Skkn cấp tỉnh giáo dục lòng nhân Ái, biết Ơn, kính trọng thầy cô giáo cho học sinh lớp 5a trường tiểu học Đông xuân

Trong hành trình giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học, việc bồi dưỡng những giá trị sống cốt lõi như lòng nhân ái, sự biết ơn và tinh thần kính trọng thầy cô giáo luôn đóng vai trò q

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN QUỐC OAI

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÔNG XUÂN

- -

“GIÁO DỤC LÒNG NHÂN ÁI, BIẾT ƠN, KÍNH TRỌNG THẦY

CÔ GIÁO CHO HỌC SINH LỚP 5A TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÔNG XUÂN”

Lĩnh vực: Chủ nhiệm lớp Cấp học: Tiểu học

Tên tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Chất Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Đông Xuân Chức vụ: Giáo viên

Năm học: 2024 - 2025

1

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1.Lý do chọn sáng kiến.

Trong hành trình giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học, việc bồi dưỡng những giá trị sống cốt lõi như lòng nhân ái, sự biết ơn và tinh thần kính trọng thầy cô giáo luôn đóng vai trò quan trọng, góp phần hình thành nhân cách đẹp cho các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Đặc biệt với lứa tuổi học sinh lớp 5 – độ tuổi chuyển giao giữa cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở, các em đang trong giai đoạn hình thành mạnh mẽ về nhận thức, cảm xúc và hành vi ứng

xử, thì việc giáo dục đạo đức, lối sống, cách xưng hô và thái độ đối với thầy cô, bạn bè lại càng cần được chú trọng và thực hiện hiệu quả

Tuy nhiên, trong thực tiễn giảng dạy tại lớp 5A, Trường Tiểu học Đông Xuân – một ngôi trường miền núi nằm cách xa trung tâm huyện Quốc Oai, tôi nhận thấy nhiều hạn chế trong nhận thức và hành vi của học sinh liên quan đến lòng nhân ái, sự biết ơn, và tinh thần tôn kính đối với thầy cô giáo Đa phần các

em là con em dân tộc Mường, sinh sống trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, cha mẹ ít được tiếp cận với tri thức giáo dục hiện đại, văn hóa giao tiếp trong gia đình còn hạn chế Vì vậy, học sinh thường xưng hô thiếu lễ độ, cách nói chuyện với thầy cô và bạn bè còn vụng về, thiếu sự kính trọng và đồng cảm Không ít em còn xa lạ với việc thể hiện lòng biết ơn khi nhận được sự quan tâm, dạy dỗ từ người lớn

Thực tế đó đã đặt ra cho tôi nhiều trăn trở Tôi tự hỏi: Làm thế nào để khơi dậy trong các em tình yêu thương, lòng nhân ái với bạn bè, với thầy cô, và biết cảm ơn những điều tốt đẹp mình nhận được mỗi ngày? Làm sao để những tiết sinh hoạt lớp – vốn được xem là “mảnh đất mềm” trong nhà trường – trở thành nơi gieo mầm yêu thương, hình thành và phát triển nhân cách tốt đẹp cho học sinh?

Từ những suy nghĩ đó, tôi đã mạnh dạn lựa chọn và thực hiện sáng kiến

kinh nghiệm mang tên: “Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng thầy cô giáo

cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp” Tôi tin rằng nếu được tổ chức đúng

cách, những buổi sinh hoạt lớp không chỉ là thời gian tổng kết, đánh giá trong tuần, mà còn là cơ hội quý báu để giáo dục các em bằng trái tim, bằng cảm xúc, bằng những câu chuyện có thật và những hoạt động ý nghĩa gần gũi với cuộc sống Đây chính là con đường mềm mại nhưng hiệu quả để giáo dục đạo đức,

“người mẹ thứ hai” của học sinh trong suốt hành trình tiểu học

Từ những ngày đầu nhận nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 5A – ngôi trường Tiểu học Đông Xuân, tôi đã đối mặt với nhiều thách thức Học sinh nơi đây chủ yếu

là con em đồng bào dân tộc Mường, sinh sống trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn Trình độ dân trí của cha mẹ học sinh nhìn chung còn thấp, chưa thực

sự quan tâm hoặc chưa đủ kỹ năng trong việc giáo dục con cái về thái độ ứng

xử, lòng biết ơn, sự lễ phép và những giá trị sống cần thiết khác Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh các em cũng ít có cơ hội tiếp cận với văn hóa ứng

xử đúng mực, dẫn đến việc nhiều học sinh nói năng tự do, thiếu lễ độ, giao tiếp cộc lốc, xưng hô với thầy cô, bạn bè theo kiểu “bạn – tao”, hoặc thậm chí không

hề có thói quen chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi

Tôi nhận thấy có học sinh rất hiền lành nhưng lại thờ ơ trước những việc cần sự sẻ chia Có em được thầy cô quan tâm mà không biết bày tỏ sự biết ơn,

chỉ quen với việc nhận mà không cảm nhận giá trị từ những điều mình được

trao Có em thể hiện sự cứng đầu, thiếu tôn trọng giáo viên, dễ cáu gắt với bạn

bè khi mâu thuẫn nhỏ xảy ra Tất cả những biểu hiện ấy đều cho thấy: các em đang thiếu một nền tảng đạo đức – tinh thần cần thiết, và đây là điều khiến tôi thực sự trăn trở

Là giáo viên chủ nhiệm lớp 5A – độ tuổi chuẩn bị rời mái trường Tiểu học, tôi nhận thấy mình không chỉ có trách nhiệm trong việc dạy chữ mà còn có

sứ mệnh “dạy người.” Trong suốt một năm học cuối cấp này, tôi chính là người gần gũi, bao quát và có ảnh hưởng lớn nhất tới nhận thức, cảm xúc và hành vi của các em Tiết sinh hoạt lớp – thường diễn ra vào cuối tuần – vì thế đã trở

thành “vùng đất vàng” để tôi gieo mầm những giá trị sống đẹp Khác với các

tiết học kiến thức, giờ sinh hoạt lớp là không gian gần gũi, thoải mái, giúp tôi dễ

3

dàng định hướng tư tưởng, cảm hóa tâm hồn và tạo ra môi trường trải nghiệm đạo đức một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc cho học sinh

Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn thực hiện sáng kiến “Giáo dục lòng nhân ái,

biết ơn, kính trọng thầy cô giáo cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp” như

một cách để giải quyết vấn đề đang tồn tại trong lớp mình Đây là một đề tài có tính thiết thực, bám sát nhiệm vụ được phân công – đặc biệt là vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp 5 Sáng kiến cũng hoàn toàn phù hợp với tinh thần đổi mới giáo dục, lấy học sinh làm trung tâm, và hướng tới việc hình thành cho các em phẩm chất: nhân ái – yêu thương con người, yêu thiên nhiên, sống có trách nhiệm – như mục tiêu Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã đề ra

Ngoài ra, lựa chọn giáo dục lòng nhân ái, biết ơn và kính trọng thầy cô thông qua tiết sinh hoạt lớp cũng là một cách tiếp cận linh hoạt, không gây áp lực cho học sinh Qua những hoạt động như kể chuyện, đóng vai, chia sẻ cảm xúc, viết lời tri ân, tổ chức các chủ đề sinh hoạt "Uống nước nhớ nguồn",

"Người gieo chữ", “Nghĩa thầy trò”, tôi tạo được sự rung cảm từ trái tim học sinh Các em dần học được cách quan tâm bạn bè, biết nói lời cảm ơn với thầy

cô sau một sự giúp đỡ nhỏ, biết mỉm cười, lắng nghe và phản hồi tích cực hơn Quan trọng hơn cả, các em cảm thấy được yêu thương và mong muốn trở thành người tử tế, sống tình cảm hơn mỗi ngày

Sáng kiến cũng góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức – một trong những nhiệm vụ then chốt của ngành giáo dục hiện nay, nhất là trong bối cảnh học sinh đang ngày càng bị chi phối bởi các thiết bị công nghệ, mạng

xã hội và những hình mẫu hành vi thiếu lành mạnh Đối với học sinh vùng cao như lớp tôi, sự ảnh hưởng của môi trường xung quanh càng lớn, thì vai trò của giáo viên chủ nhiệm – như một người mẹ thứ hai – lại càng cần được phát huy mạnh mẽ

Từ những lý do trên, tôi tin rằng việc triển khai sáng kiến này là rất cần thiết và kịp thời Không chỉ giúp giải quyết vấn đề đạo đức – nhân cách học sinh lớp 5A, sáng kiến còn mang tính lan tỏa, có thể nhân rộng cho các lớp khác, trường khác có điều kiện tương tự Qua đó, đề cao vai trò của tiết sinh hoạt lớp như một công cụ giáo dục hiệu quả, mềm mại mà sâu sắc – nơi nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ bằng tình yêu thương, sự tôn trọng và lòng biết ơn chân thành

1.2 Phạm vi và đối tượng áp dụng

4

Đề tài tập trung vào nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số kinh nghiệm giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng thầy cô giáo góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất năng lực của học sinh

Các biện pháp giáo dục lòng nhân ái, biết ơn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh

Sáng kiến được nghiên cứu và áp dụng tại lớp 5A trường Tiểu học Đông Xuân, xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội năm học 2024-2025

Đề xuất một số kinh nghiệm giúp phát triển giáo dục lòng biết ơn để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh

1.3 Mục đích của sáng kiến

Sáng kiến này được xây dựng nhằm giải quyết những mâu thuẫn, khó khăn đang tồn tại trong thực tiễn giảng dạy tại trường tiểu học Đông Xuân, đặc biệt là trong việc giáo dục học sinh lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia, và sự kính trọng thầy cô – những giá trị đạo đức cốt lõi cần được hình thành ngay từ những năm học đầu đời

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh xã hội có nhiều thay đổi, không ít học sinh có biểu hiện vô cảm, chưa biết cảm thông với bạn bè, ít thể hiện lòng biết

ơn với cha mẹ, thầy cô; nhiều em thiếu kỹ năng ứng xử lễ phép, không chủ động giúp đỡ người khác Một phần nguyên nhân đến từ ảnh hưởng của môi trường sống, sự thiếu quan tâm của gia đình và sự chưa nhất quán trong giáo dục kỹ năng sống ở nhà trường Đây chính là những vướng mắc mà sáng kiến này muốn tháo gỡ, nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về nhân cách

Mục đích cao nhất của sáng kiến là góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh, ứng xử văn minh cho học sinh, đồng

thời nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho bản thân giáo viên Qua đó, tạo ra một mô hình giáo dục lòng nhân ái, kính trọng thầy cô có tính thực tiễn cao, dễ triển khai và có khả năng nhân rộng

Sáng kiến không chỉ là trải nghiệm mang tính cá nhân mà còn là một công trình góp phần vào hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, là tài liệu tham khảo hữu ích cho đồng nghiệp Về mặt lý luận, sáng kiến làm rõ tầm quan trọng của việc lồng ghép giáo dục giá trị sống trong các hoạt động giáo dục; về thực tiễn, sáng kiến đề xuất các biện pháp cụ thể, dễ áp dụng, có thể triển khai linh hoạt trong điều kiện dạy học hiện nay

Theo triết lý giáo dục Hồ Chí Minh, mục tiêu của công tác trồng người không chỉ là đào tạo nên những người có tri thức, mà quan trọng hơn là đào tạo nên những con người “vừa hồng, vừa chuyên” – tức là vừa có tài, vừa có đức Trong đó, “đức” phải đặt lên hàng đầu Bởi một con người có học vấn mà thiếu nhân cách, thiếu lòng nhân ái và không biết biết ơn thì dễ trở nên ích kỷ, vô cảm

và thậm chí có thể sử dụng tri thức vào mục đích sai lệch

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động và áp lực, việc giáo dục đạo đức, đặc biệt là lòng nhân ái và sự biết ơn thầy cô, càng trở nên cấp thiết Đối với học sinh tiểu học – lứa tuổi đang hình thành nhân cách – việc khơi dậy những cảm xúc tích cực, gieo mầm yêu thương, và hướng dẫn các em biết trân trọng công lao dạy dỗ của thầy cô là một phần không thể thiếu trong hành trình “trồng người” Nó giúp các em sống tử tế, biết sẻ chia, ứng xử lễ phép, từ

đó xây dựng một môi trường học tập thân thiện, tích cực và đầy tính nhân văn

Có thể nói, lòng nhân ái và sự biết ơn không chỉ góp phần hình thành phẩm chất đạo đức tốt đẹp cho học sinh, mà còn chính là “gốc rễ” để nuôi dưỡng những công dân có ích cho xã hội, biết sống vì cộng đồng và hướng tới những giá trị cao đẹp nhất của con người

2.2 Cơ sở thực tiễn

Xuất phát từ chính thực tế công tác chủ nhiệm tại lớp 5A – một lớp học vùng miền núi với đa số học sinh là con em dân tộc Mường, điều kiện sống khó khăn, môi trường giáo dục gia đình hạn chế – tôi nhận thấy các em đang thiếu hụt nghiêm trọng những giá trị đạo đức nền tảng, cốt lõi đặc biệt là lòng nhân ái

và sự biết ơn, kính trọng thầy cô giáo Qua các tiết học và giờ sinh hoạt, không ít lần tôi chứng kiến học sinh nói trống không với giáo viên, không xin lỗi khi làm sai, thậm chí thờ ơ khi được quan tâm Trong khi đó, nhiều phụ huynh còn cho

Tất cả những thực tế trên đã thôi thúc tôi lựa chọn và xây dựng sáng kiến

“Giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng thầy cô giáo cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp” – nhằm góp phần hoàn thiện nhân cách học sinh một cách sâu sắc, bền vững và phù hợp với đặc điểm vùng miền

2 3.Thực trạng vấn đề

Ngay từ những ngày đầu năm học 2024–2025, khi được phân công chủ nhiệm lớp 5A, trường Tiểu học Đông Xuân – một ngôi trường vùng cao còn nhiều thiếu thốn – tôi đã nhận thấy rõ ràng thực trạng đạo đức, lối sống và hành

vi ứng xử của học sinh còn nhiều điều đáng lo ngại Dù các em đều đáng yêu, chất phác, nhưng lại thiếu thốn nền tảng về cách ứng xử lễ phép, tinh thần biết

ơn, và đặc biệt là lòng nhân ái – sự rung cảm trước tình thương và những điều tốt đẹp quanh mình

Trong lớp tôi có em Phùng Văn Quyền – một học sinh nam có hoàn cảnh đặc biệt Quyền sống với bố – một người đàn ông đơn thân, cục cằn, nóng nảy, sống khép kín sau biến cố hôn nhân Mẹ em đã bỏ đi khi em mới 5 tuổi Thiếu vắng hình bóng người mẹ, em lớn lên thiếu sự dạy dỗ về cảm xúc, hành vi, nên thường thô lỗ, ngang bướng, không lễ phép với thầy cô, hay buông lời xúc phạm bạn bè Em không có biểu hiện của sự biết ơn hay cảm thông, kể cả khi được bạn giúp đỡ hay cô giáo quan tâm Điều này khiến tôi trăn trở rất nhiều, bởi chính lối sống tiêu cực của người cha đã in dấu lên con thơ

Một trường hợp khác là em Bùi Yến Nhi – một học sinh nữ sống cùng bà nội đã ngoài 60 tuổi Bố em đang thụ án, còn mẹ thì bỏ đi biệt tích từ khi em mới 2 tuổi Thiếu vắng tình thương, sự nâng niu và tấm gương đạo đức từ mẹ,

em trở nên thờ ơ, vô cảm, thường lớn tiếng với bà, không giúp đỡ việc nhà và luôn phản ứng tiêu cực khi được góp ý Tôi đã nhiều lần đến nhà, trò chuyện, nhưng em vẫn khó mở lòng – vì đã quen sống trong một thế giới thiếu vắng lòng nhân ái

Em hãy ghi số vào ô phù hợp với ý kiến của mình theo các mức độ dưới đây:

1: Không đồng ý 2: Phân vân 4: Đồng ý 5: Rất đồng ý

(1-4)

2 Em thể hiện sự kính trọng thầy cô qua lời nói và hành động

3 Em chủ động chào hỏi, lễ phép với thầy cô giáo

6 Em thường xuyên tham gia các hoạt động tri ân thầy cô

7 Em cảm thấy vui khi làm việc tốt, giúp đỡ người khác

8 Em hiểu vì sao cần yêu thương và kính trọng thầy cô

9 Em mong muốn lan tỏa hành vi đẹp đến các bạn trong lớp

10 Em thấy mình thay đổi tích cực sau các hoạt động giáo dục

Xin chân thành cảm ơn các ý kiến của em!

Và tôi thu được kết quả như sau:

8

BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ PHIẾU KHẢO SÁT THEO TỪNG CÂU HỎI

(Trước khi áp dụng sáng kiến với 34 học sinh lớp 5A) Câu

hỏi

Mức 1

(SL)

Mức 1 (%)

Mức 2 (SL)

Mức 2 (%)

Mức 3 (SL)

Mức 3 (%)

Mức 4 (SL)

Mức 4 (%)

Từ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, qua thực tế công tác bản thân, tôi

mạnh dạn trao đổi cùng đồng nghiệp kinh nghiệm “Giáo dục lòng nhân ái, biết

ơn, kính trọng Thầy cô cho học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp”

2.4 Các biện pháp cụ thể đã sử dụng để giải quyết vấn đề

* Biện pháp 1: Giáo viên là tấm gương cho học sinh học tập

Người thầy, người cô không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là tấm gương đạo đức, để mỗi lời nói, hành động của mình đều có thể trở thành “giáo trình sống” cho học sinh noi theo Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng cho bản thân hình ảnh một người cô giáo gần gũi, chan hòa, sống tích cực

và luôn biết nói lời cảm ơn Tôi bắt đầu mỗi buổi sáng bằng nụ cười và lời chào trân trọng đến học sinh, đồng nghiệp, nhân viên bảo vệ, cô lao công, tạo ra bầu không khí đầm ấm, chan hòa và tích cực

Từ những điều rất nhỏ như việc biết lắng nghe học trò, không ngại nói lời xin lỗi, lời cảm ơn, hay hành xử nhân hậu với đồng nghiệp, phụ huynh – tôi luôn

cố gắng thể hiện sự chuẩn mực và chân thành Nhiều lần, tôi chủ động xin lỗi học sinh khi sơ suất chấm nhầm bài, hay cảm ơn các em vì đã giúp đỡ nhau trong giờ học nhóm

9

Một ví dụ điển hình là em Ngoc Ánh, học sinh từng bị gọi là “đầu gấu nhí” trong lớp Em hay cáu gắt, nói trống không, thường phản ứng dữ dội với mọi lời nhắc nhở Nhưng sau một lần tôi chân thành xin lỗi em vì hiểu lầm một việc nhỏ - Chả là tôi để quên tập phiếu đọc sách của mấy bạn lẫn với tờ phiếu tuyển sinh và nộp cho cô văn thư nhưng tôi cứ nghĩ là em cố tình giấu đi, em nói thế nào tôi vẫn không tin tôi đã nổi nóng với em và gay gắt: “Tại sao cô không tin em, mà cô tin các bạn em tự suy nghĩ tự hỏi đi” Thế rồi cô văn thư nhắn cho tôi: “sao cô nộp cả phiếu đọc sách làm gì”? Tôi đã lặng đi thất thần Tôi mạnh dạn đứng trước cả lớp xin lỗi em, xin lỗi cả lớp Lúc đó em đã bật khóc nức nở, tôi cũng khóc theo và rất ân hận cách hành xử của mình Hai cô trò tôi ôm nhau, phía dưới lớp cũng rất nhiều đôi mắt đỏ hoe Nhưng lạ thay kể từ hôm đó cô học trò bé bỏng của tôi trở nên hiền dịu không còn cáu gắt như trước nữa Rồi một ngày đẹp trời thiên thần ấy đến sát bên tôi lễ phép nói: “Hôm qua con lỡ to tiếng với bạn Lợi con đã xin lỗi bạn ấy rồi, cô ạ!” Đó là lần đầu tiên tôi thấy sự mềm mại trong đôi mắt cô bé ấy Phải chăng lời xin lỗi của tôi hôm ấy đã chạm được vào trái tim em

* Biện pháp 2: Ươm mầm lòng nhân ái, biết ơn trong học sinh

Sau khi hình ảnh giáo viên đã trở thành hình mẫu, tôi bắt đầu quá trình

“Gieo hạt mầm” Việc gieo mầm cần nhẹ nhàng, từ tốn, và phù hợp với tâm lý học sinh tiểu học Tôi chọn cách khơi gợi lòng biết ơn bằng những hành động

đơn giản nhưng chạm đến trái tim Cô trò chúng tôi cùng sáng tác một bài thơ

đọc đồng thanh bắt đầu vào lớp trước giờ truy bài:

HẠT GIỐNG YÊU THƯƠNG

Con là hạt giống xinh Cần đất mềm, nắng ấm

Là lời yêu nhẹ nhàng

Là lòng nhân lan rộng

Biết cảm ơn – con lớn Biết xin lỗi – con ngoan Biết yêu thương ông bà Con trở lên sang trọng

Con là em bé nhỏ Trong lớp học hiền hoà

10

Nhưng tấm lòng nhân ái Lại rộng khắp gần xa

(Tác giả: Gia đình 5A)

Sau đó tôi tổ chức giờ chia sẻ, khuyến khích các em kể về một việc nhỏ

mà hôm qua các em thấy biết ơn: Có thể là mẹ gội đầu cho, bố đưa đi học, bạn nhường bớt cái áo rét khi trời lạnh… Ban đầu, các em còn ngượng ngùng và lúng túng Một số phụ huynh thậm chí phản hồi rằng con họ “tự nhiên chạy đến

ôm mẹ rồi nói “biết ơn” khiến họ bất ngờ Thậm chí có phụ huynh tỏ ra khó

chịu văng lời thô lỗ: “Tao đang mệt … Ôm ấp cái gì cút ra” – Tôi nghe học sinh

buồn bã kể lại Tôi hiểu, xã hội hiện đại đã khiến những lời biết ơn chân thành

dần trở nên xa lạ trong nhiều gia đình ở Việt Nam chứ không riêng gì ở lớp tôi Lời cảm ơn, xin lỗi, cái ôm những hành động thể hiện tình cảm khá xa xỉ đối với các con Có lẽ từ bé đến giờ các bậc làm cha, làm mẹ cũng làm gì biết nói lời đó, làm gì biết thể hiện hành động tình cảm âu yếm, ngôn từ khen ngợi mà chỉ đang thấy mệt mỏi vì cuộc sống thế là gào, là thét là mắng, chửi bới thậm chí còn đánh đập Ôi tâm hồn non nớt các con nó lớn lên trong sự sự hãi, lo lắng, buồn chán Bố mẹ đâu biết biết rằng niềm vui của các con rất đơn giản như có bạn

vừa về đến nhà chạy ùa vào ôm mẹ khoe tướng lên: Mẹ ơi hôm nay con được cô khen đấy, được bạn Lực cảm ơn nữa (Lời chia sẻ của phu huynh)

-Tôi hỏi thế mẹ thể hiện thế nào?

-Em chỉ thấy buồn cười thôi cô ạ!

-Tôi liền bảo: “Thế là chưa thành công lắm đâu nha Lần sau con đang có

cảm xúc sung sướng dâng trào thế! Mẹ cũng cố gắng mà nhảy cẫng lên, ôi thế

hả? Sướng thê! Mẹ biết ơn con, mẹ tự hào về con! Rồi sẽ có phép màu em ạ!

Và cứ thế tôi luôn sát cánh với phụ huynh cùng đồng hành chăm bón tâm hồn các em luôn được tươi mới đầy cảm xúc dâng trào của lòng nhân ái, biết ơn trong cuộc sống

Tôi khuyến khích học sinh mỗi sáng thức dậy hãy ôm bố mẹ và nói lời cảm ơn Các em ghi vào nhật ký cảm ơn, trang trí sổ tay cá nhân bằng hình ảnh những điều khiến mình biết ơn trong ngày Lớp học trở thành nơi ghi nhận và nuôi dưỡng những cảm xúc đẹp

Mỗi buổi sáng đến lớp, cô trò chúng tôi cùng nhau trao những lời chào thân thiện như: ánh mắt nhìn trìu mến, nụ cười rạng rỡ những cái ôm hoặc bắt

11

tay nhẹ nhàng trước khi vào học và lúc chia tay cuối ngày Thói quen nhỏ ấy đã tạo nên điều kỳ diệu: lớp học trở thành một “ngôi nhà hạnh phúc” – nơi không còn áp lực mà chỉ có yêu thương, gắn bó Học sinh trở nên thân thiện, biết sẻ chia, lễ phép hơn và đặc biệt là tinh thần học tập tích cực, hợp tác rõ rệt Không khí lớp học nhẹ nhàng, ấm áp, giúp cô trò kết nối bằng trái tim Từ một hành động giản đơn, chúng tôi đã gieo những mầm yêu thương lan tỏa mỗi ngày

Lời chào kết nối yêu thương

Tạm biệt buối học với những cái ôm ấm ápấm áp

12

Sớm mai đến lớp thân thương,

Em chào cô giáo, chào từng người quen

Một vòng tay ấm dịu hiền, Lời chào nho nhỏ, kết duyên mỗi ngày

Tan trường nắng đổ lung lay, Bắt tay, ôm bạn — chẳng ai muốn rời

Yêu thương nảy lộc trong lời, Trường em rộn rã tiếng cười reo vang

Ngày nào đến lớp tôi cũng mang theo một trái tim ấm nóng và sáng tạo trong sự dịu dàng, tôi đã thắp nên "ngọn nến hồng" làm bừng sáng biết bao tâm hồn nhỏ bé mỗi sáng đến trường

Kết thúc buổi học đầy ấm áp yêu thương

Tiếp đó tôi sử dụng truyện tranh, hoạt hình, trò chơi đóng vai để minh họa lòng biết ơn Trong các buổi kể chuyện, tôi chọn những câu chuyện có thông điệp mạnh mẽ về lòng biết ơn để học sinh tự rút ra bài học Sau mỗi câu chuyện,

13

tôi gợi mở bằng các câu hỏi: “Nếu là em, em sẽ làm gì?”, “Nhân vật đó đã biết

ơn ai và như thế nào?”…

Chúng tôi cùng nhau làm những tấm thiệp cảm ơn gửi cho bố mẹ, thầy cô,

cô lao công Có học sinh viết: “Cảm ơn bố vì đã sửa xe cho con”, “Cảm ơn mẹ

đã mua hộp bút mới” – những lời cảm ơn nhỏ nhưng chứa chan tình yêu thương

Hoạt động trải nghiệm làm thiệp tri ân

Việc gieo mầm lòng biết ơn không dừng lại ở một tiết học, mà trở thành mạch ngầm len lỏi trong từng hoạt động học tập – vui chơi – sinh hoạt – giao tiếp của các em

*Biện pháp 3: Cùng học sinh thực hành về lòng biết ơn, nhân ái

Sau khi đã có nền tảng nhận thức và cảm xúc, tôi chuyển sang giai đoạn thực hành tích cực Tôi thiết kế hoạt động “30 ngày phép màu lòng biết ơn” với

bộ thẻ nhiệm vụ dễ thương, sinh động Mỗi thẻ là một hành động biết ơn đơn giản: hôm nay cảm ơn bản thân, ngày mai cảm ơn thiên nhiên, hôm sau cảm ơn người bạn bên cạnh… Các em bốc thẻ mỗi sáng và thực hiện nhiệm vụ rồi ghi

lại trải nghiệm vào “sổ nhật kí tình yêu thương” Mỗi ngày, lớp học vang lên

những chia sẻ thú vị: “Hôm nay em cảm ơn bạn vì bạn giúp em nhặt bút”, “Em

14

thấy mình may mắn vì có nước sạch để uống”…

Sổ tay, sổ nhật ký tình yêu thương và lòng biết ơn

Lớp tôi còn có 2 “Cây đời biết ơn” đặt ở phía cuối lớp Các em viết điều mình biết ơn lên rễ cây, hành động tốt đã làm lên thân cây, và “trái ngọt” là những niềm vui nhận được – dán trên tán cây Cây đời cứ thế nở hoa bằng những tờ giấy nhỏ xinh với màu sắc rực rỡ

Cây rợp bóng mát tâm hồn của lớp 5A

Bên cạnh đó, tôi đặt một hộp “Quỹ nhân ái” trong lớp – nơi học sinh tự nguyện đóng góp tiền các con tiết kiệm được mỗi ngày, hoặc vật phẩm nhỏ để giúp bạn khó khăn Mỗi tháng, các em cùng nhau đếm quỹ, viết thư gửi bạn, và cảm nhận được niềm vui khi trao đi yêu thương Có bạn nghèo được tặng bút, vở… xúc động rơi nước mắt – đó chính là bài học sống về lòng biết ơn, nhân ái

15

mà không sách vở nào dạy được

Tôi cũng tạo ra các “ngày đặc biệt” như “Ngày cảm ơn mẹ”, “Ngày cảm

ơn bác lao công”, “Ngày cảm ơn bạn” – mỗi ngày, các em chuẩn bị một điều bất ngờ nhỏ để tặng người mình muốn tri ân Từ đó, các em hiểu rằng: Biết ơn không chỉ nằm trong lời nói, mà còn trong hành động cụ thể

* Biện pháp 4: Đưa nội dung giáo dục lòng nhân ái, biết ơn, kính trọng thầy cô vào tiết sinh hoạt lớp

Tiết sinh hoạt lớp – thường diễn ra vào cuối tuần – vì thế đã trở thành

“vùng đất vàng” để tôi gieo mầm những giá trị sống đẹp Khác với các tiết học

kiến thức, giờ sinh hoạt lớp là không gian gần gũi, thoải mái, giúp tôi dễ dàng định hướng tư tưởng, cảm hóa tâm hồn và tạo ra môi trường trải nghiệm đạo đức một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc cho học sinh

Không gì thiết thực hơn khi các giá trị đạo đức được đưa vào đời sống sinh hoạt hàng tuần Tôi thiết kế các tiết sinh hoạt lớp không chỉ đơn thuần là đánh giá – khen – phê bình mà là sân khấu của cảm xúc Những tiết với chủ đề như “Chiếc khăn tay của cô giáo”, “Cảm ơn người đưa đò”, “Trái tim yêu thương”… học sinh được chia sẻ, viết lời cảm ơn, đóng kịch, kể chuyện, vẽ tranh, hát về thầy cô và gia đình

Một tiết sinh hoạt, em Quyền – con một ông bố đơn thân, từng lì lợm và

vô cảm – đã bật khóc khi xem hoạt cảnh “Cô giáo bị ốm mà vẫn đến lớp” Sau buổi đó, em đến cạnh tôi, lí nhí nói: “Con xin lỗi vì hôm qua con cãi lại cô.” Cả

lớp vỗ tay Tôi biết: Hạt mầm nhân ái đã nảy chồi

Phụ huynh của Quyền sau đó nhắn: "Không ngờ con tôi lại biết xin lỗi Ở

nhà, nó còn dặn tôi: ‘Bố, phải nhớ nói cảm ơn với bác hàng xóm nhé!’ Tôi xúc động lắm cô ạ!”

Hay trường hợp của em Yến Nhi, sống cùng bà nội vì mẹ bỏ đi, từng không bao giờ nhìn vào mắt tôi khi nói chuyện Em hay cáu, không bao giờ chào hỏi ai Sau nhiều lần tôi nhẹ nhàng hỏi han, rồi trong một giờ sinh hoạt lớp, tôi kể cho cả lớp nghe một câu chuyện về một cô bé sống thiếu mẹ và kết thúc bằng lời nhắn:

"Ai cũng cần một vòng tay yêu thương." Em Yến Nhi lặng lẽ rơi nước mắt Từ hôm đó, em bắt đầu mở lòng, vẽ tranh tặng cô, thậm chí ôm cô sau giờ học

Phụ huynh (bà nội) đã đến gặp tôi và nghẹn ngào: "Tôi cứ tưởng nó chẳng

biết cảm xúc là gì Vậy mà nay nó bảo: 'Cháu thương bà, sau này bà già cháu