STEAM không chỉ đơn giản là việctích hợp các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán họcvào giảng dạy, mà quan trọng hơn, nó giúp trẻ học thông qua trải nghiệm thực tế
Trang 1I Đặt vấn đề 1
1 Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến 1
3 Thời gian ,đối tượng ,phạm vi nghiên cứu 2
2.1 Giải pháp 1: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cá nhân về
phương pháp giáo dục STEAM trong tổ chức hoạt động
2.4 Giải pháp 4: Ứng dụng phương pháp STEAM trong các hoạt
động học LQCC lấy trẻ làm trung tâm
11
2.5 Giải pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh 15
3 Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị 16
6 Thời gian thực hiện đề tài ,sáng kiến 17
7 Kinh phí thực hiện đề tài, sáng kiến 18
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến:
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục, đóng vaitrò quan trọng trong công việc hình thành nền tảng tri thức và nhân cách cho trẻ
em Trong đó, hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những nội dungtrọng tâm, giúp trẻ có những bước chuẩn bị quan trọng trước khi vào lớp Một.Tuy nhiên, một thực tế đáng lưu tâm là nhiều trẻ chưa thực sự thú vị với hoạtđộng này, việc tiếp cận chữ cái theo phương pháp truyền thống đôi khi còn khôkhan, mang nặng tính áp đặt, nhẹ nhàng trẻ cảm thấy áp lực thay vì thú vị
Trong khi đó, giáo dục hiện đại đang có những bước chuyển mình mạnh
mẽ với việc áp dụng các phương pháp dạy học tiên tiến, trong đó nổi bật làphương pháp giáo dục giáo dục STEAM STEAM không chỉ đơn giản là việctích hợp các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán họcvào giảng dạy, mà quan trọng hơn, nó giúp trẻ học thông qua trải nghiệm thực tế,rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, sáng tạo và hợp tác nhóm.Khi áp dụng STEAM vào hoạt động làm quen chữ cái, trẻ không còn học chữtheo cách thụ động mà được trải nghiệm, khám phá, tương tác với môi trườngxung quanh một cách sinh động và hấp dẫn hơn
Hơn nữa, đặc điểm tư duy của mầm non là tư duy trực quan, cảm tính Trẻhọc tốt nhất khi được quan sát, thực hành và khám phá thay vì chỉ nghe giảnggiải Việc áp dụng STEAM vào hoạt động làm quen chữ cái sẽ giúp trẻ tiếp cậnchữ thông qua các thí nghiệm khoa học đơn giản, trò chơi công nghệ, mô hình
kỹ thuật, hoạt động nghệ thuật sáng tạo, qua đó giúp trẻ ghi nhớ chữ cái mộtcách tự nhiên, hiệu quả và lâu bền hơn Ví dụ, trẻ có thể được tham gia vào cáchoạt động tạo hình chữ cái bằng đất nặn, thiết kế chữ cái từ vật liệu tái chế, lậptrình robot di chuyển theo hình dạng chữ cái hay tham gia vào các trò chơitương tác số hóa hóa liên quan đến bảng chữ cái Chính những hoạt động nàygiúp trẻ vừa học vừa chơi, kích thích niềm hứng thú, sáng tạo, đồng thời pháttriển các kỹ năng cần thiết cho thế kỷ 21
Bên cạnh lợi ích cho trẻ, ứng dụng STEAM vào hoạt động làm quen chữcái còn mang đến cơ hội đổi mới phương pháp giảng dạy cho giáo viên mầmnon Thay vì đi theo lối mòn của các phương pháp truyền thống cũ, giáo viên cóthể linh hoạt sáng tạo trong thiết kế bài giảng, khuyến khích trẻ tham gia vào cáchoạt động trải nghiệm, giúp lớp học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn Điều nàyhoàn toàn phù hợp với định hướng giáo dục mầm non hiện nay, đặc biệt là quanđiểm “lấy trẻ làm trung tâm” trong Chương trình Giáo dục Mầm non do Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành
Trang 3Ngoài ra, STEAM còn giúp trẻ phát triển các năng lực toàn diện, không chỉgiới hạn ở việc học chữ mà còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác của đời sống.Thông qua các hoạt động STEAM, trẻ được rèn luyện khả năng tư duy logic, kỹnăng làm việc nhóm, giao tiếp tiếp, thử nghiệm và điều chỉnh, từ đó chuẩn bị tốthơn cho quá trình học tập ở cấp độ tiểu học và xa hơn nữa.
Là giáo viên đứng lớp, hàng ngày tiếp xúc gần gũi với trẻ, tôi hiểu mức độnhận thức của trẻ, bản thân tôi mong muốn áp dụng phương pháp giáo dục nàygiúp trẻ chủ động, sáng tạo, khám phá thế giới xung quanh Hơn thế nữa, trẻđược hình thành nhiều kỹ năng, tư duy hay khả năng nhìn nhận vấn đề, giảiquyết vấn đề một cách linh hoạt, nhậy bén Nhận thức rõ được vai trò và tầmquan trọng của phương pháp giáo dục STEAM với sự phát triển toàn diện củatrẻ, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp khơi dậy niềm đam mê
học chữ cái của trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi thông qua phương pháp giáo dục STEAM trong các hoạt động ở trường mầm non” với mong muốn đóng gópmột phần nhỏ vào việc nâng cao chất giảng dạy, mang đến cho trẻ một môitrường học tập lý thú, đạt hiệu quả cao
2 Mục tiêu của đề tài, sáng kiến.
- Ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM trong hoạt động làm quenchữ cái cho trẻ mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi giúp trẻ nhận diện, phân biệt và ghi nhớcác chữ cái một cách dễ dàng, tự nhiên thông qua các hoạt động thực hành sángtạo, thí nghiệm khoa học, ứng dụng công nghệ và trải nghiệm thực tế Khơi sự
tò mò, thú vị và chủ động của trẻ trong việc học chữ cái, giúp trẻ không cảmthấy áp lực mà thay vào đó là niềm vui khám phá
- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục mầm non theohướng hiện đại, phù hợp với xu thế giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, khuyếnkhích trẻ học tập thông qua trải nghiệm và khám phá thực tế
3 Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
* Thời gian nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu từ tháng 9/2024 đến tháng5/2025
* Đối tượng nghiên cứu: Căn cứ vào đề tài, tôi chọn đối tượng nghiên cứu
là trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi Lớp A2
* Phạm vi nghiên cứu: Đề tài áp dụng “Một số biện pháp khơi dậy niềmđam mê học chữ cái của trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi thông qua phương pháp giáodục STEAM trong các hoạt động ở trường mầm non”
Trang 4II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
1 Hiện trạng vấn đề
Trường Mầm non Đông Quang chúng tôi là một cơ sở giáo dục mầm nonnằm ở vùng ngoại ô Hà Nội, với đa phần học sinh đến từ các gia đình nôngthôn Trường mầm non tôi đang công tác đã và đang thực hiện nhiệm vụnăm học 2024- 2025 của phòng giáo dục và đào tạo theo chương trình giáodục mầm non mới, lồng ghép STEAM vào các hoạt động của trẻ Trườngtôi luôn tham gia vào các phong trào thi đua dạy tốt, chăm sóc và giáo dụctrẻ tốt của huyện và đã đạt được nhiều thành tích cao trong chất lượng giáodục Trẻ em ở đây có điều kiện tiếp cận với giáo dục hiện đại không đồngđều, và phần lớn các em đang trong quá trình chuẩn bị cho bước chuyểntiếp vào lớp 1 Tuy nhiên, một vấn đề thường xuyên xuất hiện là sự thiếuhứng thú của trẻ khi học các kiến thức cơ bản như chữ cái Các giáo viêntại trường đã áp dụng phương pháp giáo dục truyền thống để dạy chữ cái,chủ yếu thông qua các bài học lý thuyết, đọc thuộc lòng và viết chữ Mặc
dù các phương pháp này có hiệu quả nhất định, nhưng không ít trẻ em tỏ rathiếu sự hứng thú và động lực trong việc học Điều này khiến việc ghi nhớ
và ứng dụng chữ cái vào cuộc sống hàng ngày của trẻ gặp khó khăn, ảnhhưởng đến kết quả học tập cũng như khả năng phát triển toàn diện của các
em Năm học 2024- 2025, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủnhiệm lớp mẫu giáo lớn với sĩ số là 30 trẻ, gồm 14 nam, 16 nữ
Lớp có 02 giáo viên, tuổi đời còn trẻ, tâm huyết với nghề trong việc tìm tòi,sáng tạo, đổi mới các nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy trong giáodục mầm non
a Thuận lợi
Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Ba Vì luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao và
tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng về phương pháp giáo dục STEAM cho độingũ giáo viên mầm non Nhờ đó, bản thân tôi cùng các đồng nghiệp đã có cơ hộitiếp cận, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng cũng như tính cấp thiết của việcđổi mới phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại ngàynay
Nhà trường được xây dựng khang trang, cơ sở vật chất ngày càng được cảitiến với hệ thống phòng học rộng rãi, trang thiết bị dạy học, tài liệu tham khảo,hướng dẫn tài liệu học và các loại đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các hoạt độnggiáo dục tương đối đầy đủ Điều này tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên pháttriển khai các hoạt động học tập theo hướng tích cực, sáng tạo, đặc biệt là ứngdụng STEAM vào giảng dạy
Trang 5Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên của trường đều đạt chuẩn và trên chuẩn vềtrình độ chuyên môn Nhiều giáo viên đã tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên sâu,
có chứng chỉ về ứng dụng phương pháp STEAM trong giáo dục mầm non, gópphần nâng cao chất lượng giảng dạy và đổi mới phương pháp dạy học theo xuhướng hiện đại
Sự hợp tác nhiệt tình của phụ huynh thường xuyên trao đổi qua lại về tình hìnhhọc tập của trẻ qua đó tôi đã hiểu hơn về sự phát triển của trẻ qua từng giai đoạn
b Khó khăn:
* Giáo viên: Chỉ có một vài giáo viên có chứng chỉ, chứng nhận học STEAM.Đồng thời, chưa có tài liệu hướng dẫn chính thống về phương pháp giáo dụcSTEAM, mà chủ yếu tự tìm hiểu về Internet và tham khảo các trường điểm
trong huyện
Bản thân tôi mới tiếp cận phương pháp này nên chưa có nhiều kinhnghiệm trong việc thiết kế, tổ chức hoạt động và xây dựng các trò chơi chữ cáicho trẻ em
* Trẻ: Một số trẻ mới tiếp cận phương pháp này nên còn bỡ ngỡ, chưa chủ động,phản xạ chưa nhanh, còn nhẹ nhàng khi làm quen với chữ cái Một số trẻ tiếpthu thụ động, chưa tự tin khi tham gia các hoạt động học tập khả năng tiếp thucủa phương pháp STEAM có thể còn hạn chế Do đó, việc kết hợp các yếu tốkhoa học, công nghệ, nghệ thuật vào dạy học chữ cái đôi khi có thể trở nên phứctạp và khó thực hiện nếu không có sự hỗ trợ đầy đủ từ giáo viên
* Phụ huynh: Nhận thức của một số phụ huynh về vấn đề giáo dục sớm theophương pháp STEAM cho trẻ không đồng đều và còn hạn chế Nhiều phụ huynh
sử dụng tiếng địa phương, chưa chú ý rèn luyện ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ Một
số phụ huynh cho rằng, việc dạy trẻ làm quen với chữ cái ở mầm non đơn giản,nên chưa thực sự quan tâm, hỗ trợ con trong quá trình học tập
Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên trong quá trình giảng dạy, thực hiệnhàng ngày, tôi đã khảo sát thực trạng tình hình học tập của trẻ đầu năm Kết quả chothấy:
KHẢO SÁT ĐẦU NĂM MỨC ĐỘ ỨNG DỤNG GIÁO DỤC STEAM
VÀO HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN CHỮ CÁI
* Kết quả khảo sát: Số trẻ 30
Kết quả đạt được: Nhìn vào bảng đánh giá trên từ số liệu thực tế, khả năng trẻ
nhận thức và khả năng nhận diện chữ cái, trẻ hứng thú tham gia vào các hoạtđộng làm quen chữ cái theo phương pháp STEAM, trẻ sáng tạo và vận dụngkiến thức chữ cái vào thực tế hằng ngày… của trẻ là rất thấp, còn hạn chế nhiều
Đó cũng chính là lí do khiến tôi thấy mình cần phải cung cấp kiến thứcchuyên sâu hơn từng kỹ năng cho trẻ
2 Giải pháp thực hiện sáng kiến:
Trang 62.1.Giải pháp 1: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cá nhân về phương
pháp giáo dục STEAM trong tổ chức hoạt động.
Trong thời đại khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, giáo dụckhông chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà còn phải hướng đến việcrèn luyện kỹ năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm.Phương pháp giáo dục STEAM ra đời đã mở ra một hướng đi mới trong giáodục mầm non, giúp trẻ tiếp cận với khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệthuật và học thông qua những trải nghiệm thực tế, gần gũi Tuy nhiên, đểphương pháp này thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng nhất chính lànăng lượng và trình độ của người học Một giáo viên không chuẩn bị kỹlưỡng về chuyên môn, thiếu hiểu biết về STEAM sẽ không thể tổ chức cáchoạt động hấp dẫn phù hợp với trẻ em Chính vì vậy, bồi dưỡng chuyên mônnghiệp vụ cá nhân không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là yếu tố cốt lõi giúpgiáo viên có đủ năng lực để áp dụng STEAM một cách hiệu quả trong giảngdạy
Trước hết, bồi dưỡng chuyên môn giúp giáo viên nâng cao hiểu biết vềSTEAM, từ đó có thể xây dựng các hoạt động phù hợp với khả năng củamầm non STEAM không đơn thuần là việc tích hợp năm lĩnh vực mà còn làmột phương pháp giúp trẻ chủ động khám phá thế giới xung quanh thôngqua những trải nghiệm thực tế Nếu người đọc không hiểu rõ bản chất củaphương pháp này, thì các tổ chức hoạt động sẽ mang tính hình thức, sẽkhông đạt được hiệu quả giáo dục như mong muốn Vì vậy, việc cập nhậtkiến thức mới, tìm hiểu tài liệu chuyên môn về STEAM là điều vô cùngquan trọng Giáo viên có thể tham khảo sách, tạp chí giáo dục, nghiên cứukhoa học hoặc tham gia các khóa học trực tuyến về STEAM để mở rộng vốnhiểu biết, trang thiết bị nền tảng vững chắc trước khi áp dụng vào thực tếgiảng dạy
Bên cạnh công việc tự học, tôi còn chủ động tham gia các lớp tập huấn,các chuyên đề về STEAM để nâng cao kỹ năng thực hành Một trong nhữngcông thức lớn khi áp dụng STEAM vào giảng dạy là cách để thiết kế hoạtđộng vừa hấp dẫn, phù hợp với tốc độ mầm non Tại các lớp tập huấn, tôiđược trang bị kiến thức và được hướng dẫn cách xây dựng hoạt độngSTEAM theo quy trình khoa học, từ khâu lên ý tưởng, thiết kế bài cho đến tổchức thực hành và đánh giá kết quả Đặc biệt, khi tham gia các lớp học đó,
Trang 7tôi có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp, từ đó rút ranhững bài học quý báu để hoàn thiện phương pháp giảng dạy của mình hơn.
Hình ảnh 1: Tham gia lớp học STEAM do thạc sĩ
Lê Bích Hồng giảng dạy
Tuy nhiên, việc học tập lý thuyết chưa đủ, quan trọng hơn cả là quátrình thực hành và rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động giảng dạy Một giáoviên giỏi không phải là người chỉ nắm vững lý thuyết mà còn là người biếtcách vận dụng linh hoạt vào thực tế lớp học Khi tổ chức các hoạt độngSTEAM, giáo viên cần quan sát kỹ thuật phản ứng của trẻ, đánh giá mức độthú vị, khả năng tư duy và sáng tạo mà trẻ có thể hiện Sau mỗi hoạt động,việc sao chép lại quá trình thực hiện, nhận ra những điểm mạnh, hạn chế vàtìm cách giải quyết là cách hiệu quả giúp học viên ngày càng hoàn thiệnphương pháp giảng dạy của mình
Hình ảnh 2: Trẻ hứng thú chơi trò chơi cùng cô
Ngoài ra, việc bồi dưỡng chuyên môn không thể tách rời khỏi xu hướngứng dụng công nghệ trong giảng dạy Công nghệ ngày càng trở thành công
cụ hỗ trợ đắc lực trong giáo dục STEAM, giúp giáo viên thiết kế bài dạy trởnên sinh động hơn, trực quan hơn qua các phần mềm công cụ AI nhưLeonardo, Dreamina, Vidu, Hailou, Hay các trò chơi tương tác, ứng dụngdạy học trực tuyến mở ra nhiều cơ hội để giáo viên sáng tạo các hoạt độngSTEAM hấp dẫn, phù hợp với trẻ mầm non Bên cạnh đó, việc sử dụng cácthiết bị công nghệ như bảng tương tác, robot giáo dục hay mô hình 3Dkhông chỉ giúp bài giảng trở nên sinh động mà còn kích thích tò mò, khámphá của trẻ Vì vậy, giáo viên cần không ngừng học hỏi, trau dồi kỹ năng sửdụng công nghệ để nâng cao hiệu quả giảng dạy
Hình ảnh 3: Cô sử dụng công nghệ thông tin
tạo trò chơi tương tác cho trẻMột yếu tố quan trọng khác trong quá trình bồi dưỡng chuyên môn làtinh thần cầu tiến, không sợ khó, sợ khổ, học hỏi, trau dồi kinh nghiệm từ
Trang 8bạn bè, đồng nghiệp Giáo dục STEAM không thể thực hiện một cách riêngbiệt mà cần phải được phối hợp chặt chẽ giữa các nhà trường và các chuyêngia trong lĩnh vực giáo dục Vì thế tôi đã tham gia học hỏi từ thầy Phúc, cô
Lê Bích Hồng, gắn kết các giáo viên mầm non trên toàn quốc, cùng nhauthảo luận, xây dựng ý tưởng và hỗ trợ nhau trong quá trình giảng dạy Việcchia sẻ kinh nghiệm, trao đổi những khó khăn, các công thức trong quá trình
tổ chức hoạt động STEAM sẽ giúp giáo viên có thêm nhiều góc nhìn mới, từ
đó hoàn thiện phương pháp giảng dạy một cách hiệu quả hơn
Hình ảnh 4: Tham gia các nhóm để trau dồi chuyên môm về STEAM
2.2 Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch áp dụng STEAM
Kế hoạch lập ra là quá trình xác định mục tiêu cụ thể và vạch ra con đườngtối ưu để đạt được chúng Đây là kỹ năng quan trọng, giúp giáo viên định hướng
rõ ràng những gì cần làm và cách thực hiện hiệu quả Nếu không có kế hoạch,chúng ta dễ rơi vào trạng thái mơ hồ, thiếu các mục tiêu cụ thể, thậm chí lãngphí thời gian vào những công việc không thực sự cần thiết Ngược lại, một kếhoạch tốt không chỉ giúp phân tích thời gian hợp lý mà còn tạo ra động lực đểlàm chủ trước mọi thay đổi Vì vậy, rèn luyện kỹ năng lập kế hoạch chính làchìa khóa để làm chủ thời gian và hướng tới thành công
Tôi đã xây dựng một kế hoạch giáo dục có thể áp dụng phương phápSTEAM vào hoạt động làm quen với chữ cái, đảm bảo phù hợp với chương trìnhhọc của trẻ Tôi chia nhóm chữ cái theo từng tháng học, sắp xếp trình bàychương trình giảng dạy hợp lý và tổ chức các hoạt động mang tính trải nghiệm,khám phá theo định hướng STEAM để giúp trẻ tiếp tục thu kiến thức một cách
tự nhiên, ngẫu hứng và hiệu quả
Mỗi dự án được thiết kế linh hoạt, gắn liền với các chủ đề học tập theo từnggiai đoạn trong năm học, giúp trẻ vừa học vừa chơi, phát triển toàn diện các kỹnăng cần thiết Tùy theo từng dự án cụ thể, tôi áp dụng các cách tiếp cận khácnhau để đảm bảo phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nhóm trẻ, từ đó nângcao hiệu quả học tập Trong mỗi hoạt động, tôi chú ý lồng ghép STEAM mộtcách thông minh, giúp trẻ không chỉ nhận diện, ghi nhớ chữ cái mà còn rènluyện tư duy logic, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề
Với nghiên cứu về kiến trúc nội dung, tôi đã đưa ra kế hoạch học tập vàphát triển thông tin về các công cụ dự án, được phân tích bổ sung theo từng
Trang 9tháng Mỗi tháng có thể xây dựng một hoặc hai dự án phù hợp, giúp trẻ vừa họcchữ vừa phát triển tư vấn duy khoa học, nghệ thuật và kỹ năng vận động Nhờ sựkết hợp giữa phương pháp STEAM và hoạt động làm quen chữ cái, trẻ khôngchỉ nhận dạng mặt chữ một đơn thuần mà còn có cơ hội khám phá, sáng tạo vàghi nhớ kiến thức một cách bền vững.
Sau đây là những nội dung tôi đã áp dụng phương pháp STEAM để dạy trẻtrong năm học 2024- 2025,
Tháng
thực hiện Nội dung ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM Mục tiêu các hoạt động làm quen chữ cái
Tháng 9 Dạy trẻ làm quen
chữ cái o,ô,ơ 1 Khoa học: Trẻ nhận biết phát âm được các
chữ cái và nêu được cấu tạo, điểm giống vàkhác nhau của các chữ cái trong bài học
2 Công nghệ: Sử dụng các dụng cụ, phương
tiện tạo ra chữ cái như: khay cát, từ các bộphận trên cơ thể bé, que kem, cành củi, hạtgấc, quả bông, hột hạt, lá cây
- Sử dụng các thiết bị công nghệ: máy tính,máy chiếu để tổ chức các hoạt động cho trẻ
3 Kỹ thuật: Quy trình, các bước tạo ra chữ
bằng nguyên vật liệu trẻ chọn:
- Tạo ra chữ cái trong khay cát
+Tạo ra chữ cái từ các bộ phận trên cơ thểmình hoặc tạo chữ cái theo nhóm trẻ
+ Xếp các nguyên vật liệu tạo thành chữ cái.+ Uốn chữ cái từ dây thừng, đất nặn, kẽm xù
4 Nghệ thuật: Tạo và trang trí các chữ cái
đẹp mắt
5 Toán học:
+ Ghép và đếm các nét để cấu tạo được chữ
cái+ Đếm số lượng chữ cái trong bài thơ, câuchuyện, hình ảnh
+ Trò chơi hái táo có chứa chữ cái theo yêucầu của cô và đếm số lượng táo hái được.+ Trò chơi câu cá chữ cái theo yêu cầu, đếm sốlượng cá câu được
Tháng 10 Dạy trẻ làm quen
chữ cái a,ă,â
Tháng 11 - Dạy trẻ làm quenchữ cái e,ê Dạy trẻ
làm quen chữ cái u,ư
Tháng 12
- Dạy trẻ làm quenchữ cái i,t,c Dạy trẻlàm quen chữ cáib,d,đ
Tháng 1
- Dạy trẻ làm quenchữ cái l,m,n Dạytrẻ làm quen chữ cáih-k
Tháng 2 - Dạy trẻ làm quenchữ cái p-q
Tháng 3 - Dạy trẻ làm quen
chữ cái g-y
Tháng 4
- Dạy trẻ làm quenchữ cái s-x Dạy trẻlàm quen chữ cái v-r
Tháng 5 Ôn các chữ cái đãhọc
Trang 10Khi áp dụng phương pháp STEAM vào hoạt động dạy trẻ, tôi đã nhận thấy
sự thay đổi hoàn hảo về thái độ và tinh thần học tập của các em Trẻ trở nên hàohứng, tích cực tham gia vào các hoạt động, chủ động khám phá và tiếp thu kiến
thức một cách tự nhiên Không còn tình trạng thụ động hay ghi nhớ máymóc, thay vào đó, trẻ được khuyến khích tư duy, tìm kiếm và sáng tạo Đặc biệt,trẻ hợp tác tốt hơn với cô giáo, tương tác mở rộng với bạn bè, cùng nhau thảoluận, chia sẻ ý tưởng và hỗ trợ nhau trong quá trình học tập Nhờ đó, mỗi buổihọc trở thành một trải nghiệm thú vị, giúp trẻ không chỉ nắm bắt nội dung bàihọc một cách hiệu quả mà còn rèn luyện được nhiều kỹ năng quan trọng nhưlàm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề
Hình ảnh 5: Trẻ hứng thú tích cực tham gia học tập sôi nổi
Hơn thế nữa, với mỗi chủ đề trong năm, tôi đã dựng các môi trường họctập phù hợp với nội dung của chủ đề Bên cạnh những hoạt động làm quen vớichữ cái ở trong hoạt động học, tôi và các bạn đồng nghiệp trong khối mẫu giáolớn cũng mạnh dạn đưa vào dự án trong các hoạt động giáo dục của chủ đề đểtạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động cũng như giúp trẻ hào hứng hoạt động mộtcách thích hợp hơn Chúng tôi phân công mỗi lớp lựa chọn từ 1 đến 2 hoạt độngphù hợp với đặc điểm của lớp mình, dự giờ, trao đổi chuyên môn giữa các lớpvới nhau để thực hiện hoạt động để có thể có những điều chỉnh cho những hoạtđộng tiếp theo
Hình ảnh 6: Trẻ cùng nhau học tập
2.3 Giải pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Môi trường giáo dục trong trường mầm non không chỉ là nơi trẻ học tập,vui chơi mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách, tư duysáng tạo và kỹ năng sống Một môi trường được thiết kế khoa học, hấp dẫn, phùhợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ sẽ khơi dậy niềm đam mê khám phá khámphá, giúp trẻ chủ động tìm kiếm, học hỏi và phát triển toàn diện Ngược lại, mộtmôi trường đơn điệu, thiếu sự phong phú về không gian và học liệu sẽ hạn chếkhả năng duy trì, sáng tạo của trẻ Vì vậy, việc xây dựng một môi trường giáodục đa dạng, linh hoạt, đặc biệt là ứng dụng phương pháp STEAM, sẽ giúp trẻ
có nhiều cơ hội trải nghiệm, khám phá và phát triển các kỹ năng cần thiết ngay
từ bóng cỏ non
Hình ảnh 7: Môi trường học tập của các con
Trang 11Trước đó, một môi trường giáo dục được xây dựng hợp lý sẽ tạo điều kiệncho trẻ tự động lựa chọn hoạt động phù hợp với sở thích và khả năng của mình.Khi trẻ được tự động quyết định góc chơi, đồ chơi và cách tham gia vào các hoạtđộng, trẻ sẽ tăng dần hình thành tính tự thiết lập, khả năng tự quản lý và tư duygiải quyết vấn đề Ví dụ, trong một lớp học được bố trí trí khoa học, góc học tậpkhông chỉ có bàn mà còn có các vật liệu mở như que kem, bìa carton, đất nặn,giấy màu… để trẻ tự động tạo ra những sản phẩm của riêng mình Khi trẻ sửdụng những nguyên vật liệu này để ghép thành các chữ cái, con số hoặc các khối,trẻ không chỉ học một cách trực quan mà còn rèn luyện sự khéo léo của đôi tay,khả năng tư duy không gian và sáng tạo Đây chính là một trong những nguyêntắc quan trọng trong phương pháp STEAM – khuyến khích trẻ học bằng cáchlàm, giúp trẻ chủ động hơn trong quá trình tiếp thu kiến thức.
Hình ảnh 8: Trẻ học chữ cái qua góc STEAM
Bên cạnh đó, một môi trường giáo dục phong phú sẽ kích thích trẻ pháttriển tư duy logic, khoa học Nếu trẻ chỉ tiếp thu kiến thức đạt yêu cầu họcviên mà không có cơ hội trải nghiệm thực tế thì trẻ sẽ khó ghi nhớ lâu và không
có hứng thú với việc học Ngược lại, khi trẻ được trực tiếp tham gia vào các thínghiệm, hoạt động thực hành, trẻ sẽ cảm thấy việc học trở nên thú vị hơn, thay
vì chỉ nói với trẻ về ủ mầm của hạt đậu, giáo viên có thể thiết kế một góc khoahọc nhỏ trong lớp học, nơi trẻ có thể tự gieo hạt vào bông gòn hoặc đất, tướinước hằng ngày và quan sát sự thay đổi qua từng giai đoạn Thông qua hoạtđộng này, trẻ không chỉ hiểu về sự phát triển của cây mà còn học được tính tỉ
mỉ và ý thức chăm sóc thiên nhiên
Ngoài không gian chất, môi trường tâm lý cũng đóng vai trò quan trọngtrong quá trình giáo dục mầm non Một lớp học thân thiện, nơi trẻ được khuyếnkhích bày tỏ ý kiến, được tôn trọng suy nghĩ cá nhân sẽ giúp trẻ tự động hơntrong giao tiếp, mạnh mẽ thể hiện quan điểm của mình Nếu giáo viên chỉ tậptrung vào việc truyền đạt kiến thức mà không quan tâm đến cảm xúc của trẻthì dù lớp học có đủ cơ sở vật chất cũng không thể giúp trẻ phát triển toàn diện.Ngược lại, một môi trường nơi trẻ được làm việc nhóm, cùng nhau trao đổi ýtưởng, hỗ trợ lẫn nhau sẽ giúp trẻ học được cách lắng nghe, chia sẻ và hợp tác
Ví dụ, trong một hoạt động STEAM về xây dựng cách sử dụng que kem, trẻ sẽphải cùng tìm hiểu về cách sắp xếp que sao cho cây cầu chắc chắn nhất Trongquá trình làm việc, trẻ không chỉ học về kỹ thuật mà còn rèn luyện kỹ năng làmviệc nhóm, kỹ năng giao tiếp và khả năng giải quyết vấn đề
Trang 12Tuy nhiên, việc xây dựng một môi trường giáo dục hiện đại, linh hoạtkhông phải là điều dễ dàng, đặc biệt là khi áp dụng phương pháp STEAM – mộtphương pháp nhưng khá mới mẻ cho trẻ mầm non Để tổ chức lớp học theohướng dẫn STEAM, giáo viên không chỉ cần nắm vững phương pháp giảng dạy
mà còn phải sáng tạo trong công việc thiết kế các hoạt động, lựa chọn nguyênvật liệu phù hợp với điều kiện thực tế Đôi khi, không cần đến những thiết bịgiảm giá hay công nghệ cao, giáo viên có thể tận dụng những vật liệu sẵn cótrong tự nhiên như lá cây, hạt đậu, sỏi đá, bìa carton để giúp trẻ vừa chơi mộtcách hiệu quả Ví dụ, thay vì sử dụng bảng chữ cái có sẵn, giáo viên có thể
hướng dẫn trẻ tự tạo chữ cái bằng que kem hoặc viên sỏi nhỏ Khi trẻ tự sắp xếp
và ghép các chữ cái, trẻ sẽ dễ dàng ghi nhớ hơn so với cách học truyền thống
Hình ảnh 9: Trẻ cùng nhau sáng tạo ghép chữ cái từ bìa cattong
Bên cạnh nỗ lực của giáo viên, các nhà trường cũng cần tạo điều kiện đểmôi trường giáo dục được phát triển một cách toàn diện Các sân mầm khôngcần phải đầu tư cơ sở vật chất phù hợp, xây dựng các khu vực học tập mở, linhhoạt, giúp trẻ có nhiều không gian để trải nghiệm Đồng thời, cần tổ chức cácbuổi đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn để giáo viên có thể tiếp cận các phươngpháp giáo dục tiên tiến, nâng cao chất lượng giảng dạy
2.4 Giải pháp 4 Ứng dụng phương pháp STEAM trong các hoạt động học làm quen chữ cái
Dạy học theo dự án là một phương pháp giáo dục mang lại hiệu quả, trong
đó trẻ – dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của học viên – được chủ nhân tìm hiểu,khám phá và giải quyết các nhiệm vụ học tập mang tính thực tiễn Đây khôngchỉ là quá trình tiếp theo thu kiến thức mà còn là cơ hội để trẻ trải nghiệm,thực hành, sáng tạo ra những sản phẩm có thể trưng bày, giới thiệu
Hình ảnh 10: Trẻ cùng nhau học STEAM và sáng tạo các bức tranh.Phương pháp này được phát triển qua ba giai đoạn chính: Mở dự án, kếtnối thông tin về dự án và đóng dự án Giai đoạn mở dự án đóng vai trò đặc biệtquan trọng, bởi đây là bước khơi gợi tò mò, kích thích thú vị của trẻ đối với chủ
đề được lựa chọn Nếu giáo viên tổ chức mở dự án hiệu quả, trẻ sẽ có năng lựcmạnh mẽ để tham gia khám phá Trong bước này, trẻ được khơi gợi để nhớ lạinhững điều đã hiểu ban đầu của mình về đề tài, đồng thời liệt kê những điềumình muốn tìm hiểu thêm Giáo viên có thể đặt câu hỏi dẫn dắt để giúp trẻ xácđịnh vấn đề cần quan tâm và xây dựng kế hoạch khám phá dự án: Làm thế nào
để tìm câu trả lời? Tìm ở đâu? Khi nào thực hiện?
Hình ảnh 11: Trẻ hứng thú tham gia hoạt động mở dự án
cùng cô và các bạn
Trang 13Sau đó, bước kết nối thông tin về dự án sẽ giúp trẻ thực hiện quá trình tìmkiếm, khám phá của mình Đây là giai đoạn trẻ trực tiếp tham gia vào các hoạtđộng thu thập thông tin, trải nghiệm thực tế để giải đáp những thắc mắc đã đặt ra.Giáo viên đóng vai trò hỗ trợ trò chơi, hướng dẫn trẻ tìm kiếm dữ liệu từ nhiềunguồn khác nhau như quan sát thực tế, chụp ảnh, quay video, tham khảo tài liệu,thảo luận nhóm, vẽ tranh minh họa… Trẻ cũng được khuyến khích tự ghi chép,phân loại, xử lý thông tin, từ đó phát triển khả năng duy logic và kỹ năng nghiêncứu.
đã học được và có thể tạo ra sự tự tin, sáng tạo của bản thân
Ngoài việc ứng dụng phương pháp STEAM trong các hoạt động học làmquen với chữ cái, nhằm nâng cao chất lượng cho hoạt động, tôi lên kế hoạch các
dự án trò chơi chữ cái và tổ chức trong những thời điểm khác trong ngày cho trẻ
Để làm tốt các dự án, tôi thực hiện theo các bước cụ thể như sau:
Bước 1: Lựa chọn chủ đề dạy học STEAM xuyên suốt quy trình dạy họcSTEM
Bước 2: Kết nối chủ đề STEAM với một vấn đề trong thực tế
Bước 3: Xác định vấn đề STEAM mà trẻ cần giải quyết
Bước 4: Quyết định thành công trông như thế nào
Bước 5: Sử dụng quy trình thiết kế kỹ thuật để lập kế hoạch giáo dục stemBước 6: Giúp trẻ xác định thử thách
Bước 7: Thu hút trẻ nghiên cứu nội dung theo nhóm
Bước 8: Khuyến khích nhóm trẻ phát triển ý tưởng để giải quyết vấn đềBước 9: Hướng dẫn các nhóm lựa chọn ý tưởng làm hình mẫu rồi triểnkhai hình mẫu của riêng mình
Bước 10: Tạo điều kiện cho quá trình thử nghiệm và đánh giá mẫu
Bước 11: Tham gia vào các nhóm khi truyền đạt kết quả
Bước 12: Thiết kế lại nếu có thời gian
Một số dự án tôi đã xây dựng và triển khai trong năm học
2024-2025 cụ thể như sau:
Trang 14Trẻ được sử dụng các nguyên vật liệu có sẵn tại các góc chơi.
- Cách chơi: Trẻ quay vòng quay có chứa các chữ cái đã học, khi kim chỉvào chữ nào thì trẻ phát âm và nói cấu tạo chữ đó
- Luật chơi: Trẻ chơi theo nhóm, bạn tham gia vòng quay không trả lờiđược, thì các bạn trong đội có thể trả lời thay bạn Nếu trong thời gian côquy định mà đội nào không thực hiện được yêu cầu của trò chơi, thì đội
đó sẽ thua cuộc
Sau đó tôi xây dựng kế hoạch cho các buổi trong dự án như sau:
Tuần 3
tháng 10
năm 2024
1 Đồng cảm: Tìm hiểu đặc điểm của vòng quay chữ cái
2 Xem hình ảnh, video về một số sản phẩm vòng quay
3 Vẽ bản thiết kế vòng quay chữ cái
4 Làm vòng quay chữ cái và thử nghiệm
5 Thiết kế lại vòng quay chữ cái (nếu bị sai sót hoặc hạn
- Nguyên liệu: Fomex, bút dạ, kéo, bộ đồ chữ cái, nguyên vật liệu khác
- Yêu cầu: Trẻ làm các domino từ fomex sao cho các cặp domino ghép vớinhau cho phù hợp ( gồm thẻ từ và chữ cái)
- Cách chơi: Các mảnh ghép Đôminô gồm 29 chữ cái Tiếng Việt và đểthiếu một vài mảnh ghép tương ứng với thiếu một vài chữ cái (thiếunhững chữ cái mà trẻ đã được học Yêu cầu trẻ tìm những mảnh ghép cóchữ cái còn thiếu trong những chỗ trống sao cho đầy đủ các chữ cái mà trẻ
đã được làm quen
- Luật chơi: Trò chơi này sẽ chơi theo nhóm chơi Trong một khoảng thờigian nhất định, nếu đội nào hoàn thành các mảnh ghép đúng với yêu cầuthì đội đó sẽ giành chiến thắng
Sau đó tôi xây dựng kế hoạch cho các hoạt động trong dự án như
Trang 151 Tìm hiểu đặc điểm của Đômino chữ cái
2 Xem hình ảnh, video về một số sản phẩm Đômino
3 Vẽ bản thiết kế Đômino chữ cái
4 Làm Đômino chữ cái và thử nghiệm
5 Thiết kế lại Đômino chữ cái (nếu bị sai sót hoặc hạn chế)
và kết luận
6 Trình bày sản phẩm của mình
* Dự án “Xưởng tranh chữ cái”
Tôi cung cấp nguyên vật liệu cho trẻ và đưa ra yêu cầu đối với sảnphẩm:
- Nguyên liệu: Mỗi trẻ một hộp dụng cụ kỹ thuật: 15 hộp, các cốc đinh có
nắp: 15 cái/ cốc, giấy A4: Giấy trắng trẻ tự vẽ hình và một số mẫu in sẵn, thảmngồi, chun các màu
- Yêu cầu: Trẻ biết cách đóng đinh theo đường viền xung quanh của hình vẽ vàbiết sử dụng dây chun để ra một số chữ cái đã học
Sau đó tôi xây dựng kế hoạch cho các hoạt động trong dự án nhưsau:
Tuần 4
tháng 2
năm 2025
1 Tìm hiểu các nguyên vật liệu
2 Xem hình ảnh, video về một số bức tranh được sáng tạo
từ đinh và dây chun do giáo viên làm hoặc sưu tầm
3 Vẽ bản thiết kế bức tranh
4 Làm tranh từ đinh và dây chun
5 Thiết kế lại tranh (nếu chưa đẹp, chưa đúng) và kết luận
Trang 16hấu….sao cho hình ảnh và tên của hình ảnh phải giống với hình mẫu Tròchơi này có thể tổ chức dưới hình thức chơi cá nhân hoặc chơi tập thể.
Sau đó tôi xây dựng kế hoạch cho các hoạt động trong dự án nhưsau:
vị nơi trẻ, bởi khi trẻ thực sự yêu thích, chúng sẽ là chủ động khám phá, tìmkiếm với tinh thần thánh bá Việc trẻ được trực tiếp trải nghiệm, thực hành sẽgiúp ghi nhớ sâu hơn, từ đó hình thành niềm yêu thích học tập Vì học một cáchthụ động, trẻ được tham gia vào quá trình khám phá, tự tay làm ra sản phẩm củariêng mình, điều này cho kiến thức được hấp thụ một cách tự nhiên và bềnvững hơn
Hình ảnh 13: Trẻ thiết kế, chế tạo ra quyển sách có chữ cái đã học
Hình ảnh 14: Trẻ tìm tòi khám phá thế giới qua các cuấn sách truyện
2.5 Giải pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh
Phụ huynh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ,đặc biệt là khi áp dụng phương pháp STEAM vào hoạt động học tập Sự phốihợp chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáodục, giúp trẻ tiếp theo kiến thức một cách tự nhiên, thông qua trải nghiệmthực tế Nhận được biểu thức này, tôi luôn chủ động tạo sự kết nối với phụhuynh để nhận được sự đồng hành và hỗ trợ trong mọi hoạt động của lớp, đặcbiệt là các dự án STEAM
Trong năm học này, phụ huynh lớp tôi rất quan tâm và nhiệt tình hỗ trợ mọimặt Họ không chỉ giúp cung cấp kiến thức nền tảng liên quan đến nội dung hoạtđộng của trẻ mà còn tích cực đóng góp nguyên liệu cần thiết Vì STEAMkhuyến khích trẻ sáng tạo nên việc chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng, ứng dụng,
Trang 17nguyên liệu phong phú là rất quan trọng Ở mỗi chủ đề khác nhau, trẻ cần nhữngnguyên liệu khác nhau để thực hiện hành động, khám phá Cung cấp sự hỗ trợ từphụ huynh, các hoạt động của lớp luôn diễn ra thuận lợi và đạt hiệu quả cao.
Để phụ huynh hiểu rõ hơn về phương pháp STEAM và tầm quan trọng của nónhằm thúc đẩy sự phát triển của trẻ, tôi đã thực hiện nhiều biện pháp kết nối chặtchẽ giữa nhà trường và gia đình Trong buổi họp phụ huynh, tôi giới thiệu vềSTEAM thông qua những hoạt động cụ thể mà lớp đã thực hiện, giúp phụ huynhthấy được những lợi ích thiết thực của phương pháp này Ngoài ra, tôi cũngthường xuyên trao đổi trực tiếp với phụ huynh vào giờ đón và trả trẻ để cung cấpthông tin về nội dung học tập hàng ngày của con, giúp phụ huynh có thể hỗ trợcon ôn luyện và mở rộng kiến thức tại nhà
Bên cạnh đó, tôi sử dụng bảng thông tin tuyên truyền tại cửa lớp để cậpnhật thường xuyên xuyên suốt các nội dung học tập, thông tin về hoạt động củatrẻ Đây là một cách gián đoạn nhưng rất hiệu quả trong việc gắn kết giáo viên,phụ huynh và trẻ Ngoài ra, nhóm Zalo của lớp cũng là một kênh thông tin quantrọng mà giáo viên và phụ huynh đã duy trì trong hai năm qua Nhóm giúp chia
sẻ kiến thức, phương pháp giảng dạy cũng như những thuận lợi, khó khăn trongquá trình dạy trẻ, từ đó giúp giáo viên và phụ huynh phối hợp chặt chẽ hơn
Để hỗ trợ trải nghiệm hoạt động của trẻ, tôi luôn kêu gọi phụ huynh đónggóp nguyên liệu như chai lọ, giấy bìa, hộp giấy hay các loại đồ dùng gia đìnhkhông còn sử dụng Những vật liệu này rất hữu ích cho các hoạt động thực hành,giúp trẻ tự khám phá và tiến hành các thí nghiệm đơn giản theo phương phápSTEAM
Hình ảnh 15: Phụ huynh ủng hộ một số nguyên vật liệu mở
Để thực hiện tốt quá trình phân phối hợp lý này, tôi luôn áp dụng quy trình:Giáo viên đưa ra ý tưởng thực hiện → Phụ huynh phối hợp tổ chức và theo dõiquá trình học tập của con → Trẻ được trải nghiệm và phát triển qua các hoạtđộng dự án dự án Giúp có sự đồng hành của phụ huynh, ứng dụng phương phápSTEAM trong giáo dục trẻ trở nên hiệu quả hơn, giúp trẻ ngẫu thú học tập, pháttriển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề một cách linh hoạt
3 Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị:
Với các giải pháp mà tôi nêu trên, tôi đã thực hiện tại lớp mình phụ tráchtrong năm học 2024 – 2025 và đạt nhiều kết quả trên cả mong đợi
BẢNG KẾT QUẢ SO SÁNH TRƯỚC VÀ SAU KHI THỰC HIỆN
