Skkn cấp tỉnh luyện kỹ năng vẽ sáp màu cho học sinh lớp 1

Hiện nay bộ GD và ĐT đã đưa phương pháp dạy học mới vào chương chình tiểu học, càng làm cho học sinh yêu thích môn học hơn, các em được thể hiện suy nghĩ qua cách sáng tạo của bản thân v

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN QUỐC OAI

TRƯỜNG TIỂU HỌC LIỆP TUYẾT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LUYỆN KỸ NĂNG VẼ SÁP MÀU CHO HỌC SINH LỚP 1

Lĩnh vực/Môn: Mĩ thuật Cấp học: Tiểu học

Tác giả: Nguyễn Thị Diên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Liệp Tuyết Chức vụ: Chủ tịch công đoàn

Năm học: 2024 - 2025

MỤC LỤC

1.1 Tên đề tài sáng kiến: “Luyện kỹ năng vẽ sáp màu cho học sinh lớp 1” 1

1.2 Lý do chọn đề tài 1

1.3 Phạm vi, đối tượng áp dụng 2

2 PHẦN NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN (GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ): 2

2.1 Trực trạng vấn đề 2

* Thuận lợi: 4

* Khó khăn 5

2.2 Các giải pháp thực hiện 7

* Giải pháp thứ 1: Tạo cho học sinh có thói quen đúng về tư thế ngồi vẽ và cách cầm bút vẽ 7

* Giải pháp thứ 2: Giúp học sinh gọi đúng tên các màu cơ bản và biết phân biệt màu đậm - màu nhạt 7

* Giải pháp thứ 3: Giúp các em phân biệt và vẽ được các nét màu, mảng màu khác nhau 8

* Giải pháp thứ 4: Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết cảm nhận màu sắc và yêu thích cái đẹp quanh mình 9

* Giải pháp thứ 5: Nhận biết màu sắc có trong bức tranh, cách vẽ màu và chất liệu màu trong bức tranh đó 9

* Giải pháp thứ 6: Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học sinh 10

* Giải pháp thứ 7: Tổ chức cho học sinh các trò chơi học tập 11

* Giải pháp thứ 8: Đánh giá phân tích kết quả các bài thực hành của học sinh 12

* Giải pháp thứ 9: Ứng dụng công nghệ thông tin trong tiết dạy 12

2.3 Hiệu quả của sáng kiến 13

3 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 14

3.1 Biện pháp giải quyết 14

3.2 Những bài học kinh nghiệm 14

3.3 Ý nghĩa của sáng kiến trong công tác thực tiễn 15

1.1 Tên đề tài sáng kiến: “Luyện kỹ năng vẽ sáp màu cho học sinh lớp 1”

1.2 Lý do chọn đề tài

Trong chương chình giáo dục phổ thông mới, môm Mĩ thuật được xem như

là phương tiện giáo dục quan trọng trong việc giáo dục giúp cho học sinh vươn tới “Đức - trí - thể - mĩ” Ngoài việc cung cấp cho học sinh một số kiến thức mĩ thuật phổ thông còn giúp các em giúp các em có cái nhìn tốt hơn về cuộc sống và mọi thứ xung quanh, yêu cái đẹp và hướng tới cái đẹp

Với sự phát triển ngày càng đi lên của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, việc đưa môn mĩ thuật trở thành một môn học bắt buộc trong nhà trường Tiểu học là quan trọng và cần thiết Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, nhất là những năm đầu đi học, từng bước giúp trẻ hòa nhập thế giới xung quanh, trẻ biết suy xét

và mong muốn làm theo cái đẹp, chính là giúp trẻ tự hoàn thiện mình, trở thành công dân có ích cho xã hội

Mĩ thuật nhằm không đào tạo cho học sinh sau này trở thành họa sĩ, mà nhằm cho học sinh một trong những yếu tố cơ bản của giáo dục thẩm mĩ, giúp cho học sinh phát triển toàn diện một cách hài hòa Với môn mĩ thuật học sinh biết cảm nhận cái đẹp, yêu cái đẹp, từ đó rèn luyện đôi bàn tay khéo léo, trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo trí tưởng tượng của bản thân

Vì vậy muốn giáo dục cái đẹp, yêu cái đẹp và hướng tới cái đep đẹp một cách đầy

đủ, biến nó thành những gá trị thẩm mĩ thực sự cho bản thân thì việc giáo dục thẩm mĩ nói chung và rèn luyện kỹ năng sử dụng màu thích hợp cho học sinh đặt

ra phải được giải quyết tốt ở những năm đầu tiểu học

Để giúp các em biết bộc lộ tình cảm của bản thân mình với mọi người, với

tự nhiên, xã hội thì những người thầy giáo, cô giáo đóng một vai trò hết sức quan trọng để đạt được mục tiêu môn học đề ra

Như chúng ta đã biết từ thời nguyên thủy khi con người chưa hình thành trí thức, ngôn ngữ và chữ viết thì đã có nhu cầu về mĩ thuật họ đùn đất màu, than vẽ lên vách hang động những hình ảnh sinh hoạt, săn bắn…Như vậy có thể nói nhu cầu mĩ thuật là bản năng của con người

Trẻ mới sơ sinh nằm chơi đã muốn nhìn các sắc màu rực rỡ Từ đôi mắt nhận biết màu sắc đến bàn tay vẽ, sử dụng màu bất kỳ ở đâu, từ viên phấn màu,…rồi đến màu vẽ Trong phạm vi này tôi chỉ muốn giúp các em có kỹ nắng

vẽ tốt hơn và bổ trợ cho các môn học khác

Hiện nay bộ GD và ĐT đã đưa phương pháp dạy học mới vào chương chình tiểu học, càng làm cho học sinh yêu thích môn học hơn, các em được thể hiện suy nghĩ qua cách sáng tạo của bản thân với chất liệu, màu sắc phong phú Tuy nhiên

để có được sản phẩm các nhân hoặc nhóm đẹp, như ý các em vẫn cần dùng màu sắc để tô, vẽ thêm

1.3 Phạm vi, đối tượng áp dụng

* Phạm vi (Thời gian)

- Năm học 2024 - 2025

* Đối tượng:

- Khối 1 Trường Tiểu học Liệp Tuyết

1.4 Mục đích của sáng kiến

Hiểu được các mục tiêu trên và nắm bắt tình hình thực tế địa phương, xác định được trách nhiệm, yêu cầu cụ thể của bản thân đối với môn học đó chính là

lý do để tôi đi sâu nghiên cứu thể hiện về phương pháp “Luyện kỹ năng vẽ sáp

màu cho học sinh lớp 1”

2 PHẦN NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN (GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ) 2.1 Trực trạng vấn đề

Cuộc sống, xã hội ngày nay càng vận động đổi mới từng ngày, phát triển theo xu thế đi lên, hướng tới cái đẹp, cái toàn diện, nhu cầu thẩm mĩ sáng tạo đòi hỏi ngày càng cao Cho dù đi bất cứ nơi đâu, đến bất kỳ một địa danh nào thì tầm mắt của ta luôn hướng tới cái đẹp- nghệ thuật của hình ảnh và màu sắc Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, lĩnh vực nào từ khoa học đến đời sống nói chung và nghệ thuật nói riêng được ứng dụng vô cùng rộng rãi ở khắp mội nơi Trên tường, trên

đồ gốm sứ, trên khăn vải, các đồ vật Màu và cách sử dụng màu là vô cùng cần thiết trong mĩ thuật Để sáng tạo ý tưởng thành tranh vẽ đối với con người luôn là nhu cầu thiết yếu với cuộc sống, nó cũng giống như cơm để ăn, nước để uống trong dời sống con người ta vậy

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn mĩ thuật, tôi không chỉ hướng cho học sinh của mình hướng tới cái đẹp, tôi luôn truyền cảm hứng và giúp các

em thỏa sức thể hiện trí tưởng tượng, ước mơ, để các em bay cao và tiến xa hơn nữa Nhất là mĩ thuật đã chuyển sang phương pháp mới, thì việc vẽ tranh lấy ngân hàng hình ảnh là vô cùng cần thiết

Qua quá trình giảng dạy tôi thấy rằng giữa các chất liệu màu vẽ của học sinh thì sáp màu thiết thực và phù hợp với học sinh Tiểu học nói chung và đặc biệt

là học sinh lớp 1 (Bút dạ ngòi nhỏ tô đậm là thấm, có thể bị rách giấy mà khó kín hình - chì màu tô hay bị nhạt mờ - Màu nước bẩn hay nhòe )

Chất liệu màu dạ mặt trước và mặt sau sản phẩm

Chất liệu màu nước

Tiết học của các em chỉ có 35 phút nên “ Sáp màu” là chất liệu phù hợp nhất với học sinh

Đa dạng về màu sắc.Nhỏ, gọn nhẹ nhàng Nhiều loại ( sáp dầu, sáp khô ) Khi sử dụng tiện lợi, sạch sẽ.Không độc hại

Màu khô ráo nên rất thuận tiện cho học sinh tranh thủ thời gian, khi dùng màu có thể vẽ nhiều lớp Có thể tẩy bớt hoặc cạo bớt màu mà chất liệu khác không làm được

Qua sự hướng dẫn và rèn luyện của giáo viên, các em vẽ đẹp hơn, vẽ màu mạnh dạn và tự tin hơn, có ý thức lựa chọn màu sắc thích hợp, sắp đặt màu phù hợp, màu có đậm, có nhạt, không lạm dụng màu quá nhiều Điều đó khẳng định nhiệm vụ của giáo viên cần quan tâm nắm vững phương pháp giảng dạy, sử dụng

đồ dùng dạy học khoa học và tâm huyết với những giờ giảng dạy thì kết quả sẽ tốt hơn, chất lượng bài ngày càng tiến bộ, khả năng sử dụng màu vẽ của các em ngày càng đẹp hơn

* Thuận lợi:

Đa số học sinh trường Tiểu học Liệp Tuyết thích học vẽ, yêu thích môn Mĩ thuật

Cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ, phòng học khang trang rộng rãi, bàn ghế và không gian lớp học phù hợp với các hoạt động dạy học Phòng học mĩ thuật được trang trí phù hợp với đối tượng học sinh

Ban giám hiệu quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất, tổ chức các chuyên

đề để giáo viên dự giờ trao đổi về chuyên môn

Phụ huynh quan tâm đến đến sự học tập của các con Tạo điều kiện tốt về

đồ dùng học tập và trang thiết bị cho các em

* Khó khăn

Qua trực tiếp giảng dạy đầu năm học tôi thấy:

Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những em có năng khiếu phát triển, học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn một số em học trước quên sau, không tập trung

Học sinh cảm nhận mọi vật xung quanh cuộc sống nói chung và cảm nhận

về màu sắc nói riêng thường theo công thức dập khuôn máy móc như vẽ cây thì thân cây các em mặc định chỉ là màu nâu, lá nhất thiết chỉ có một màu xanh, hoa

đỏ hoặc vàng, mảng phải tô cho kín, phẳng, nét phải thẳng rõ ràng …dẫn đến sự khô khan của màu sắc đó chính là yếu tố không nên với môn học mĩ thuật (Môn học đòi hỏi sự tìm tòi, suy nghĩ sáng tạo của mỗi học sinh)

Nhiều học sinh còn nhút nhát, chưa tự tin cầm màu để tô, tự ti không dám chia sẻ, trao đổi và xung phong phát biểu Còn có học sinh không hứng thú, không sôi nổi học tập, chưa thể hiện được tình cảm của mình khi thực hành vẽ Vì vậy học sinh chưa thực sự chủ động, tích cực khi thể hiện bài vẽ dẫn đến hiệu quả chưa cao

Vừa vào lớp 1 học sinh đang học cách cầm bút nên nét vẽ còn nguệch ngoạc,

vẽ chưa có đậm, nhạt, màu sắc lộn xộn khô khan

Từ những vấn đề thực tế trên tôi nhận thấy việc rèn luyện kỹ năng vẽ sáp

màu còn nhiều hạn chế cần được khắc phục để nâng cao chất lượng môn học.Vậy làm thế nào để giúp cho học sinh có ý thức, có kỹ năng sử dụng sáp màu khi tham gia vào quá tình học tập Tôi đã tiến hành khảo sát, thăm dò ở học sinh xem có bao nhiêu em có kỹ năng vẽ sáp màu và bao nhiêu em chưa có kỹ năng vẽ sáp màu, để từ đó tìm ra biện pháp khắc phục và kết quả cụ thể như sau:

* Tình hình thực tế trước khi thực hiện:

Kết quả khảo sát đầu năm học:

Tổng số học

sinh khối 1

Học sinh

có kỹ năng vẽ sáp màu

Học sinh chưa có kỹ năng vẽ

sáp màu

Nhìn vào kết quả khảo sát trên cho thấy: Số học sinh có kỹ năng vẽ sáp màu

ti lệ thấp Học sinh chưa có kỹ năng vẽ sáp màu lại cao Nếu như tình trạng này tiếp tục thì dẫn kết quả học tập thấp và sẽ rất vất vả cho các em trong những năm học tiếp theo

Để khắc phục được những nhược điểm nêu trên, tuỳ vào chủ đề, dạng bài ở tôi đưa ra một số những giải pháp sau:

2.2 Các giải pháp thực hiện

* Giải pháp thứ 1: Tạo cho học sinh có thói quen đúng về tư thế ngồi

vẽ và cách cầm bút vẽ

Cũng như các môn học khác, giáo viên cần điều chỉnh tư thế ngồi và cách cầm màu cho học sinh lớp 1

Tư thế ngồi vẽ thoải mái, không gò bó khoảng cách từ mắt đến giấy vẽ 25-30cm Cột sống luôn tư thế thẳng đứng, vuông góc với mặt ghế ngồi Ánh sáng

đủ độ và thuận chiều, chiều từ bên trái sang.Tay cầm chắc màu bằng ba đầu ngón tay (cái,trỏ, giữa) Mép bàn tay là điểm tựa của cánh tay phải khi đặt bút vẽ xuống giấy Khi vẽ điều khiển cây màu bằng các cơ cổ tay và các ngón tay Không để ngửa bàn tay, tạo nên trọng lượng tì xuống lưng của hai ngón tay út và áp út Ngược lại không úp quá nghiêng bàn tay về phía bên trái.Khi học sinh ngồi đúng

tư thế, biết cách cầm màu vẽ giáo viên cần quan tâm đến cách vẽ màu cụ thể Đầu cây sáp màu cầm phải có độ nhọn (GV hướng dẫn học sinh dùng gọt bút chì để tạo đầu nhọn cho bút sáp) Cầm màu xuôi theo chiều ngồi Góc độ đặt so với mặt giấy khoảng 45 độ Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ Phải vẽ từ ngoài vào trong tránh để màu chờm ra ngoài hình vẽ (có thể từ trái sang phải hoặc ngược lại)

Những chỗ cần màu đậm phải vẽ chồng lên nhau ít nhất hai lần tránh những chỗ vẽ màu sót.Nên vẽ theo một hướng sau đó vẽ đan chéo theo hướng ngược lại

để tạo độ xốp của bài vẽ

Kinh nghiệm rút ra từ giải pháp:

Học sinh có thói quen đúng về tư thế ngồi vẽ, cách cầm bút để vẽ, qua đó tạo được niềm tin và sự hứng thú của học sinh đến với cách vẽ màu

* Giải pháp thứ 2: Giúp học sinh gọi đúng tên các màu cơ bản và biết

phân biệt màu đậm - màu nhạt

Mặc dù các em đã nhận biết và gọi tên được một số màu từ bậc học mần non, song do đặc điểm tâm sinh lý của các em ở độ tuổi này, việc ghi nhớ chưa lâu và chưa bền vững, nên việc nhắc nhở thường xuyên là một việc làm cần thiết Đặc biệt là các màu cơ bản, màu do pha trộn mà có, cao hơn phân biệt độ đậm nhạt của màu sắc, biết chọn những màu sắc phù hợp để vẽ vào tranh

Ví dụ: Khi dạy chủ đề: “Mĩ thuật trong cuộc sống - Bài: Sự kỳ diệu của

đường nét” (lớp 1)

Giáo viên cần chuẩn bị kỹ nội dung và phương tiện, đồ dùng học tập như màn chiếu, tranh phiên bản lớn để học sinh dễ quan sát hơn, thông các nét trong bài vẽ và hình ảnh trong thực tế, giáo viên giúp học sinh nhận biết và hiểu được

sự phong phú, uyển chuyển của các nét màu…(giáo viên cho học sinh vẽ tranh luôn)

Chẳng hạn: vẽ ngọn núi nét to, khỏe màu đậm, đám mây thì nét uyển chuyển, mảnh mai, mền mại, cây cầu, chiếc bánh chưng nét cứng cáp…Vẽ màu cần chọn màu sắc như thế nào cho phù hợp để vẽ và cách chồng nét, chồng màu cho sống động so với tranh mẫu…

Vẽ bầu trời giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ nét màu một hướng khác với mặt đất để tạo ra không gian khác nhau (tạo mache)

Kinh nghiệm rút ra từ giải pháp: Giúp học sinh nhận biết các màu cơ bản

biết cách vẽ và lựa chọn được màu phù hợp, nắm vững cách tô màu và cách chồng

màu sắc trong bài vẽ

* Giải pháp thứ 3: Giúp các em phân biệt và vẽ được các nét màu,

mảng màu khác nhau

Thường thì học sinh lớp 1 các em mới biết cầm màu, vẽ những nét mảnh

và nhẹ nhưng áp dụng cách vẽ nghe theo nhạc vào bài học đã giúp các em sử dụng kỹ năng cùng cảm xúc tạo ra những bài vẽ vô cùng ấn tượng và lạ lẫm với nhiều nét đan xen to, nhỏ, đậm, nhạt khác nhau từ đó tạo ra nhiều sản phẩm đẹp

Huyền Anh 1A Gia Hân 1B

Kinh nghiệm rút ra từ giải pháp: Giúp các em phân biệt các nét vẽ, sử

dụng kỹ năng vẽ tạo nên cảm xúc trong tranh Biết phân biệt đậm - nhạt trong bài

vẽ

* Giải pháp thứ 4: Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết cảm nhận màu sắc và yêu thích cái đẹp quanh mình

Muốn có chất lượng trong dạy học môn mĩ thuật thì giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen với cái đẹp và bước đầu tập thể hiện cái đẹp Vận dụng nó vào học tập và sinh hoạt hàng ngày, điều đó góp phần vào giáo dục thẩm mĩ cho học sinh giúp các em phân biệt các màu sắc, những màu đậm, nhạt,

vẽ màu từ đơn giản đến phức tạp để vận dụng vào các bài tập thực hành một cách

có hiệu quả

Kinh nghiệm rút ra từ giải pháp:

Ngoài việc giảng dạy chính khóa trên lớp thì các nhà trường có thêm các câu lạc bộ mĩ thuật, các buổi dã ngoại để các em thỏa sức đam mê và sáng tạo qua đó phát hiện và tìm ra thêm nhiều nhân tố có năng khiếu, tạo đà và là đội chủ lực trong các cuộc thi vẽ tranh mà cấp trên phát động

* Giải pháp thứ 5: Nhận biết màu sắc có trong bức tranh, cách vẽ màu và chất liệu màu trong bức tranh đó

Theo chương trình giáo dục phổ thông mới Học sinh được học theo

nhóm, cùng hỗ trợ nhau sáng tạo và tao sản phẩm chung Thông qua hoạt động nhóm học sinh thích tìm được những màu vẽ có trong tranh, các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp thông qua việc sử dụng màu sắc mà mình hay các bạn tìm

ra Trong tranh có những màu nào? Tranh vẽ bằng màu gì? Có đẹp không? Màu sắc của những hình ảnh này như thế nào? Bạn vẽ như thế này có đẹp không? Như vậy học sinh phải suy nghĩ để trả lời câu hỏi Với cách tiến hành như vậy giáo viên đã tạo điều kiện cho đối tượng học sinh tham gia hoạt động, học hỏi lẫn nhau, được bày tỏ ý kiến tập thể, thông qua hoạt động nhóm giúp học mạnh dạn hơn, tự tin hơn

Kinh nghiệm rút ra từ giải pháp:

Nhận biết màu sắc có trong bức tranh, cách vẽ màu và chất liệu màu trong bức tranh thông qua hoạt động cá nhân, nhóm Cảm nhận được màu sắc có trong cuộc sống

* Giải pháp thứ 6: Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học sinh

Với phương pháp dạy - học lấy học sinh làm trung tâm là tôn trọng nhu cầu tiềm năng của học sinh, chuẩn bị cho học sinh sớm thích ứng với đời sống xã hội, hòa nhập và phát triển cộng đồng Giáo viên là người tổ chức điều hành, học sinh,

là người thực hiện, học sinh tự giác, chịu trách nhiệm về kết quả học tập của mình, được tham gia đánh giá lẫn nhau Trong môn mĩ người lái đò phải định hướng theo cái chủ động của học sinh Có thể trong lớp học có 30 học sinh thì có 30 em

có cách vẽ màu khác nhau, đòi hỏi người giáo viên phải dựa trên cái “tôi” của mỗi học sinh để giúp các em phát triển theo các cách của các em

Ví dụ: Chủ đề “Mĩ thuật trong cuộc sống” (Bài: Sắc màu em yêu)