Năng lượng và quản lý năng lượng những tác Động của thủy Điện Đến môi trường sống của con người và môi trường tự nhiên

NĂNG LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNGChủ đề Những Tác Động Của Thủy Điện Đến Môi Trường Sống Của Con Người Và Môi Trường Tự Nhiên Nhóm: 4 GVHD: TS.. Những tác động đến môi trường tự nhiênViệ

NĂNG LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ NĂNG LƯỢNG

Chủ đề

Những Tác Động Của Thủy Điện Đến Môi Trường Sống

Của Con Người Và Môi Trường Tự Nhiên

Nhóm: 4 GVHD: TS Nguyễn Văn Vũ

Nội dung trình bày

2 Lợi ích của Thủy điện

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

1 Giới thiệu về Thủy điện

1 Giới thiệu về Thủy điện

1.1 Thủy điện là gì?

 Là một dạng năng lượng tái tạo.

 Được sản xuất từ năng lượng của nước.

 Đây là nguồn năng lượng quan trọng toàn cầu

 Tại Việt Nam, thủy điện đóng góp một lượng lớn tổng sản lượng điện quốc gia, đảm bảo một nguồn điện sạch và bền vững cho phát triển kinh tế và xã hội

1.2 Cấu tạo và Nguyên lý làm việc

1 Giới thiệu về Thủy điện

1.2 Cấu tạo và Nguyên lý làm việc

Dòng điện đi qua máy biến áp tạo thành dòng điện cao thế kết nối vào

mạng lưới

Từ mạng lưới phân

phối điện Điện sẽ

được truyền tải

đến các thành phố

1 Giới thiệu về Thủy điện

1.2 Cấu tạo và Nguyên lý làm việc

 Cung cấp điện năng ổn định

 Phát triển kinh tế - xã hội

 Cung cấp nước.

 Điều tiết dòng chảy

Tuy nhiên theo thời gian, thủy điện được

người ta đã phát hiện ra tồn tại cũng khá

nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến môi trường,

đời sống sản xuất

1 Giới thiệu về Thủy điện

1.3 Vai trò của thủy điện

2 Lợi ích của Thủy điện

2.1 Cung cấp năng lượng tái tạo

 Nguồn tài nguyên dồi dào và có thể tái

sử dụng.

 Là một trong những nguồn năng lượng

hiệu quả nhất trên thế giới với hiệu quả

chuyển đổi nước thành điện lên đến

90%

 Là nguồn dự phòng và bổ sung cần

thiết cho các công nghệ phát điện tái tạo

gián đoạn Ví dụ năng lượng gió, năng

2 Lợi ích của Thủy điện

2.2 Giảm phát thải khí nhà kính

 Là nguồn năng lượng sạch, không

phát thải khí CO₂ trong quá trình

vận hành

 Khác với các nguồn năng lượng sử

dụng nguyên liệu hóa thạch như

than, dầu Thủy điện không thải ra

khí gây hiệu ứng nhà kính, do đó

được coi là nguồn năng lượng thân

thiện với môi trường.

2 Lợi ích của Thủy điện

2.3 Sử dụng cho nhiều mục đích khác ngoài tạo ra điện

 Nước dự trữ trong đập thủy điện có thể

được sử dụng cho việc sinh hoạt và tưới

tiêu nông nghiệp

 Đặc biệt hữu ích để kiểm soát dòng

chảy của con sông để ngăn chặn và làm

chậm lũ lụt nguy hiểm ở vùng hạ du

2 Lợi ích của Thủy điện

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

Việc xây dựng các đập thuỷ điện lớn ngoài những lợi ích mà

công trình mang lại còn có rất nhiều tác động tiêu cực to lớn

lên môi trường tự nhiên:

3.1 Gây ảnh hưởng lên mức độ đa dạng sinh học:

* Mất mát môi trường sống cho các loài động-thực vật trên cạn:

 Theo báo cáo đánh giá về tác động kinh tế xã hội và môi trường thủy điện

ở Sapa (Nguyễn Việt Dũng, nnk 2010)

 Các dự án thủy điện tại Sapa không chỉ làm mất đi rừng tự nhiên và đa dạng sinh học mà còn gây ô nhiễm nguồn nước, làm suy giảm chất lượng sống của động thực vật dưới nước và gây ra tiếng ồn ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều loài

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.1 Gây ảnh hưởng lên mức độ đa dạng sinh học:

• Các đập thủy điện thường là rào cản lớn đối với sự di

cư của loài cá.

• Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chúng mà còn gây

xáo trộn toàn bộ chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái

sông

• Cấu trúc đường đi của cá có thể cho phép một tỷ lệ

cá đi qua đập, nhưng hiệu quả của chúng giảm tùy

thuộc vào loài cá và số lượng đập mà cá phải đi qua Hình ảnh những con cá bị kẹt

* Phân mảnh và gây cản trở cho sự di cư của các loài thuỷ sinh:

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.1 Gây ảnh hưởng lên mức độ đa dạng sinh học:

Trong quá trình xây dựng và vận hành đập thủy điện, có nhiều chất gây ô

nhiễm môi trường có thể hình thành, bao gồm:

 Đất đá, bùn cát: Được tạo ra trong quá

trình đào móng và xây dựng đập

 Vật liệu xây dựng thừa: Xi măng, sắt

thép, bê tông không sử dụng hết

 Chất thải từ lao động: Rác thải sinh hoạt

từ công nhân tại công trường

* Gây ô nhiễm môi trường nước:

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.1 Gây ảnh hưởng lên mức độ đa dạng sinh học:

 Dầu nhớt, nhiên liệu: Rò rỉ từ các máy móc và

phương tiện cơ giới trong quá trình thi công và

bảo dưỡng đập

 Hóa chất xử lý bê tông: Những chất này có thể

rò rỉ vào đất và nguồn nước, gây ô nhiễm

 Nước thải sinh hoạt: Từ các khu nhà ở công

nhân, nhà quản lý

 Nước thải xây dựng: Bao gồm nước rửa máy

móc, thiết bị, cũng như các chất bẩn từ quá trình

* Gây ô nhiễm môi trường nước:

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.2 Gây hiện tượng xói mòn đất:

Xây dựng thủy điện là một quá trình phức tạp, đòi hỏi đầu tư lớn về vật

liệu, máy móc và nhân lực.

• Đào móng, xây thân đập

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.2 Gây hiện tượng xói mòn đất:

Ngoài hiện tượng xói mòn đất, một số những hiện tượng tác động lên nông

nghiệp gây ra bởi các con đập bao gồm:

• Mất đất canh tác: đất nông nghiệp bị ngập làm giảm khả năng sản xuất lương

thực

• Hiện tượng phú dưỡng hóa: lượng dưỡng chất tích tụ quá nhiều làm nước bị

ô nhiễm, tác động xấu đến hệ sinh thái và đất trồng trọt

• Sa mạc hóa: ở các khu vực hạ lưu đập, nếu không có đủ nước để tưới tiêu, đất có thể bị sa mạc hóa dần, dẫn đến việc mất hoàn toàn khả năng canh tác

* Ảnh hưởng đến nông nghiệp:

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.2 Gây hiện tượng xói mòn đất:

* Ảnh hưởng đến nông nghiệp:

• Ngập lụt: Xây dựng đập thường đi kèm với việc tạo ra các hồ chứa lớn, làm ngập các khu vực rộng lớn Điều này khiến diện tích canh tác bị thu hẹp và nông dân có thể mất đất trồng trọt

• Thiếu phù sa: Phù sa đóng vai trò quan trọng trong việc bồi đắp và làm

giàu dinh dưỡng cho đất nông nghiệp, nhưng khi bị chặn lại, đất ở hạ

lưu trở nên kém màu mỡ, làm giảm năng suất cây trồng

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.3 Tác động vào quá trình biến đổi khi hậu:

* Ảnh hưởng độ ẩm và thay đổi nhiệt độ:

Hồ chứa lớn thường gây biến đổi khí hậu cục bộ, làm tăng độ ẩm và thay đổi

nhiệt độ khu vực xung quanh Các hồ này tác động chủ yếu qua các cơ chế ngoại cảnh như sau:

• Phản xạ bức xạ mặt trời: Hồ nước có khả năng phản xạ ánh sáng mặt trời,

giúp giảm nhiệt độ của khu vực xung quanh, đặc biệt vào ban ngày

• Sự tiêu thụ nước và làm mát khu vực: Quá trình bốc hơi nước từ hồ giúp làm

mát không khí xung quanh Tuy nhiên, điều này có thể làm tăng nhiệt độ trong các khu vực khác do độ ẩm cao hơn

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.3 Tác động vào quá trình biến đổi khi hậu:

* Ảnh hưởng độ ẩm và thay đổi nhiệt độ:

• Gia tăng lượng mưa địa phương: Hơi nước

bốc hơi từ hồ kết hợp với không khí tạo thành

mây và gây ra mưa hoặc thậm chí bão

• Hiệu ứng điều hòa nhiệt độ: Nước trong hồ

có khả năng điều hòa nhiệt độ, làm mát không

khí vào mùa hè và giữ ấm vào mùa đông

• Giúp ổn định nhiệt độ trong khu vực, giảm

thiểu sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.3 Tác động vào quá trình biến đổi khi hậu:

* Tăng cường hiệu ứng nhà kính:

• Tạo ra khí nhà kính (CH₄ và CO₂): Khi các vùng đất rộng lớn bị ngập nước, các cây cối và thảm thực vật dưới nước bắt đầu phân hủy trong điều kiện thiếu oxy Quá trình này tạo ra khí methane (CH₄) và carbon dioxide (CO₂), hai loại khí nhà kính có tác động lớn đến biến đổi khí hậu toàn cầu

• Gia tăng phát thải khí nhà kính: Các hồ chứa ở vùng nhiệt đới có xu hướng tạo

ra nhiều methane hơn do nhiệt độ cao làm tăng tốc độ phân hủy Khí methane có thể thoát lên bề mặt và lan tỏa vào khí quyển, góp phần vào hiệu ứng nhà kính

và biến đổi khí hậu khu vực

3 Những tác động đến môi trường tự nhiên

3.4 Nguy cơ sạt lở:

• Việc những cánh rừng bị tàn phá kéo theo

những thiên tai lũ lụt, sạt lở, xói mòn xảy ra nhiều

hơn

• Điều này tạo thành lũ gây thiệt hại nặng nề

Việc xả lũ từ các nhà máy thủy điện góp phần

làm trầm trọng thêm tình hình

• Những thiệt hại về người và tài sản do các thiên

tai này gây ra là không thể kể xiết.

Sạt lở đất tại các vùng cao

Không những có tác động đến môi trường tự nhiên mà đập thuỷ điện cũng

có rất nhiều tác động xấu đến cả con người, đặc biệt là những người cư trú

hoặc chuyển tới làm ăn ở vùng cao gần nơi các con đập và nhà máy thuỷ

điện được xây dựng lên Sau đây là một số ảnh hưởng tiêu biểu:

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.1 Di dời và mất nhà cửa:

• Việc xây dựng đập thủy điện thường dẫn đến

việc ngập lụt trên diện rộng, buộc hàng nghìn

hoặc thậm chí hàng chục nghìn người phải di

dời khỏi nơi cư trú

• Người dân sống nhờ nông nghiệp và đánh bắt

cá bị mất đi kế sinh nhai

• Những cộng đồng sống gần các con sông hoặc vùng đất thấp thường phải

chuyển đến nơi ở mới, mất đi nguồn tài nguyên thiên nhiên truyền thống

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.2 Mất đất nông nghiệp và sản xuất lương thực:

• Ngập lụt đất canh tác: Việc xây dựng đập thủy

điện dẫn đến mất đất canh tác, ảnh hưởng trực

tiếp đến sản xuất nông nghiệp gây ra tình trạng

thiếu lương thực và giảm thu nhập nông dân

• Thiếu nước tưới tiêu: Ở các khu vực hạ lưu, đập thủy điện thay đổi dòng

chảy tự nhiên của sông, làm giảm nguồn cung cấp nước tưới tiêu cho nông nghiệp, gây khó khăn cho người dân trong việc duy trì năng suất trồng trọt

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.3 Ảnh hưởng tới sức khoẻ:

Thường những vấn đề di dân cho xây dựng

đập thuỷ điện sẽ luôn gắn liền với tình trạng sức

khoẻ khó xác định cho các cộng đồng di dời, đặc

trưng nhất là các căn bệnh lây truyền qua

đường nước ngoài ra còn có gia tăng nguy cơ

mắc các căn bệnh khác như là sốt rét hay thậm

chí là các vấn đề về tâm lí. Loài muỗi chuyên truyền bệnh sốt rét

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.4 Thay đổi phương thức sống:

Việc di dời khỏi nơi đất tổ sẽ khiến cho 1 bộ phận người dân khó thích ứng hơn với hoàn cánh mới đồng thời có thể gây nên bất đồng xã hội, dẫn đến việc công tác quản trị cư dân gặp khó khăn hơn:

• Mất đi các di tích lịch sử và văn hóa: Hồ chứa nước có thể làm ngập các

di tích lịch sử, công trình kiến trúc, gây mất mát về mặt di sản văn hóa của cộng đồng địa phương

• Mất đi lối sống truyền thống: Khi các con sông bị thay đổi do đập thủy điện, các lối sống truyền thống, như nông nghiệp, đánh bắt cá và thu hoạch

từ rừng, có thể bị gián đoạn hoặc biến mất hoàn toàn

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.4 Thay đổi phương thức sống:

• Xung đột về nguồn nước: Đập thủy điện có thể làm

thay đổi dòng chảy của các con sông, dẫn đến căng

thẳng xã hội và ảnh hưởng đến an ninh lương thực,

sinh kế của nhiều người

• Sự không công bằng xã hội: Người dân địa phương,

đặc biệt là những người nghèo, thường gánh chịu hậu

quả nặng nề nhất từ các dự án thủy điện, trong khi lợi

ích lại tập trung vào các nhóm khác

4 Những tác động đến môi trường sống của con người

4.4 Thay đổi phương thức sống:

Mặc dù thủy điện là nguồn năng lượng sạch, nhưng việc xây dựng và vận

hành các dự án thủy điện cần được quản lý một cách bền vững để giảm

thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và cộng đồng.

 Thủy điện, mặc dù là một nguồn

năng lượng sạch và tái tạo, vẫn gây

ra một số tác động tiêu cực đến môi

trường và cuộc sống của con người

 Để giảm thiểu những tác động này,

cần có những biện pháp cụ thể như

sau: xây dựng và vận hành nhà máy

thủy điện, các biện pháp hỗ trợ, các

giải pháp về chính sách

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

 Đánh giá tác động môi trường

toàn diện: Trước khi xây dựng, cần

tiến hành đánh giá kỹ lưỡng các tác

động có thể xảy ra đối với môi trường

tự nhiên, xã hội và kinh tế

 Chọn vị trí xây dựng hợp lý: Nên

chọn những vị trí ít ảnh hưởng đến

các khu bảo tồn thiên nhiên, và các

khu dân cư đông đúc

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

5.1 Trong quá trình xây dựng và vận hành nhà máy thủy điện:

Xây dựng các công trình phụ trợ:

 Hệ thống xử lý nước thải: Đảm bảo nước

thải từ nhà máy được xử lý sạch trước khi

thải ra môi trường

 Hệ thống xử lý chất thải rắn: Xử lý rác

thải một cách khoa học, tránh gây ô nhiễm

đất và nguồn nước

 Hệ thống xử lý bùn lòng hồ: Thường

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

5.1 Trong quá trình xây dựng và vận hành nhà máy thủy điện:

Phục hồi môi trường:

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

5.2 Các biện pháp hỗ trợ khác:

 Trồng rừng: Trồng rừng để phục hồi

hệ sinh thái bị phá hủy do xây dựng

nhà máy

 Tạo các hành lang sinh thái: Tạo

các hành lang sinh thái để kết nối các

khu vực sinh sống của động vật

Hỗ trợ cộng đồng:

 Bồi thường và tái định cư: Đền bù hợp lý

cho những người bị ảnh hưởng và hỗ trợ họ

tái định cư

 Phát triển kinh tế địa phương: Hỗ trợ phát

triển các ngành nghề khác để người dân có

thêm thu nhập

Cải thiện nhận thức cộng đồng: Tăng cường

công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường và

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

5.2 Các biện pháp hỗ trợ khác:

 Hoàn thiện khung pháp lý: Hoàn thiện hệ thống

pháp luật về bảo vệ môi trường và năng lượng,

đảm bảo các dự án thủy điện phải tuân thủ các

quy định chặt chẽ

 Tăng cường kiểm tra, giám sát: Tăng cường

kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về

bảo vệ môi trường đối với các dự án thủy điện

 Khuyến khích các nguồn năng lượng tái tạo

khác: Đa dạng hóa nguồn năng lượng để giảm

bớt phụ thuộc vào thủy điện và giảm áp lực lên tài

5 Các biện pháp giảm thiểu tác động

5.3 Các biện pháp về chính sách:

 Tác động đến môi trường tự nhiên:

phân mảnh và phá hủy hệ sinh thái, giảm

đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến chất

lượng nước, biến đổi khí hậu cục bộ

 Tác động đến môi trường sống của

con người: di dời dân cư, ảnh hưởng

đến nông nghiệp, mất đi cảnh quan thiên

nhiên, rủi ro thiên tai

6 Tổng kết

 Các giải pháp giảm thiểu: đánh giá tác động môi trường toàn diện, chọn vị trí xây dựng hợp lý, vận hành nhà máy linh hoạt, phục hồi môi trường, cải thiện

 Việc phát triển thủy điện cần đi đôi với việc

bảo vệ môi trường Để đạt được mục tiêu này,

cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan

quản lý, nhà đầu tư, cộng đồng và các nhà

khoa học

 Lựa chọn các giải pháp công nghệ hiện đại,

cùng với thực hiện nghiêm túc các quy định

pháp luật về bảo vệ môi trường sẽ giúp giảm

thiểu các tác động tiêu cực của thủy điện và

đảm bảo sự phát triển bền vững

6 Tổng kết