Tiểu luận mỹ học hình tượng người phụ nữ việt nam trong tranh lụa của họa sĩ hoàng ngọc hà

Các bức tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện hình ảnh ngườiphụ nữ Việt Nam trong các trang phục truyền thống của Việt Nam, tiêu biểu gồm cáctác phẩm như: Yểu điệu, Mong manh, Ngẩn ngơ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TW

KHOA SƯ PHẠM MỸ THUẬT

Mã sinh viên: 2352220192 Lớp tín chỉ: FAE2072_ 5

Hà Nội, tháng 4 năm 2025

MỤC LỤC Trang

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Đối tượng và phạm vi nhghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Bố cục của tiểu luận 5

NỘI DUNG 7

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TRANH LỤA VÀ PHONG CÁCH NGHỆ THUẬT CỦA HỌA SĨ HOÀNG NGỌC HÀ 7

1.1 Tiểu sử và phong cách nghệ thuật của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà 7

1.2 Một số khái niệm liên quan đến tranh lụa 9

1.2.1 Hình tượng 9

1.2.2 Chất liệu 10

1.2.3 Kĩ thuật 10

1.2.4 Mảng và đường nét 12

1.3 Một số tác phẩm tiêu biểu của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà 13

1.4 Đặc trưng vẻ đẹp hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà 15

Chương 2 PHÂN TÍCH VẺ ĐẸP HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM TRONG TRANH LỤA CỦA HỌA SĨ HOÀNG NGỌC HÀ 19

2.1 Vẻ đẹp ngoại hình của người phụ nữ Việt Nam trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà 19

2.2 Phân tích tác phẩm tiêu biểu 21

2.2.1 “Ngẩn ngơ sầu” - Biểu đạt vẻ đẹp hình thể và tinh thần của người phụ nữ Việt Nam 21

2.2.2 “Mong manh” - Nghệ thuật tạo hình và yếu tố biểu đạt cảm xúc24 2.3 Vẻ đẹp phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam qua tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà 26

2.4 So sánh phong cách họa sĩ Hoàng Ngọc Hà với các họa sĩ cùng thời

28

2.5 Cảm nhận cá nhân về hình tượng người phụ nữ trong tranh Hoàng Ngọc Hà 31

KẾT LUẬN 35

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

PHỤ LỤC 38

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghệ thuật hội họa có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội Là sinh viênngành Mỹ thuật em nhận thấy các yếu tố trong tranh đang ngày càng đa dạng hơn vàđược các họa sĩ thể hiện một cách tỉ mỉ Qua các loại hình nghệ thuật đã được họctrong môn Mỹ học, loại hình mà đối với bản thân em thấy đặc sắc nhất là loại hìnhnghệ thuật hội họa Và trong loại hình này, hình tượng người phụ nữ Việt Nam được

em chọn là hình tượng chính để nghiên cứu Hình tượng người phụ nữ Việt Nam đượcthể hiện tốt qua tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà Ngoài ra, các yếu tốt ngoài hìnhtượng người phụ nữ như không gian, biểu tượng, màu sắc, mảng và nét cũng được tìmhiểu trong bài nghiên cứu này Các yếu tố đó liên kết với nhau tạo thành một hìnhtượng người phụ nữ truyền thống Việt Nam trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc

Hà Tranh lụa là một chất liệu hội họa độc đáo của Việt Nam và là một chất liệu đượcnhiều họa sĩ sử dụng Tranh lụa Việt Nam thường được các họa sĩ truyền tải tínhtruyền thống sâu sắc, và cùng với đó các họa sĩ luôn đổi mới để phù hợp với xu hướngnghệ thuật đương đại Những họa sĩ tiêu biểu của tranh lụa hiện đại Việt Nam có cáccái tên như: Nguyễn Phan Chánh, Mai Trung Thứ, Lê Quốc Lộc, Trần Đình Thọ,Phan Kế An, Hoàng Ngọc Hà,… Trong đó, Hoàng Ngọc Hà là một trong những họa

sĩ có phong cách đặc trưng, thể hiện rõ sự giao thoa giữa tinh thần dân tộc và tư duysáng tạo mới mẻ Các bức tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện hình ảnh ngườiphụ nữ Việt Nam trong các trang phục truyền thống của Việt Nam, tiêu biểu gồm cáctác phẩm như: Yểu điệu, Mong manh, Ngẩn ngơ, Lặng lẽ,…

Việc nghiên cứu tranh lụa của Hoàng Ngọc Hà dưới góc độ lý luận và phê bìnhkhông chỉ giúp em đánh giá được sự kế thừa và phát triển của chất liệu này mà cònlàm rõ cách yếu tố dân tộc được biểu đạt thông qua chất liệu, kĩ thuật, đường nét,mảng và ngôn ngữ tạo hình

Bên cạnh đó, trong bối cảnh hội nhập và giao thoa văn hóa, nghệ thuật đươngđại Việt Nam đang có nhiều chuyển biến mạnh mẽ Việc nhận diện và phân tích yếu

tố dân tộc trong tranh lụa hiện đại sẽ giúp làm sáng tỏ vai trò của truyền thống trongsáng tạo nghệ thuật, đồng thời góp phần định vị giá trị bản sắc dân tộc trong mỹ thuật.Hơn nữa, khi tiếp cận tranh lụa bằng các phương pháp như phân tích, tổng hợp,nghiên cứu và bình luận, em có cơ hội vận dụng các lý thuyết mỹ thuật như luận giảihình thức, nội dung và ngữ cảnh để lý giải cách Hoàng Ngọc Hà sử dụng chất liệu lụanhằm thể hiện tư duy nghệ thuật của mình

Dưới góc độ là sinh viên K18 trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, khi được học tập môn Mỹ thuật học, em đã chọn đề tài nghiên cứu về Hình tượngngười phụ nữ Việt Nam trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà Hy vọng qua tiểuluận này em có thêm những kiến thức bổ trợ cho chuyên ngành học tập của mình nhậnthức rõ vai trò của hình tượng thẩm mỹ trong tác phẩm nghệ thuật, từ đó có thêm gợi

ý cho các ý tưởng sáng tác chuyên ngành

2 Mục đích nghiên cứu

- Vận dụng kiến thức đã học vào học tập chuyên môn

- Bổ sung thêm lượng kiến thức về hình tượng nghệ thuật trong hội họa

3 Đối tượng và phạm vi nhghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Vẻ đẹp tạo hình của hình tượng người phụ nữ truyền

thống Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong tranh lụa của

họa sĩ Hoàng Ngọc Hà

4 Phương pháp nghiên cứu

- Tra cứu thông tin, tổng hợp, phân tích

- Khảo sát, thực hành

5 Bố cục của tiểu luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tiểu luận gồm 02 chương chính:

Chương 1 Tổng quát về tranh lụa và phong cách nghệ thuật của họa sĩ

Hoàng Ngọc Hà

Chương 2 Phân tích vẻ đẹp hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà

NỘI DUNG Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TRANH LỤA VÀ PHONG CÁCH NGHỆ

THUẬT CỦA HỌA SĨ HOÀNG NGỌC HÀ

Họa sĩ Hoàng Ngọc Hà sinh sống tại Hà Nội và sinh ra trong một giađình có truyền thống làm nghệ thuật, là con gái của nhà biên kịch hàng đầucủa nền điện ảnh cách mạng Việt Nam - Hoàng Tích Chỉ, và bác ruột là họa sĩHoàng Tích Chù - người được xem là bậc thầy trữ tình trong hội họa sơn mài

Có lẽ vì vậy, tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà cũng bị ảnh hưởng bởi nét trữtình và dân gian Đặc biệt, trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà, hìnhtượng hoa sen và người phụ nữ là cảm hứng xuyên suốt Theo họa sĩ HoàngNgọc Hà, tranh lụa là loại tranh hợp với hình tượng hoa sen – loài hoa đượcxem là quốc hoa của Việt Nam và người phụ nữ, nó tạo nên một vẻ đẹp rấtriêng của lụa Trong tranh lụa, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà muốn chọn hình, đề tài

và dáng cách điệu sao cho đẹp nhất để nhìn thấy người phụ nữ Việt Nam đẹp,duyên dáng nhưng đầy nghị lực

Mặc dù dành tâm huyết nhiều năm cho tranh lụa, nhưng họa sĩ HoàngNgọc Hà chưa bao giờ hài lòng với những tác phẩm của mình, họa sĩ HoàngNgọc Hà luôn tìm tòi và học hỏi từ những thế hệ đi trước để những tác phẩmcủa họa sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn phù hợp với chất liệu và màu sắc, sao chohình tượng trong tranh được thể hiện sống động nhất Và trong mắt đồngnghiệp, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn được đánh giá cao về chuyên môn

Tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà mang một không khí nhẹ nhàng, gợilên cảm xúc hơn là mô tả hiện thực, không chỉ tái hiện sự kiện hay hành động,

mà họa sĩ Hoàng Ngọc Hà còn gợi lên những trầm tư, mơ màng và tĩnh lặngqua tranh Ví dụ như trong bức tranh “Ngẩn ngơ sầu” và “Giấc mơ trưa”, hìnhảnh người phụ nữ trong tranh như đang đắm chìm trong suy tư, ánh mắt xaxăm và nội tâm sâu kín Phong cách hướng đến chất thơ và sự nội tâm hơn là

câu chuyện Mặc dù tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà là theo hướng nghệthuật đương đại, nhưng lại mang đậm dấu ấn truyền thống Từ chất liệu, hìnhảnh người phụ nữ trong trang phục truyền thống, không gian làng quê, bố cụcthoáng đãng, qua đó thấy được sự kết hợp hài hòa giữa cổ và kim, giữa truyềnthống và hiện đại Màu sắc trong tranh đều thiên về gam màu nhạt và đa dạngcác sắc độ màu như nâu, be, vàng nhạt, xanh lục, lam tro, xám khói,… Màusắc trong tranh của họa sĩ không những không làm cho bức tranh quá rực rỡ,

mà ngược lại, nó làm dịu bằng ánh sáng mờ, vừa mang tính cổ điển, vừa gợilên không khí nhẹ nhàng và tĩnh lặng Đây cũng là đặc điểm nổi bật của tranhlụa Hoàng Ngọc Hà, vừa mang chất thơ, vừa gợi tưởng và vừa đem lại cảmgiác thư thái cho người xem tranh Đường nét mềm mại cùng với không giannhư vô tận tạo cho tổng thể bức tranh toát lên sự “yểu điệu”, nhẹ nhàng và baybổng cho thị giác người xem Quan trọng hơn là chủ đề trong tranh, hình ảnhngười phụ nữ trong tranh Hoàng Ngọc Hà không phải là biểu tượng hiện đạinăng động, mà là hình ảnh mang tính chất biểu tượng văn hóa Họ thường làthiếu nữ thôn quê, mang đôi nét đượm buồn, không cường điệu cảm xúc màlàm mọi thứ đều dịu nhẹ, nhưng ẩn chứa nỗi niềm tạo phong cách riêng biệt và

“hồn” dân tộc trong tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà

Chủ đề của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn xoay quanh hình ảnh người phụ

nữ trong cuộc sống đời thường và hình ảnh người phụ nữ trong thời kì chiếntranh Trong giai đoạn bộ đội phải ra chiến trường, thì cuộc sống người phụ

nữ ở hậu phương phải chịu đựng nhiều bão tố, họ phải nín nhịn, cam chịu vàkìm nén những cảm xúc và tình yêu của cá nhân họ để làm những công việc cánhân nhằm giải tỏa những tình yêu đấy Thì qua đó, họa sĩ Hoàng Ngọc Hànguyện vọng muốn tả được những cảm xúc đó, những hoạt động của ngườiphụ nữ trong thời kì chiến tranh như thức đêm, giã gạo, băm bèo, đãi đỗ,…Qua những hoạt động đó, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà muốn tả sao cho thể hiệnđược chất nghệ thuật của vẻ đẹp và hình tượng của người phụ nữ Để phù hợp

với cuộc sống hiện đại, chủ đề về tranh lụa của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà ngàycàng đa dạng hơn như cuộc sống thường ngày, chân dung, nhân vật lịch sửhay phong cảnh, và đã được trưng bày tại một số triển lãm tại Việt Nam.

Hình tượng là phương thức chiếm lĩnh, thể hiện và tái tạo đời sống

theo quy luật của nghệ thuật (Theo Từ điển Văn học)

Hình tượng là bức tranh về đời sống con người vừa cụ thể vừa khái

quát, được sáng tạo bằng hư cấu và giàu ý nghĩa thẩm mĩ (Theo

mà còn có khả năng biểu hiện những ý nghĩ chủ quan của con người,không chỉ khêu gợi sự tưởng tượng sáng tạo mà còn mở rộng khả năng tựcảm thấy của con người về thế giới và chiều sâu cuộc sống

₋ Hình tượng là hình thức đặc thù của tư duy nghệ thuật, là sựphản ánh hiện thực trong tính toàn vẹn, sinh động, cảm tính, cụ thểtheo quy luật của cái đẹp

₋ Hình tượng là cơ cấu hài hoà của những yếu tố chủ quan vàkhách quan, cảm tính – lý tính, cụ thể – khái quát, cá biệt – phổ biến;nhưng được trình bày bằng con đường thông qua cái khách quan, cái

cảm tính, cụ thể, cá biệt để phát hiện cái chủ quan, cái lý tính, cái kháiquát, cái phổ biến.

Lụa là nền tảng của tranh lụa ở Việt Nam Có thể nói, để có mộtbức tranh lụa đẹp, bước lựa chọn lụa rất cẩn phải rất cẩn thận và tỉ mỉ Cónhiều loại lụa, mỗi loại có các kiểu dệt và kích thước khác nhau của sợi

tơ Nắm vững các đặc điểm của từng loại lụa sẽ giúp những người nghệnhân có cách xử lý linh hoạt và hiệu quả nhất trong tác phẩm của mình

Sau chất nền lụa, màu sắc cũng là chất liệu không thể thiếu để sơnlụa Các màu được sử dụng để vẽ lụa thường là màu nước Trước đây,màu sắc thường được làm từ các sản phẩm tự nhiên, có sẵn và dễ tìm,chẳng hạn như màu đen từ than tre, màu xanh lá cây chàm, màu trắng từ

sò điệp, rất bền nhưng kém tươi hơn màu nước hiện đại Ngày nay, nhiềunghệ sĩ sử dụng các loại màu dày hơn và mờ đục như màu, bột màu, phấnmàu để thử trên lụa Dù theo phong cách nào, các họa sĩ vẽ tranh lụa phải

có kiến thức chuyên sâu về vật liệu và khai thác triệt để độ sáng bóng vàsức hấp dẫn của nó

Lụa vẽ thường là lụa tơ tằm, không lỗi, mịn hoặc hơi thô, dệt thủcông hay dệt bằng máy Gần đây, do yêu cầu của ngành mỹ thuật, cácnhà máy dệt đã sản xuất loại lụa chuyên dùng để vẽ tranh, mỏng và hơithưa, nhìn rõ thớ lụa

Về kỹ thuật vẽ tranh lụa, điểm đặc biệt nhất giữa kỹ thuật vẽ lụa cũ

và hiện đại ở Việt Nam là những bức tranh lụa cũ thường được vẽ trựctiếp trên lụa khô trong khi tranh lụa hiện đại giống như sự nhuộm đinhuộm lại màu lên mặt lụa

Trước khi vẽ, lụa phải được kéo dài vào khung gỗ Khung khôngcần phải dày và chắc như khung được sử dụng để vẽ tranh sơn dầu, vì lụa

mỏng manh và không cần kéo căng Hầu hết các họa sĩ vẽ tranh lụathường phác họa kỹ trước khi thể hiện trên lụa Khi vẽ, họa sĩ thường vẽ

từ màu sáng đến màu tối và sử dụng nhiều lớp màu để tạo nên vẻ đẹptiềm ẩn đằng sau một bức tranh lụa Bằng cách sử dụng màu sắc đươngđại, tranh lụa Việt Nam có một vẻ đẹp bí ẩn vì sự mềm mại, tinh tế,phong cách và linh hoạt

Thông thường, lụa mới được quét một lớp hồ loãng, người vẽ nênrửa qua lớp hồ này để màu có thể ngấm vào thớ lụa Nếu lụa hút nhiềunước như lụa Trung Quốc thì nên quét một lớp hồ loãng lên trên, có phalẫn một ít phèn chua để chống mốc

Điểm mạnh của tranh lụa là ở sự trong trẻo và êm dịu của màu sắc,

vì vậy phần lớn người vẽ tranh lụa thường xây dựng phác thảo (hình,mảng) hết sức kỹ càng trước khi thể hiện lên lụa Nhiều người sử dụngcách can hình từ bản can giấy lên lụa để lưu lại nét một cách chính xác.Tuy nhiên cũng có thể vẽ lụa một cách thoải mái

Khi vẽ lụa, người ta thường vẽ từ nhạt đến đậm, màu nhạt chồnglên nhau nhiều lần sẽ thành đậm nhưng vẫn nhìn thấy thớ lụa tạo nên vẻđẹp của chất lụa Vẽ chồng lên nhau bằng các màu khác nhau cũng là mộtcách pha màu Thỉnh thoảng, khi màu đã khô, phải rửa nhẹ cho sạchnhững chất bẩn nổi lên mặt lụa và để cho màu ngấm vào từng thớ lụa

Muốn cho các mảng màu cạnh nhau hòa vào với nhau không cònranh giới tách bạch, tạo ra một hiệu quả mềm mại, mờ ảo, người ta vẽ khimặt lụa còn hơi ẩm và không cần viền nét nữa

Có thể sử dụng bột điệp và bạc thêm vào tranh lụa (dán ở mặt sau).Tranh lụa vẽ xong thường được bồi lên một lớp giấy, sau khi khôhoàn toàn, họa sĩ có thể rạch phần tranh ra khỏi khung lụa để đưa vàokhung Tranh lụa tăng hiệu quả thẩm mỹ nhiều khi với khung kính

Trên mặt phẳng của một bức tranh, nếu để nguyên vẹn một màutrắng của giấy hay vải toan để vẽ thì ta có thể gọi đó là mảng trống Nếu

ta chấm lên đó một chấm thì có thể gọi đó là điểm Nếu tiếp tục chấmnhiều điểm vào đó thì ta có thể gọi đó là một mảng được tập hợp bởinhiều điểm Tương tự như vậy, ta có một tập hợp là nét gồm một mảngđược cấu thành bởi các nét

Theo từ điển thuật ngữ mỹ thuật phổ thông, một lượng màu nào đóchiếm diện tích nhất định trên mặt tranh, tạo thành một mảng riêng, phânbiệt rõ rệt với các mảng màu xung quanh nó… thì đó được gọi là mảngmàu Sự phân biệt này có thể do độ đậm nhạt, nóng lạnh của màu sắchoặc về nội dung hình thể trong tranh Khi nói đến mảng màu, người tathường chỉ các mảng màu lớn Tuy nhiên, trong các mảng màu lớn, cóchứa đựng các mảng màu nhỏ hơn Trong tranh đen trắng thì đó là nhữngmảng màu mang các sắc độ khác nhau của đen và trắng

Các nét, hình và điểm, khi được tổ chức, sắp xếp một cách có ýthức, sẽ tạo nên một hình hoặc một khối Như vậy, trong một mảng có thể

có một hoặc nhiều hình, tập hợp của các nét và điểm và ngược lại, hìnhhoặc khối có thể là tập hợp của một hoặc nhiều mảng Qua các lập luậntrên, có thể đưa ra một quan điểm riêng của em về mảng như sau: Mảng

là sự cấu thành của một hoặc nhiều hình, khối, cùng sự tham gia của cáctập hợp của điểm, đường nét tạo nên

Một bức tranh được hình thành trên cơ sở của nhiều mảng tập hợplại Sự sắp xếp, tổ chức của các mảng, qua sự sáng tạo của họa sĩ, đã đểlại cho nhân loại những kiệt tác với rất nhiều trường phái và phong cáchkhác nhau

Trong hơn 30 năm sáng tác tranh lụa, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà đã thựchiện rất nhiều bức tranh nổi bật, nhưng trong số đó, những bức tranh mà họa

sĩ Hoàng Ngọc Hà cảm thấy nổi bật nhất chính là những bức tranh vẽ hìnhtượng thiếu nữ Các bức tranh tiêu biểu của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà có thể kể

đến như Ngẩn ngơ sầu, Yểu điệu, Giấc mơ trưa, Mơ, Mong manh, Trầu cau,

Lặng lẽ,… Đối với bức tranh “Ngẩn ngơ sầu” là bức tranh được họa sĩ Hoàng

Ngọc Hà sáng tác vào năm 2021, bức tranh có kích thước 80cm x 100cm, bứctranh được họa sĩ vẽ dựa trên tác phẩm kinh điển “Truyện Kiều” của đại thihào Nguyễn Du Bức tranh có tông màu nhạt, nền mờ, hình ảnh giản lược vàđường nét mềm mại, ngoài ra bức tranh còn thể hiện trạng thái nội tâm sâukín, đượm buồn của nhân vật Kiều

Bức tranh “Giấc mơ trưa” là một bức tranh vẽ thiếu nữ đang ngủ tựatrên bàn Bức tranh được sáng tác năm 2021 và có kích thước 60cm x 90cm.Hình ảnh người phụ nữ trong không gian tĩnh lặng, thể hiện cho người xemkhoảnh khắc nghỉ ngơi giữa trưa hè Không gian xung quanh được họa sĩHoàng Ngọc Hà thêm vào hình ảnh lá cây và cành cây tạo cảm giác hòa quyệngiữa người và thiên nhiên Bức tranh gợi cho người xem sự thanh thản, mơmộng và đậm chất thôn quê Việt Nam, đó cũng như một lát cắt bình dị trongđời sống thôn quê Ánh sáng trong bức tranh tỏa đều khắp, bố cục đơn giảnnhưng tạo sự hài hòa cho người xem, màu sắc thiên về hồng nhạt, vàng be vàxanh nhạt tạo cảm giác mơ màng

Bức tranh “Lặng lẽ” được sáng tác vào năm 2021 và có kích thước60cm x 80cm Bức tranh thể hiện người thiếu nữ tựa đầu cạnh nón quai thao -loại nón truyền thống của người phụ nữ thời xưa Và ngoài ra, bức tranh còntái hiện vẻ đẹp thầm lặng và đầy phẩm hạnh của người phụ nữ Việt xưa Nét

vẽ tối giản nhưng đầy gợi cảm, khoảng trống lớn ở phần nền tạo cảm giácthoáng đãng, không bị gò bó trong khung tranh, gợi cảm giác tĩnh tại và sâulắng

“Yểu điệu” – một cái tên sẽ rất quen thuộc đối với người đã và đangyêu thích tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà Bởi họa sĩ Hoàng Ngọc Hà đã vẽ

nhiều phiên bản khác của bức tranh này với cùng một cái tên Bức tranh đầutiên “Yểu điệu” được sáng tác vào năm 2021 với khổ 60cm x 80cm Bức tranh

vẽ một thiếu nữ tựa đầu bên bục cao và xung quanh được tô điểm bằng cácloài hoa Mặc lên người bộ áo dài truyền thống của Việt Nam, với họa tiết hoa

lá trên áo tạo nên một khung cảnh nhẹ nhàng nhưng đậm chất truyền thống.Theo đuổi hình ảnh thiếu nữ nhẹ nhàng, duyên dáng, không ngoại lệ khi bứctranh “Yểu điệu” cũng được họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện như thế Đườngnét cong, mềm mại, gợi cảm và bố cục đậm chất nghệ thuật và truyền thốngcàng thể hiện được sự tinh tế trong cách thể hiện và sự chuyển động trongtranh

Bức tranh “Mong manh” được sáng tác vào năm 2021 và có kích thước50cm x 80cm Thể hiện hình ảnh thiếu nữ tạo dáng với xung quanh là hoa sen

và lá sen, bao phủ là ánh sáng mờ ảo và không gian thoáng đãng Đường nétmảnh, gợi cảm, màu sắc nhẹ nhàng tạo chuyển động như dòng nước Bứctranh còn gợi cảm giác mong manh như tên gọi, nó không chỉ mong manh vềthể xác mà còn là tâm hồn của người phụ nữ

Qua một vài tác phẩm tiêu biểu trên, ta có thể thấy được khoảng thờigian ra đời của các bức tranh trên đều vào năm 2021, khoảng thời gian diễn radịch bệnh khủng khiếp nhất trên toàn thế giới Và đó cũng là khoảng thời gian

để họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thả mình vào tranh lụa nhiều nhất Sau khoảng thờigian đó, các tác phẩm của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà dần thay đổi và đến khoảngthời gian năm 2023, triển lãm “Màu Nắng” với sự góp mặt của 6 họa sĩ vớicác chất liệu khác nhau tụ họp lại, trong đó có tranh lụa của họa sĩ HoàngNgọc Hà, với nhiều tác phẩm nổi bật, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà đã thu hút ngườixem bằng tài năng và tranh của mình

họa sĩ Hoàng Ngọc Hà

Với sự theo đuổi về hình tượng thiếu nữ trong tranh lụa, họa sĩ HoàngNgọc Hà càng có mong muốn mãnh liệt hơn về việc thể hiện được cảm xúccủa người thiếu nữ ở trong tranh lụa Đối với hình tượng người phụ nữ ViệtNam trong tranh lụa, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện một biểu tượng đầy tínhthi vị, thấm đẫm hồn cốt dân tộc và tạo chiều sâu nội tâm Không chỉ đơnthuần là hình ảnh mang tính tả thực, mà hình tượng người phụ nữ Việt Namtrong tranh của Hoàng Ngọc Hà còn là sự khái quát và lí tưởng hóa của mộthình mẫu người phụ nữ Việt Nam đẹp, nhẹ nhàng, duyên dáng nhưng đầynghị lực.

Qua vẻ đẹp hình thể, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện người phụ nữ vớitính cách mềm mại, kín đáo không phô trương, nhưng toát lên khí chất sangtrọng và nghị lực Hình thể phụ nữ trong tranh Hoàng Ngọc Hà không chỉ kháiquát được vẻ đẹp nhẹ nhàng của người phụ nữ mà còn tạo được những đườngnét gợi cảm qua dáng đứng, dáng ngồi của nhân vật Mỗi bức tranh, mỗiđường nét, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn thể hiện được vẻ đẹp thanh mảnh, yểuđiệu và uyển chuyển của người phụ nữ mang những nét đẹp riêng của ngườiphụ nữ Việt xưa Sử dụng các đường nét cong và mảnh, cùng với lối tạo hìnhgiàu tính biểu đạt và cảm xúc hơn là hiện thực, tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc

Hà đã thành công trong việc làm cho nhân vật trong tranh như tan vào khônggian nhờ sự kết hợp khéo léo giữa nền và hình, cụ thể như “Ngẩn ngơ sầu”,

“Yểu điệu”, “Mong manh”,… Tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà tạo sự thoángđãng trong không gian đến nhân vật, tạo cảm giác cho người xem không bị gò

bó trong giới hạn của khung tranh

Người phụ nữ Việt xưa luôn quan trọng về phẩm chất của bản thân, vì

lẽ đó mà vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ luôn được họa sĩ Hoàng Ngọc Hàquan tâm trong tranh của mình Nhân vật trong tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc

Hà thường được thấy trong trạng thái tĩnh lặng, suy tư, trầm tư, suy tưởng và

mơ màng Thể hiện sự lặng lẽ, sự chịu thương chịu khó, ẩn nhẫn, qua đó thể

hiện được đúng với phẩm chất của người phụ nữ truyền thống Tranh củaHoàng Ngọc Hà không chỉ thể hiện cảm xúc mãnh liệt, mà thiên về nội tâmnhẹ nhàng Ngoài ra, không gian và màu sắc cũng hỗ trợ cho hình tượng thiếu

nữ trong tranh lụa của Hoàng Ngọc Hà Với các gam màu trầm và trung tínhđược họa sĩ sử dụng như nâu, be, xanh lục nhạt, lam khói,… từ đó tạo cảmgiác nhẹ nhàng và thoáng đãng hơn trong không gian Ngoài phần hình, phầnnền cũng được họa sĩ Hoàng Ngọc Hà sử dụng lối không gian mở để thể hiện

sự thoáng đãng, tự do trong bức tranh, gợi lên chất thiền và tính biểu tượng.Phần hình trong tranh chính là hình tượng người thiếu nữ trong tranh, như hòatan vào cảnh vật và trở thành một phần của thiên nhiên, họa sĩ Hoàng Ngọc Hà

đã thể hiện được sự hòa quyện hài hòa giữa người và cảnh Từ những yếu tố

đó, biểu tượng văn hóa càng được tô đậm thêm, trong tranh, chúng ta dễ dàngnhận thấy được các biểu tượng văn hóa đó Đó chính là các bộ trang phụctruyền thống tượng trưng cho bản sắc Việt Nam, gồm áo dài, khăn vấn, nón lá,

áo tứ thân, áo ngũ thân, áo yếm,… Hình ảnh mang đậm tính ẩn dụ văn hóa, ví

dụ như trong bức tranh “Trầu cau” gợi cho chúng ta liên tưởng đến tích xưa vềtình nghĩa vợ chồng, tình cảm gia đình, sự thủy chung, đó là những phẩm chấtsâu sắc của người phụ nữ Việt Cùng với đó, người phụ nữ trong tranh khôngchỉ là biểu tượng thẩm mỹ mà còn là biểu tượng văn hóa dân tộc Qua đó, tathấy được tính biểu tượng và lý tưởng hóa hình ảnh người phụ nữ trong cách

mà họa sĩ Hoàng Ngọc Hà muốn truyền tải Người phụ nữ trong tranh của họa

sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn được lý tưởng hóa như một hình tượng mẫu mực, vừađẹp về hình thể và cũng vừa giàu tâm hồn trong sáng Mang đậm chất thơ,mộng và trừu tượng, tranh của Hoàng Ngọc Hà vượt qua cả tính cá nhân vàchạm đến giá trị văn hóa cũng như tinh thần chung của dân tộc

Tiểu kết chương 1

Chương 1 của tiểu luận đã đặt nền móng cho việc tìm hiểu phong cách nghệthuật của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà trong mạch phát triển của tranh lụa Việt Nam hiện

đại Trước hết, thông qua việc khảo cứu khái quát về lịch sử hình thành và phát triểncủa tranh lụa hiện đại từ thời kỳ Trường Mỹ thuật Đông Dương đến nay, chương này

đã cho thấy sự kế thừa và chuyển hóa giữa truyền thống và hiện đại – một tiến trìnhnghệ thuật liên tục được làm mới qua từng thế hệ họa sĩ Trong đó, tranh lụa khôngchỉ là một hình thức kỹ thuật, mà còn là không gian để các họa sĩ Việt Nam khẳngđịnh bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập và biến đổi của mỹ thuật đươngđại

Phong cách cá nhân của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà nổi bật trên nền bối cảnh đó vớinhiều yếu tố đặc thù, vừa thể hiện sự gắn bó sâu sắc với chất liệu truyền thống, vừakhơi gợi một tinh thần nghệ thuật mang tính nội cảm cao Những yếu tố như đườngnét mềm mại, bảng màu trầm nhẹ và không gian thoáng đạt được thể hiện nhất quántrong tranh của chị – không chỉ như thủ pháp tạo hình mà còn là phương tiện biểu đạttâm thế, tinh thần, cảm xúc và văn hóa Sự chọn lựa kỹ lưỡng trong kỹ thuật vẽ lụa, từcách xử lý bề mặt vải, điều tiết nước màu, cho đến cách nhấn – buông trong từngmảng màu và nhịp điệu đường nét, đều cho thấy sự thấu hiểu sâu sắc và tinh tế đối vớichất liệu

Không thể không nhắc đến hình tượng người phụ nữ – một mô-típ xuyên suốttrong tranh của Hoàng Ngọc Hà – như một biểu tượng đầy chất thơ và đậm tính nhânvăn Người phụ nữ hiện lên không ồn ào, không sắc sảo mà lặng lẽ, mong manh, nộitâm – như một biểu hiện của vẻ đẹp dịu dàng, sâu lắng và truyền thống của tâm hồnViệt Những gương mặt nghiêng, ánh mắt xa xăm, tư thế trầm mặc đều là hình ảnh gợi

mở về đời sống nội tâm và những mạch ngầm cảm xúc mà người nghệ sĩ muốn truyềntải Bên cạnh đó, các chi tiết gắn với thiên nhiên như hoa sen, hồ nước, không gianđồng quê cũng góp phần xây dựng một thế giới tạo hình đặc trưng mang đậm hơi thởvăn hóa Á Đông và mỹ cảm truyền thống

Qua việc phân tích các yếu tố như chất liệu lụa, kỹ thuật thể hiện, mảng – nét,cách tổ chức hình ảnh, chương 1 không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về phươngthức sáng tạo của Hoàng Ngọc Hà mà còn mở ra những hướng tiếp cận cho việc tìmhiểu yếu tố dân tộc trong tranh lụa hiện đại Các tác phẩm tiêu biểu như Ngẩn ngơ sầu,Giấc mơ trưa, Lặng lẽ, Mong manh đã minh chứng cho một ngôn ngữ tạo hình vừadung dị, truyền thống nhưng vẫn rất đương đại, nơi vẻ đẹp thuần khiết của người phụ

nữ Việt Nam và thiên nhiên được nâng niu trong từng lớp màu mỏng manh, từngđường nét dịu dàng trên nền lụa

Chương 2 PHÂN TÍCH VẺ ĐẸP HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM TRONG TRANH LỤA CỦA HỌA SĨ HOÀNG NGỌC HÀ

sĩ Hoàng Ngọc Hà

Nếu là một người yêu thích tranh của họa sĩ Hoàng Ngọc Hà, thì có lẽchúng ta sẽ thấy một điểm chung là rất ít khi họa sĩ Hoàng Ngọc Hà vẽ hìnhảnh người mà chỉ vẽ mỗi phần chân dung, mà họa sĩ Hoàng Ngọc Hà luôn cốgắng vẽ được hình dáng của người phụ nữ nhiều nhất có thể Vì lẽ đó, ta có thểthấy được dáng hình mềm mại và uyển chuyển của người phụ nữ trong từngbức tranh của Hoàng Ngọc Hà Các nhân vật nữ trong tranh thường mangdáng ngồi hoặc đứng rất nhẹ nhàng, yểu điệu Tư thế của người phụ nữ đượchọa sĩ Hoàng Ngọc Hà tạo hình mềm mại theo một đường cong tự nhiên, thể

hiện rõ qua các tác phẩm như Yểu điệu, Mong manh, Giấc mơ trưa,… Dáng

hình người phụ nữ gợi cảm mà không phô trường, tôn lên vẻ đẹp kín đáonhưng duyên dáng của người phụ nữ truyền thống Gương mặt oval, thanh túcùng với với biểu cảm nhẹ nhàng, duyên dáng tôn lên vẻ đẹp bí ẩn của ngườiphụ nữ Gương mặt của người phụ nữ thường được họa sĩ Hoàng Ngọc Hà vẽtheo lối cổ điển truyền thống, với các đặc điểm như trán cao, cằm nhỏ, đườngnét tinh tế toát lên vẻ sang trọng của người phụ nữ Ánh mắt nhắm hờ hoặcnhìn nghiêng, tạo cảm giác gợi cảm, cùng với đó là sự trầm tư, mơ màng hoặcđằm thắm Biểu cảm gương mặt trong tranh của Hoàng Ngọc Hà thường bìnhlặng, tĩnh tại như đang sống trong thế giới nội tâm sâu lắng

Mái tóc của người phụ nữ trong tranh của Hoàng Ngọc Hà luôn được

để dài, suôn thẳng, buông nhẹ theo dáng người hoặc gió bay, đó cũng là mộtbiểu tượng vẻ đẹp nữ tính của người phụ nữ Việt Nam Tóc đen càng là điểmnhấn trong bố cục tranh lụa, giúp nhân vật nổi bật trong sự thanh thoát vàthuần khiết, vẻ đẹp của mái tóc dài cũng là một hình ảnh đặc trưng của ngườicon gái thời xưa, một nét đẹp dịu hiền nhưng đoan trang Cùng với mái tóc,

trang phục truyền thống của Việt Nam cũng tôn vinh được vẻ đẹp nền nã củangười phụ nữ Hầu hết các tác phẩm đều thể hiện nhân vật nữ mặc áo dài, đôikhi là yếm lụa hoặc khăn vấn, một biểu tượng đặc trưng của người Việt Áodài trang tranh vừa gợi cảm, vừa toát lên vẻ sang trọng nhưng không kémphần kín đáo nhờ yếu tố ôm sát cơ thể và cũng nhờ chất liệu và màu sắc nhẹnhàng Trang phục không chỉ thể hiện được yếu tố bên ngoài của người phụ

nữ, mà nó còn giúp tôn lên nét duyên, sự đoan trang và thẩm mỹ truyền thống.Ngoài ra trang phục cũng là một điểm nhấn trong tranh của Hoàng Ngọc Hà,khi nó đã đưa cái “hồn” của dân tộc vào trong tranh lụa hiện đại Màu sắc củalàn da, sắc vóc hài hòa với không gian của thiên nhiên tạo nên một bối cảnhtrữ tình, đậm chất thơ Da nhân vật thường được thể hiện với màu trắng ngàhoặc hồng phớt, rất nhẹ nhàng và mềm mại, rất phù hợp với kỹ thuật lụa vàđặc tính của chất liệu này Họa sĩ Hoàng Ngọc Hà không chỉ nhấn mạnh vàokhối nặng hay chi tiết thực tế, mà còn dùng màu sắc trong suốt, nhẹ và sáng đểgợi chất da mịn màng, nữ tính Ngoài ra, vẻ đẹp hình thể của người phụ nữluôn hòa hợp với hoa lá cùng với không gian xung quanh qua bàn tay khéo léocủa họa sĩ Hoàng Ngọc Hà, từ đó tạo cảm giác như nó là một phần của thiênnhiên và hồn Việt

Vẻ đẹp ngoại hình của người phụ nữ Việt Nam trong tranh lụa của họa

sĩ Hoàng Ngọc Hà là sự kết hợp hài hòa giữa nét đẹp truyền thống Việt Nam

và cảm hứng thẩm mỹ hiện đại Dáng hình mềm mại, khuôn mặt thanh tú, taonhã, cùng với mái tóc dài thướt tha, và tà áo dài nhẹ bay,… tất cả tạo nên hìnhảnh người phụ nữ Việt Nam vừa dịu dàng, vừa quyến rũ, vừa gần gũi nhưngvẫn kiên cường, nghị lực, nhưng cũng không quên tả được tính biểu tượngtrong tranh Đây không chỉ là cái đẹp về mặt hình thể, mà còn là vẻ đẹp mangtính văn hóa, đậm hồn cốt dân tộc Việt

2.2 Phân tích tác phẩm tiêu biểu

phụ nữ Việt Nam

Dựa trên tác phẩm văn học “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn

Du Bức tranh “Ngẩn ngơ sầu” lấy bối cảnh Kiều bị ép đàn cho Hồ TônHiến sau khi tiêu diệt Từ Hải Bức tranh được họa sĩ dành nhiều tâm tư

và thời gian để miêu tả được hình ảnh, khí chất, tâm tư và vẻ đẹp củanàng Kiều trên từng nét họa Theo họa sĩ Hoàng Ngọc Hà, có rất nhiềucảnh Kiều gảy đàn trong xuyên suốt tác phẩm “Truyện Kiều” nhưngkhung cảnh Kiều gảy đàn cho Hồ Tôn Hiến nghe lại là khung cảnh màhọa sĩ cho rằng là lần mà Kiều đau khổ nhất, và cũng là lần gảy đàn buồnnhất của Kiều Từ đó nên họa sĩ Hoàng Ngọc Hà muốn vẽ nên nhữngtình cảm và tâm tư của Kiều trong giai đoạn mà Kiều buồn nhất theo cánhân họa sĩ Hoàng Ngọc Hà nghĩ Và họa sĩ Hoàng Ngọc Hà cũng mong

từ đó mà tả được cảm xúc của nhân vật Kiều trong bức tranh lụa củamình

Bức tranh có màu sắc tươi mát, và xen kẽ là những gam màu trầm,

từ đó tạo một cảm giác thu hút người xem Trong bức tranh, đặc điểmngoại hình của người phụ nữ được họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thể hiện chitiết và có biểu cảm bí ẩn Khuôn mặt của hai người phụ nữ đều là gươngmặt trái xoan thanh tú, cằm nhỏ nhắn, sống mũi cao và đôi môi nhỏ Đây

là đặc điểm thường thấy trong tranh lụa và là hình mẫu vẻ đẹp của ngườiphụ nữ Việt Nam thời xưa: nhẹ nhàng, duyên dáng và đậm chất truyềnthống Ánh mắt của người phụ nữ bên trái nghiên đầu và khẽ mở môinhư đang trò chuyện, ánh mắt có chút đượm buồn, còn người phụ nữ bênphải thì nhẹ nhàng nâng chiếc quạt, nét mặt thư thái và nụ cười mỉm đầy

ý nhị Từ ánh mắt và biểu cảm của hai người phụ nữ được họa sĩ tạo nêngợi cho người xem thấy được sự tinh tế, bí ẩn, giống như những người

phụ nữ thời phong kiến luôn giữ gìn sự nết na, kín đáo nhưng cũng đầycuốn hút.

Hình tượng hai người phụ nữ trong tranh đều có dáng ngồi duyêndáng, lưng thẳng, vai thả lỏng và bàn tay thanh mảnh cầm quạt một cáchnhẹ nhàng Ngôn ngữ cơ thể của hai người như có sự tương tác với nhaunhưng không quá khoa trương, thể hiện được sự duyên dáng của ngườiphụ nữ Việt Nam truyền thống Bố cục hai nhân vật trong tranh nghiêngngười về phía nhau tạo cảm giác gần gũi, thể hiện một khoảnh khắc giaotiếp tinh tế giữa hai người phụ nữ, bởi đó cũng là chị em trong gia đình.Hai người như thể tâm linh tương thông, được họa sĩ Hoàng Ngọc Hà thểhiện tốt ở phần này

Trang phục cũng là một điểm nhấn của bức tranh, bởi nó gắn liềnvới nét đẹp văn hóa truyền thống Áo tứ thân cách điệu chính là loạitrang phục mà hai người phụ nữ trong tranh mặc và đó cũng là loại trangphục truyền thống của phụ nữ Việt Nam, thường được mặc trong nhữngdịp lễ hội hoặc trong đời sống thôn quê xưa Các hoa văn trên áo gồm cáchoa văn xanh lá, xanh lam, tạo cảm giác tươi trẻ, rực rỡ và cùng với đó làmột cảm giác dịu dàng và trầm lắng hơn Cả hai bộ trang phục đều có sựkết hợp hài hòa giữa nóng và lạnh, làm nổi bật sự trang nhã và quý pháicủa người phụ nữ Phụ kiện được hai người phụ nữ sử dụng là hai chiếcquạt: quạt giấy và quạt nan Chiếc quạt giấy màu hồng trên tay ngườiphụ nữ bên trái gợi liên tưởng đến hình ảnh các thiếu nữ duyên dángtrong ca dao và dân ca Việt Nam Còn chiếc quạt nan màu vàng củangười phụ nữ bên phải mang hơi hướng quý phái, giống như vật dụngthường được chúng ta thấy trong các tư liệu và bộ phim có các cung nữhay phụ nữ thuộc tầng lớp quý tộc trong xã hội phong kiến Những chitiết này không chỉ tô điểm cho hình ảnh người phụ nữ mà còn mang tính