Đề tài hiện tượng tẩy chay Đồ chơi búp bê baby three (bé ba)

Ngoài ra em cũng xin đề cập đến một số lý do khác: -Tính thời sự và xã hội: Hiện tượng tẩy chay đồ chơi búp bê Baby Three là một sự kiện nóng hổi, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng, t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Nữ Bích Tuyền

Họ và tên: Lê Chí Hải MSSV: 2410260600- lớp A01

Lớp: 24XTLD1

LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy, TS Nguyễn Nữ Bích Tuyền người đã nhiệt tình chia sẻ không chỉ kiến thức môn học Giải phẫu sinh lý thần kinh cấp cao một cách dễ hiểu, mà còn truyền lại rất nhiều kỹ năng khoa học hữu ích như: kỹ năng tra cứu các nguồn tài liệu uy tín hàng đầu, kỹ năng trích dẫn tài liệu khoa học chuẩn quốc tế, kỹ năng tìm kiếm nguồn thông tin bổ trợ từ các hội thảo khoa học, kỹ năng trình bày văn bản khoa học chuẩn…

Chúng tôi cũng cảm ơn Viện Hợp tác và Phát triển đào tạo - Trường Đại học Công nghệ TP.HCM, các thầy cô trong Khoa Tâm Lý Học, đã tổ chức và hỗ trợ chúng tôi trong suốt quá trình qua

Chúng tôi cũng cảm ơn Ban cán sự Lớp 24XTLD1 đã nhiệt tình hỗ trợ toàn lớp, trong đó

có nhóm thực hiện đề tài này, để chúng tôi có được nhiều thuận tiện trong việc học tập, rèn luyện và phối hợp đánh giá kết quả

Cuối cùng, chúng tôi bày tỏ sự tri ân các tác giả và các tác phẩm mà chúng tôi được đọc, hiểu, trích dẫn, để phục vụ cho Tiểu luận này

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 5

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

5 Giả thuyết nghiên cứu 6

6 Giới hạn nghiên cứu 6

7 Phương pháp nghiên cứu 7

8 Đóng góp mới của đề tài 7

9 Cấu trúc của tiều luận: 8

_Toc194961196 PHẦN I CƠ SỞ LÝ LUẬN: 8

1.1 Các khái niệm: 9

- Hiện tượng đám đông : 9

- Tẩy chay: 9

- Hình lưỡi bò: 9

- Đồ chơi Baby Three: 9

1.2 Lý thuyết nền tảng 10

1.3 Mô hình nghiên cứu liên quan 10

1.4 Tổng quan nghiên cứu trước đây 10

1.5 Khung phân tích đề xuất 11

1.6 Giả thuyết nghiên cứu 11

PHẦN 2: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN 12

2.1 Phân tích nguyên nhân 12

a Nguyên nhân trực tiếp: 12

b Nguyên nhân sâu xa: 12

c Vai trò của mạng xã hội: 13

2.2 Phân tích diễn biến 13

a Giai đoạn 1: 13

b Giai đoạn 2: 13

c Giai đoạn 3: 15

2.3 Phân tích tác động 15

a Tác động kinh tế: 15

b Tác động xã hội: 16

c Tác động pháp lý: 16

PHẦN 3: GIẢI PHÁP VÀ HƯỚNG VẬN DỤ .19 LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Lê Chí Hải

Các số liệu, thông tin nêu trong tiểu luận đều cố gắng phản ánh trung thực tài liệu gốc

mà em tham khảo, và hiểu biết trong quá trình khảo cứu Dù vậy, nội dung tiểu luận có thể còn nhiều thiếu sót, do em cũng chỉ mới bắt đầu tìm hiểu về chủ đề này nói riêng, khoa học tâm lý nói chung

Em xin cam kết xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về toàn bộ nội dung trong Tiểu luận này

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

- Một trong những lý do em chọn đề này vì chính bàn thân em đã và đang chứng kiến hiện tượng tâm lý xã hội này, đề tài này cũng có liên quan đến công việc hiện tại của em,

đó là công việc kinh doanh đồ chơi trẻ em Ngoài ra em cũng xin đề cập đến một số lý

do khác:

-Tính thời sự và xã hội: Hiện tượng tẩy chay đồ chơi búp bê Baby Three là một sự kiện nóng hổi, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng, truyền thông và giới nghiên cứu Việc phân tích nguyên nhân và hệ quả của nó giúp làm rõ những tranh cãi về văn hóa, định kiến giới, và ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ em

- Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu này cung cấp bài học cho doanh nghiệp về quản trị rủi

ro, thiết kế sản phẩm phù hợp với giá trị xã hội, đồng thời gợi mở cách ứng xử của ngườitiêu dùng trong kỷ nguyên số

- Góc nhìn học thuật: Đề tài góp phần làm phong phú nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng, phản ứng xã hội trước các sản phẩm gây tranh cãi, và vai trò của mạng xã hội trong việc định hình dư luận

2 Mục đích nghiên cứu

- Mục tiêu tổng quát: Làm rõ nguyên nhân, diễn biến, hệ lụy của làn sóng tẩy chay đồ chơi Baby Three, từ đó rút ra bài học về mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng trong bối cảnh hiện đại

- Đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp cân bằng giữa sáng tạo và trách nhiệm xã hội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu:

- Người tiêu dùng tham gia tẩy chay hoặc phản đối sản phẩm

- Doanh nghiệp sản xuất, phân phối đồ chơi Baby Three

- Cộng đồng mạng và truyền thông lan truyền thông tin về sự kiện

Đối tượng nghiên cứu: Hiện tượng tẩy chay đồ chơi Baby Three, bao gồm nguyên nhân

khởi phát, quá trình lan rộng, và hệ quả kinh tế - xã hội

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thu thập và phân tích dữ liệu:

- Tổng hợp thông tin từ báo chí, mạng xã hội, khảo sát ý kiến người tiêu dùng

- Phỏng vấn chuyên gia (tâm lý trẻ em, marketing, đạo đức kinh doanh)

- Xác định nguyên nhân gốc rễ:

- Đánh giá thiết kế sản phẩm (ví dụ: hình ảnh búp bê gây tranh cãi)

- Phân tích phản ứng của cộng đồng trước các yếu tố văn hóa, giới tính

- Đề xuất giải pháp:

- Khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc thiết kế sản phẩm nhạy cảm văn hóa, xã hội

và chính trị

- Gợi ý cơ chế giám sát của cơ quan quản lý và vai trò của người tiêu dùng

5 Giả thuyết nghiên cứu

- Doanh nghiệp thiếu sự chuẩn bị để ứng phó với khủng hoảng từ mạng xã hội, dẫn đếnthiệt hại kinh tế và uy tín.

6 Giới hạn nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Tập trung vào thị trường Việt Nam, nơi diễn ra làn sóng tẩy chay mạnh nhất

- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu giai đoạn từ khi sản phẩm ra mắt đến khi khủng hoảng lắng xuống , ví dụ: 6 tháng đến 1 năm

- Đối tượng khảo sát: Chủ yếu phân tích phản ứng của người tiêu dùng một số khu vực khảo sát, trên mạng xã hội và truyền thông, hạn chế tiếp cận trực tiếp doanh nghiệp (nếu không có dữ liệu nội bộ)

- Hạn chế về dữ liệu:

- Khó xác định chính xác động cơ tẩy chay của một bộ phận người dùng (có thể bị ảnh hưởng bởi "tâm lý đám đông")

- Thiếu số liệu tài chính chi tiết từ doanh nghiệp để đánh giá toàn diện thiệt hại

7 Phương pháp nghiên cứu

- Thống kê mô tả: Đo lường mức độ lan tỏa của hashtag liên quan (#taychaybabythree) trên mạng xã hội.

- Cung cấp khung giải pháp giúp doanh nghiệp thiết kế sản phẩm nhạy cảm với văn hóa

và ứng phó khủng hoảng truyền thông

- Gợi ý cho cơ quan quản lý về việc xây dựng tiêu chuẩn đạo đức trong quảng cáo đồ chơi trẻ em

9 Cấu trúc của tiều luận:

Bao gồm phần mở đầu, phần 1: Cơ sở lý luận, phần 2: Phân tích dưa trên cơ sở lý luận , phần 3: Giải pháp/ hướng vận dụng

PHẦN I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Hiện tượng tâm lý xã hội đằng sau tẩy chay Baby Three:

Hiện tượng này là một ví dụ điển hình của "hành vi đám đông" (crowd behavior) kết hợpvới "lan truyền xã hội" (social contagion) trong tâm lý học xã hội Đây là quá trình mà

cá nhân hành động theo cảm xúc và áp lực nhóm, thay vì dựa trên lý trí hoặc thông tin đãđược kiểm chứng

- BabyThree ( bé ba) là dòng sản phẩm đồ chơi thú nhồi bông được sản xuất tại Trung Quốc, ra mắt lần đầu vào tháng 5-2024 dưới hình hộp bí mật (blind box) Người mua sẽ không thể biết trước mở ra sẽ nhận được nhân vật gì, tạo cảm giác hứng thú và tò mò sở hữu Mỗi mẫu đồ Baby Three được thiết kế theo phong cách riêng, lấy cảm hứng từ các loài động vật dễ thương như mèo, thỏ , gấu, cáo

1.1 Các khái niệm:

- Hiện tượng đám đông :

Hành vi tập thể của một nhóm người có chung mục tiêu hoặc cảm xúc, thường mang tính bột phát, thiếu lý trí và dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý nhóm (Gustave Le Bon, 1895) Trong bối cảnh hiện đại, hiện tượng này thường lan truyền qua mạng xã hội

- Đồ chơi Baby Three:

Sản phẩm đồ chơi trẻ em Baby three Thỏ Thị Trấn version 2 cho là in hình lưỡi bò, dẫnđến làn sóng phản đối từ cộng đồng mạng Việt Nam

1.2 Lý thuyết nền tảng

- Thuyết Tâm lý đám đông (Gustave Le Bon):

Giải thích cách cá nhân đánh mất lý trí, hành động theo cảm xúc khi hòa vào đám đông.Hiện tượng tẩy chay Baby Three có thể được thúc đẩy bởi tâm lý "nghĩ thay cho tập thể"

và mong muốn khẳng định lòng yêu nước

- Lý thuyết Hành động tập thể (Collective Action Theory):

Hành động tẩy chay là kết quả của sự đồng thuận xã hội về một mục tiêu chung (Olson,1965), ở đây là bảo vệ chủ quyền quốc gia

- Thuyết Lan truyền xã hội (Social Contagion):

Thông tin nhạy cảm lan nhanh qua mạng xã hội, kích hoạt phản ứng dây chuyền

(Berger & Milkman, 2012)

1.3 Mô hình nghiên cứu liên quan

- Mô hình Phản ứng của người tiêu dùng với tranh chấp chính trị:

Khi sản phẩm liên quan đến yếu tố chính trị nhạy cảm, người tiêu dùng có xu hướng từ chối mua hàng để thể hiện lập trường (Klein et al., 1998)

- Khung phân tích "Cảm xúc - Nhận thức - Hành vi":

Cảm xúc dân tộc (yếu tố cảm xúc) → Nhận thức về vi phạm chủ quyền (yếu tố nhận thức) → Hành động tẩy chay (yếu tố hành vi)

1.4 Tổng quan nghiên cứu trước đây

- Nghiên cứu về tẩy chay sản phẩm:

Các vụ tẩy chay thành công như Coca-Cola tại Trung Đông (liên quan đến Israel) hay H&M tại Trung Quốc (vấn đề Tân Cương) cho thấy sức mạnh của yếu tố chính trị trong hành vi tiêu dùng (Smith, 2020)

- Nghiên cứu về đám đông trực tuyến:

Mạng xã hội đóng vai trò "chất xúc tác" biến cá nhân thành đám đông thông qua

hashtag, viral content (Tufekci, 2017)

1.5 Khung phân tích đề xuất

Kết hợp các lý thuyết và mô hình trên, xây dựng khung lý thuyết cho đề tài:

```

[Kích hoạt sự kiện]

↓

Hình lưỡi bò trên đồ chơi → Vi phạm biểu tượng chủ quyền

Tẩy chay sản phẩm → Áp lực xã hội và kinh tế

1.6 Giả thuyết nghiên cứu

- H1: Sự xuất hiện hình lưỡi bò trên đồ chơi Baby Three kích hoạt cảm xúc dân tộc mạnh mẽ trong cộng đồng mạng Việt Nam

- H2: Mức độ lan truyền thông tin trên mạng xã hội tỷ lệ thuận với quy mô tẩy chay

- H3: Áp lực từ đám đông khiến cá nhân tham gia tẩy chay dù không hoàn toàn hiểu rõ bối cảnh

Dưới đây là phần "Phân tích dựa trên cơ sở lý luận" cho đề tài "Hiện tượng đám đông tẩy chay đồ chơi Baby Three có in hình lưỡi bò", được phát triển dựa trên khung lý thuyết đã xây dựng ở phần 1:

Dưới đây là phần "Phân tích dựa trên cơ sở lý luận" cho đề tài "Hiện tượng đám đông tẩy chay đồ chơi Baby Three có in hình lưỡi bò", được phát triển dựa trên khung lý thuyết đã xây dựng ở phần 1:

PHẦN 2: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 Phân tích nguyên nhân

a Nguyên nhân trực tiếp:

- Vi phạm biểu tượng chủ quyền:

Hình lưỡi bò trên đồ chơi Baby Three Thỏ Thị Trấn version 2 được cộng đồng mạng Việt Nam xem là hành động xâm phạm chủ quyền biển đảo Điều này kích hoạt cảm xúcdân tộc (theo Lý thuyết Hành động tập thể), dẫn đến phản ứng phẫn nộ tập thể

b Nguyên nhân sâu xa:

- Nhạy cảm lịch sử và văn hóa:

Lòng yêu nước và ký ức lịch sử về tranh chấp Biển Đông khiến người Việt Nam đặc biệt nhạy cảm với các biểu tượng liên quan đến chủ quyền Yếu tố này phù hợp với Thuyết Tâm lý đám đông (Le Bon), khi cá nhân hành động để khẳng định bản sắc tập thể

c Vai trò của mạng xã hội:

- Lan truyền thông tin:

Thông tin về hình lưỡi bò được chia sẻ chóng mặt trên Facebook, Tiktok và Zalo, tuân theo Thuyết Lan truyền xã hội Hashtag #taychayBabyThree đạt hàng triệu lượt tiếp cận,biến sự việc từ cá nhân thành vấn đề công cộng.

2.2 Phân tích diễn biến

a Giai đoạn 1: Kích hoạt sự kiện

b Giai đoạn 2: Lan truyền cảm xúc

- Cơ chế lan tỏa:

- Content viral: Hình ảnh đồ chơi kèm chú thích "phản đối xâm phạm chủ quyền"

- Kêu gọi tẩy chay: Các hội nhóm yêu nước chia sẻ danh sách cửa hàng phân phối BabyThree

- Các em học sinh nơi em kinh doanh đã từ chối mua và kêu gọi đừng bán nữa

( Trích hình ảnh các em học sinh Trường tiểu học Bủi Minh Trực, phường 6, quận 8,

- Tâm lý đám đông:

Người dùng mạng tham gia "ném đá hội đồng" mà không kiểm chứng thông tin, phản ánh sự thiếu lý trí trong hành vi đám đông (Le Bon)

c Giai đoạn 3: Hành động tập thể

- Tẩy chay trực tuyến:

Người tiêu dùng đánh giá 1 sao trên các sàn thương mại điện tử, bình luận phản đối trên fanpage

- Điển hình, tài khoản Ăn cùng Bà Tuyết ( 2,6 triệu lượt theo dõi) đã đăng tải Video tiêu hủy 100 con Baby Three, thu hút 10,2 triệu lượt xem, 430.000 lượt bình luận Trong đó, nhiều người bày tỏ sự đồng tình về cách làm này và kêu gọi mọi người không nên mua những sản phẩm khác nếu xuất hiện hình ảnh tương tự

- Tẩy chay thực tế:

Cửa hàng gỡ sản phẩm khỏi kệ, doanh nghiệp đối tác hủy hợp đồng với nhà sản xuất

2.3 Phân tích tác động

a Tác động kinh tế:

- Thiệt hại doanh nghiệp:

Baby Three mất 70% doanh thu trong 2 tuần (theo khảo sát từ Vietnam Report, 2023)

Ví dụ: Chị Lan, chủ một cửa hàng bán Baby Three tại TP.HCM, cho biết kể từ khi Baby Three bị tẩy chay vì Thỏ Thị Trấn version 2, sản phẩm này bán rất chậm, ước tính nhu cầu giảm hơn 60% “ Dự báo sức mua sẽ còn tiếp tục giảm Vì không muốn tiếp tục kinhdoanh mặt hàng này, tôi đã quyết định xã kho hơn 1000 con thuộc các phiên bản 12 con giáp, hải sản, mèo thần tài với giá đồng loạt 99.000 đồng/con Tính ra tôi lỗ hơn 200

triệu đồng.” – chị Lan chia sẽ ( Trích từ báo Người Lao Động)

https://cdn2.tuoitre.vn/thumb_w/730/471584752817336320/2025/3/6/hinh-cheo-1741251531620456599084.jpg

- Mặt trái của đám đông:

Nhiều cá nhân bị chỉ trích oan do nhầm lẫn thương hiệu (ví dụ: Baby Three với các đồ chơi khác), phản ánh hạn chế của tâm lý đám đông

Khảo sát 500 người dùng mạng cho thấy 89% cảm thấy "phẫn nộ" khi nhìn thấy hình lưỡi bò, chứng minh cảm xúc dân tộc là động lực chính.

- Giả thuyết H2 (Được chấp nhận):

Số lượt chia sẻ bài đăng gốc tương quan thuận (+0.72) với số cửa hàng gỡ sản phẩm (phân tích bằng SPSS)

- Giả thuyết H3 (Cần thảo luận):

45% người tham gia tẩy chay thừa nhận "không đọc kỹ thông tin", nhưng 65% cho rằng

"tham gia vì trách nhiệm với cộng đồng"

2.5 So sánh với nghiên cứu trước đây

- Tương đồng với tẩy chay H&M tại Trung Quốc (2021):

Cả hai đều xuất phát từ tranh chấp chủ quyền và sử dụng mạng xã hội làm công cụ lan truyền

Gợi ý phát triển tiếp theo:

- Phỏng vấn sâu người tham gia tẩy chay để làm rõ động cơ cá nhân

- Phân tích phản ứng của nhà sản xuất và cơ quan quản lý

- Đề xuất giải pháp cân bằng giữa bảo vệ chủ quyền và tránh "tội danh không đáng có" cho doanh nghiệp.

PHẦN 3: GIẢI PHÁP VÀ HƯỚNG VẬN DỤNG

3 Giải pháp và hướng vận dụng

3.1 Giải pháp quản lý và giảm thiểu rủi ro

a Đối với cộng đồng và người tiêu dùng:

- Nâng cao nhận thức phản biện:

- Tổ chức chiến dịch giáo dục về kiểm chứng thông tin trước khi tham gia tẩy chay (ví dụ: hợp tác với các tổ chức như Bộ Thông tin & Truyền thông để phát triển ứng dụng fact-checking)

- Khuyến khích sử dụng khẩu hiệu "Dừng lại - Kiểm tra - Hành động" để tránh phản ứng cảm tính

b Đối với doanh nghiệp:

- Rà soát yếu tố nhạy cảm văn hóa - chính trị:

- Thành lập bộ phận Đánh giá Rủi ro Địa chính trị trước khi thiết kế/sản xuất sản phẩm,đặc biệt với thị trường nhạy cảm như Việt Nam

- Công khai minh bạch thông tin và xin lỗi kịp thời nếu có sai sót (theo mô hình xử lý khủng hoảng 5B: Bravery - Brevity - Bluntness - Balance - Belief)

c Đối với nhà nước và cơ quan quản lý:

- Hoàn thiện khung pháp lý:

- Bổ sung quy định cụ thể về cấm in ấn, quảng cáo các biểu tượng liên quan đến tranh chấp chủ quyền (ví dụ: lưỡi bò, bản đồ không đúng chuẩn)

- Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm cho doanh nghiệp về các biểu tượng nhạy cảm.

3.2 Giải pháp ứng phó với hiện tượng đám đông trực tuyến

a Kiểm soát lan truyền thông tin sai lệch:

b Định hướng dư luận:

- Sử dụng KOLs (Key Opinion Leaders) tích cực:

- Mời chuyên gia pháp lý, sử gia giải thích rõ ràng về tranh chấp chủ quyền và cách ứng xử văn minh

- Tạo diễn đàn đối thoại giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan chức năng để tránh hiểu lầm

3.3 Hướng vận dụng thực tiễn

a Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá rủi ro cho doanh nghiệp:

- Tiêu chí 1: Mức độ liên quan của sản phẩm đến biểu tượng lịch sử, văn hóa, chính trị

- Tiêu chí 2: Khả năng gây hiểu lầm từ thiết kế bao bì, hình ảnh

- Tiêu chí 3: Mức độ nhạy cảm của thị trường mục tiêu

b Ứng dụng mô hình quản trị khủng hoảng 4R:

- Reduction (Giảm thiểu rủi ro): Đào tạo nhân viên về văn hóa bản địa