Skkn cấp tỉnh quản lý hoạt Động trải nghiệm cho học sinh trường thcs hòa thạch theo hướng phát triển năng lực thích Ứng với cuộc sống

Giáo dục trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống góp phần bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức và kỹ năng nhằm phát triển khả năng thích ứng với

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN QUỐC OAI

NỘI DUNG TRANG

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cho

HS THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc

sống

5

1.3 Hoạt động trải nghiệm cho HS THCS theo hướng phát triển

1.4 Quản lý hoạt động trải nghiệm cho HS THCS theo hướng

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho HS

THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống 17

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS

theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống của

trường THCS Hòa Thạch

22

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học

sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực 29

STT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Trong bối cảnh thế giới chứng kiến những biến đổi sâu sắc về mọi mặt, kinh tế tri thức phát triển mạnh đem lại cơ hội phát triển vượt bậc, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với mỗi quốc gia, nhất là các quốc gia đang phát triển Để đảm bảo phát triển bền vững, đổi mới giáo dục đã trở thành nhu cầu cấp thiết và xu thế mang tính toàn cầu Ở Việt Nam, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc

tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống, đó là: “Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình

và Học để cùng chung sống” Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới Giáo dục trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống góp phần bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức và kỹ năng nhằm phát triển khả năng thích ứng với cuộc sống trong bối cảnh môi trường sống luôn biến động, góp phần phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi của người công dân, có kĩ năng sống, bản lĩnh để học tập, làm việc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế

1.2 Trong cuộc sống ngày nay, phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cho học sinh là một vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết Bởi lẽ, khi cuộc sống của người dân được nâng cao, các em học sinh được cha mẹ quan tâm rất nhiều đến việc giáo dục.Tuy nhiên, các bậc phụ huynh thường chú trọng đến việc con

em mình học có giỏi hay không, nghĩa là chỉ quan tâm đến vấn đề giáo dục kiến thức mà quên đi sự quan tâm đến vấn đề giáo dục và phát triển kĩ năng thích ứng

với cuộc sống cho các em, không cho phép con mình được tự do trải nghiệm cuộc sống Về phía thầy cô, do áp lực về chỉ tiêu, chất lượng, nên chỉ chú ý đến chất lượng giảng dạy, rèn học sinh theo một khuôn khổ cứng nhắc mà chưa quan tâm nhiều đến thế giới tình cảm, cảm xúc của các em về cuộc sống Đối với học sinh, do áp lực về học tập, làm sao phải đạt được kết quả như thầy cô, cha mẹ mong muốn nên lúc nào cũng tập trung vào học mà không để ý đến những hoạt động đang diễn ra xung quanh mình Một số em học rất tốt nhưng đôi khi các

em chưa có cách ứng xử tốt trong cuộc sống hàng ngày với người thân trong gia đình hay với bạn bè và thầy cô giáo ở trường Các em thiếu hụt sự hiểu biết về môi trường xung quanh, ứng xử cần thiết trong cuộc sống Một khi các em không thích ứng được với sự thay đổi của hoàn cảnh sống, sẽ không hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập, khó khăn trong giao tiếp và sinh hoạt Điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển về mặt nhận thức và chất lượng cuộc sống của các em Sống trong môi trường học tập nhiều áp lực, nhiều HS không có thời gian để trải nghiệm các hoạt động vui chơi, giải trí, giao lưu, chia sẻ dẫn đến kĩ năng sống, trí thông minh cảm xúc còn hạn chế, chưa có sự nhạy bén và bản lĩnh với những biến động cuộc sống xảy ra hằng ngày, hằng giờ

Tuy nhiên, hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục hoàn toàn mới mẻ, vừa có nhiều đặc thù riêng so với các môn học khác, vừa có nhiều điểm khác biệt so với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở chương trình giáo dục cũ Điều này khiến nhiều giáo viên bỡ ngỡ trong quá trình xây dựng kế hoạch và triển khai hoạt động giáo dục này Vậy làm thế nào để giúp giáo viên tìm được những cách giải quyết khác nhau cho cùng một vấn đề phù hợp với từng hoàn cảnh và thực tiễn cuộc sống, giáo viên đánh giá và điều chỉnh được học sinh? Làm sao để giáo viên phát huy được ở học sinh khả năng đáp ứng với những sự thay đổi của cuộc sống đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ? làm sao để giáo viên giúp học sinh có thể tham gia tốt vào quá trình trải nghiệm cuộc sống một cách tích cực đang là một thách thức?

Do vậy, việc giáo dục trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển khả năng thích ứng với cuộc sống là một nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục cũng như của toàn xã hội Đã có nhiều nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống trên thực tế còn chưa đạt được những kết

quả mong muốn của ngành giáo dục cũng như của toàn thể xã hội

1.3 Với những lí do trên, đề tài “Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học

sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống” được tác giả lựa chọn để thực hiện đề tài nhằm phát triển năng lực

thích ứng với cuộc sống cho các em đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình GDPT 2018

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề tài đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch nhằm phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cho các em đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình GDPT 2018

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cho học sinh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

4 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống đã được quan tâm trong những năm gần đây và đạt được một số kết quả đáng khích lệ Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động này vẫn tồn tại những hạn chế nhất định Nếu đề xuất biện pháp quản lí hoạt động trải nghiệm cho học sinh phù hợp với đặc điểm tâm lí các em gắn liền với thực tiễn trường THCS Hòa Thạch sẽ góp phần phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống; từ đó đáp ứng được yêu cầu chương trình GDPT 2018

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cho học

sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học

sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống tại trường THCS Hòa Thạch

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường

THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Trường THCS Hòa Thạch

6.2 Khách thể khảo sát

BGH, tổ trưởng chuyên môn, Tổng phụ trách và giáo viên

6.3 Thời gian thực hiện nghiên cứu

Năm học 2024 - 2025

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích - tổng hợp

- Phương pháp so sánh

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

7.3 Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục để xử lí số liệu đã thu được

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH THCS THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THÍCH

ỨNG VỚI CUỘC SỐNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Tư tưởng giáo dục về học qua trải nghiệm đã xuất hiện từ thời cổ đại Nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của Giáo dục trải nghiệm: “Người ta phải học bằng cách làm một việc gì đó Với những điều bạn nghĩ là mình biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khi làm nó.” của nhà triết học Hy Lạp - Xôcrats (470 -

399 TCN) nêu lên quan điểm đề cao vai trò của trải nghiệm trong giáo dục [4] Cho đến giữa thế kỉ XX, John Deway (1859-1952) người Mĩ gốc Đan Mạch nhắc đến quan điểm “Học qua làm, học bắt đầu từ làm” Ở đây ông muốn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc học thông qua thực hành, trải nghiệm Chỉ có trực tiếp tham gia, thực hiện hoạt động và tiếp xúc với các sự vật, sự việc gắn liền với thực tiễn cuộc sống mới giúp người học lĩnh hội kiến thức, kĩ năng nhất định Ông còn cho rằng, chương trình dạy học và việc dạy học phải là quá trình xâu chuỗi các thành tố trong kinh nghiệm cũ và mới của trẻ; quá trình học của trẻ phải là quá trình hình thành cái nhìn mới, hứng thú và kinh nghiệm mới Ông cũng chỉ ra rằng, kinh nghiệm giúp nâng cao hiệu quả của giáo dục bằng cách kết nối người học, kiến thức học với thực tiễn cuộc sống, vì thế cần đưa các loại bài tập như nghề làm vườn, dệt, mộc vào nhà trường Vì vậy, nhà trường

và giáo viên phải tạo ra một môi trường học tập, trong đó những hoạt động của trẻ chứa đựng cả những tình huống khó khăn, để người học tự tìm tòi và xây dựng kiến thức thông qua “kinh nghiệm” và “tư duy”, thông qua “trải nghiệm” của chính bản thân Kết nối người học, kiến thức học với cuộc sống thực tiễn giúp nâng cao hiệu quả của giáo dục Bên cạnh đó ông cũng đề cao hứng thú của người học Học sinh hứng thú cái gì thì học cái đó Tuy nhiên, đây là quan điểm chưa hoàn toàn đúng trong giáo dục nhưng ý tưởng thì lại được các nhà tâm lí học, giáo dục học sau này phát triển thành hoạt động trải nghiệm trong học tập 5]

Ở Việt Nam, từ thời kì đầu của nền giáo dục, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội.”Quan điểm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo

dục gắn liền với thực tiễn xã hội giúp con người phát triển toàn diện Ý thức được tầm quan trọng của dạy học dựa vào trải nghiệm, những năm trước đây, Bộ giáo dục đã tích hợp hoạt động trải nghiệm vào các chương trình giáo dục chính thống Trong các hoạt động ngoại khóa, hoạt động trải nghiệm là hoạt động sau các giờ học trên lớp, có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động giảng dạy, được thực hiện nhằm mục tiêu đào tạo ra các thế hệ nhân tài có định hướng tương lai với đầy đủ nhân cách và sức sáng tạo, biết vận dụng một cách tích cực những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi người xung quanh Hoạt động trải nghiệm về cơ bản mang tính chất là các hoạt động tập thể trên tinh thần tự chủ cá nhân, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển khả năng sáng tạo và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể

Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hoạt động trải nghiệm chính thức trở thành hoạt động giáo dục bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông, hoạt động trải nghiệm có chương trình; mục tiêu đáp ứng yêu cầu cần đạt; có kế hoạch, nội dung, phương thức, kiểm tra đánh giá; có Sách giáo khoa và Vở bài tập [1]

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

“Quản lý là hoạt động mang tính xã hội, khoa học, nghệ thuật của chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý, khách thể quản lý một cách hợp quy luật, qua các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra)” Hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội Hoạt động quản lý là những tác động có tính hướng đích

Hoạt động quản lý là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

Trong đề tài tác giả đề cập đến quản lý thông qua các chức năng của quản

lý là lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra

1.2.2 Quản lý giáo dục

Các nhà lý luận về quản lý giáo dục Liên Xô (cũ) đã đưa ra một số khái

niệm quản lý giáo dục, như M.M.Mechti Zade đã nêu: “Quản lý giáo dục là tập

hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ, giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính, ) nhằm bảo đảm sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số

lượng cũng như về mặt chất lượng” [8]

Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ

mà cho mọi người Tuy nhiên, trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ Cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành của hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân” [2]

Như vậy có thể hiểu: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt kết quả mong muốn”

Tóm lại, quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý

đến khách thể quản lý, nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục, đạt tới kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất

1.2.3 Quản lý nhà trường

Nhà trường là đối tượng cuối cùng và cơ bản nhất của quản lý giáo dục Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của thầy, hoạt động học - tự giáo dục của trò diễn ra trong quá trình dạy học – giáo dục

Vấn đề cơ bản của quản lý giáo dục là quản lý nhà trường, vì nhà trường là

cơ sở giáo dục, nơi tổ chức thực hiện mục tiêu giáo dục

Bản chất của hoạt động quản lý trong nhà trường là quản lý hoạt động dạy học – giáo dục, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo

Tóm lại, Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng

trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh

1.2.4 Hoạt động trải nghiệm

Tác giả Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “Hoạt động giáo dục trải nghiệm là

việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa

học-kỹ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí , để giúp các em hình thành

và phát triển nhân cách.” [3]

Như vậy, có thể thấy: Hoạt động trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Như vậy, thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp kiến thức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm

1.2.5 Năng lực và phát triển năng lực

tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,… thực hiện thành công một loại hình hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể.” Trong nghiên cứu của mình tôi sử dụng khái niệm năng lực theo tài liệu này [5]

Như vậy có thể hiểu năng lực là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức, các nguồn lực kiến thức, kĩ năng, thái độ được huy động để đảm bảo hoạt động có hiệu quả trong bối cảnh, tình huống nhất định

Năng lực được hình thành, phát triển qua hoạt động học và rèn luyện trong quá trình học, thực hiện các nhiệm vụ học tập ở trong lớp học và ở ngoài lớp học Nhà trường là môi trường giáo dục chính thống giúp HS hình thành những năng lực chung, năng lực chuyên biệt phù hợp với lứa tuổi, song đó không phải

là nơi duy nhất Những môi trường khác như gia đình, xã hội cũng góp phần bổ sung và hoàn thiện năng lực của các em

1.2.5.2 Phát triển năng lực

Phát triển năng lực chính là phát triển những khả năng hoàn thành nhiệm

vụ đặt ra, phát triển nhân cách, trong đó tính tích cực hoạt động và giao lưu của

cá nhân đóng vai trò quyết định Phát triển sự kiên trì học tập, rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm của bản thân trong hoạt động thực tiễn Phát triển khả năng thực hiện thành công hoạt động trong bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng

hợp các kiến thức, kỹ năng và phát triển các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí… Phát triển các năng lực chung cũng như năng lực đặc thù của học sinh

1.3 Hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển

năng lực thích ứng với cuộc sống trong chương trình GDPT 2018

1.3.1 Hoạt động trải nghiệm trong chương trình GDPT 2018 cấp THCS

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chỉ rõ khái niệm hoạt động trải nghiệm: Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12; ở trung học cơ sở được gọi là hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Đây là hoạt động có động cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể của học sinh, giúp các em huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống gia đình, nhà trường và xã hội; tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động, từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động; trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo, lựa chọn

ý tưởng hoạt động; thể hiện và tự khẳng định bản thân, đánh giá và tự đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm và của các bạn dưới sự hướng dẫn,

tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực

Hoạt động trải nghiệm ở THCS là hoạt động giáo dục trong chương trình học chính khóa, trong đó học sinh dựa trên sự huy động tổng hợp kiến thức và

kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục Bằng hoạt động trải nghiệm của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người thiết kế và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó tự khám phá, điều chỉnh bản thân, điều chỉnh cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống để sinh hoạt và làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một số năng lực cơ bản của người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm

Trong quan hệ với các môn học khác, hoạt động trải nghiệm sử dụng kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng Tuy nhiên hoạt động này được thiết kế

theo chức năng, nhiệm vụ của chính mình, đáp ứng mục tiêu của hoạt động đề ra

và cùng với các môn học, góp phần đạt mục tiêu chung của chương trình tổng

- Tự khẳng định và bảo vệ quyền, nhu cầu chính đáng: Có ý thức về quyền

và mong muốn của bản thân; bước đầu biết cách trình bày và thực hiện một số quyền lợi và nhu cầu chính đáng

- Tự điều chỉnh tình cảm, thái độ, hành vi của mình

- Thích ứng với cuộc sống

- Định hướng nghề nghiệp

- Tự học, tự hoàn thiện

* Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Xác định được mục đích, nội dung, phương tiện và thái độ giao tiếp

- Thiết lập, phát triển các quan hệ xã hội; điều chỉnh và hoá giải các mâu thuẫn

- Xác định mục đích và phương thức hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp

đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô

- Xác định trách nhiệm và hoạt động của bản thân: Hiểu được nhiệm vụ của nhóm và trách nhiệm, hoạt động của bản thân trong nhóm sau khi được hướng dẫn, phân công

- Xác định nhu cầu và khả năng của người hợp tác: Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật của các thành viên trong nhóm để đề xuất phương án phân công công việc phù hợp

- Tổ chức và thuyết phục người khác: Biết cố gắng hoàn thành phần việc mình được phân công và chia sẻ giúp đỡ thành viên khác cùng hoàn thành việc được phân công

- Đánh giá hoạt động hợp tác: Báo cáo được kết quả thực hiện nhiệm vụ của cả nhóm; tự nhận xét được ưu điểm, thiếu sót của bản thân theo hướng dẫn của thầy cô

- Hội nhập quốc tế

* Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Nhận ra ý tưởng mới: Biết xác định và làm rõ thông tin, ý tưởng mới đối với bản thân từ các nguồn tài liệu cho sẵn theo hướng dẫn

- Phát hiện và làm rõ vấn đề: Biết thu nhận thông tin từ tình huống, nhận ra những vấn đề đơn giản và đặt được câu hỏi

- Hình thành và triển khai ý tưởng mới: Dựa trên hiểu biết đã có, biết hình thành ý tưởng mới đối với bản thân và dự đoán được kết quả khi thực hiện

- Đề xuất, lựa chọn giải pháp: Nêu được cách thức giải quyết vấn đề đơn giản theo hướng dẫn

- Thiết kế và tổ chức hoạt động

Bên cạnh đó, hoạt động trải nghiệm ở trường THCS hình thành, phát triển

ở học sinh năng lực đặc thù: năng lực thích ứng với cuộc sống; năng lực thiết kế

và tổ chức hoạt động; năng lực định hướng nghề nghiệp

Ngoài các yêu cầu cần đạt về năng lực, hoạt động trải nghiệm còn góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu theo các mức độ phù hợp với mỗi cấp học đã được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể HS cần đạt được các phẩm chất như yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

1.3.3 Nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Ở cấp THCS, nội dung hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên,hoạt động hướng nghiệp

- Hoạt động hướng vào bản thân gồm: Hoạt động khám phá bản thân và hoạt động rèn luyện bản thân

- Hoạt động hướng đến xã hội gồm: Hoạt động chăm sóc gia đình; Hoạt động xây dựng nhà trường và Hoạt động xây dựng cộng đồng

- Hoạt động hướng đến tự nhiên gồm: Hoạt động tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan thiên nhiên; Hoạt động tìm hiểu và bảo vệ môi trường

- Hoạt động tìm hiểu về nghề nghiệp, rèn luyện phẩm chất , năng lực phù hợp với định hướng nghề nghiệp,hoạt động lựa chọn hướng nghề nghiệp và lập

kế hoạch theo định hướng nghề nghiệp

1.3.4 Phương thức hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Với quan điểm hoạt động trải nghiệm là các hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm được sử dụng phối hợp giữa phương pháp giáo dục và phương pháp tổ chức hoạt động Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động được thiết kế đa dạng, phong phú

và linh hoạt tuỳ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị mà các nhà trường, giáo viên có thể lựa chọn các hình thức tổ chức khác nhau phù hợp với mục tiêu

và nội dung hoạt động Chẳng hạn, giáo viên sử dụng đa dạng các hình thức tổ chức hoạt động như: diễn đàn, đóng kịch, giao lưu, hội thi, trò chơi, lao động công ích, tuyên truyền, tham quan, cắm trại, thực địa, hoạt động khảo sát, sáng tạo nghệ thuật,

Các phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong trường THCS được khái quát thành bốn nhóm sau:

- Phương thức khám phá

- Phương thức thể nghiệm, tương tác

- Phương thức cống hiến

- Phương thức nghiên cứu

1.3.5 Kiểm tra đánh giá hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Scholastic (2020), cho rằng quản lý kiểm tra, đánh giá có vai trò vô cùng quan trọng Để đánh giá sự phát triển năng lực của học sinh thì hiệu trưởng cần xây dựng các tiêu chí đánh giá và có các hình thức, phương pháp đánh giá đa dạng.[9]

1.3.5.1 Mục tiêu và nội dung đánh giá

* Mục tiêu đánh giá: Đánh giá kết quả giáo dục trong hoạt động trải

nghiệm là đánh giá mức độ đạt được của học sinh so với các yêu cầu cần đạt về phầm chất, năng lực đặt ra cho mỗi giai đoạn học tập, nhằm xác định vị trí và ghi nhận sự tiến bộ của mỗi học sinh trong quá trình phát triển của bản thân, khuyến khích và định hướng cho học sinh tiếp tục rèn luyện để hoàn thiện Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lí giáo dục và giáo viên điều chỉnh chương trình và các hoạt động giáo dục trong nhà trường

*Nội dung đánh giá: Nội dung đánh giá là các biểu hiện của phẩm chất và

năng lực đã được xác định trong chương trình: năng lực thích ứng với cuộc

sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực hướng nghiệp Các yêu cầu cần đạt về sự phát triển phẩm chất và năng lực của mỗi cá nhân chủ yếu được đánh giá thông qua hoạt động theo chủ đề, hoạt động hướng nghiệp, thông qua quá trình tham gia hoạt động tập thể và các sản phẩm của học sinh trong

mỗi hoạt động Cụ thể:

- Đánh giá mức độ nhận thức về các vấn đề đã được đề cập trong các chủ đề

- Đánh giá về động cơ, tinh thần, thái độ, ý thức trách nhiệm, tính tích cực, của học sinh khi tham gia hoạt động

- Đánh giá về các kĩ năng của học sinh trong việc thực hiện các hoạt động

- Đánh giá về đóng góp của học sinh vào thành tích chung của tập thể và việc thực hiện có kết quả hoạt động chung của tập thể

- Đánh giá về số giờ tham gia các hoạt động

1.3.5.2 Cách thức đánh giá

* Cứ liệu đánh giá

Đánh giá kết quả giáo dục cần dựa trên cả hai loại thông tin định tính và định lượng Thông tin định tính là những thông tin thu thập được từ quan sát của giáo viên và từ các nguồn khác (ý kiến tự đánh giá của học sinh, đánh giá đồng đẳng của các học sinh trong lớp, ý kiến nhận xét của phụ huynh học sinh và cộng đồng)

Thông tin định lượng là những thông tin về số giờ (số lần) tham gia hoạt động trải nghiệm (hoạt động tập thể, hoạt động trải nghiệm thường xuyên, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, hoạt động hướng nghiệp, hoạt động lao động, ); số lượng các sản phẩm hoàn thành và được lưu trong hồ sơ hoạt động

* Các hình thức đánh giá

- Tự đánh giá

- Đánh giá đồng đẳng

- Đánh giá của cha mẹ học sinh và cộng đồng

- Đánh giá của giáo viên

* Tổng hợp kết quả đánh giá: Giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm tổng

hợp kết quả đánh giá từ những đánh giá của giáo viên, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh, đánh giá của phụ huynh học sinh và đánh giá của cộng đồng Kết quả đánh giá sau mỗi học kỳ và cuối năm đối với từng học sinh là kết quả tổng hợp đánh giá thường xuyên định kỳ về phẩm chất và năng lực theo 2 mức: Đạt và chưa đạt

+ Đạt: đáp ứng yêu cầucần đạt của bộ môn

+ Chưa đạt: chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu giáo dục, biểu hiện chưa rõ

1.4 Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển

năng lực thích ứng với cuộc sống

1.4.1 Quản lý thực hiện mục tiêu đáp ứng yêu cầu cần đạt

Quản lý thực hiện mục tiêu, yêu cầu cần đạt là quản lý các hoạt động trải nghiệm nhằm giúp học sinh hình thành và phát triển các năng lực để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và chất lượng cuộc sống

Quản lý thực hiện mục tiêu, yêu cầu cần đạt là hướng tới quản lý các hoạt động trải nghiệm giúp học sinh hình thành các khả năng tâm lý xã hội, để học sinh nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tinh hoa văn hóa của nhân loại, củng cố kiến thức đã học với đời sống thực tiễn, củng cố các kỹ năng, hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu (năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp ứng xử, hợp tác và cạnh tranh, năng lực hoạt động ) giải quyết các vấn đề cơ bản trong học tập và sinh hoạt, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân

1.4.2 Quản lý thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Cơ sở để quản lý nội dung hoạt động trải nghiệm là chỉ thị năm học mới của Bộ giáo dục - đào tạo, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở giáo dục - đào tạo và hướng dẫn nội dung hoạt động trải nghiệm Trên cơ sở các điều kiện đảm bảo cho việc dạy và học, cán bộ quản lý lên kế hoạch hoạt động trải nghiệm trong năm học đảm bảo đủ điều kiện khả thi nhất

Cơ sở để thực hiện kế hoạch: Phù hợp với yêu cầu của các cấp quản lý, phù hợp với đặc điểm tình hình đơn vị, thuận lợi, khó khăn xác định phương hướng, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động hợp lý với đơn vị mang tính khả thi tránh chỉ tiêu quá cao không phấn đấu được gây bi quan chán nản, chỉ tiêu quá thấp dẫn đến hiệu quả không cao

Điều kiện để đảm bảo thực hiện kế hoạch: Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý phải đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng Cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ phải đáp ứng cho các hoạt động trải nghiệm Nguồn lực tài chính trong và ngoài ngân sách và vốn đóng góp của xã hội hóa giáo dục phục

vụ kịp thời

Tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch: Nhà quản lý hoạt động trải nghiệm,

triển khai theo từng tháng, năm học

1.4.3 Quản lý triển khai phương thức hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Chương trình hoạt động trải nghiệm về nguyên tắc là pháp lệnh của nhà trường do bộ giáo dục - đào tạo ban hành, là căn cứ pháp lệnh để nhà trường tiến hành chỉ đạo giám sát quản lý hoạt động trải nghiệm của trường mình Chương trình trải nghiệm quy định nội dung, xây dựng phương pháp, hình thức hoạt động trải nghiệm

Nhà quản lý về nguyên tắc phải nắm vững phương thức triển khai của từng hoạt động trải nghiệm, đồng thời phải nắm vững kế hoạch triển khai của từng hoạt động, phương pháp triển khai đặc trưng của từng hoạt động và các điều kiện để triển khai theo phương thức đó Trên cơ sở đó, nhà quản lý phải tổ chức cho các thành phần tham gia hoạt động trải nghiệm nắm vững nội dung, phương thức triển khai để phối hợp thực hiện cho tốt

1.4.4 Quản lí công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Kiểm tra là phương thức đặc biệt quan trọng, đảm bảo chất lượng thực hiện chuyên môn Giúp phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện và xử lý những hạn chế, yếu kém trong hoạt động quản lý

Kiểm tra là một hoạt động thường xuyên, phải tiến hành hiệu quả trong tính chất quản lý theo quy trình:

- Lập kế hoạch kiểm tra;

- Tổ chức lực lượng và tiến hành kiểm tra;

- Tổng hợp thành biên bản kiểm tra;

- Tổng kết, đánh giá hoạt động và đưa ra những kiến nghị, chỉ đạo

Kết luận chương 1

Quản lý thực hiện hoạt động trải nghiệm là hoạt động có mục đích, có tổ chức khoa học của các cấp quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động trải nghiệm theo những quy luật khách quan nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nhân cách toàn diện, phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Nội dung quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống bao gồm:

- Quản lý mục tiêu, yêu cầu cần đạt

- Quản lý thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm

- Quản lý triển khai phương thức hoạt động trải nghiệm

- Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS HÒA THẠCH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC THÍCH ỨNG VỚI CUỘC SỐNG

2.1 Khái quát địa bàn nghiên cứu

Trường THCS Hòa Thạch được có địa chỉ tại Thôn Bạch Thạch - Xã Hoà Thạch - Huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội Cơ sở vật chất của Nhà trường được đầu tư hàng năm, đến nay nhà trường có một khuôn viên đủ về diện tích, phòng học và các khu phục vụ hoạt động dạy học, cảnh quan môi trường khang trang, sạch đẹp Ban Giám hiệu Nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục nền nếp, kỷ cương trong dạy và học, tham mưu với các cấp lãnh đạo, với phụ huynh, các đoàn thể quần chúng ở địa phương làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục Hiện nay, trường THCS Hòa Thạch có diện tích mặt bằng là 9.849,6m2 , các khối công trình của trường đều được xây dựng kiên cố Trường

có 30 phòng học, 11 phòng bộ môn, 13 phòng hành chính, có nhà để xe, nhà vệ sinh và công trình nước sạch Về cơ sở vật chất của nhà trường đã ổn định, các trang thiết bị và các điều kiện phục vụ cho hoạt động dạy - học cơ bản đã đáp ứng đầy đủ Quy mô phát triển của trường THCS Hòa Thạch năm học 2024-

2025 có 29 lớp với 1.225 học sinh Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên: Số liệu

CB, GV, NV có 54 giáo viên, 09 nhân viênTrong đó 47 giáo viên biên chế và 07 giáo viên hợp đồng), thiếu 01 giáo viên so với nhu cầu cần có Trong đó trình độ thạc sỹ là 3 đồng chí = 4,76 %, trình độ đại học là 50 đồng chí = 79,36%, trình

độ cao đẳng là 01 đồng chí = 4,76% (hiện nay 01/03 đ/c đang theo học thạc sỹ; 01/01 đồng chí đang theo học đại học) Theo thông tư 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì nhà trường có 03 đồng chí đạt trình độ trên chuẩn, 49 đồng chí đạt trình độ chuẩn và 01 đồng chí chưa đạt trình độ chuẩn Nhà trường có Chi bộ riêng với 32 đảng viên

Mặc dù đã có sự quan tâm của TP Hà Nội và của huyện Quốc Oai, nhưng CSVC trường học vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu đổi mới dạy học Bên cạnh đó, tình trạng thiếu giáo viên giảng dạy ở một số môn cũng là một trong những khó khăn lớn, đòi hỏi phải có những giải pháp quản lý phù hợp thì mới thực hiện có hiệu quả tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cho học

sinh

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống trường THCS Hòa Thạch

2.2.1 Mục đích khảo sát

Tiến hành nghiên cứu đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu

2.2.2 Nội dung khảo sát

Xây dựng và tiến hành khảo sát những nội dung cơ bản theo vấn đề nghiên

cứu

2.2.3 Địa bàn, thời gian, đối tượng khảo sát

Địa bàn khảo sát: Thực hiện tại trường THCS Hòa Thạch

Thời gian khảo sát: Thực hiện từ tháng 10/ 2024 đến tháng 4 năm 2025 Đối tượng khảo sát: Là chủ thể liên quan thực hiện vấn đề nghiên cứu Cụ

thể số lượng đối tượng khảo sát gồm: Ban Giám hiệu trường và Tổ trưởng chuyên môn, 30 GV nhà trường

Bảng 2.1 Thống kê đối tƣợng khảo sát

(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

2.2.4 Phương pháp khảo sát và xử lý kết quả

Thứ nhất, xây dựng Phiếu điều tra các chủ thể thực hiện về thực trạng vấn

đề nghiên cứu gồm các câu hỏi được sắp xếp theo tiến trình nội dung khảo sát

Các câu hỏi được thiết kế theo dạng câu hỏi đóng với 03 hoặc 05 khả năng lựa chọn thể hiện ở mức độ từ cao xuống thấp cụ thể như sau:

- Mức độ quan trọng: Rất quan trọng, Quan trọng, Không quan trọng;

- Mức độ tần suất của hành vi: Rất thường xuyên, Thường xuyên,

Không thường xuyên;

- Mức độ phù hợp: Rất phù hợp; Phù hợp; Không phù hợp;

- Mức độ thực hiện: Tốt, Khá, Trung bình, Yếu, Kém

Thứ hai, thiết kế Phiếu phỏng vấn các chủ thể thực hiện vấn đề nghiên cứu

để khẳng định và làm sáng tỏ thêm những nội dung của điều tra qua phiếu hỏi

Thứ ba, triển khai để đối tượng điều tra điền phiếu điều tra: Những chủ thể

tham gia điền phiếu hỏi đã được thiết kế

Nghiên cứu báo cáo và quan sát thực tiễn: Nghiên cứu báo cáo của nhà

trường các nội dung liên quan đến hoạt động giáo dục tại trường THCS Hòa Thạch nói chung và hoạt động tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống nói riêng

Thứ tư, xử lý số liệu

- Phương pháp xử lý số liệu

Kết quả khảo sát được tính toán và xử lý bằng toán thống kê theo phần mềm tin học ứng dụng trong môi trường Window

- Thang đo để đánh giá theo điểm: Sử dụng điểm trung bình để đánh giá

mức độ thực hiện của nhà trường Cụ thể, đề tài sử dụng thang đo 5 mức độ và thang đo 3 mức độ

Thang đo 5 mức độ tương ứng với các nhận định như sau:

Mức 3: Không hợp lý; không cần thiết, không quan trọng…): dưới 1,8

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng

2.3.1 Thực trạng nhận thức và thái độ về vai trò và tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Bảng 2.2 Đánh giá thực trạng nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng của quản lý hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Cộng 34 100,00

(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)

Kết quả khảo sát trên đây đã phản ánh khá rõ mức độ nhận thức của các CBQL, GV về tầm quan trọng của quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

2.3.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu đáp ứng yêu cầu cần đạt

Bảng 2.3 Đánh giá mục tiêu đạt được của hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

STT Nội dung Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành

phù hợp với những yêu cầu của

cuộc sống hiện đại

3 Giúp HS có năng lực giải quyết

4

Giúp HS rèn luyện bản thân,

phấn đấu trở thành công dân có ích

cho sự nghiệp xây dựng đất nước

(có các phẩm chất: yêu nước,

nhân ái, chăm chỉ, trung thực,

trách nhiệm)

(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)

Mục tiêu: “Giúp học sinh phát triển năng lực tự chủ và tự học” được 32,35% số người được hỏi đánh giá hoàn thành tốt, 55,88% đánh giá ở mức hoàn thành và 11,76% đánh giá chưa hoàn thành Kết quả này phản ánh còn có

sự chểnh mảng trong học tập của một bộ phận các em học sinh, đồng thời đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ về sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong giám sát, kèm cặp các em

Mục tiêu “Giúp học sinh có thái độ và cách ứng xử phù hợp với cuộc sống hiện đại” được 47,05% người được hỏi đánh giá ở mức hoàn thành tốt trong khi

có 44,11% cho rằng mục tiêu này mới đạt ở mức hoàn thành và 8,82% số người

được hỏi đánh giá chưa hoàn thành Trao đổi với giáo viên về thực trạng này, tác giả được biết ngoài sự giáo dục của nhà trường, các em còn bị tác động từ môi trường bên ngoài Ví dụ như sự giáo dục của gia đình: Nhiều gia đình cha mẹ không quán xuyến được con em, không có khả năng trang bị cho các em kỹ năng sống Các trang mạng xã hội có trò chơi trực tuyến gây ảnh hưởng không ít đến các bạn học sinh, khiến các bạn quên cuộc sống thực của mình, sa đà vào cuộc sống ảo giác và thực hiện những hành vi có xu hướng bạo lực

Mục tiêu “Giúp học sinh có năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo” được

29,41% số người được hỏi đánh giá hoàn thành tốt, 55,88% đánh giá hoàn thành

và 14,71% đánh giá chưa hoàn thành Điều này cho thấy rõ hơn sự ảnh hưởng của mạng xã hội đến cuộc sống thực tế của các em: tư duy của các em phụ thuộc

và có xu hướng tin vào những điều nghe thấy, nhìn thấy trên những trang mạng

xã hội, coi đó là chuẩn mực sống nên phần nào mất đi sự sáng tạo

Mục tiêu “Giúp học sinh rèn luyện bản thân, phấn đấu trở thành công dân

có ích cho sự nghiệp xây dựng đất nước” được 35,29% số người được hỏi đánh

giá hoàn thành tốt, 52,94% đánh giá ở mức hoàn thành và 11,76% đánh giá chưa hoàn thành Điều này cho thấy các em chưa thực sự tự tin, mạnh dạn trong quá trình rèn luyện, phấn đấu

2.3.3 Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống của trường THCS Hòa Thạch

Bảng 2.4 Đánh giá nội dung của hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

Bình thường

Ít phù hợp

Không phù hợp

(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)

Kết quả bảng 2.4 cho thấy mức độ thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch đạt điểm trung bình khá (từ 3,35 đến 3,44)

Nội dung “Hoạt động hướng vào bản thân” được đánh giá mức cao nhất với 3,44 điểm “Hoạt động hướng nghiệp và tìm hiểu nghề nghiệp” với 3,44 điểm Tiếp theo là hoạt động hướng đến xã hội (3,35 điểm) và hoạt động hướng đến tự nhiên với 3,44 điểm

Điểm và thứ tự đánh giá đã cho một kết quả rất logic Tất các mọi hoạt động của con người đều phải bắt nguồn từ việc chăm sóc, rèn luyện bản thân, hướng đến xã hội và quan tâm đến nghề nghiệp Khi có sự ổn định nhất định thì con người mới có điều kiện quan tâm đến tự nhiên

Trong “Hoạt động hướng đến tự nhiên” còn có 5,88% số người được hỏi cho rằng hoạt động này là không phù hợp Vì vậy, hoạt động này cần được rà soát, đánh giá để có sự điều chỉnh

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống của trường THCS Hòa Thạch

Bảng 2.5 Thực trạng quản lý thực hiện nội dung hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống

STT Nội dung

Mức độ

ĐTB Thứ bậc Rất hiệu quả Hiệu quả Bình thường Ít hiệu quả Chưa hiệu

(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)

Tổng hợp kết quả ở bảng 2.5 cho điểm ở mức trung bình - khá (từ 3,23 đến 3,82 điểm) Tiêu chí “Nội dung triển khai hoạt động trải nghiệm mang tính khả thi” được đánh giá ở mức cao nhất với 3,82 điểm Tuy nhiên nội dung này có đến 14,70% số người tham gia khảo sát đánh giá ít hiệu quả Tiêu chí “Nội dung triển khai hoạt động trải nghiệm phù hợp với yêu cầu của các cấp quản lý” đứng thứ năm với 3,61 điểm Điều này cho thấy nội dung hoạt động trải nghiệm tuân thủ chạt chẽ các chỉ đạo của các cấp quản lý

Tiếp đó, tiêu chí “Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu về chất lượng phục vụ hoạt động triển khai” đứng thứ 2 với 3,79 điểm, đứng trên tiêu chí “Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu về số lượng để triển khai hoạt động” (3,64 điểm)

Tiêu chí “Nội dung triển khai hoạt động trải nghiệm phù hợp với đặc điểm tình hình đơn vị” đứng thứ 4 với 3,58 điểm, cao hơn tiêu chí “Cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị đáp ứng cho triển khai hoạt động trải nghiệm” với 3,41 điểm Cuối cùng là “Nguồn lực tài chính đáp ứng nhu cầu triển khai hoạt động trải nghiệm” với 3.23 điểm Điểm này cho thấy tài chính luôn là vấn đề khó khăn nhất

2.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống của trường THCS Hòa Thạch

2.5.1 Ưu điểm

Trong những năm qua, với sự quan tâm, đầu tư của Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền làm cho bộ mặt kinh tế - xã hội nói chung, giáo dục và đào tạo của huyện nói riêng phát triển Đặc biệt là hệ thống giáo dục phổ thông đã có những bước phát triển mạnh mẽ và toàn diện về quy mô trường lớp, số lượng và chất lượng học sinh, đội ngũ nhà giáo, đội ngũ CBQL giáo dục Việc chú trọng đầu tư cho CSVC hệ thống các trường học, trang thiết bị dạy học hiện đại cơ bản đáp ứng kịp thời nhu cầu dạy và học Chất lượng giáo dục đại trà, chất lượng mũi nhọn ở các trường trên địa bàn huyện Quốc Oai không ngừng được nâng cao, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của địa phương và đất nước trong giai đoạn hiện nay

Để có được kết quả đó, bên cạnh sự nỗ lực của các cấp, các ngành trong việc đầu tư phát triển giáo dục thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng góp phần vào những thành quả trên, đó chính là sự mạnh dạn trong công tác quản lý nhà trường Việc chỉ đạo kịp thời của lãnh đạo nhà trường cùng sự chỉ đạo hệ thống chính trị huyện Quốc Oai; tâm và tầm của đội ngũ hiệu trưởng, sự đoàn kết nhất trí cao của đội ngũ nhà giáo, HS và sự đồng thuận của PHHS là những nguyên nhân góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Qua khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tại Chương 2 đã thể hiện được những ưu điểm trong quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường THCS Hòa thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống Cụ thể:

Cán bộ quản lí nhà trường đã quán triệt kịp thời các Chỉ thị, các văn bản hướng dẫn của các cấp, các ngành; xây dựng chỉ tiêu, kế hoạch, biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm đến đội ngũ giáo viên, học sinh ngay từ đầu năm học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh phù hợp với chương trình giáo dục tổng thể 2018

Phần lớn đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên nhà có nhận thức đúng đắn

về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống Đó là điều kiện quan trọng, không thể thiếu trong quá trình giáo dục nói chung và hoạt động kỹ năng cho học sinh nói riêng

Nhà trường rất quan tâm đến phương thức hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống như: phương thức khám phá; phương thức thể nghiệm, tương tác; phương thức cống hiến và phương thức nghiên cứu Thông qua các nội dung: hoạt động hướng vào bản thân; hoạt động hướng đến xã hội; hoạt động hướng nghiệp và tìm hiểu nghề nghiệp, các em có cơ hội để rèn luyện nền nếp, thói quen tự phục vụ và ý thức trách nhiệm trong cuộc sống đồng thời rèn luyện các kĩ năng thích ứng với cuộc sống; có khả năng xây dựng và phát triển quan hệ với bạn bè và thày cô; tham gia xây dựng và phát huy truyền thống của nhà trường và của tổ chức Đoàn, Đội

Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động trải nghiệm cho học sinh theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cũng được các cấp, các ngành quan tâm đầu tư, quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động này

Hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống cho học sinh THCS được thực hiện với nội dung, phương thức khá đa dạng, tích hợp, lồng ghép vào nội dung các bài dạy chính khóa, tổ chức trong và ngoài lớp học

2.5.2 Hạn chế

Việc quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THCS Hòa Thạch theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống còn gặp một số khó khăn, vướng mắc, đòi hỏi phải có thời gian và có sự quyết tâm phát huy nội lực của nhà trường, phải có sự thống nhất cao trong cán bộ quản lý, giáo viên tham gia hỗ trợ tích cực của cộng đồng xã hội Tuy nhiên, qua nghiên cứu thực trạng, tác giả thấy còn một số vấn đề sau:

Về mặt nhận thức: Còn một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên có nhận thức chưa đúng đắn, chưa đồng bộ về mục tiêu, vai trò, vị trí của hoạt động này trong hoạt động giáo dục chung của nhà trường

Việc xác định mục tiêu: Quản lý việc xác định và thực hiện mục tiêu hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống còn hạn chế

Về nội dung, hình thức, phương thức tổ chức: Mặc dù đã có sự đổi mới, thay đổi theo hướng tích cực tuy nhiên nhìn chung nội dung chưa thức sự gắn kết với nhau; các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm theo hướng phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống chưa đa dạng, linh hoạt mà