính chính xác trong quá trình đánh giá.
Để đánh giá sản phẩm của học sinh như bài thuyết trình, clip phỏng vấn, sổ tay hay bài viết, giáo viên cần xây dựng phiếu đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể Những tiêu chí này bao gồm nội dung bám sát chủ đề, sự rõ ràng trong trình bày, tính sáng tạo và sự tự tin khi trình bày.
Thiết kế và xây dựng một số công cụ đánh giá sản phẩm của học sinh
3.1 Xây dựng phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubric)
Rubric là công cụ mô tả rõ ràng các tiêu chí đánh giá và mức độ đạt được của từng tiêu chí, liên quan đến quá trình hoạt động hoặc sản phẩm của học sinh.
Rubric bao gồm hai yếu tố chính: tiêu chí đánh giá và mức độ đạt được của từng tiêu chí Các mức độ này thường được thể hiện qua thang mô tả hoặc kết hợp giữa thang số và thang mô tả, nhằm mô tả chi tiết mức độ thực hiện nhiệm vụ của học sinh.
Các tiêu chí đánh giá cần đảm bảo những yêu cầu sau:
+ Thể hiện đúng trọng tâm những khía cạnh quan trọng của hoạt động/sản phẩm cần đánh giá
+ Mỗi tiêu chí phải đảm bảo tính riêng biệt, đặc trưng cho một dấu hiệu nào đó của hoạt động/sản phẩm cần đánh giá
+ Tiêu chí đưa ra phải quan sát và đánh giá được
Rubric là công cụ phổ biến trong việc đánh giá sản phẩm và quá trình hoạt động của học sinh, đồng thời cũng đánh giá thái độ và hành vi liên quan đến những phẩm chất cụ thể.
Cũng giống như bảng kiểm, rubric được sử dụng để đánh giá cả định đính và định lượng
Việc sử dụng rubric trong đánh giá và phản hồi kết quả học tập thường diễn ra sau khi học sinh hoàn thành các nhiệm vụ được giao Các nhiệm vụ này rất đa dạng, bao gồm cả những nhiệm vụ có giới hạn yêu cầu vận dụng kiến thức và kỹ năng trong phạm vi hẹp, và những nhiệm vụ mở rộng phức tạp hơn, như dự án nghiên cứu hay thiết kế tổ chức, đòi hỏi thời gian và nhiều kiến thức khác nhau để hoàn thành.
Khi tiến hành sử dụng rubric cần lưu ý:
+ Giáo viên cần đưa ra các tiêu chí sẽ được sử dụng để đánh giá cho học sinh ngay khi giao nhiệm vụ cho HS
Giáo viên nên hướng dẫn học sinh tham gia vào việc xây dựng tiêu chí đánh giá các nhiệm vụ, giúp các em làm quen và biết cách áp dụng những tiêu chí này trong quá trình đánh giá Công cụ này thường được áp dụng trong các phương pháp như quan sát hành vi và thái độ của học sinh, đánh giá sản phẩm, cũng như thực hiện các khảo sát điều tra.
Trong tiết số 86 với chủ đề 8 HĐTN 8, học sinh sẽ trình bày về các nghề nghiệp phổ biến trong xã hội hiện đại, bao gồm các đặc trưng, thách thức và phẩm chất năng lực cần thiết cho người làm nghề Giáo viên sẽ xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá cho sản phẩm này.
B1: Xác định yêu cầu cần đạt
B2: Xác định nội dung đánh giá
B3: Lựa chọn phương pháp đánh giá
B4: Lựa chọn công cụ đánh giá
- Trình bày được các nghề nghiệp trong xã hội hiện đại
- Chỉ ra được những thách thức, phẩm chất và năng lực cần có của người lao động trong xã hội hiện đại
Tìm hiểu tính Đánh giá các nội dung:
- Các nghề nghiệp trong xã hội hiện đại
- Những thách thức, phẩm chất và năng lực cần có của người lao động trong xã hội hiện đại
- Tính chuyên Đánh giá, phân tích
“sản phẩm” của học sinh
+ Bài thuyết trình về các xu hướng nghề nghiệp;
+ Lắng nghe chia sẻ từ chuyên gia về thách thức của các nghề nghiệp trong xã hội hiện đại
Phiếu đánh giá theo tiêu chí chuyên nghiệp trong công việc đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp Việc tuân thủ các yêu cầu này không chỉ nâng cao chất lượng công việc mà còn bảo vệ sức khoẻ của người lao động.
+ Sổ tay về phẩm chất và năng lực cần thiết cho người lao động;
+ Bài viết tìm hiểu về quy trình làm việc chuyên nghiệp, tiêu chuẩn an toàn và sức khỏe lao động trong các lĩnh vực
Giáo viên có thể xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá chung cho các sản phẩm như sau:
PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI THUYẾT TRÌNH VỀ CÁC XU HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP
Họ và tên học sinh:………Lớp:………
Mức độ Đạt Chưa đạt
Sản phẩm thể hiện đầy đủ các nội dung:
- Xu hướng phát triển nghề nghiệp trong xã hội hiện đại
- Những phẩm chất và năng lực cần có của người lao động trong xã hội hiện đại
- Tính chuyên nghiệp trong công việc, đảm bảo yêu cầu về an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp
Chưa thể hiện đầy đủ nội dung theo yêu cầu
Trình bày được nội dung thuyết trình, ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu Thuyết trình tự tin, thu hút
Sản phẩm chưa hoàn thiện, chưa làm rõ được nội dung thuyết trình
Tính sáng tạo Ý tưởng mới lạ, khác biệt Gây ấn tượng mạnh mẽ Phong cách thể hiện độc đáo, ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả
Sản phẩm mang tính chất truyền thống, chưa có sự đổi mới, sáng tạo
Bài thuyết trình đảm bảo thời gian phù hợp, không quá ngắn hoặc quá dài
Quá ngắn hoặc kéo dài thời gian không cần thiết, không phù hợp với nội dung
Học sinh trả lời được các câu hỏi từ bài thuyết trình đầy đủ, tự tin và chính xác
Không trả lời được hoặc trả lời thiếu sót, thiếu tự tin, không chính xác
Nhận xét của giáo viên:
Ký tên giáo viên đánh giá:……… ………
Trong tiết số 12, chủ đề 1 HĐTN 8 về môi trường học đường, giáo viên yêu cầu học sinh thiết kế thông điệp truyền thông nhằm tuyên truyền phòng tránh bắt nạt học đường Học sinh có thể thực hiện thông qua các hình thức như thiết kế poster, sáng tác bài hát hoặc vẽ tranh cổ động Để đánh giá sản phẩm, giáo viên sẽ xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá theo các bước cụ thể.
B1: Xác định yêu cầu cần đạt
B2: Xác định nội dung đánh giá
B3: Lựa chọn phương pháp đánh giá
B4: Lựa chọn công cụ đánh giá
Thực hiện được các việc làm cụ thể góp phần xây dựng truyền thống nhà trường Đánh giá các nội dung:
- Các việc làm cụ thể góp phần xây dựng truyền thống nhà trường Đánh giá, phân tích
“sản phẩm” của học sinh
Thiết kế thông điệp truyền thông phòng chống bắt nạt học đường
Phiếu đánh giá theo tiêu chí
Giáo viên có thể xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá chung cho các sản phẩm như sau:
PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI THUYẾT TRÌNH VỀ THIẾT KẾ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG PHÒNG CHỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Thông tin chung:
Họ và tên học sinh:………Lớp:…………
Mức độ Đạt Chưa đạt
Thông tin truyền đạt chính xác, rõ ràng Ngôn ngữ phù hợp với học sinh: trong sáng, dễ hiểu Tính thuyết phục cao
Chưa truyền tải được nội dung
Sản phẩm có tính thẩm mỹ cao, trình bày thu hút, làm nổi bật rõ thông điệp cần truyền đạt
Sản phẩm chưa hoàn thiện, chưa làm nổi bật thông điệp cần truyền đạt
Tính sáng tạo Ý tưởng mới lạ, khác biệt Gây ấn tượng mạnh mẽ Phong cách thể hiện độc đáo, ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả
Sản phẩm mang tính chất truyền thống, chưa có sự đổi mới sáng tạo
Sản phẩm có khả năng tiếp cận đối tượng tốt, có khả năng thay đổi nhận thức, hành vi và lan tỏa cộng đồng Có tính khả thi cao
Sản phẩm chưa có khả năng tiếp cấn đối tượng, khả năng thay đổi nhận thức, hành vi
Học sinh trả lời được các câu hỏi từ bài thuyết trình đầy đủ, tự tin và chính xác
Không trả lời được hoặc trả lời thiếu sót, thiếu tự tin, không chính xác
Nhận xét của giáo viên:
Ký tên giáo viên đánh giá:………
Ví dụ 3: Với tiết số 76 – chủ đề 7 HĐTN 8 (Bài Nét đẹp quê hương - Hoạt động 1:
Giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh thiết kế sản phẩm thể hiện vẻ đẹp của danh lam thắng cảnh và cảnh quan thiên nhiên Để thực hiện điều này, giáo viên sẽ xây dựng bảng tiêu chí theo các bước cụ thể nhằm đánh giá và hỗ trợ quá trình sáng tạo của học sinh.
B1: Xác định yêu cầu cần đạt
B2: Xác định nội dung đánh giá
B3: Lựa chọn phương pháp đánh giá
B4: Lựa chọn công cụ đánh giá
Thiết kế được sản phẩm về vẻ đẹp danh lam thắng cảnh, cảnh quan thiên nhiên Đánh giá các nội dung:
- Các sản phẩm thể hiện vẻ đẹp danh lam thắng cảnh, cảnh quan thiên nhiên Đánh giá, phân tích
“sản phẩm” của học sinh
Phiếu đánh giá theo tiêu chí
Giáo viên có thể xây dựng phiếu tiêu chí đánh giá chung cho các sản phẩm như sau:
PHIẾU ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM THỂ HIỆN
VẺ ĐẸP DANH LAM THẮNG CẢNH, CẢNH QUAN THIÊN NHIÊN
Họ và tên học sinh:……….………Lớp:………
Mức độ Đạt Chưa đạt
Nội dung Sản phẩm đảm bảo đúng yêu cầu cần đạt
(là danh lam thắng cảnh hoặc cảnh quan thiên nhiên) Thể hiện rõ nét nét đặc trưng của danh lam thắng cảnh, cảnh quan thiên nhiên
Chưa truyền tải được nội dung
Sản phẩm có tính thẩm mỹ cao, trình bày thu hút, làm nổi bật rõ thông điệp cần truyền đạt
Sản phẩm chưa hoàn thiện, chưa làm nổi bật thông điệp cần truyền đạt
Sản phẩm mang thiết kế độc đáo, sử dụng chất liệu đặc trưng, thể hiện rõ nét vẻ đẹp của danh lam thắng cảnh và cảnh quan thiên nhiên, đồng thời đảm bảo tính thẩm mỹ cao.
Sản phẩm chưa có sự đổi mới sáng tạọ
Học sinh trả lời được các câu hỏi từ bài thuyết trình đầy đủ, tự tin và chính xác
Có sự phối hợp giữa các thành viên trong nhóm
Không trả lời được hoặc trả lời thiếu sót, thiếu tự tin, không chính xác
Nhận xét của giáo viên:
Ký tên giáo viên đánh giá:………
Bảng kiểm (Checklist) là công cụ đánh giá dựa trên các tiêu chí có sẵn, cho phép người đánh giá dễ dàng đánh dấu (✓) các tiêu chí mà đối tượng đã đạt được Công cụ này thường chỉ ra sự hiện diện hoặc vắng mặt của các hành vi và đặc điểm mong đợi, nhưng có nhược điểm là không cung cấp thông tin về mức độ xuất hiện khác nhau của các tiêu chí đó.
Bảng kiểm là công cụ đánh giá hành vi và sản phẩm của học sinh, giúp giáo viên xác định mức độ phù hợp của các hành vi hoặc đặc điểm sản phẩm với các tiêu chí đã được thiết lập sẵn.
Giáo viên có thể sử dụng bảng kiểm nhằm:
Giáo viên nên đánh giá sự tiến bộ của học sinh bằng cách chỉ ra những tiêu chí mà học sinh đã thực hiện tốt cũng như những tiêu chí cần cải thiện Việc này giúp học sinh nhận thức rõ hơn về khả năng của mình và những lĩnh vực cần nỗ lực hơn.
Giáo viên có thể tổng hợp các tiêu chí trong bảng kiểm và chuyển đổi chúng thành điểm số theo tỷ lệ phần trăm, nhằm xác định mức độ đạt được của học sinh.
Bảng kiểm là công cụ hữu ích cho giáo viên trong việc quan sát và đánh giá các hoạt động cụ thể của học sinh, như làm việc nhóm, thuyết trình, đóng vai và thực hành Việc sử dụng bảng kiểm giúp giáo viên theo dõi tiến trình thực hiện nhiệm vụ của học sinh một cách hiệu quả.
Bảng kiểm còn dùng trong đánh giá sản phẩm do học sinh thực hiện theo yêu cầu, nhiệm vụ của giáo viên
Bảng kiểm cũng được dùng để đánh giá các thái độ, hành vi về một phẩm chất nào đó
