Skkn cấp tỉnh một số biện pháp dạy từ vựng môn tiếng anh tiểu học

Tuy nhiên, việc dạy từ vựng lại khôngđơn giản chút nào, nhất là dạy cho trẻ đang ở ngưỡng bắt đầu học ngoại ngữ.Dạy tiếng Anh nói chung và dạy từ vựng nói riêng cho trẻ đòi hỏi ở người g

I Lý do chọn đề tài

Trong quá trình học ngoại ngữ, từ vựng có thể xem là phần quan trọngnhất vì nó là phương tiện dùng để diễn đạt ý tưởng đồng thời đó cũng là cầu nốigiữa các kĩ năng nghe, nói, đọc và viết Tuy nhiên, việc dạy từ vựng lại khôngđơn giản chút nào, nhất là dạy cho trẻ đang ở ngưỡng bắt đầu học ngoại ngữ.Dạy tiếng Anh nói chung và dạy từ vựng nói riêng cho trẻ đòi hỏi ở người giáoviên không chỉ có khả năng ngôn ngữ mà còn là cách làm thế nào để khiến họcsinh tham gia vào bài học Để làm được điều đó, giáo viên buộc phải tạo ra sự đadạng trong các hoạt động trong giờ học Đó là lí do tại sao giáo viên cần lựachọn và phối hợp các phương pháp và kỹ thuật dạy từ một cách linh hoạt vàuyển chuyển để duy trì khả năng tập trung vốn kém ở học sinh tiểu học Làm thếnào có thể tạo ra cho trẻ một không khí học tập vui vẻ và thư giãn mà hiệu quả

là điều mà tôi băn khoăn, trăn trở

1 Cơ sở lý luận :

Trong dạy và học tiếng Anh, từ vựng là một trong ba thành tố tạo thành

hệ thống kiến thức ngôn ngữ và đóng vai trò là phương tiện, điều kiện hìnhthành và phát triển kỹ năng giao tiếp Trong bất kỳ một ngôn ngữ nào, vai tròcủa từ vựng cũng hết sức quan trọng Có thể thấy một ngôn ngữ là một tập hợpcủa các từ vựng Không thể hiểu ngôn ngữ mà không hiểu biết từ vựng, hoặcqua các đơn vị từ vựng Như vậy việc học từ vựng và rèn luyện kĩ năng sử dụng

từ vựng là yếu tố hàng đầu trong việc truyền thụ và tiếp thu một ngôn ngữ nóichung và tiếng Anh nói riêng Vì từ vựng là một đơn vị ngôn ngữ nên nó đượcthể hiện dưới hai hình thức: Lời nói và chữ viết Muốn sử dụng được ngôn ngữ

đó, tức là phải nắm vững hình thức biểu đạt của từ bằng lời nói và chữ viết.Song do có mối liên quan của từ vựng với các yếu tố khác trong ngôn ngữ (ngữpháp, ngữ âm, ngữ điệu ) hoặc trong tình huống giao tiếp Nếu không có mộtvốn từ vựng cần thiết thì người học không thể sử dụng các cấu trúc câu và cácchức năng ngôn ngữ trong giao tiếp Tuy nhiên, các quan điểm dạy và học từvựng trong tiếng Anh không ngừng biến đổi dẫn đến các phương pháp dạy vàhọc từ vựng cũng đã có nhiều đổi thay Do đó, việc lựa chọn phương pháp dạyhọc như thế nào để phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo củahọc sinh, bồi dưỡng năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập

tâm.

2. Cơ sở thực tiễn

Hiện nay trong nhà trường tiểu học việc dạy và học tiếng Anh đang diễn

ra cùng với sự đổi mới phương pháp giáo dục, nhằm làm phù hợp với nhậnthức của học sinh, giúp cho học sinh được tiếp cận với các nội dung,kiến  thức hiện đại Vốn từ vựng tiếng Anh trong chương trình học cũng được

sử dụng phù hợp với sự phát triển chung của xã hội và đặc điểm tâm lí củahọc sinh Do học sinh tiểu học đang hình thành và phát triển năng lực nhậnthức trên cơ sở tư duy cụ thể nên việc dạy từ vựng cần bắt nguồn từ hệ thốngchủ điểm, chủ đề thú vị, gần gũi với trải nghiệm của các em để quá trình họctập diễn ra tự nhiên Ở độ tuổi này học sinh vận dụng từ vựng tốt nhất khiđược tham gia tích cực vào các hoạt động giao tiếp thông qua các tình huống

cụ thể, các chủ đề quen thuộc Điều này đòi hỏi mỗi giáo viên phải vận dụng,linh hoạt, mềm dẻo các phương pháp và kỹ thuật dạy từ nhằm đáp ứng nhucầu và điều kiện dạy học khác nhau ở các địa phương Việc cung cấp vốn từcho học sinh phải đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học, tính tích hợp giữacác chủ đề, chủ điểm Là một giáo viên dạy Tiếng Anh tôi rất boăn khoăn làlàm thế nào để cung cấp cho học sinh vốn từ vựng phong phú để giúp các emhình thành và phát triển năng lực sử dụng Tiếng Anh như một công cụ giaotiếp Để trả lời câu hỏi đó tôi đã nghiên cứu tìm ra phương pháp dạy từ mới

Nên tôi quyết định chọn đề tài “ Một số biện pháp dạy từ vựng môn Tiếng Anh tiểu học” để nghiên cứu và áp dụng trong năm học 2022-2023 với học

sinh Trường tiểu học Phượng Cách

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu việc sử dụng các kỹ thuật và phương phápdạy từ vựng cho học sinh tiểu học Trên cơ sở đó, đưa ra một số kiến nghị đểnâng cao hiệu quả của việc vận dụng từ vựng trong các tình huống giao tiếp

Việc vận dụng khoa học các kỹ thuật dạy từ trong giờ học Tiếng Anh ởTiểu học nhằm:

- Tạo sự hứng thú say mê học tập của học sinh

- Khơi dậy sự khao khát tham gia vào hoạt động tìm hiểu, khám phá, thửnghiệm của học sinh

- Giúp HS chủ động thực hiện các hoạt động học tập

- Giúp HS tập trung chú ý.

- Tạo điều kiện cho học sinh vừa học, vừa chơi

- Giúp các em tái hiện, hệ thống hóa kiến thức một cách dễ dàng nhất

III- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Là học sinh khối 5 Trường Tiểu học Phượng Cách

IV THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

Từ tháng 8 năm 2022 đến tháng 4 năm học 2022- 2023

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Giáo viên cần áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như:

1 Phương pháp điều tra

2 Phương pháp thực nghiệm

3 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết dạy ngôn ngữ

4 Nghiên cứu các phương pháp dạy từ qua tài liệu, mạng, trên truyềnhình

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I THỰC TRẠNG KHI CHƯA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1 Điều tra thực trạng

- Theo phân phối chương trình hiện nay, môn tiếng Anh tiểu học mỗi tuần

03 tiết, mà hầu như tiết nào cũng có từ mới trong bài học và kể cả trong bài tập.Nhưng muốn dạy tốt từ vựng để tiết học sinh động hơn, giáo viên phải làm tranhảnh, đồ dùng để minh hoạ, tạo điều kiện cho các em nhớ từ dễ dàng và hướng sựchú ý của các em vào chủ đề hay trọng tâm bài học

- Về phía học sinh, bên cạnh một số em học tập nghiêm túc, có không íthọc sinh chỉ học qua loa, không khắc sâu được từ vựng vào trong trí nhớ, khôngtập đọc, tập viết thường xuyên, không thuộc nghĩa hai chiều Đến khi giáo viênyêu cầu các em sẽ không thành công

- Học sinh tiểu học rất hiếu động, dễ mất tập trung nên việc dạy ngôn ngữmới cho các em gặp không ít khó khăn

- Thiếu môi trường thực tế để học sinh có thể tham gia vào các hoạt độnggiao tiếp có ý nghĩa bằng Tiếng Anh

- Về phía phụ huynh: Không phải phụ huynh nào cũng biết ngoại ngữ.Đây cũng là vấn đề hết sức khó khăn trong quản lý việc học ở nhà của học sinh.

- Ngoài ra, cách học từ vựng của học sinh cũng là điều đáng được quantâm, học sinh thường học từ vựng bằng cách đọc từ bằng tiếng Anh và cố nhớnghĩa bằng tiếng Việt, có viết trong tập viết cũng là để đối phó với giáo viên,chứ chưa có ý thức tự kiểm tra lại mình, để khắc sâu từ mới và vốn từ sẵn có Vìvậy, các em rất mau quên và dễ dàng lẫn lộn giữa từ này với từ khác Do đó,nhiều học sinh đâm ra chán học Trước khi đưa ra các biện pháp để dạy từ vựng,tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng và kết quả như sau:

*Bài khảo sát chất lượng.

I Choose the best answer:

1 What time _ she go to school? - She goes to school at 6.30.

a did b do c does d will

2 My class has on Tuesday.

a English b March c Monday d May

3 What are you in?

a day b class c date d birthday

4 _ morning, I visited my grandparents.

a Tomorrow b Today c In the d Yesterday

5 I have dinner with my close friend seven thirty.

a about b at c in d on

II Read and choose the suitable words in the blanks:

Hi, my name is Mary I’m ten years old (1) is Friday, it’s my birthday.

My birthday is (2) _ the fifth of January I will be celebrated (3) 5p.m in my house It is in Nguyen Du (4) , Hoan Kiem (5) .

I hope I will receive many birthday’s gifts from my family and my friends.

1 A Tomorrow B Today C Last night D Yesterday

2 A at B in C on D to

3 A at B in C on D to

4 A Village B School C District D Street

5 A Village B Road C District D Street

III Reorder the words:

1 Sunday / were / family / I / beach / and / the / my / on / last

5E 35 10 28,5 11 31,4 10 28,5 4 11,4

* Những nhận xét sau kiểm tra:

Căn cứ vào kết quả khảo sát, tôi thấy:

- Học sinh không nhớ từ vựng nên nhiều em không làm được bài

- Số học sinh đạt điểm 9,10 rất ít đa số là điểm trung bình và dưới trungbình

2 Phân tích nguyên nhân chính dẫn đến kết quả chưa cao từ đó đưa ra giải pháp khắc phục.

- Học sinh chưa thuộc từ và chưa nắm chắc các mẫu câu

- Do đa số học sinh còn nhút nhát, thiếu tự tin, ngại phát âm, thực hànhgiao tiếp Thêm vào đó, cấu tạo âm tiết của ngoại ngữ có nhiều khác biệt, do đókhả năng ghi nhớ từ, cấu trúc câu của các em còn hạn chế

- Học sinh tiểu học rất hiếu động, dễ mất tập trung nên việc dạy ngôn ngữmới cho các em gặp không ít khó khăn

- Thiếu môi trường thực tế để học sinh có thể tham gia vào các hoạt độnggiao tiếp có ý nghĩa bằng Tiếng Anh

II.BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Để học sinh có hứng thú học tập, chủ động tích cực chiếm lĩnh tri thức thìtrong dạy học giáo viên luôn cố gắng đảm bảo quy tắc 4 L (Learn – Live – Love– Laugh) (Học - sống – yêu - cười) Thật vậy khi dạy cho học sinh tiểu họcchúng ta cần đảm bảo nguyên tắc : Học mà chơi- chơi mà học Để tạo cho họcsinh cảm giác thoải mái, nhẹ nhàng, tôi cố gắng rút ngắn khoảng cách giữa thầy

và trò, xóa bớt mặc cảm tâm lí “sợ thầy”, thầy và trò cùng học cùng vui chơinhư những người bạn Không nhồi nhét hay biến học sinh thành người thụ động

mà trái lại phát huy tính tích cực trong mỗi cá nhân Để làm được điều đó tôi đãtạo ra một môi trường thuận lợi cũng như cung cấp những nguồn thông tin hữuích, những giáo trình đã được chọn lựa cẩn thận và điều chỉnh phù hợp với lứatuổi cùng những cơ hội luyện tập thích hợp

Một câu hỏi đặt ra là giáo viên cần làm gì để nâng cao hiệu quả dạy từvựng cho học sinh tiểu học?

Muốn trả lời được câu hỏi này thì giáo viên cần thực hiện một số biệnpháp sau:

1 Các thủ thuật gợi mở giới thiệu từ mới;

- Có nhiều cơ hội tiếp xúc với ngoại ngữ đó

 - Liên hệ các từ, mẫu câu với nhau và đặt chúng vào những ngữ cảnh rõràng, có liên quan chặt chẽ với nhau

 - Sử dụng tất cả các giác quan của bản thân, quan sát và bắt chước, theo dõi

và lắng nghe

 - Khám phá, thử nghiệm, mắc lỗi và kiểm tra cách hiểu của bản thân

- Lặp đi lặp lại và cảm thấy tự tin khi chúng thiết lập được thói quen sử dụngkiến thức mới học được

- Cảm thấy được khích lệ, đặc biệt khi bạn bè các em cũng đang học cùngthứ tiếng đó

1 Biện pháp 1: Các thủ thuật gợi mở giới thiệu từ mới:

Tôi dã dùng một số thủ thuật gợi mở giới thiệu từ mới như sau:

1.1 Visual (nhìn):

Đồ dùng trực quan đóng vai trò rất quan trọng trong tiết dạy, nó gây hứngthú và tập trung sự chú ý của học sinh Phương pháp này giúp học sinh hiểunhanh và khắc sâu được từ vựng đồng thời nó giúp học sinh phát triển tư duy vàgiúp các em tích cực hơn trong tiết học

2.2 Mine (điệu bộ): Thể hiện qua nét mặt, điệu bộ.

e.g bored

Teacher looks at watch, makes

bored face, yawns

T asks, “How do l feel”

e.g (to) jump

T jumps

T asks, “What am l doing?”

3.3 Realia (vật thật): Dùng những dụng cụ trực quan thực tế có được.

Ở phương pháp này tôi dùng những dụng cụ trực quan thực tế có được.Với phương pháp này các em hiểu và nhớ từ lâu hơn và khi nào các em quênthì các em có thể gợi lại những từ đó bằng cách nhìn vào những vật thật đó

4.4 Situation / explanation (Đưa ra tình huống)

Tôi thường sử dụng tình huống hay ngữ cảnh để giải thích nghĩa của từ

để giúp các em có thể đoán từ qua ngữ cảnh Sau này giúp các em đọc đoạn văn

có thể đoán từ tốt hơn Bằng phương pháp dựa vào ngữ cảnh đoán nghĩa của từ ,các em sẽ đọc nhanh và hứng thú vì không phải ngừng lại để tra từ

e.g fumiture

T lists examples of fumiture:

“tables, chairs, beds – these are

all fumiture Give me

another example of fumiture ”

e.g (to) complain

T saya, “This room is too noisyand too small It’s no good (etc.)”

T asks, “What am I doing?”

6.6 Synonyon \ antonyon (đồng nghĩa \ trái nghĩa):

Tôi dùng những từ đã học rồi để giảng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa.e.g intelligent

T asks, “What’s another eord for

e.g (to) forget

T asks, “How do you say `quên` in English?”

2 Biện pháp2: Cách chọn từ để dạy

Tiếng Anh có hằng trăm ngàn từ, vì thế việc dạy từ mới quả là một nhiệm

vụ không hề dễ dàng đối với các giáo viên ngoại ngữ Tuy nhiên cần nhớ làtrung bình một  người nói tiếng bản ngữ chỉ dùng khoảng năm nghìn từ tronggiao tiếp hằng ngày Hơn nữa, học sinh không cần phải dùng chính xác tất cảnhững từ đã học vì đôi lúc các em chỉ cần nhận ra và hiểu được thông điệp mànhững từ đó truyền tải Vì thế, việc chọn từ để dạy dựa vào tần suất sử dụng vàcông dụng của từ theo nhu cầu của học sinh là rất quan trọng

Với học sinh tiểu học, khi nói đến ngữ liệu mới là chủ yếu nói đến ngữpháp và từ vựng, từ vựng và ngữ pháp luôn có mối quan hệ khắng khít với nhau,luôn được dạy phối hợp để làm rõ nghĩa của nhau Tuy nhiên dạy và giới thiệu

từ vựng là vấn đề cụ thể cần xem xét theo mục đích của đề tài mà tôi chọn.Thông thường trong một bài học luôn xuất hiện những từ mới, xong không phải

từ mới nào cũng cần đưa vào để dạy Để chọn từ cần dạy, giáo viên cần xem xétnhững vấn đề:

- Từ chủ động (active vocabulary)

- Từ bị động (passive vocabulary)

Chúng ta đều biết cách dạy hai loại từ này khác nhau Từ chủ động có liênquan đến bốn kỹ năng (nghe – nói – đọc – viết) Đối với loại từ này giáo viêncần đầu tư thời gian để giới thiệu và cho học sinh tập nhiều hơn

Với từ bị động giáo viên chỉ cần dừng ở mức nhận biết, không cần đầu tư thờigian vào các hoạt động ứng dụng Giáo viên cần biết lựa chọn và quyết địnhxem sẽ dạy từ nào như một từ chủ động và từ nào như một từ bị động

- Số lượng từ cần dạy trong bài tuỳ thuộc vào nội dung bài và trình độ củahọc sinh Không bao giờ dạy tất cả các từ mới, vì sẽ không có đủ thời gian thựchiện các hoạt động khác Tuy nhiên, trong một tiết học ở tiểu học theo tôi chỉnên dạy tối đa là 6 từ

- Trong khi lựa chọn từ để dạy, tôi xem xét đến hai điều kiện sau:

+ Từ đó có cần thiết cho việc hiểu văn bản không ?

+ Từ đó có khó so với trình độ học sinh không ?

- Nếu từ đó cần thiết cho việc hiểu văn bản và phù hợp với trình độ củahọc sinh, thì nó thuộc nhóm từ tích cực, do đó ta phải dạy cho học sinh nắmvững với những biện pháp cụ thể tôi sẽ nêu bên dưới

- Nếu từ đó cần thiết cho việc hiểu văn bản nhưng khó so với trình độ củahọc sinh, thì nó không thuộc nhóm từ tích cực, do đó ta nên giải thích rồi chohọc sinh hiểu nghĩa từ đó ngay

- Nếu từ đó không cần thiết cho việc hiểu văn bản và cũng không khó lắmthì bạn nên yêu cầu học sinh đoán

VD: Trong bài Unit 11: Lesson 1: What’s the matter with you ?( SGKTiếng anh 5 )

Tôi đã chọn ra một số từ như: toothache, headache, stomachache, fever, earache

3 Biện pháp 3: Bảy bước dạy từ để đạt hiệu quả cao

Bước giới thiệu bài, giới thiệu chủ đề: đây là bước khá quan trọng trongviệc dạy từ vựng Bước này sẽ quyết định sự thành công của tiết học, nó sẽ gợi

mở cho học sinh liên tưởng đến những từ sắp học qua chủ điểm vừa mới đượcgiới thiệu

Điều quan trọng nhất trong giới thiệu từ mới là phải thực hiện theo trìnhtự: nghe, nói, đọc, viết Đừng bao giờ bắt đầu từ hoạt động nào khác “nghe”.Hãy nhớ lại quá trình học tiếng mẹ đẻ của chúng ta, bao giờ cũng bắt đầu bằngnghe, bắt chước phát âm rồi mới tới những hoạt động khác Hãy giúp cho họcsinh của bạn có một thói quen học từ mới một cách tốt nhất:

- Bước 1: “nghe”, cho học sinh nghe từ mới bằng cách đọc mẫu hoặcdùng CD giọng bản ngữ là tốt nhất

- Bước 2: “nói”, sau khi học sinh đã nghe được ba lần bạn mới yêu cầuhọc sinh nhắc lại Khi cho học sinh nhắc lại, cần chú ý cho cả lớp nhắc lại trước,sau đó mới gọi cá nhân để kiểm tra và sửa lỗi ngay lập tức cho các em

- Bước 3: “đọc”, viết từ đó lên bảng và cho học sinh nhìn vào đó để đọc.Cho học sinh đọc cả lớp, rồi đọc cá nhân và sửa lỗi cho học sinh

- Bước 4: “viết”, sau khi học sinh đã đọc từ đó một cách chính xác rồi bạnmới yêu cầu học sinh viết từ đó vào vở

- Bước 5: Xác định xem học sinh có hiểu nghĩa của từ không

- Bước 6: Đánh trọng âm từ: phát âm lại từ và yêu cầu học sinh nhận diện

âm tiết có trọng âm và đánh dấu

- Bước 7: cho câu mẫu yêu cầu học sinh xác định từ loại của từ mới học

4 Biện pháp 4: Các kỹ thuật làm rõ nghĩa của từ

Trong Tiếng Anh mỗi từ thường có hai mặt: nghĩa của từ và cách sử dụng.

Nghĩa của từ và cách chúng được dùng như thế nào là hai vấn đề khác nhau Cónhiều trường hợp khi tra từ điển chúng ta có thể hiểu được nghĩa của từ, songkhông phải như vậy là đã biết cách sử dụng từ đó Cách sử dụng của một từ phụthuộc vào chức năng của từ trong câu, ngữ cảnh, thói quen của người sử dụng vàcác mối quan hệ của họ với môi trường văn hóa và xã hội Sau đây là những thủthuật làm rõ nghĩa từ:

4.1. Dùng trực quan: