Ảnh hưởng bạo lực học Đường Đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở phú hòa tp thủ dầu một

Tính mới và sáng tạo: Hiện tượng bạo lực học đường đang ngày càng trở nên nổi bật trong xã hội, tuy nhiên,việc nghiên cứu sâu hơn về cách mà nó ảnh hưởng đến tình bạn trong bối cảnh của

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

Sinh viên thực hiện:

1 Nguyễn Thị Mai Thanh

2 Nguyễn Thị Thanh Thủy

Giảng viên hướng dẫn: TS Đồng Văn Toàn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT

Ngành học Ghi chú

1

Nguyễn Thị

Mai Thanh Nữ Kinh D20TLHO01,

khoa sư phạm 4/4 Tâm lý học

Tâm lýhọc

Giảng viên hướng dẫn: TS Đồng Văn Toàn

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh trường Trung học

cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

- Sinh viên/ nhóm sinh viên thực hiện:

STT Họ và tên MSSV Lớp Khoa Năm thứ/ Số năm đào tạo

1 Nguyễn Thị Mai

Thanh 2023104010131 D20TLHO01 Sư Phạm 4/4

2 Nguyễn Thị Thanh

- Người hướng dẫn: TS Đồng Văn Toàn

2 Mục tiêu đề tài:

Nhằm xác định và phân tích thực trạng bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn củahọc sinh trung học cơ sở từ đó đề xuất những biện pháp nâng cao hiệu quả ý thức của họcsinh trung học cơ sở trong tương lai

3 Tính mới và sáng tạo:

Hiện tượng bạo lực học đường đang ngày càng trở nên nổi bật trong xã hội, tuy nhiên,việc nghiên cứu sâu hơn về cách mà nó ảnh hưởng đến tình bạn trong bối cảnh của trunghọc cơ sở vẫn còn hạn chế và là một khía cạnh mới mẻ trong lĩnh vực này, tính mới của

đề tài nằm ở việc khám phá mối liên hệ giữa bạo lực học đường và tình bạn của học sinhtrường Trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một Việc tiếp cận đa chiều đối với vấn đề,bao gồm cả góc nhìn của những người bị bạo lực, những người chứng kiến bạo lực, và cảnhững người không liên quan, cũng đóng góp vào tính sáng tạo của đề tài

4 Kết quả nghiên cứu:

Nghiên cứu về “Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh trường Trung

học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một” cho thấy tình trạng bạo lực học đường vẫn còn xảy

ra và đặc biệt là bạo lực tinh thần Những hậu quả của bạo lực học đường gây ảnh hưởngđến tình bạn của học sinh Nghiên cứu cũng đã đề xuất một số biện pháp nhằm phòngchống bạo lực học đường cũng như tăng cường ý thức về ảnh hưởng bạo lực học đườngđến tình bạn của học sinh.

5 Đóng góp về mặt kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng và khả năng áp dụng của đề tài:

Đề tài giúp tăng cường nhận thức của cộng đồng về tác động của bạo lực học đường lênmối quan hệ tình bạn và tinh thần học tập Việc nhận thức rõ ràng về vấn đề này có thểthúc đẩy sự chung tay giải quyết vấn đề, góp phần tạo nên một xã hội văn minh và hòabình hơn, có thể đóng góp vào việc cải thiện môi trường học tập bằng cách giúp các cơ sởgiáo dục nhận thức về tình hình bạo lực học đường và xây dựng các biện pháp giảm bạolực Kết quả nghiên cứu và giải pháp được đề xuất trong đề tài có thể được áp dụng thực

tế tại Trung học cơ sở Phú Hòa và các cơ sở giáo dục khác Việc áp dụng những biệnpháp giảm bạo lực học đường và tăng cường tình bạn không chỉ cải thiện môi trường họctập mà còn góp phần định hình tương lai tích cực cho các học sinh

6 Công bố khoa học của sinh viên từ kết quả nghiên cứu của đề tài (ghi rõ họ tên tác

giả, nhan đề và các yếu tố về xuất bản nếu có) hoặc nhận xét, đánh giá của cơ sở đã áp

dụng các kết quả nghiên cứu (nếu có):

Sinh viên chịu trách nhiệm chính

thực hiện đề tài

(ký, họ và tên)

Nguyễn Thị Mai Thanh

Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của sinh viên thực hiện

đề tài (phần này do người hướng dẫn ghi):

Xác nhận của lãnh đạo khoa/viện

(ký, họ và tên) Người hướng dẫn(ký, họ và tên)

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN CHỊU TRÁCH NHIỆM CHÍNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

I SƠ LƯỢC VỀ SINH VIÊN:

Họ và tên: Nguyễn Thị Mai Thanh

Sinh ngày: 16 tháng 2 năm 2002

Nơi sinh: Khánh Hòa

Khoa: Sư phạm

Địa chỉ liên hệ: Tổ 10, ấp 1A, Xuân Hưng, Xuân Lộc, Đồng Nai

Điện thoại: 0332740154 Email: 2023104010131@student.tdmu.edu.vn

II QUÁ TRÌNH HỌC TẬP (kê khai thành tích của sinh viên từ năm thứ 1 đến năm

 Khoa học Xã hội và Nhân văn  Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ

 Khoa học Giáo dục

4 Thời gian thực hiện: 6 tháng

Từ tháng 1 năm 2023 đến tháng 7 năm 2023

5 Đơn vị quản lý về chuyên môn:

Khoa: Sư phạm Chương trình đào tạo: Tâm lý học

6 Giáo viên hướng dẫn:

Họ và tên: Đồng Văn Toàn Học vị: Tiến sĩ

Đơn vị công tác (Khoa, Phòng): Khoa sư phạm

Các thành viên tham gia đề tài (không quá 05 sinh viên):

Thông tin SV chịu trách nhiệm chính:

Họ và tên: Nguyễn Thị Mai Thanh

SĐT: 0332740154

Email: 2023104010131@student.tdmu.edu.vn

8 Tính cấp thiết của đề tài:

Bạo lực học đường vẫn là một vấn đề nan giải Nó là một thách thức rất lớn trong nềngiáo dục và xã hội Việt Nam ta hiện nay BLHĐ chưa bao giờ dừng lại, nó gây ảnh hưởngkhông nhỏ đến giới trẻ và sự phát triển xã hội BLHĐ cũng chính là nguyên nhân gây ảnhhưởng trực tiếp đến những mối quan hệ của học sinh, đặc biệt trong đó là vấn đề tình cảmbạn bè Để có một môi trường học tập an toàn, thân thiện và lành mạnh, đòi hỏi các cấpchính quyền cũng như các ban ngành, gia đình, thầy cô và cả xã hội cần phải quan tâmnhiều hơn và có những biện pháp thích hợp để khắc phục, ngăn chặn tình trạng BLHĐđang diễn ra

9 Mục tiêu đề tài:

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh;Tìm hiểu thực trạng (nguyên nhân, biểu hiện, mức độ và hậu quả) của bạo lực học đườngảnh hưởng đến tình bạn học của học sinh trung học cơ sở Từ đó, đề xuất một số biệnpháp can thiệp, hỗ trợ nhằm giảm bạo lực học đường ảnh hưởng đến sự phát triển tình bạncủa học sinh hiện nay

10 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:

10.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

10.2 Nghiên cứu ở Việt Nam

11 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu:

11.1 Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng BLHĐ ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một

11.2 Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu tại các trường trung học cơ sở

11.3 Phương pháp nghiên cứu:

11.3.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận (Phân tích, giải thích, so sánh, biện luận,…)11.3.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

a Phương pháp quan sát:

b Phương pháp phỏng vấn:

c Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

d Phương pháp thống kê toán học:

12 Nội dung nghiên cứu và tiến độ thực hiện:

12.1 Nội dung nghiên cứu (trình bày dưới dạng đề cương nghiên cứu chi tiết)

Chương 1: Cơ sở lý luận về bạo lực học đường ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh trường trung học cơ sở

1.1 Tổng quan nghiên cứu dề tài

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.2 Nghiên cứu ở Việt Nam

1.2 Lý luận chung về bạo lực học đường

1.2.1 Khái niệm về bạo lực học đường

1.2.2 Khái niệm tình bạn của học sinh trung học cơ sở

1.2.3 Đặc điểm tình bạn học sinh trung học cơ sở

1.2.4 Ảnh hưởng của bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh

1.2.5 Nguyên nhân bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở

1.2.6 Hậu quả của bạo lực học đường

1.2.7 Các hình thức bạo lực học đường

1.2.8 Bạo lực học đường hiện nay ở trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

1.3 Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh trung học cơ sở

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu

2.2.1 Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu

2.1.2 Mô tả về khách thể nghiên cứu

2.2 Thực trạng bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh

trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.1 Nhận thức của học sinh trường THCS Phú Hòa về BLHĐ

2.2.2 Mức độ, biểu hiện của các hình thức bạo lực học đường của học sinh ở trườngTHCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.3 Nguyên nhân dẫn đến BLHĐ của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.4 Ảnh hưởng BLHĐ của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng của BLHĐ đến tình bạn của học sinh ở trường THCS PhúHòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.6 Mức độ cảm thấy thoải mái khi nói chuyện hoặc kết bạn với những học sinh khác của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.2.7 Phản ứng của học sinh khi bị bạo lực học đường

2.2.8 Thái độ khi có xích mích hay hiểu lầm với bạn khác của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

2.3 Mối quan hệ giữa BLHĐ với phát triển tình bạn của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

3.2 Hỗ trợ can thiệp nhóm với học sinh BLHĐ

3.2.1 Nhóm đối tượng bạo lực

2.1 Đối với nhà trường

- Giáo viên chủ nhiệm

2.2 Đối với học sinh

2.3 Đối với gia đình

2.4 Đối với xã hội

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

12.2 Tiến độ thực hiện

Tháng 12/2022 Đăng ký tên đề tài và xây

dựng đề cương nghiên cứu Đề cương Nguyễn Thị

Mai ThanhTháng 1/2023 Viết phần tổng quan của đề tài

Tháng 3,4/2023 Khảo sát thực trạng Phiếu khảo sát

Tháng 5/2023 Xử lý số liệu phân tích thực

trạng

Chương 3

Tháng 6/2023 Hoàn thiện hồ sơ, thủ tục

nghiệm thu đề tài

Báo cáo tổng kết

13 Sản phẩm và khả năng ứng dụng:

- Sản phẩm báo cáo toàn văn của đề tài nghiên cứu khoa học

- Bài báo đăng trên tạp chí hoặc sản phẩm khoa học

- Tài liệu tham khảo cho sinh viên tâm lý học, giáo viên và học sinh trung học cơ sở tham khảo

14 Kinh phí thực hiện đề tài:

Kinh phí thực hiện (đồng): 2.800.000 đồng (đối với các đề tài có nội dung thuộcnhóm ngành Kinh tế, Khoa học Xã hội và Nhân văn)/ hoặc 4.000.000 đồng (đối với các

đề tài có nội dung thuộc nhóm ngành Kỹ thuật, Khoa học Tự nhiên)

Bằng chữ: Hai triệu tám trăm nghìn đồng chẵn/ hoặc Bốn triệu đồng chẵn

Giảng viên hướng dẫn

(Ký, ghi rõ họ tên)

Nguyễn Thị Mai Thanh

Bình Dương, ngày …… tháng …… năm 20…

Lãnh đạo Khoa

(Ký, ghi rõ họ tên)

Võ Viết Trí

MỤC LỤC

ẢNH HƯỞNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG ĐẾN TÌNH BẠN CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÚ HÒA TP THỦ DẦU MỘT

LỜI CAM ĐOAN 16

LỜI CẢM ƠN 17

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 18

DANH MỤC BẢNG 19

DANH MỤC BIỂU ĐỒ 20

Mở đầu 21

1 Lý do chọn đề tài 21

2 Mục đích nghiên cứu 22

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 22

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 23

4.1 Khách thể nghiên cứu 23

4.2 Đối tượng nghiên cứu 23

5 Phạm vi nghiên cứu 23

5.1 Phạm vi về nội dung 23

5.2 Phạm vi địa bàn khách thể 23

5.3 Phạm vi về thời gian 23

6 Phương pháp nghiên cứu 23

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 23

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 23

7 Cấu trúc của đề tài 24

Chương 1: Cơ sở lý luận về bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở 24

1.1 Tổng quan nghiên cứu đề tài 24

1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài 24

1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam 27

1.2 Lý luận chung về bạo lực học đường 29

1.2.1. Khái niệm bạo lực học đường 29

1.2.2. Khái niệm tình bạn của học sinh trung học cơ sở 30

1.2.3. Đặc điểm tình bạn trung học học cơ sở 30

1.2.4. Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn học sinh 31

1.2.5. Nguyên nhân bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở 32

1.2.6. Hậu quả của bạo lực học đường 34

1.2.7. Các hình thức bạo lực học đường 36

1.2.8 Bạo lực học đường hiện nay ở trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 37

1.3 Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh trường trung học cơ sở 37

1.3.1. Hoạt động nhận thức 37

1.3.2. Hoạt động giao tiếp 39

Tiểu kết chương 1 42

Chương 2: Thực trạng bạo lực đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một 43

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 43

2.1.1 Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu 43

2.1.2 Mô tả về khách thể nghiên cứu 43

2.2 Thực trạng bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một 43

2.2.1 Nhận thức của học sinh trường THCS Phú Hòa về BLHĐ 43

2.2.2 Mức độ, biểu hiện của các hình thức bạo lực học đường của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 44

2.2.3 Nguyên nhân dẫn đến BLHĐ của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 46

2.2.4 Ảnh hưởng BLHĐ của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 49

2.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng của BLHĐ đến tình bạn của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 50

2.2.6 Mức độ cảm thấy thoải mái khi nói chuyện hoặc kết bạn với những học sinh khác của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 53

2.2.7 Phản ứng của học sinh khi bị bạo lực học đường 54

2.2.8 Thái độ khi có xích mích hay hiểu lầm với bạn khác của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 56

2.3 Mối quan hệ giữa BLHĐ với phát triển tình bạn của học sinh ở trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 58

Tiểu kết chương 2 59

Chương 3: Một số biện pháp hỗ trợ, can thiệp nhằm giảm thiểu bạo lực học đường cho học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 60

3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp 60

3.1.1 Cơ sở lý luận 60

3.1.2 Cơ sở thực tiễn 60

3.2 Hỗ trợ can thiệp nhóm với học sinh BLHĐ 63

3.2.1 Nhóm đối tượng bạo lực 63

3.2.2 Nhóm nạn nhân bị bạo lực 63

3.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm giảm thiểu BLHĐ cho học sinh trường THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một 64

3.3.1 Biện pháp 1: Biện pháp giáo dục cho học sinh về giá trị của tình bạn và tôn trọng 64

3.3.2 Biện pháp 2: Biện pháp nâng cao nhận thức của học sinh đối với vấn đề bạo lực học đường 64

3.3.3 Biện pháp 3: Biện pháp phòng ngừa bạo lực học đường 64

3.4 Kết quả khảo nghiệm một số biện pháp đề xuất 65

Tiểu kết chương 3 66

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67

1 KẾT LUẬN 67

1.1 Về lý luận 67

1.2 Về thực tiễn 67

2 KIẾN NGHỊ 68

2.1 Đối với nhà trường 68

2.2 Đối với học sinh 69

2.3 Đối với gia đình 69

2.4 Đối với xã hội 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

PHỤ LỤC 1 71

PHIẾU KHẢO SÁT 71

PHỤ LỤC 2 79

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, được thựchiện được thực hiện theo quy định của cơ sở đào tạo dưới sự hướng dẫn khoa học của

TS Đồng Văn Toàn

Các số liệu, kết quả nghiên cứu được trình bày trong bài nghiên cứu khoa học về

“Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở PhúHòa, TP Thủ Dầu Một” là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài kháctrong cùng lĩnh vực

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Bình Dương, tháng năm 2023

Tác giả

Nguyễn Thị Mai Thanh

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè và các đồngnghiệp thân yêu trong suốt hành trình này Tôi xin gửi lời tri ân chân thành và biết ơnsâu sắc đến thầy TS - Đồng Văn Toàn, người đã dành tâm huyết hướng dẫn và truyềnđạt kiến thức, kinh nghiệm nghiên cứu quý báu trong suốt quá trình thực hiện đề tàinghiên cứu của tôi

Tôi cũng muốn bày tỏ lòng cảm kích sâu sắc đến Quý thầy cô giảng dạy chươngtrình tâm lý học tại Trường Đại học Thủ Dầu Một Sự tận tâm và chu đáo của Quý thầy

cô trong việc truyền đạt kiến thức về ngành Tâm lý học đã giúp tôi hiểu rõ hơn về vị trí ,

ý nghĩa và vai trò quan trọng của lĩnh vực này trong sự phát triển của xã hội hiện đại

Tôi xin cảm ơn đến Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo và các em học sinh tại cáctrường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một Sự hỗ trợ và đóng góp cùng vớilòng nhiệt tình, đã đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và tài liệuquan trọng trong quá trình thực hiện nghiên cứu

Cuối cùng, tôi mong được tiếp tục nhận được sự chỉ dẫn, đóng góp chân thành từQuý thầy cô, các nhà nghiên cứu và độc giả Điều này chắc chắn sẽ là nguồn động viên

và giúp bài nghiên cứu khoa học của tôi trở nên hoàn thiện và đáng giá hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Bình Dương, tháng năm 2023

Tác giả

Nguyễn Thị Mai Thanh

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp về khách thể nghiên cứu 43

Bảng 2.2 Mức độ, biểu hiện các hình thức bạo lực học đường (N=189) 44

Bảng 2.3 Nguyên nhân của bạo bạo lực học đường 46

Bảng 2.4 Ảnh hưởng của bạo lực học đường 49

Bảng 2.5 Học sinh làm gì khi bị bạo lực học đường 54

Bảng 2.6 Làm gì để ngăn chặn bạo lực học đường 61

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh 51Biểu đồ 2.2 Mức độ cảm thấy thoải mái khi nói chuyện hoặc kết bạn với những họcsinh khác 53Biểu đồ 2.3 Thái độ học sinh khi có xích mích hay hiểu lầm với các bạn khác 56Biểu đồ 2.4 Những hành động có thể được thực hiện để giảm thiểu bạo lực học đường

và cải thiện tình bạn giữa các học sinh 65

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Bạo lực học đường (BLHĐ) là một chủ đề vô cùng nhức nhối và phức tạp, và đâythực sự là một vấn đề nan giải Nó là một thách thức rất lớn trong nền giáo dục và xã hộiViệt Nam ta hiện nay, BLHĐ vẫn luôn là điều ám ảnh Trong khoảng 10 năm vừa qua,những vụ việc bạo lực học đường diễn biến hết sức lo ngại, những hành vi BLHĐ đanggây ra ảnh hưởng nghiêm trọng về thể chất lẫn tinh thần của học sinh hiện nay khiến dưluận không khỏi bức xúc, bạo lực nó chỉ xảy ra trong một chốc, nhưng chịu đựng bạo lựclại kéo dài rất lâu Điển hình vài năm gần đây, bạo lực học đường càng xảy ra thườngxuyên hơn, không chỉ giữa các nam sinh mà những vụ việc liên quan tới nữ sinh cũngnhiều vô kể

Những năm vừa qua trên các trang mạng xã hội, các phương tiện truyền thông đạichúng tràn lan rất nhiều về tin tức tình trạng BLHĐ Tuy đây không phải là một vấn đềmới lạ, nhưng nó đang ngày càng có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp BLHĐchưa bao giờ dừng lại, nó gây ảnh hưởng không nhỏ đến giới trẻ và sự phát triển xã hội.Theo nghiên cứu và tìm hiểu học sinh cấp THCS, THPT (từ 12 đến 17 tuổi) có sự chuyểnbiến về mặt tâm lý của bản thân Giai đoạn này hình thành nhân cách ở con người, cùngvới đó là tâm lý không ổn định và với một cái tôi cá nhân quá cao (mà không biết kiềmchế cảm xúc đúng cách) Trong giai đoạn này, chỉ cần những tác động kích thích xấu từthế giới bên ngoài cũng khiến các em học theo Đặc biệt ở tuổi trẻ vị thành niên, tronggiai đoạn này trẻ em thay đổi rõ ràng về phát triển thể chất, trí tuệ và cảm xúc Trong đó,trẻ phát triển cao về mặt tâm lý và tâm sinh lý Tuy nhiên, do sự phát triển về thể chất,tâm sinh lý ở trẻ khiến cho trẻ rất nhạy cảm với mọi thứ xung quanh, chính vì thế sẽ dễgây nên khủng hoảng tâm lý và trầm cảm Từ đó dẫn đến những suy nghĩ lệch lạc, khôngkiềm chế được cảm xúc, dẫn đến tính cách nóng nảy có hành động sai lệch với chuẩn mực

xã hội Đó là lý do dẫn đến bạo lực và nó diễn ra đôi khi rất đơn giản như va chạm tronglúc chơi đùa, trên đường đi học, mâu thuẫn nói xấu nhau trên các diễn đàn mạng xã hội…Chúng ta có thể tìm kiếm từ khoá "Bạo lực học đường" sẽ cho ra kết quả là 21800000 chỉtrong vòng 5.52 giây và khi tìm từ khóa “Bạo lực học đường ở nữ sinh” sẽ cho ra kết quả

là 93500000 chỉ trong vòng 0.76 giây Qua đó cho ta thấy, BLHĐ giờ đây không phải làmột vấn đề nhỏ mà nó là một vấn đề đã và đang được xã hội quan tâm rất nhiều

Ngoài ra, theo số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) đưa ra gần đây nhất,trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong vàngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, cứ khoảngtrên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bịbuộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau (Đoàn

2018) Đáng lo ngại hơn, theo thống kê của Bộ Công an mỗi tháng có hơn 1.000 thanh thiếu niên phạm tội Trước kia, tội phạm giết người trong độ tuổi từ 30 đến dưới 45 chiếm số lượng cao nhất Bây giờ giảm còn 34% so với 41% của độ tuổi 18 đến dưới 30 (độ tuổi từ 14 đến dưới 18 chiếm đến 17%) Bởi vì thế, BLHĐ cũng chính là nguyên

nhân gây ảnh hưởng trực tiếp đến những mối quan hệ của học sinh, đặc biệt trong đó làvấn đề tình cảm bạn bè Để có một môi trường học tập an toàn, thân thiện và lành mạnh,đòi hỏi các cấp chính quyền cũng như các ban ngành, gia đình, thầy cô và cả xã hội cầnphải quan tâm nhiều hơn và có những biện pháp thích hợp để khắc phục, ngăn chặn tìnhtrạng BLHĐ đang diễn ra

Nhận thức của việc quan trọng của vấn đề trên, em đã chọn đề tài “Ảnh hưởng bạo

lực học đường đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa TP Thủ Dầu Một.”

Tìm hiểu những nguyên nhân về bạo lực học đường ảnh hưởng đến phát triển tìnhbạn của học sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một Từ đó, đề xuất một số biệnpháp can thiệp, hỗ trợ nhằm giảm bạo lực học đường ảnh hưởng đến sự phát triển tình bạncủa học sinh hiện nay

- Nghiên cứu thực trạng bạo lực học đường gây ảnh hưởng đến tình bạn củahọc sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

- Đề xuất một số biện pháp can thiệp, hỗ trợ nhằm giảm bạo lực học đườngảnh hưởng đến sự phát triển tình bạn của học sinh trung học cơ sở

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Học sinh ở trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sởPhú Hòa, TP Thủ Dầu Một

5.1 Phạm vi về nội dung

Đề tài tập trung nghiên cứu nội dung sau: nguyên nhân bạo lực học đường ảnhhưởng đến tình bạn học sinh trung học cơ sở, các biện pháp nhằm giảm thiểu bạo lực họcđường cho học sinh

Đề tài được nghiên cứu tại trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Thực hiện phân tích và tổng hợp tài liệu dựa vào các lý thuyết hành vi, lý thuyếtnhu cầu nhằm hỗ trợ cho việc thực hiện đề tài nghiên cứu

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Mục đích: thiết kế bảng hỏi để thu thập thông tin về thực trạng BLHĐ củahọc sinh trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

- Nội dung: để biết được những thông tin mà học sinh cung cấp, họ có thểtrình bày sự biểu biết và ý riêng cá nhân về vấn đề, hỗ trợ cung cấp các thông tin cho đềtài nghiên cứu

- Cách tiến hành: sử dụng bảng khảo sát đã được thiết kế và khảo sát họcsinh

- Công cụ: bảng phiếu khảo sát

6.2.3 Phương pháp thống kê toán học

- Mục đích: là có được những số liệu, xử lý số liệu một cách khoa học về đề tài nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu

- Nội dung: giúp người nghiên cứu có được số liệu một cách một cách khoa học, thông qua việc nghiên cứu và thu thập số liệu, xử lý số liệu

- Cách tiến hành: thu thập những số liệu cần thiết thông qua các công cụ,bảng số liệu, biểu đồ và đem xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê toán học

- Công cụ: tỉ lệ %; bảng kết quả xử lý số liệu

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, bài Nghiên cứu khoa học gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của họcsinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

Chương 2: Thực trạng bạo lực đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một

Chương 3: Một số biện pháp hỗ trợ, can thiệp nhằm giảm thiểu bạo lực học đường cho học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

Chương 1: Cơ sở lý luận về bạo lực học đường ảnh hưởng đến tình bạn của học sinh

trường trung học cơ sở 1.1 Tổng quan nghiên cứu đề tài

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Theo nhà tâm lý học tội phạm Donvonga (Liên Xô cũ), ảnh hưởng tiêu cực củanhóm bạn không chính thức đến hành vi phạm pháp của trẻ em được thể hiện qua bốnđiểm chính Thứ nhất, các nhóm tiêu cực là cơ sở để hình thành quan điểm và định hướngdẫn đến hành vi phạm pháp của trẻ em Thứ hai, trẻ vị thành niên tuân theo những quyếtđịnh của nhóm dù bản thân có quan điểm riêng Thứ ba, nhóm bạn có thể tạo ra áp lựcnhóm đối với trẻ em, khiến họ cảm thấy buộc phải tuân thủ các quy tắc và hành vi phạmpháp Cuối cùng, nhóm bạn có thể đánh giá thấp hành vi đúng đắn của trẻ em, thúc đẩy họthực hiện hành vi phạm pháp (Hiểu biết về bạo lực học đường 2008, Trung tâm Dựphòng và Kiểm soát bệnh tật (CDC) của Mỹ) đã tiến hành một cuộc khảo sát quy mô lớn

về bạo lực học đường Nghiên cứu này đã đưa ra các con số thống kê đáng báo động vềtình trạng của môi trường học đường tại Mỹ, bao gồm khoảng 6-7% học sinh từng bị tấncông, 16-18% học sinh từng bị quấy rối, và 4-5% học sinh từng bị đe dọa bằng vũ khítrong trường học Nghiên cứu cũng đưa ra số liệu về những trường hợp bạo lực không gây

tử vong, như hành vi bắt nạt (bullying), xô đẩy, đánh nhau, tấn công bằng vật cứng, đâmbằng dao, sử dụng vũ khí không chết người Ngoài ra, cũng có số liệu về những trườnghợp bạo lực gây tử vong, bao gồm 15% vụ bắn nhau trong trường học và 85% là vụ xảsúng ngoài trường học Cuộc khảo sát này nhấn mạnh rằng, bạo lực học đường là một vấn

đề đáng lo ngại và cần được giải quyết để đảm bảo an toàn cho các em học sinh Nghiêncứu của (Chương trình phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học ở Hoa Kỳ

1992, Hawkins và đồng nghiệp) được công bố trên tạp chí "Journal of Health Education"năm 1992 Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã thực hiện một chương trìnhphòng ngừa bạo lực học đường tại các trường trung học ở Hoa Kỳ Chương trình bao gồmcác hoạt động như tập huấn cho giáo viên, tạo ra một môi trường học tập an toàn và hỗtrợ, đề xuất những giải pháp xử lý khi xảy ra vấn đề, và tăng cường tình bạn giữa các họcsinh Kết quả cho thấy rằng chương trình đã giảm thiểu bạo lực học đường, cải thiện môitrường học tập, và tăng cường tình bạn giữa các học sinh Các học sinh đã cho thấy sựcảm thấy an toàn hơn và quan tâm đến những người khác hơn Chương trình cũng đã giúpgiảm thiểu tình trạng bỏ học và tăng cường sự hài lòng của học sinh về trường học

(Mối quan hệ giữa bạo lực học đường và mối quan hệ bạn bè ở tuổi vị thành niên

2013, Veenstra), nghiên cứu của Veenstra và đồng nghiệp (2013) tại Canada Nghiên cứunày được thực hiện trên một mẫu gồm 3.722 học sinh từ 12 đến 18 tuổi tại 36 trường

trung học ở thành phố Vancouver, Canada Thông qua việc thu thập dữ liệu từ các câu hỏikhảo sát, các nhà nghiên cứu đã phân tích quan hệ giữa bạo lực học đường và các mốiquan hệ bạn bè của học sinh Kết quả của nghiên cứu cho thấy rằng những học sinh bị bạolực học đường thường có mối quan hệ bạn bè kém hơn, và ngược lại, những học sinh cómối quan hệ bạn bè tốt hơn thường ít bị bạo lực học đường Điều này cho thấy mối quan

hệ bạn bè có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu bạo lực học đường.Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mối quan hệ bạn bè có thể giúp giảm thiểu sự tácđộng của bạo lực học đường đến tình trạng tâm lý của học sinh

Theo nghiên cứu của tác giả Poteat (The Intersection of Stigma and Education:Gay and Lesbian Students in the School System 2009) tại Mỹ nhằm khảo sát sự kết hợpgiữa bạo lực học đường và kỳ thị đối với các nhóm thiểu số như người đồng tính, songtính, chuyển giới và lưỡng tính Kết quả cho thấy rằng những học sinh thuộc các nhómthiểu số này thường bị bạo lực học đường và kỳ thị nhiều hơn so với các học sinh khác.Điều này có thể dẫn đến sự giảm thiểu sự hỗ trợ xã hội và tình bạn của học sinh trong cácnhóm thiểu số Các nghiên cứu trước đó đã chỉ ra rằng bạo lực học đường và kỳ thị có thểgây ra hậu quả tâm lý và xã hội tiêu cực cho các học sinh, bao gồm lo âu, tình trạng suygiảm tinh thần, tình trạng cô độc, cảm giác bất an và kém tự tin Kết quả của nghiên cứunày cũng cho thấy cần phải có những chính sách và chiến lược hỗ trợ cho các học sinhthuộc các nhóm thiểu số để giảm thiểu bạo lực học đường và kỳ thị, đồng thời tạo ra môitrường học tập an toàn và đầy đủ hỗ trợ cho tất cả các học sinh

Theo nghiên cứu của tác giả J.Wang (Bắt nạt trường học trong thanh thiếu niên tạiHoa Kỳ 2009, J.Wang) đã tập trung khảo sát về bạo lực học đường trong nhóm thanhthiếu niên tại Mỹ, với đề tài "Bắt nạt trường học trong thanh thiếu niên tại Hoa Kỳ: thểchất, bằng lời nói, quan hệ, và trên Internet" Nghiên cứu này tập trung vào 4 hình thứccủa hành vi bắt nạt trong trường học, đó là hành vi bạo lực thể chất, bạo lực bằng lời nói,quan hệ xã hội và bạo lực trên mạng Internet Nghiên cứu đã đánh giá mối liên quan giữacác hình thức bạo lực này và các đặc điểm về mặt nhân học xã hội, hỗ trợ từ cha mẹ vàbạn bè Kết quả cho thấy có sự tương quan giữa các yếu tố nhân học xã hội và các hìnhthức bạo lực, và cha mẹ và bạn bè đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn và giảiquyết tình trạng bạo lực học đường trong nhóm thanh thiếu niên Bạo hành học đườngkhông chỉ tập trung vào một chỗ nào đó nhất định, mà nó trải đều trên khắp thế giới Tổ

chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng mỗi ngày trên thế giới có khoảng 565 trẻ em vàthanh thiếu niên tự sát vì không chịu được tình trạng bị bắt nạt trong trường học Ngoài

ra, hàng ngày cũng có nhiều trường hợp nhập viện vì bị thương liên quan đến bạo lực họcđường Vấn đề bạo lực học đường đang phổ biến ở nhiều nước ở châu Á, bao gồm HànQuốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam Ở Việt Nam cũng khôngngoại lệ, vì đã ghi nhận các trường hợp bạo lực học đường trong những năm gần đây Hậuquả của bạo lực học đường có thể rất nghiêm trọng, bao gồm tổn thương về thể chất vàtinh thần, trầm cảm, lo âu và thậm chí là tự sát Vì vậy, việc giải quyết vấn đề này mộtcách nghiêm túc và hành động để tạo môi trường học tập an toàn và hỗ trợ cho tất cả họcsinh là vô cùng cần thiết

1.1.2 Nghiên cứu ở Việt Nam

Theo tác giả (Hồng 2009) trong bài “Tổng quan các văn bản pháp luật về phòngngừa bạo lực học đường trên thế giới: Khuyến nghị cho Việt Nam” Đã cho thấy BLHĐảnh hưởng đến rất nhiều khía cạnh của đời sống bản thân học sinh phụ huynh, giáo viên

và cả nhà trường bạo lực ở trẻ em và thanh thiếu niên có ảnh hưởng nghiêm trọng và lâudài đến sức khỏe thể chất, tinh thần (tâm lý và thể chất, giấc ngủ, tự hại, vv…), tự sát vàảnh hưởng về một xã hội cho nạn nhân tại Đại học Quốc gia Hà Nội Tác giả (Dung2009), “THƯC TRẠNG HOẠT ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BẠO LƯC HỌC ĐƯỜNGTẠI CÁC TRƯƠNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH” Kết quảnghiên cứu cho thấy, hoạt động phòng, chống BLHĐ tại các trường THCS được khảo sát

ở TP Hồ Chí Minh đưa ra được những ưu điểm và một số hạn chế trong hoạt động tuyêntruyền, việc tuyên truyền của nhà trường với HS và CMHS về các kênh tiếp nhận thôngtin về BLHĐ chưa được đánh giá cao và hoạt động của phòng/góc tư vấn tâm lý cònmang tính hình thức, chưa hoạt động hiệu quả và trong hoạt động xử lý về BLHĐ, việcphát hiện nguy cơ BLHĐ và tư vấn hỗ trợ tâm lý cho HS khi xảy ra BLHĐ còn hạn chế,chưa thực sự thực hiện tốt tại trường THCS Theo tác giả (Anh 2012), “Một số yếu tố tâm

lý ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường của học sinh trung học phổ thông” Cho rằng

Để giải quyết triệt để nhằm hạn chế tình trạng BLHĐ ở học sinh thì việc tìm ra nguyênnhân là vô cùng quan trọng Phân tích các yếu tố tâm lý dẫn đến hành vi này chính là vạch

ra giải pháp cụ thể nhất Chính vì vậy, đề tài được thực hiện với mục đích phân tích yếu tốtâm lý dẫn đến bạo lực học đường của học sinh Trung học phổ thông Từ đó để đề xuất

những kiến nghị phù hợp nhất Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn, tác giả (N.

T Dung, 2012) “Nhận thức của học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ về vấn đề bạolực học đường” cho thấy đối tượng tìm hiểu của đề tài là học sinh trường Trung học phổthông Nguyễn Trường tộ thuộc thành phố Vinh, Nghệ An Đề tài có hai nhiệm vụ nghiêncứu đó là nghiên cứu về mặt lý luận và nghiên cứu thực tiễn không chỉ tìm hiểu lịch sửnghiên cứu vấn đề bạo lực học đường mà còn làm rõ một số khái niệm cơ bản để chúng takhông hiểu lịch lạc về vấn đề này Từ cơ sở lý thuyết để nghiên cứu thực tiễn, khảo sátthực trạng nhận thức và đề xuất các kiến nghị nhằm ngăn chặn hiện tượng này tác giả(Phiến 2013) tiến hành nghiên cứu đề tài “Ảnh hưởng của nhóm bạn bè tới hành vi lệchchuẩn của học sinh” trên 31 học sinh thiếu niên cá biệt tại trường THCS Thịnh Quang,(kết quả nghiên cứu đã cho thấy) đã liệt kê những hành vi lệch chuẩn của nhóm học sinhnày và chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến các hành vi đó Tác giả kết luận, hiện tượngbạn bè xấu rủ rê, lôi kéo là một trong những nguyên nhân khá chủ yếu dẫn trẻ tới nhữnghành vi lệch chuẩn Nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam (2019) đã quan tâmđến vấn đề bạo lực học đường và tình bạn giữa học sinh ở Việt Nam trong những năm gầnđây Theo nghiên cứu này, hầu hết học sinh trung học cơ sở đã trải qua ít nhất một trườnghợp bạo lực học đường trong quá khứ, và phần lớn trong số đó là nam học sinh Tuynhiên, nghiên cứu cũng cho thấy rằng có một mối liên hệ giữa tình bạn và bạo lực họcđường Các học sinh có tình bạn tốt hơn thường ít gặp phải bạo lực học đường hơn, trongkhi các học sinh thiếu tình bạn có khả năng gặp phải bạo lực học đường cao hơn Do đó,xây dựng môi trường học tập lành mạnh, tôn trọng giá trị tình bạn và tạo điều kiện để họcsinh gắn kết với nhau có thể giúp giảm thiểu tình trạng bạo lực học đường ở Việt Nam…Nghiên cứu của tác giả (Nga 2020) trên học sinh THCS tại thành phố Hải Dương cho thấyrằng tỷ lệ học sinh bị bạo lực học đường là khá cao, đồng thời cũng cho thấy rằng bạo lựchọc đường ảnh hưởng tiêu cực đến tình bạn giữa các học sinh Theo nghiên cứu của tácgiả Võ Thị Diễm Thúy (2020) trên học sinh THCS tại thành phố Cần Thơ cũng đưa ra kếtquả tương tự Nghiên cứu của tác giả cho thấy rằng bạo lực học đường là một vấn đề phổbiến và ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý và tình bạn của các học sinh Theo tác giả TrầnVăn Công và Nguyễn Thị Hoài Phương (2018) về bài viết "Mối quan hệ giữa chất lượngtình bạn và bắt nạt trực tuyến ở học sinh Trung Học Phổ Thông trên địa bàn Hà Nội”, tácgiả nêu bật tới hậu quả tinh thần và tâm lý của học sinh do sử dụng mạng xã hội để thực

hiện các hành vi gián tiếp và lời nói gây tổn thương đối với bạn bè Thông qua khảo sát,

đã phát hiện ra rằng học sinh bị bắt nạt thường sử dụng mạng xã hội nhiều hơn so vớinhững người không bị bắt nạt Ngoài ra, chất lượng tình bạn cũng đóng vai trò quantrọng Học sinh có tình bạn thân thiết dễ bị tấn công trên mạng nếu bị bạn bè phản bội, vànhững người có nhiều bạn trực tuyến có hành vi tiêu cực thì khả năng bị bắt nạt hoặctham gia bắt nạt cũng cao hơn Vì vậy, việc gia đình, nhà trường và xã hội chú ý và canthiệp kịp thời để ngăn chặn và giải quyết vấn đề bắt nạt trực tuyến là rất quan trọng Đây

là khía cạnh mà người lớn có thể bỏ qua và cần phải tích cực đối phó Theo tác giảNguyễn Thị Minh Sao (2015) trong bài viết "Tình trạng bạo lực của giáo viên đối với họcsinh: Một phân tích của xã hội học" ta thấy tác giả tập trung phân tích thực trạng bạo lựccủa giáo viên đối với học sinh dựa trên một số khía cạnh văn hóa và xã hội Bạo lực họcđường được chia thành hai dạng: bạo lực về thể chất và tinh thần Mặc dù nguyên nhâncủa bạo lực thường được cho là từ phía học sinh, nhưng phần lớn sự chú ý chỉ tập trungvào giáo viên như là nguyên nhân chính của vấn đề bạo lực học đường hiện nay Nguyênnhân của vấn đề này xuất phát từ văn hóa và quan niệm giáo dục truyền thống của ngườiViệt Nam Tác giả cho rằng giáo viên thường có xu hướng sử dụng bạo lực về thể chất vàtinh thần nhằm kiểm soát học sinh Điều này phần nào được giải thích bởi văn hóa "tôn sưtrọng đạo" và "tôn trọng người lớn" trong xã hội Việt Nam, làm cho học sinh không dámphản kháng và giáo viên cảm thấy có quyền lực hơn trong lớp học Tác giả nhấn mạnhrằng cần có sự thay đổi trong quan niệm giáo dục và phải tăng cường giáo dục về tôntrọng và đối xử công bằng với học sinh Hơn nữa, các giáo viên cần được đào tạo về cácphương pháp giáo dục khác nhau, bao gồm các kỹ năng quản lý lớp học và giải quyếtxung đột một cách hiệu quả hơn Cuối cùng, sự hỗ trợ từ phía chính quyền, gia đình và xãhội cũng rất quan trọng trong việc ngăn ngừa và giải quyết các vấn đề liên quan đến bạolực học đường

1.2 Lý luận chung về bạo lực học đường

1.2.1 Khái niệm bạo lực học đường

Bạo lực học đường là một dạng hình thức của bạo lực trong xã hội Nó là nhữnghành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấp công lý, đạo lý, xúc phạm, trấn áp người khác (cóthể dùng lời nói, hành động có hoặc không có vũ khí…) gây nên những tổn thương tinhthần và thể xác ở phạm vi các mối quan hệ trong trường học ( giữa giáo viên - học sinh,

học sinh - học sinh) Với vấn đề này thì bạo hành học đường được hiểu như là một hànhđộng đối xử thô bạo của giới học sinh Các hành vi bạo lực có thể là bạo lực về thể chất(đánh đập, xô đẩy…), bạo lực về lời nói (đe dọa, vu khống) và bạo lực về tinh thần (tẩychay, xa lánh, nói xấu…) (Hạnh, 2019).

1.2.2 Khái niệm tình bạn của học sinh trung học cơ sở

Tình bạn của học sinh trung học cơ sở là sự giống nhau về đời sống nội tâm, là sựhiểu biết nhau, sự trùng hợp về những giá trị của cá nhân, về những hoài bão và quanđiểm trong cuộc sống Sự hình thành tình bạn như thế thường đi kèm với những cuộc thảoluận, tranh luận về những vấn đề trong cuộc sống

Tình bạn của học sinh trung học cơ sở phân biệt ở những mức độ khác nhau Đó cóthể là bạn cùng học, bạn thân hay bạn rất thân Sự giao tiếp với bạn bè vượt ra ngoàiphạm vi học tập, nhà trường Nó còn mở rộng trong những hứng thú mới, những việc làmmới, những quan hệ mới tạo thành một lĩnh vực độc lập và rất quan trọng trong đời sốngcủa tuổi thiếu niên Hoạt động giao tiếp bạn bè là hoạt động mang tính chủ đạo ở lứa tuổinày Vị trí bình đẳng trong quan hệ bạn bè đặc biệt hấp dẫn các em Ở thiếu niên hìnhthành những giá trị dễ hiểu và gần gũi với bạn bè hơn là đối với người lớn (Mai 2012)

1.2.3 Đặc điểm tình bạn trung học học cơ sở

Tình bạn trong giai đoạn trung học cơ có những đặc điểm riêng biệt do sự pháttriển xã hội và tâm lý của học sinh Dưới đây là một số đặc điểm chính của tình bạntrong giai đoạn này:

Tìm kiếm sự kết nối: Học sinh ở độ tuổi trung học cơ sở thường có xu hướng tìmkiếm sự kết nối và gắn kết với bạn bè Các em học sinh cảm nhận mối quan tâm và sựủng hộ từ những người bạn cùng lứa tuổi

Thay đổi trong quan hệ: Trong giai đoạn này, quan hệ bạn bè thường trở nênphức tạp hơn, đa dạng hơn và thay đổi nhanh chóng Học sinh có thể trải qua sự chuyểnđổi trong nhóm bạn và kết bạn mới

Sự thăng hoa của cảm xúc: Học sinh thường trải qua sự biến đổi mạnh mẽ vềcảm xúc Tình bạn có thể là nguồn gốc của niềm vui, sự tự tin hoặc thậm chí cảm giáctổn thương và căng thẳng

Sự ảnh hưởng của đồng nghiệp: Trong tình bạn ở độ tuổi này, đồng nghiệp cóthể có sự ảnh hưởng lớn đến tư duy, lối sống và quan điểm của học sinh Các em có thểhọc hỏi lẫn nhau và thậm chí thay đổi cách suy nghĩ và hành động.

Xây dựng bản sắc: Tình bạn trong giai đoạn này có thể giúp học sinh phát triểnbản sắc cá nhân và tự nhận thức Những người bạn có thể giúp họ tìm hiểu thêm về sởthích, giá trị và khả năng của mình

Thử nghiệm và thách thức: Học sinh thường dám thử nghiệm và thách thức giớihạn của mình qua những mối quan hệ bạn bè Điều này có thể bao gồm việc tham giavào hoạt động mới, thay đổi phong cách, hay thậm chí thử những hành vi mới

Đa dạng về quan điểm: Học sinh ở độ tuổi này thường bắt đầu phát triển quanđiểm riêng về thế giới xung quanh Tình bạn có thể đem lại cơ hội để hnc sinh thảoluận, trao đổi và thúc đẩy quan điểm của mình

Sự thay đổi và biến đổi: Giai đoạn trung học cơ sở thường đi kèm với sự thayđổi về cơ thể và tâm trạng Sự biến đổi về vẻ ngoại, cảm xúc, và tư duy có thể tác độngđến tình bạn, khiến quan hệ trở nên phong phú hơn

Sự cạnh tranh và so sánh: Học sinh ở độ tuổi này thường có xu hướng so sánhbản thân với người khác Điều này có thể tạo ra sự cạnh tranh trong tình bạn, nhưngcũng có thể thúc đẩy sự phát triển và tham gia tích cực vào các hoạt động

Sự đồng cảm và hỗ trợ: Tình bạn trong giai đoạn này có thể cung cấp môi trường

để học sinh thể hiện sự đồng cảm và hỗ trợ lẫn nhau Học sinh có thể chia sẻ những vấn

đề cá nhân, nỗi lo sợ, và cùng nhau tìm cách giải quyết

Phân biệt giới tính và nhóm bạn: Trong giai đoạn trung học cơ sở, có thể xuấthiện sự chia cắt dựa trên giới tính trong các nhóm bạn Học sinh có thể cảm thấy thoảimái hơn khi tạo thành các nhóm bạn có giới tính giống nhau

Sự khác biệt cá nhân và sự thay đổi trong mối quan hệ: Mỗi học sinh có tínhcách và sở thích riêng, điều này có thể dẫn đến sự thay đổi trong mối quan hệ bạn bèkhi họ tìm kiếm sự kết nối với những người có sự phù hợp tốt hơn

Phân loại bạn bè: Trong giai đoạn này, học sinh thường có xu hướng phân loạibạn bè thành các nhóm khác nhau, từ những người thân thiết nhất đến những ngườiquen biết Điều này phản ánh sự phức tạp và đa dạng của mối quan hệ bạn bè

1.2.4 Ảnh hưởng bạo lực học đường đến tình bạn học sinh

Tác động của bạo lực học đường đối tới tình bạn của học sinh trung học cơ sở cóthể tạo ra những biến đổi quan trọng và thậm chí làm đảo lộn những mối quan hệ bạn bèmột cách tiêu cực Môi trường học tập bị ô nhiễm bởi sự hiện diện của bạo lực có thể tạo

ra những tác động mạnh mẽ đến tâm lý, quan điểm và hành vi của học sinh, ảnh hưởngđến khả năng hình thành và duy trì tình bạn

Một trong những tác động trực tiếp nhất của bạo lực học đường đối tình bạn là tạo

ra môi trường không an toàn và bất ổn Những học sinh trải qua tình huống bạo lựcthường cảm thấy không được bảo vệ và bị đe dọa, và điều này có thể làm họ mất đi sự tintưởng vào bạn bè Sự lo ngại về việc bị tấn công hoặc bị xâm phạm tâm lý có thể khiến họdần dần rút lui khỏi mối quan hệ bạn bè, tạo ra sự cô lập và xa lánh trong những ngườixung quanh

Sự xuất hiện của bạo lực học đường cũng có thể tạo ra một biểu đạt của xung đột

và căng thẳng trong mối quan hệ bạn bè Học sinh có thể tham gia vào xung đột hoặc trởnên nhạy cảm với những bạn bè khác, lo ngại về việc trở thành nạn nhân tiếp theo Điềunày có thể dẫn đến việc mất đi sự thoải mái và tương tác tự nhiên với nhau, ảnh hưởngđến cơ hội học hỏi và phát triển kỹ năng xã hội thông qua mối quan hệ

Một tác động quan trọng khác là sự thay đổi tâm lý và quan điểm về bạn bè.Những người trải qua bạo lực học đường thường trở nên nhạy cảm hơn và tự ti hơn vềchính bản thân mình Học sinh có thể không còn tin tưởng vào khả năng hỗ trợ từ bạn bètrong những tình huống khó khăn Đồng thời, bạo lực cũng có thể thay đổi quan điểm củahọc sinh về bạn bè, khiến các em hoài nghi và không chắc chắn về sự tốt lành và tôn trọngtrong mối quan hệ này

1.2.5 Nguyên nhân bạo lực học đường ở trường trung học cơ sở

BLHĐ xảy ra không phải xuất phát từ một phía, mà nó xuất phát từ nhiều nguyên nhân Từ chính bản thân của các em học sinh với nhau, từ gia đình, từ nhà trường và ngay

cả từ môi trường xã hội cũng tác động đến

1.2.5.1 Do cá nhân bản thân

Ở giai đoạn lứa tuổi này trẻ có sự thay đổi rõ rệt về thể chất tâm sinh lý Đây là lứatuổi nhạy cảm có thể nói là lứa tuổi hình thành nhân cách Sự phát triển về thể chất bênngoài khiến cho trẻ mẩn cảm, tự ti với thế giới xung quanh dẫn đến những hành vi gây

nên bạo lực học đường Giai đoạn này rất dễ xảy ra khủng hoảng về tâm lý Bên cạnh đótrẻ hình thành “tính chất người lớn” muốn khẳng định bản thân Những hành động bảnthân làm hay hành động đều không muốn người khác can thiệp Tính bướng bỉnh, ích kỷ,chống đối cũng xuất hiện ở giai đoạn này Bạo lực học đường xảy ra do thiếu khả năngkiểm soát hành vi của bản thân.

Ở lứa tuổi này, bạn bè của các em cũng có sức ảnh hưởng rất lớn, các em thườngnghe theo những lời rủ rê, làm vì bạn bè là điều tất yếu xảy ra một cách dễ hiểu, dù đó cóthể là lời đề nghị trái với đạo đức xã hội Các em có thể bị bạn bè xúi giục, lôi kéo hoặcnhờ vả

1.2.5.2 Do gia đình

Gia đình là trường học đầu tiên, thế nhưng có những gia đình bỏ quên nhiệm vụchính của mình đó là giáo dục con cái Nhiều đứa trẻ lớn lên trong môi trường và điềukiện thiếu sự quan tâm, thiếu sự yêu thương và sự dạy bảo của cha mẹ Nhiều gia đình bỏ

bê con cái chạy theo công việc, không chăm sóc con cái chu đáo, không hỏi han hay tâm

sự chia sẻ với con mình Nhiều em phải sống trong áp lực ngay chính ngôi nhà của mình

vì cha mẹ thường xuyên cãi vã, hay cha mẹ luôn luôn xảy ra tình trạng bạo lực, làmgương xấu cho các em Thậm chí là trẻ sống trong hoàn cảnh cha mẹ ly hôn Áp lựckhông chỉ đến từ phía gia đình mà còn từ những lời dị nghị, dèm pha, đàm tếu của mọingười xung quanh Điều đó cũng góp phần tạo nên tính cách bạo lực ở các em

Đặc biệt là vấn nạn bạo lực trẻ vị thành niên ở nước ta hiện nay Việc trẻ bị bạohành trong gia đình trong độ tuổi từ (12 đến 17) đã góp phần tạo nên tính cách, hành vimang xu hướng bạo lực nặng nề Hậu quả những hành vi bạo lực của cha mẹ đối với contuổi vị hành niên bao gồm là: sợ hãi, hạ thấp tự ái, kết quả học tập giảm sút, nghiêm trọnghơn là gia tăng hành vi chống đối xã hội, bắt chước bố mẹ hành xử bạo lực hơn, gây nêntổn thương không thể chữa lành, hình thành những nhân cách không đúng về giá trị sống,dẫn đến dễ dàng mắc phải chứng rối loạn tâm lý ở lứa tuổi vị thành niên Đây là một trongnhững nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc hình thành nhân cách mang tính bạo lực ởtrẻ

1.2.5.3 Do phía nhà trường

Nhà trường không những dạy các em về kiến thức khoa học mà còn phải chỉ dạy,giáo dục các em nên người Nhưng hiện nay vẫn còn rất nhiều trường học vẫn chưa dạyđúng giá trị sống cho các em hoặc chưa có sự quan tâm đúng đắn đến các em Trong đó

bộ môn giáo dục công dân còn nặng về lý thuyết, nội dung các buổi học các câu chuyệnchưa thực sự cuốn hút các em học sinh, chưa có tính trải nghiệm thực tiễn, các hoạt độngtrải nghiệm chưa được tổ chức thường xuyên dẫn đến những kỹ năng sống các em họcđược chưa có cơ hội hoặc biết cách phát huy chúng trong các tình huống thực tế Đặc biệthơn là “Bộ phận tư vấn học đường” tại các trường học không phát huy được hiệu quả caotrong việc tư vấn giáo dục cho giáo viên và giúp các em học sinh nhận thức đúng về sựtôn trọng và trách nhiệm của các em đối với các mối quan hệ xung quanh Sự giúp đỡ vàtham vấn về tâm lý có nhu cầu ngày càng tăng ở các trường THCS Việc đẩy mạnh hiệuquả Bộ phận tư vấn học đường đang ngày càng cấp thiết và cần thiết đối với môi trườnghọc hiện nay

1.2.5.4 Do môi trường xã hội

Giờ là thời hiện đại 4.0, mạng xã hội ngày càng phát triển, sẽ không tránh khỏi tìnhtrạng trẻ tiếp xúc được với các phim, ảnh, game, sách báo xấu có liên quan đến yếu tố bạolực Từ đó, trẻ có những hành động bắt chước theo những hành động bạo lực xảy ra có ởtrong các phim, ảnh, sách, báo và game

Ngoài ra, môi trường sống của trẻ cũng là một nguyên nhân, những đứa trẻ sốngtrong một môi trường thường xuyên tiếp xúc với các thành phần xấu, hay ở các khu ổchuột thì tình trạng bạo lực cũng xảy ra nhiều hơn

1.2.6 Hậu quả của bạo lực học đường

1.2.6.1 Đến người bị bạo lực học đường

Nhiều năm qua bạo lực học đường đang là vấn đề rất đáng báo động Hậu quảcủa BLHĐ không những gây tổn thương về mặt thể chất của học sinh mà còn là tổnthương về tinh thần, nó đã để lại những nỗi ám ảnh lâu dài, những căn bệnh về mặc tâm

lý như: stress, rối loạn cảm xúc, trầm cảm, âu lo, ám ảnh… Sẽ tích tụ dần trong suynghĩ dẫn đến hành vi tiêu cực đối với bản thân Các hành vi BLHĐ diễn ra luôn cónhững sự việc nghiêm trọng và có thể dẫn đến tự tử, nó gây ra hậu quả nghiêm trọngtrực tiếp cho chính nạn nhân và gián tiếp với các mối quan hệ xung quanh

1.2.6.2 Đến người bạo lực học đường

Bạo lực học đường không chỉ tác động đến người bị bạo hành mà còn để lạinhững ảnh hưởng đáng kể đối với người thực hiện hành vi bạo lực Những người này

có thể phát triển tư duy sai lệch về quyền lực và kiểm soát, niềm tin rằng việc áp đặt và

đe dọa người khác là cách để họ tạo ra sự tôn trọng và kiểm soát Bạo lực cũng có thểkhiến họ thiếu kỹ năng giải quyết xung đột xã hội, dẫn đến sự phụ thuộc vào hành vibạo lực thay vì tìm cách giải quyết xung đột một cách xây dựng Tâm lý và tinh thầncủa người thực hiện bạo lực cũng có thể bị ảnh hưởng Họ có thể trải qua cảm giác tộilỗi, đau khổ tinh thần và cảm xúc phức tạp khi nhận thấy hành vi của mình gây hại chongười khác Bản thân họ cũng có thể trở nên cô đơn và bị cách ly xã hội, bị tách biệtkhỏi nhóm bạn bè, gia đình hoặc cộng đồng do hành vi của họ Hậu quả của bạo lựchọc đường có thể kéo dài đến tương lai Người thực hiện bạo lực có thể phải đối mặtvới sự cản trở trong việc xây dựng mối quan hệ tốt, tham gia vào xã hội và thành côngtrong cuộc sống sau này Tóm lại, tác động của bạo lực học đường không chỉ ảnhhưởng đến người bị bạo hành mà còn có hậu quả đáng kể đối với người thực hiện hành

vi bạo lực, đánh giá lại cách họ hiểu về quyền lực, xã hội và cuộc sống

1.2.6.3 Đến những học sinh chứng kiến bạo lực học đường

Học sinh chứng kiến bạo lực học đường có thể cảm thấy tội lỗi khi nhìn thấy nó.Thậm chí là quá sợ hãi và không dám ngăn chặn nó Chúng cũng có thể cảm thấy bị đedọa và não bộ có thể phản ứng theo cách tương tự như một nạn nhân từng đối mặt vớibạo hành học đường Ngoài ra, học sinh trải qua hoặc chứng kiến bạo lực thì niềm tin

cơ bản của chúng về cuộc sống và về người khác thường bị thay đổi Chúng không còntin rằng thế giới là an toàn và điều này có thể gây tổn hại lâu dài đến sức khỏe tinhthần (Trang, 2023)

1.2.6.4 Đến chất lượng giáo dục

Bạo lực học đường có tác động không nhỏ đến chất lượng giáo dục, ảnh hưởngđến nhiều khía cạnh trong môi trường học tập Không chỉ ảnh hưởng đến người bị bạolực mà còn đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với cả người thực hiện hành vibạo lực và cả cộng đồng học đường Hậu quả tâm lý và tinh thần của bạo lực họcđường có thể làm giảm sự tập trung, hiệu suất học tập và khả năng tiếp thu kiến thức

của học sinh Sự cảm thấy không an toàn và không thân thiện trong môi trường học tậpdẫn đến sự giảm khả năng tham gia vào lớp học và hoạt động học tập, tạo ra sự mấtđộng lực trong quá trình học Bạo lực học đường cũng gây ra sự phân biệt và loại trừ,tạo ra môi trường không công bằng và không thúc đẩy sự đa dạng và tham gia của tất

cả học sinh Sự cô độc và mất tương tác xã hội trong lớp học cũng làm suy giảm chấtlượng giáo dục Điều này đặt ra một thách thức quan trọng trong việc đảm bảo môitrường học tập tích cực và hỗ trợ sự phát triển toàn diện cho tất cả học sinh

1.2.7 Các hình thức bạo lực học đường

Từ sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ cho đến sự biến đổi của xã hội, bạo lựchọc đường đã tỏ ra đa dạng và phức tạp hơn bao giờ hết Các hình thức bạo lực này,mỗi loại mang theo những đặc điểm riêng, đã và đang gây ra những hậu quả nghiêmtrọng đối với cả cá nhân bị bạo hành và người thực hiện hành vi này Trong tình huốngbạo lực vật lý, những hành động thô bạo, bạo lực vật lý, thậm chí cả sử dụng vật dụng

để tấn công, tạo ra những vết thương về cả thể chất và tinh thần Hậu quả của bạo lựcnày không chỉ là những vết thương đau đớn, mà còn là sự xâm phạm vào tâm hồn, gây

ra sự sợ hãi và lo âu sâu sắc Sự tấn công bằng lời lẽ, thông điệp và hành động để làmtổn thương tinh thần hoặc tâm hồn của người khác được gọi là bạo lực tinh thần Nhữnglời lẽ nhục mạ, những thông điệp đe dọa và những hành vi làm nhục có thể để lại dấu

ấn khó xóa trong tâm trí nạn nhân, ảnh hưởng không chỉ đến tinh thần mà còn cả độnglực học tập và tâm lý cân nhắc về bản thân Bạo lực xã hội, một dạng bạo lực đối mặtvới mối quan hệ xã hội, tạo ra sự cô lập và loại trừ người bị bạo hành Sự tách biệt khỏinhóm bạn bè, những môi trường hoạt động không an toàn đều đồng loạt dẫn đến cảmgiác cô đơn và vô vọng Trong khi đó, bạo lực tình dục đánh vào sự tự riêng tư và tâmhồn của người bị bạo hành Đe dọa và buộc người khác thực hiện hành vi tình dụckhông mong muốn tạo ra những hậu quả sâu xa trong tâm trí và tinh thần Sự bùng nổcủa môi trường kỹ thuật số đã tạo ra một dạng bạo lực mới, bạo lực trực tuyến Bằngcách sử dụng các phương tiện trực tuyến như mạng xã hội, tin nhắn, email và trò chơitrực tuyến, các hành vi bạo lực trực tuyến có thể lan truyền nhanh chóng và tạo ra hậuquả lớn đối với tâm lý của nạn nhân Nhưng không chỉ người bị bạo hành mà cả ngườithực hiện hành vi bạo lực cũng phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng Họ có thể phát

triển tư duy sai lệch về quyền lực và kiểm soát, thiếu kỹ năng giải quyết xung đột vàthậm chí cả sự cô độc và tách biệt xã hội Các hình thức bạo lực học đường, không chỉriêng lẻ mà còn tương hỗ và kết hợp, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giáo dục Sựmất động lực, giảm khả năng tham gia và sự phân biệt tạo ra môi trường học tập không

an toàn và không thân thiện, ảnh hưởng đến việc học và phát triển của học sinh

1.2.8 Bạo lực học đường hiện nay ở trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một

Thông qua khảo sát 189/200 học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP ThủDầu Một, cho thấy tình trạng BLHĐ vẫn còn tồn tại và vẫn đang diễn ra, đặc biệt là bạolực tinh thần rất phổ biến hiện nay

1.3 Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh trường trung học cơ sở

1.3.1 Hoạt động nhận thức

Đặc điểm đặc trưng trong sự phát triển cấu trúc nhận thức của học sinh Trung học

cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một là sự thành phát triển các tri thức lý luận, gắn với cácmệnh đề Ở thiếu niên đã hình thành và phát triển các khái niệm khoa học có tính kháiquát dựa trên khả năng suy luận logic Suy nghĩ và sự hình thành các tri thức không còn

bị ràng buộc chặt chẽ vào các sự kiện được quan sát mà áp dụng các phương pháp logic.Các cấu trúc nhận thức này được các em thu nhận thông qua việc học tập các môn họctrong nhà trường như: Toán, Vật lý, Hóa học, Giáo dục công dân (Module THCS 2 -Đặc điểm tâm lý của học sinh THCS, 2015)

Sự phát triển các hành động nhận thức của học sinh THCS Phú Hòa, TP Thủ DầuMột

Sự phát triển tri giác

Tri giác của các em có trình tự, có kế hoạch và hoàn thiện hơn Các em có khảnăng phân tích và tổng hợp phức tạp khi tri giác sự vật, hiện tượng Các em đã sử dụng hệthống thông tin cảm tính linh hoạt tùy thuộc vào nhiệm vụ của tư duy Khả năng quan sátphát triển, trở thành thuộc tính ổn định của cá nhân Tuy nhiên ở độ tuổi này tri giác củacác em còn một số hạn chế: thiếu kiên trì, không vội vàng, hấp tấp trong tri giác, tính tổchức, tính hệ thống trong tri giác còn yếu

Sự phát triển trí nhớ

Các em có những kỹ năng tổ chức hoạt động tư duy, biết tiến hành các thao tácnhư so sánh, hệt thống hóa, phân loại nhằm ghi nhớ tài liệu Kỹ năng nắm vững phươngtiện ghi nhớ của thiếu niên được phát triển ở mức độ cao, các em bắt đầu biết sử dụngnhững phương pháp đặc biệt để ghi nhớ và nhớ lại Tốc độ ghi nhớ và khối lượng tài liệuđược ghi nhớ tăng lên Ghi nhớ máy móc ngày càng nhường chỗ cho ghi nhớ logic, ghinhớ ý nghĩa Hiệu quả của trí nhớ trở nên tốt hơn Các em thường phản đối các yêu cầucủa giáo viên bắt học thuộc lòng từng câu, từng chữ có khuynh hướng muốn tái hiện bằnglời nói của mình Trong khi tái hiện tài liệu học sinh Trung học cơ sở đã biết dựa vàologic của vấn đề nên nhớ chính xác và lâu hơn Các em có khả năng sử dụng các loại trínhớ một cách hợp lý, biết tìm các phương pháp ghi nhớ, nhớ lại thích hợp, có hiệu quả,biết phát huy vai trò của tư duy trong các quá trình ghi nhớ Kỹ năng tổ chức hoạt độngcủa học sinh THCS Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một để ghi nhớ tài liệu, kỹ năng nắm vữngphương tiện ghi nhớ được phát triển ở mức độ cao hơn nhiều so với ở tuổi nhi đồng Ghinhớ của các em cũng còn một số thiếu sót: các em thường bị mâu thuẫn trong việc ghinhớ, mặc dù có khả năng ghi nhớ ý nghĩa, xong các em vẫn tùy tiện trong ghi nhớ, khigặp khó khăn hãy từ bỏ ghi nhớ ý nghĩa Các em chưa hiểu đúng vai trò của ghi nhớ máymóc, xem đó là học vẹt, nên coi thường và ghi nhớ này, do đó không nhớ được tài liệuchính xác (Tâm lý lứa tuổi học sinh THCS, 2023)

Sự phát triển chú ý

Sự chú ý của học sinh trung học cơ sở diễn ra rất phức tạp, khả năng chú ý tănglên rõ rệt Một mặt, chú ý có chủ định phát triển nhưng mặt khác do các ấn tượng,những rung động mạnh mẽ của lứa tuổi thường dẫn đến sự chú ý không bền vững Sựphát triển chú ý còn phụ thuộc vào tài liệu học tập, tâm trạng, thái độ, hứng thú của cácem… Có những giờ học học sinh rất tập trung chú ý nhưng có những giờ học khác lại

lơ đãng… cho nên cách tốt nhất để tổ chức chú ý của thiếu niên cần phải tổ chức hoạtđộng học tập sao cho các em ít có thời gian nhàn rỗi, giờ học nên tạo hứng thú để các

em chú ý lâu hơn, tăng khả năng làm việc… Chính vì vậy, giáo viên vẫn luôn cần biếtcách làm mới các học sinh đường dẫn học sinh đến với kiến thức nhằm tạo ra sự chú ý

và duy trì sự chú ý ở học sinh Không có sự chú ý, việc dạy và học không thể đạt đượcmục tiêu của mình Từ sự chú ý có chủ định của học sinh, qua sự nỗ lực của ý chí, chú

ý của các em ngày càng dễ chuyển sang chú ý sau chủ định

Sự phát triển tư duy

Các em có khả năng phân tích tài liệu tương đối đầy đủ, sâu sắc, biết phân tích cácyếu tố bản chất, những mối liên hệ, quan hệ mang tính quy luật khi lĩnh hội, giải quyếtnhiệm vụ Khả năng khái quát hóa, tượng hóa học sinh trung học cơ sở phát triển mạnh.Khả năng suy luận của các em tương đối hợp lý và có cơ sở xác thực Ở độ tuổi này các

em có thể phân tích nhiệm vụ trí tuệ bằng cách tạo ra những giả định khác nhau, nhữngliên hệ giữa chúng và kiểm tra những giả thuyết này Các em phát triển kỹ năng sử dụngnhững giả thuyết để giải quyết các nhiệm vụ trí tuệ trong việc phân tích hiện thực.Tư duybằng những giả định là công cụ đặc biệt của suy luận khoa học

Sự hình thành tính độc lập và sáng tạo là một đặc điểm quan trọng trong sự pháttriển tư duy của học sinh Trung học cơ sở

Sự phát triển tưởng tượng và ngôn ngữ

Ngôn ngữ của học sinh Trung học cơ sở đang phát triển mạnh, vốn từ tăng lên rõrệt Ngôn ngữ của các em phức tạp hơn, từ vựng phong phú hơn, tính hình tượng và trình

độ logic chắc trẻ trong ngôn ngữ phát triển ở mức cao hơn so với nhi đồng Xét về tâm lý,

ở độ tuổi này các em học sinh tự cho mình là người lớn nhưng các em chưa thật sự trưởngthành, đây là nguyên nhân dẫn đến rào cản giữa các em học sinh THCS với người lớn, đặcbiệt là với cha mẹ Tình cảm ở giai đoạn này phát triển phong phú, nhất là bạn bè đồngtrang lứa, rất dễ nhạy cảm, sẵn sàng cảm thông chia sẻ Nhận thức ở học sinh trường trunghọc cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một phát triển khá cao về tư duy, trừu tượng, lý luậntrong nhận thức, có sức mạnh về thể chất cũng như ý chí phát triển cao… (Dược, 2021)

1.3.2 Hoạt động giao tiếp

Giao tiếp là hoạt động chủ đạo ở lứa tuổi này, đây là một hoạt động đặc biệt Qua

đó các em học sinh trường trung học cơ sở Phú Hòa, TP Thủ Dầu Một lĩnh hội các chuẩnmực đạo đức - xã hội của các mối quan hệ Ở lứa tuổi này các em có sự thay đổi giữ giaotiếp với người lớn và với các bạn ngang hàng Đặc trưng trong giao tiếp giữa thiếu niên vàngười lớn: Nét đặc trưng trong giao tiếp giữa thiếu niên với người lớn là sự cải tổ lại kiểuquan hệ giữa người lớn - trẻ em ở tuổi nhi đồng Hình thành kiểu quan hệ đặc trưng củatuổi thiếu niên và đặt cơ sở cho việc thiết lập quan hệ của người lớn với người lớn trongcác giai đoạn tiếp theo Quan hệ giữa thiếu niên với người lớn có các đặc trưng:

Thứ nhất: Tính chủ thể trong quan hệ giữa trẻ với người lớn rất cao, thậm chí caohơn mức cần thiết Các em có nhu cầu được tôn trọng cao trong quá trình giao tiếp vớingười lớn Các em luôn đòi hỏi được bình đẳng, tôn trọng, được đối xử như người lớn,được hợp tác, cùng hoạt động với người lớn Nếu người lớn ra lệnh với các em thì bằngcách này hay cách khác sẽ xuất hiện thái độ tiêu cực, công khai hoặc ngấm ngầm Bêncạnh đó các em có khát vọng được độc lập, được khẳng định, không thích sự quan tâmcan thiệp của người lớn, không thích có sự kiểm tra hoặc giám sát chặt chẽ của người lớntrong cuộc sống và trong học tập Nếu được thỏa mãn, các em sẽ hài lòng Ngược lại, nếukhát vọng không được thỏa mãn, sẽ nảy sinh ở các em nhiều phản ứng mạnh mẽ và dẫnđến xung đột Điều này khiến cho học sinh Trung học cơ sở không nghe lời, cãi lại ngườilớn, bảo vệ quan điểm riêng bằng lời nói, việc làm, chống đối người lớn hoặc bỏ nhà rađi

Thứ hai: Trong quan hệ với người lớn, ở thiếu niên thường xuất hiện nhiều mâuthuẫn Trước hết là mâu thuẫn trong nhận thức và nhu cầu của trẻ em Do sự phát triểnmạnh mẽ về thể chất và tâm lý nên trong quan hệ với người lớn, thiếu niên có nhu cầuthoát ly khỏi sự giám sát của người lớn, muốn độc lập Tuy nhiên, do địa vị xã hội cònphụ thuộc, do chưa có nhiều kinh nghiệm ứng xử và giải quyết vấn đề liên quan trực tiếptới hoạt động và tương lai cuộc sống nên các em vẫn có nhu cầu được người lớn gần gũi,chia sẻ và định hướng cho mình, làm gương để mình noi theo Mặt khác là màu thuậngiữa sự phát triển nhanh, bất ổn định về thể chất, tâm lý và vị thế xã hội của trẻ em vớinhận thức và hành xử của người lớn không theo kịp sự thay đổi đó Vì vậy người lớn vẫnthường có thái độ và cách cư xử với các em như với trẻ nhỏ

Thứ ba: Trong tương tác với người lớn, thiếu niên có xu hướng cường điệu hóa cáctác động của người lớn trong ứng xử hằng ngày Các em thường suy diễn, thổi phồng,cường điệu hóa quá mức tầm quan trọng của các tác động đó, đặc biệt là các tác động liênquan đến danh dự và lòng tự trọng của các em Trong khi đó, hành vi của chính các em cóthể gây hậu quả đến tính mạng mình lại thường bị các em coi nhẹ Vì vậy, chỉ cần một sựtác động của người lớn làm tổn thương chút ít đến các em thì trẻ thiếu niên coi đó là sựxúc phạm lớn, sự tổn thức tâm hồn nghiêm trọng, từ đó dẫn đến các phản ứng tiêu cực vớicường độ mạnh