BÁO CÁO PHẠM VI ẢNH HƯỞNG, HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CẤP CƠ SỞ CỦA SÁNG KIẾN, ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỂ XÉT TẶNG TẶNG DANH HIỆU THI ĐUA, HÌNH THỨC KHEN THƯỞNG NĂM HỌC 2024-2025; KÈM ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp” TRONG GIẢNG DẠY CÁC BÀI VỀ HỆ HÔ HẤP MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8 GỒM CÁC PHỤ LỤC: BÁO CÁO PHẠM VI ẢNH HƯỞNG, HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CẤP CƠ SỞ CỦA SÁNG KIẾN, ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỂ XÉT TẶNG TẶNG DANH HIỆU THI ĐUA, HÌNH THỨC KHEN THƯỞNG NĂM HỌC 2024-2025; KÈM ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Xây dựng ngân hàng tình huống thực tiễn dùng chung cho nhiều bài học về hệ hô hấp truy cập phần mềm Google Drive theo đường link: - Nhóm các tình huống thực tiễn được xây dựng để sử dụng chung cho nhiều bài học liên quan đến Hệ hô hấp trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 8, phân môn Sinh học. - Nhóm các tình huống thực tiễn từ sự chủ quan của người dân sau khi trải qua hậu quả của cơn bão Yagi. - Nhóm các tình huống thực tiễn tại địa phương đặc thù là khu vực miền núi, với đối tượng người dân tộc thiểu số trong việc bảo vệ hệ hô hấp khi sử dụng thuốc trừ sâu, hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ trong sản xuất nông nghiệp. - Nhóm các tình huống thực tiễn về tác hại của thuốc lá điện tử.

CỦA SÁNG KIẾN, ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỂ XÉT TẶNG TẶNG DANH HIỆU THI ĐUA, HÌNH THỨC KHEN

THƯỞNG NĂM HỌC 2024-2025

Kính gửi: Ủy ban nhân dân huyện Hà Quảng.

A.Thông tin chung:

1 Tên sáng kiến/đề tài nghiên cứu khoa học: “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ

hô hấp”

2 Họ và tên tác giả sáng kiến/ chủ nhiệm đề tài: Đường Thị Thúy Hằng

3 Họ và tên đồng tác giả sáng kiến/ đồng chủ nhiệm đề tài:

4 Văn bản công nhận sáng kiến/ kết quả đề tài nghiên cứu khoa học 1

- Quyết định công nhận sáng kiến số ngày tháng năm …

của ………

- Quyết định công nhận kết quả đề tài nghiên cứu khoa học số

ngày tháng năm… của ………

5 Bản chất sáng kiến/ kết quả đề tài nghiên cứu khoa học:

5.1 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến:

a) Thực trạng ban đầu

Trước khi áp dụng sáng kiến, việc dạy học bài Hệ hô hấp trong môn Khoahọc tự nhiên 8 chủ yếu theo lối truyền thống, giáo viên giảng giải – học sinh ghinhớ, ít gắn kết với thực tiễn địa phương Học sinh vùng cao còn thụ động trong họctập, kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề còn hạn chế Các tình huống liên hệ thực

1 Có thể là QĐ công nhận của các năm trước, đến năm hiện hành mới phát huy hiệu quả.

tế như ảnh hưởng của khói than, thuốc trừ sâu đến hệ hô hấp chưa được khai thácsâu, dẫn đến việc tiếp thu kiến thức rời rạc, thiếu hứng thú Giáo viên cũng gặp khókhăn trong việc thiết kế bài giảng phù hợp với hoàn cảnh sống và lao động của họcsinh Vì vậy, hiệu quả giảng dạy và khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sốngchưa cao

* Về phía giáo viên

- Việc tổ chức các hoạt động dạy học còn thiên về truyền thụ kiến thức, chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực cho học sinh

- Chưa khai thác triệt để các tình huống thực tiễn gần gũi với cuộc sống học sinh để lồng ghép vào bài giảng

- Gặp khó khăn trong việc thiết kế các hoạt động học tập có tính mở, yêu cầu học sinh suy nghĩ, thảo luận và đưa ra giải pháp cho các vấn đề đặt ra

* Về môi trường dạy học

- Thiếu học liệu và thiết bị hỗ trợ để tổ chức các hoạt động học tập theo hướng phát triển năng lực

- Học sinh ở vùng cao ít có điều kiện tiếp cận với các nguồn tài liệu đa dạng, nên khả năng tự học và liên hệ thực tế còn hạn chế

b) Giải pháp đã sử dụng:

Khi áp dụng sáng kiến, giáo viên đã thực hiện một số giải pháp sau:

- Tìm hiểu thực tiễn địa phương: Khảo sát các tình huống thực tế liên quan đến hệ

hô hấp như đốt than củi, sử dụng thuốc trừ sâu, làm nương rẫy… để xây dựng nội dung bài học sát với cuộc sống học sinh

- Thiết kế hoạt động học theo tình huống: Xây dựng các tình huống mở yêu cầu

học sinh phân tích, thảo luận và đưa ra giải pháp phù hợp, từ đó phát triển năng lực giải quyết vấn đề

- Sử dụng phương pháp dạy học tích cực: Áp dụng kỹ thuật "học theo dự án",

"trạm học", "kịch tình huống" để học sinh chủ động khám phá kiến thức và thảo luận nhóm

- Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống và bảo vệ sức khỏe: Hướng dẫn học sinh cách

phòng tránh các bệnh liên quan đến hệ hô hấp trong lao động và sinh hoạt

- Đánh giá đa dạng: Kết hợp đánh giá qua sản phẩm học tập, thuyết trình nhóm,

phiếu học tập… nhằm khuyến khích học sinh thể hiện tư duy và giải pháp cá nhân

5.2 Tính mới, tính sáng tạo, tính khoa học:

- Gắn kết kiến thức khoa học với thực tiễn cuộc sống học sinh: Thay vì học sinh

chỉ học lý thuyết về cấu tạo và chức năng hệ hô hấp, sáng kiến hướng đến việc liên

hệ và vận dụng kiến thức để nhận diện và giải quyết các vấn đề thực tế, ví dụ như: ảnh hưởng của việc hít phải khói than, thuốc trừ sâu; tác hại của việc làm việc trong môi trường thiếu không khí sạch; biện pháp bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp trong lao động sản xuất

- Tạo ra các hoạt động học tập mang tính trải nghiệm – khám phá: Giáo viên sử

dụng tình huống thực tiễn làm khởi điểm cho hoạt động học tập, từ đó học sinh được thảo luận, phân tích, đưa ra nhận định và giải pháp – đây là một hướng đi mới

so với cách dạy học truyền thống Học sinh không còn tiếp nhận thụ động mà được tham gia giải quyết vấn đề, rèn luyện tư duy khoa học

- Phù hợp với đặc điểm địa phương và học sinh vùng cao: Sáng kiến có tính mới

khi đã lồng ghép hiệu quả các tình huống thực tiễn gắn với điều kiện lao động, sản xuất và đời sống của người dân địa phương miền núi – điều mà trước đây chưa

được chú trọng hoặc còn hạn chế trong thiết kế bài học môn Khoa học tự nhiên.

- Thiết kế bài học linh hoạt, có thể mở rộng và nhân rộng: Các tình huống được

lựa chọn trong sáng kiến mang tính đa dạng, gần gũi, dễ triển khai, tạo tiền đề để giáo viên khác có thể ứng dụng và điều chỉnh phù hợp với bối cảnh địa phương mình Điều này tạo nên giá trị mới trong tổ chức dạy học gắn với thực tiễn

b) Tính sáng tạo:

* Khai thác tình huống thực tiễn từ môi trường sống gần gũi với học sinh

Thay vì sử dụng các ví dụ minh họa chung chung hoặc mang tính xa rời thực tế, sáng kiến đã chủ động tìm kiếm, chọn lọc và lồng ghép các tình huống cụ thể gắn liền với cuộc sống sinh hoạt, lao động của học sinh vùng cao, như:

- Hít phải khói bếp than tổ ong trong các gia đình chưa có điều kiện dùng bếp điện, bếp gas

- Tình trạng sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học không an toàn trong sản xuất nông nghiệp

- Tập quán đốt nương, rẫy gây ô nhiễm không khí

Những tình huống này gần gũi, chân thực và dễ khơi gợi sự quan tâm, hứng thú học tập ở học sinh, từ đó phát huy năng lực giải quyết vấn đề một cách tự nhiên, hiệu quả

* Thiết kế hoạt động học tập đa dạng, linh hoạt và phát huy tính chủ động của

học sinh

Các hoạt động trong bài học được thiết kế theo hướng mở, yêu cầu học sinh phải:

- Quan sát, phân tích tình huống thực tế

- Đặt câu hỏi, thảo luận nhóm

- Đề xuất giải pháp dựa trên kiến thức đã học và vốn sống của bản thân

- Trình bày quan điểm cá nhân hoặc nhóm trước tập thể lớp

Việc học không còn đơn thuần là "nghe – chép", mà học sinh được trải nghiệm, khám phá và đưa ra quyết định.

* Kết hợp dạy học tích hợp với giáo dục kỹ năng sống và giáo dục môi trường:

Thông qua các tình huống thực tiễn về hệ hô hấp, sáng kiến tích hợp các nội dung giáo dục bảo vệ sức khỏe, bảo vệ môi trường, phòng chống bệnh nghề nghiệp – giúp học sinh không chỉ học để biết mà còn học để làm, học để sống có trách nhiệm

* Ứng dụng công nghệ thông tin, tranh ảnh, video minh họa thực tiễn: Trong

bối cảnh thiếu thiết bị trực quan, sáng kiến đã tận dụng các phương tiện dễ tiếp cận như video clip, hình ảnh, bản tin y tế… để đưa thực tiễn vào lớp học một cách sinh động, hấp dẫn

* Tạo được mô hình học tập có khả năng chia sẻ và nhân rộng

Sáng kiến có thể được chuyển hóa thành các hoạt động ngoại khóa, bài thuyết trình, trò chơi tình huống, hoặc bài tập trải nghiệm, giúp các trường học vùng cao khác dễ dàng áp dụng hoặc điều chỉnh phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể

c) Tính khoa học

* Cơ sở lý luận rõ ràng, bám sát định hướng giáo dục hiện hành

Sáng kiến được xây dựng dựa trên các cơ sở lý luận vững chắc như:

- Định hướng giáo dục phát triển năng lực theo Chương trình Giáo dục phổ thông

2018

- Lý thuyết về dạy học tích cực, dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh

- Quan điểm “học đi đôi với hành, lý thuyết gắn với thực tiễn” trong giáo dục

Những lý luận này được vận dụng có chọn lọc, phù hợp với đặc thù môn Khoa học

tự nhiên và đặc điểm của học sinh lớp 8

* Xây dựng tiến trình dạy học bài bản, logic

Các hoạt động học tập trong sáng kiến được tổ chức theo trình tự khoa học, đảm bảotính sư phạm và tính khả thi:

- Mở đầu bằng tình huống thực tiễn → đặt vấn đề

- Học sinh khai thác thông tin → vận dụng kiến thức → thảo luận → đưa ra giải pháp

- Tổng kết, đánh giá và mở rộng kiến thức

Cách tổ chức này vừa phù hợp với mục tiêu bài học, vừa rèn luyện tư duy logic và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

* Nội dung chuyên môn chính xác, phù hợp chương trình học

Các tình huống và kiến thức được khai thác đều dựa trên nội dung SGK Khoa học

tự nhiên 8, đặc biệt là phần bài học về cấu tạo – chức năng của hệ hô hấp, các bệnh

thường gặp và biện pháp bảo vệ hệ hô hấp.

Mọi thông tin y tế, khoa học trong sáng kiến đều đảm bảo tính đúng đắn, cập nhật

và được kiểm chứng

* Có phương pháp đánh giá cụ thể, phù hợp với mục tiêu năng lực

Sáng kiến xây dựng hệ thống câu hỏi và tiêu chí đánh giá rõ ràng, phù hợp với từng mức độ phát triển năng lực giải quyết vấn đề, ví dụ:

- Nhận biết và mô tả được vấn đề

- Phân tích nguyên nhân – hậu quả

- Đề xuất giải pháp phù hợp với thực tế

- Đánh giá được hiệu quả của giải pháp

Điều này thể hiện tính khoa học trong việc lượng hóa, theo dõi sự tiến bộ của học sinh

* Có cơ sở thực tiễn để kiểm chứng hiệu quả: Sáng kiến đã được áp dụng thực tế

trong dạy học, có kết quả kiểm chứng thông qua hoạt động học tập của học sinh, sảnphẩm học tập, phản hồi của giáo viên và phụ huynh, từ đó khẳng định được giá trị thực tiễn và tính khoa học trong thiết kế và triển khai

5.3 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

* Tính khả thi cao, dễ triển khai trong thực tế dạy học

- Các tình huống thực tiễn được lựa chọn gần gũi, quen thuộc với học sinh ở cả vùng đồng bằng, trung du và đặc biệt là vùng cao, vùng dân tộc thiểu số

- Các hoạt động học tập được thiết kế rõ ràng, linh hoạt, có thể dễ dàng điều chỉnh theo điều kiện cơ sở vật chất, trình độ học sinh và đặc thù vùng miền

- Giáo viên có thể áp dụng ngay mà không cần nhiều phương tiện dạy học hiện đại

* Có khả năng nhân rộng sang các bài học và môn học khác

- Cách tiếp cận bằng tình huống thực tiễn trong sáng kiến không chỉ phù hợp với bài

học về hệ hô hấp, mà còn có thể áp dụng hiệu quả cho các bài học về hệ tuần hoàn,

hệ bài tiết, hệ tiêu hóa, hoặc các chủ đề liên quan đến sức khỏe, môi trường, và an toàn lao động

- Ngoài môn Khoa học tự nhiên, phương pháp này cũng có thể mở rộng sang các môn như Giáo dục công dân, Địa lý, Sinh học (cấp THPT)

* Góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy tại các trường vùng khó

Với những trường học có điều kiện còn hạn chế về trang thiết bị, sáng kiến này là một giải pháp hiệu quả, tiết kiệm, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng giáo dục, góp phần nâng cao năng lực cho học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số

* Dễ dàng chia sẻ và phát triển qua tổ chuyên môn và cụm trường

Sáng kiến có thể được chia sẻ trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, hội thảo chuyên

đề hoặc các hoạt động bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên, từ đó lan tỏa và nângcao chất lượng dạy học môn Khoa học tự nhiên tại nhiều địa phương khác nhau

b) Điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

* Giáo viên cần có năng lực xây dựng và vận dụng tình huống thực tiễn vào bài

* Hiểu biết sâu sắc về đối tượng học sinh và môi trường sống của các em

- Giáo viên cần nắm được đặc điểm tâm lý, năng lực, vốn sống và điều kiện học tập

của học sinh, nhất là với học sinh vùng cao, dân tộc thiểu số

- Biết cách lựa chọn tình huống gần gũi, dễ hiểu nhưng vẫn mang tính giáo dục cao, giúp học sinh hứng thú và dễ tiếp cận

* Có sự chuẩn bị chu đáo về học liệu và phương tiện hỗ trợ dạy học

- Cần xây dựng hệ thống tình huống, câu hỏi gợi mở, tranh ảnh, video clip ngắn hoặc tài liệu thực tế để giúp minh họa sinh động và tạo cơ sở cho học sinh phân tích,giải quyết vấn đề

- Nếu có điều kiện, nên chuẩn bị phiếu học tập, bảng biểu hoặc sơ đồ tư duy để hỗ

trợ học sinh trong quá trình thảo luận và trình bày.

* Nhà trường và tổ chuyên môn tạo điều kiện triển khai đổi mới phương pháp

- Cần có sự đồng thuận và hỗ trợ từ ban giám hiệu, tổ chuyên môn trong việc thực hiện các tiết dạy theo hướng phát triển năng lực

- Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, từ đó giáo viên có thể cùng nhau góp ý, điều chỉnh và hoàn thiện hoạt động dạy học theo sáng kiến

* Thời gian bố trí hợp lý trong tiết học

Để phát huy hiệu quả của sáng kiến, giáo viên cần biết phân bổ thời gian hợp lý giữa lý thuyết và hoạt động thực hành – thảo luận, tránh dạy học quá tải hoặc lệch

về một phía

* Khuyến khích tinh thần học tập tích cực của học sinh

- Tạo môi trường học tập thân thiện, tích cực, khuyến khích học sinh tự tin trình bày

ý kiến, tranh luận và đưa ra giải pháp cho vấn đề đặt ra

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình và phản biện khoa học để tăng hiệu quả của quá trình giải quyết tình huống

5.4 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

a) Hình thành phẩm chất và năng lực:

Việc áp dụng sáng kiến “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp” trong giảng dạy

môn Khoa học tự nhiên 8 mang lại nhiều lợi ích thiết thực, cụ thể như sau:

* Đối với học sinh:

- Học sinh được tiếp cận kiến thức khoa học thông qua các tình huống thực tiễn, từ

đó nâng cao khả năng liên hệ, phân tích và giải quyết vấn đề trong cuộc sống hàng ngày

- Góp phần hình thành và phát triển năng lực khoa học tự nhiên, năng lực tự học, tư duy phản biện và kỹ năng làm việc nhóm

- Tăng sự hứng thú và chủ động trong học tập, giúp học sinh ghi nhớ kiến thức một cách bền vững và có ý nghĩa

- Góp phần nâng cao ý thức bảo vệ hệ hô hấp, sức khỏe bản thân và cộng đồng thông qua các tình huống gắn với môi trường sống thực tế (như ô nhiễm không khí,

hút thuốc lá, thói quen sinh hoạt…).

* Đối với giáo viên:

- Giúp giáo viên đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới

- Tăng cường tính tương tác, gắn kết giữa giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học

- Cung cấp thêm một hướng tiếp cận hiệu quả trong việc tổ chức hoạt động dạy học tích cực, khai thác các tình huống thực tế một cách linh hoạt, sáng tạo

* Đối với nhà trường và chương trình giáo dục:

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Khoa học tự nhiên nói riêng và chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường nói chung

- Là cơ sở để xây dựng các mô hình dạy học thực tiễn, nhân rộng phương pháp giảng dạy tích cực cho các môn học khác

- Thúc đẩy việc xây dựng môi trường học tập gắn với thực tế, giúp học sinh phát triển năng lực toàn diện

Từ những lợi ích trên, tác giả nhận thấy sáng kiến có ý nghĩa thực tiễn cao, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay và có khả năng áp dụng rộng rãi trong giảng dạy môn Khoa học tự nhiên ở cấp trung học cơ sở

5.5 Kết quả đạt được:

a) Vẽ biểu đồ kết quả khảo sát:

Trước và sau khi áp dụng sáng kiến “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển

năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp” cho thấy

số học sinh đạt mức khá, giỏi về kỹ năng giải quyết vấn đề tăng lên rõ rệt (tổng số học sinh 1 lớp 8 có 19 em, trong đó có 01 em học sinh khuyết tật trí tuệ hòa nhập).Biểu đồ thể hiện rõ ràng rằng sau khi áp dụng sáng kiến:

- Số học sinh đạt mức khá tăng từ 6 lên 10 em.

- Số học sinh đạt mức giỏi tăng từ 2 lên 6 em.

👉 Trong tổng số học sinh là 18 em, cho thấy hiệu quả tích cực trong việc phát triển

kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua việc khai thác tình huống thực tiễn

b) Phân tích kết quả khảo sát kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh

Để đánh giá hiệu quả của sáng kiến “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp”, giáo

viên đã tiến hành khảo sát trước và sau khi triển khai đối với một lớp 8 gồm 18 học sinh.

Kết quả được thể hiện qua biểu đồ cho thấy sự thay đổi tích cực rõ rệt:

- Trước khi áp dụng sáng kiến, chỉ có 6 học sinh (33,3%) đạt mức khá và 2 học sinh (11,1%) đạt mức giỏi về kỹ năng giải quyết vấn đề.

- Sau khi áp dụng, số học sinh đạt mức khá tăng lên 10 em (55,6%), và số học sinh giỏi tăng lên 6 em (33,3%).

Như vậy, tổng số học sinh có kỹ năng giải quyết vấn đề ở mức khá và giỏi đã tăng

từ 8 em (44,4%) lên 16 em (88,9%) – gấp đôi so với ban đầu

Kết quả này chứng minh rằng việc lồng ghép các tình huống thực tiễn có liên quan đến đời sống hằng ngày của học sinh không chỉ giúp các em hứng thú hơn trong họctập, mà còn góp phần phát triển tư duy, kỹ năng nhận diện vấn đề, phân tích và đưa

ra giải pháp hợp lý, từ đó nâng cao chất lượng học tập và năng lực thực tiễn

c) Các hoạt động tuyên truyền

Bao gồm: Kế hoạch hoạt động ngoại khóa do học sinh thực hiện sau khi tìm hiểu nội dung kiến thức từ các bài học về Hệ hô hấp, môn Khoa học tự nhiên 8.

Chủ đề: “LÁ PHỔI XANH – HỌC SINH MIỀN NÚI HÀNH ĐỘNG”

🎯 Mục tiêu:

- Nâng cao nhận thức của học sinh và người dân về bảo vệ hệ hô hấp

- Học sinh là cầu nối tuyên truyền đến gia đình và cộng đồng

🎯 Nội dung hoạt động:

- Diễn tiểu phẩm: Học sinh đóng vai tình huống trong phiếu học tập.

- Trò chơi “Phân loại đúng - sống khỏe lâu”: Các em ghép hình ảnh hành vi

đúng/sai về an toàn hóa chất

- Thi làm poster – khẩu hiệu tuyên truyền: “Không vì 1 phút tiện lợi – đánh đổi

sức khỏe cả đời!”

- Chia sẻ câu chuyện thật: học sinh kể chuyện gia đình hoặc hàng xóm gặp vấn đề

do dùng thuốc sâu không an toàn

- Góc trải nghiệm: học sinh tự thử đeo đồ bảo hộ, hướng dẫn sơ cứu khi hít phải

hóa chất

Dưới đây là kịch bản chi tiết cho hoạt động ngoại khóa tuyên truyền với chủ đề:

🎯 “LÁ PHỔI XANH – HỌC SINH MIỀN NÚI HÀNH ĐỘNG”

🎯 Hoạt động truyền thông ngoại khóa tuyên truyền bảo vệ hệ hô hấp

I Mục tiêu hoạt động:

- Nâng cao nhận thức cho học sinh, phụ huynh và cộng đồng tại vùng núi về tầm

quan trọng của việc bảo vệ hệ hô hấp trong sản xuất nông nghiệp.

- Rèn kỹ năng truyền thông, làm việc nhóm, thể hiện bản thân cho học sinh.

- Học sinh trở thành tác nhân thay đổi hành vi tích cực trong cộng đồng.

II Đối tượng tham gia:

- Học sinh khối 6, 7, 8

- Giáo viên bộ môn Khoa học tự nhiên, Tổng phụ trách Đội

- Đại diện phụ huynh, cán bộ xã (nếu có thể mời)

III Thời lượng: Khoảng 60–90 phút

IV Nội dung & Kịch bản chi tiết chương trình

1 Mở đầu (10 phút)

Người dẫn chương trình (MC):

- Giới thiệu chủ đề: “LÁ PHỔI XANH – HỌC SINH MIỀN NÚI HÀNH ĐỘNG”

- Trình bày mục đích, ý nghĩa chương trình

- Chiếu video ngắn (2–3 phút) về các tình huống thực tế: nông dân phun thuốc sâu không bảo hộ, học sinh ho – viêm phổi

2 Tiểu phẩm tình huống thực tế (15 phút)

Nhóm học sinh lớp 8 trình bày tiểu phẩm với nội dung: Gia đình A phun thuốc diệt

cỏ không đeo khẩu trang Bố bị viêm phổi, mẹ thường xuyên đau họng Con học sinh sau khi học bài hệ hô hấp nhận ra và giúp cha mẹ thay đổi thói quen

Mục đích: Gây ấn tượng mạnh, từ đó dẫn vào phần truyền thông.

3 Giao lưu & hỏi đáp nhanh (10 phút)

Câu hỏi mẫu:

- Em có thấy tình huống trong tiểu phẩm giống với thực tế ở quê mình không?

- Em sẽ khuyên người thân điều gì khi làm việc với thuốc sâu?

- Đeo khẩu trang có thật sự giúp ích gì cho hệ hô hấp?

➡ Gợi ý có phần quà nhỏ cho học sinh trả lời đúng/sáng tạo

4 Thi vẽ poster hoặc slogan (20 phút)

Học sinh theo nhóm (3–5 em):

- Vẽ tranh cổ động hoặc sáng tác khẩu hiệu tuyên truyền

- Dùng giấy A3, bút màu, hoặc giấy thủ công

Gợi ý khẩu hiệu:

- "Hít thở sạch – Học tập tốt!"

- "Không khí sạch là quyền của mọi người!"

- "Đừng để hóa chất làm hại lá phổi của bạn!"

➡ Trưng bày tác phẩm quanh sân trường hoặc bảng truyền thông

5 Trò chơi “An toàn hay nguy hiểm?” (15 phút)

Cách chơi:

- Trình chiếu hoặc giơ hình ảnh hành vi (phun thuốc, đeo khẩu trang, để thuốc lộ thiên )

- HS giơ bảng "An toàn" / "Nguy hiểm"

- MC phân tích tại sao hành vi đó đúng/sai, ảnh hưởng đến hệ hô hấp thế nào

6 Cam kết hành động & tổng kết (10 phút)

- Mỗi lớp cử 1 đại diện đọc bản cam kết hành động:

“Em cam kết nhắc nhở người thân đeo khẩu trang khi phun thuốc trừ sâu

Em cam kết giữ gìn môi trường sống trong lành

Em cam kết bảo vệ lá phổi xanh – bảo vệ sự sống.”

- Đại diện giáo viên hoặc BGH phát biểu kết thúc, ghi nhận tinh thần và hứa tiếp tục

nhân rộng hoạt động.

V Chuẩn bị cần thiết:

MC, lời dẫn chương trình Giáo viên Có thể là GVCN hoặc Tổng

phụ tráchTiểu phẩm Học sinh lớp 8 Luyện tập trước

Giáo viên KHTN Có thể in ra hoặc trình chiếu

Bản cam kết GV soạn trước In cho đại diện các lớp

d) Xây dựng ngân hàng tình huống thực tiễn dùng chung cho nhiều bài học về

hệ hô hấp truy cập phần mềm Google Drive theo đường link:

https://docs.google.com/document/d/1vh9d5d4RP0mEFjVyoUSkaF-DoWRXmUrc/edit#heading=h.m8a10jhqqmn7

HS đã cập nhật được 3 nhóm tình huống, bao gồm:

- Nhóm các tình huống thực tiễn được xây dựng để sử dụng chung cho nhiều bài học liên quan đến Hệ hô hấp trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 8, phân mônSinh học

- Nhóm các tình huống thực tiễn dùng chung cho nhiều bài học về Hệ hô hấp sau khi trải qua hậu quả của cơn bão Yagi (áp dụng cho địa phương tỉnh Cao Bằng)

- Nhóm các tình huống thực tiễn tại địa phương đặc thù là khu vực miền núi, với đốitượng người dân tộc thiểu số trong việc bảo vệ hệ hô hấp khi sử dụng thuốc trừ sâu, hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc diệt cỏ trong sản xuất nông nghiệp

e) Phiếu học tập hoàn chỉnh được thiết kế từ 2 tình huống thực tiễn về ảnh hưởng của thuốc lá điện tử đến hệ hô hấp, dành cho học sinh vùng núi Phiếu này có thể

dùng cho hoạt động nhóm, thảo luận lớp hoặc lồng ghép trong buổi ngoại khóa.

🎯 PHIẾU HỌC TẬP NHÓM

Môn: Khoa học tự nhiên – Sinh học 8

Chủ đề: Thuốc lá điện tử – Kẻ thù giấu mặt của hệ hô hấp

Thời lượng đề xuất: 25–30 phút

Đối tượng: Học sinh lớp 8 (vùng núi, dân tộc thiểu số)

🎯 Mục tiêu:

- Nhận diện được tác hại của thuốc lá điện tử đến hệ hô hấp

- Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, phản biện và trình bày ý kiến

- Nâng cao ý thức tuyên truyền bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình, cộng đồng

🎯 Tình huống 1: “Một lần thử – cả tháng ho”

Bạn H (lớp 8) tò mò thử thuốc lá điện tử sau giờ học vì thấy bạn bè rủ rê Sau vài ngày, H bị ho dai dẳng, đau cổ họng, thở khò khè Khi đi khám, bác sĩ chẩn đoán viêm phổi nhẹ do tổn thương phế nang

Câu hỏi thảo luận:

- Hành động nào của bạn H là nguy cơ gây hại cho hệ hô hấp?

- Viêm phổi có thể ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của bạn H về lâu dài?

- Nếu em là bạn thân của H., em sẽ nói gì với bạn để giúp bạn từ bỏ thuốc lá điện tử?

- Ở địa phương em, em có từng thấy hoặc nghe về trường hợp tương tự không?

🎯 Tình huống 2: “Mùi trái cây ngọt ngào nhưng lá phổi sợ hãi”

Trong giờ ra chơi, cô giáo phát hiện học sinh trong nhà vệ sinh đang hút thuốc lá điện tử mùi trái cây Các bạn cho rằng thuốc lá điện tử không gây nghiện, không có hại Nhưng sau buổi truyền thông của nhà trường, các bạn mới biết hơi thuốc chứa kim loại nặng, gây tổn thương hệ hô hấp

Câu hỏi thảo luận:

- Vì sao mùi hương của thuốc lá điện tử lại dễ khiến học sinh chủ quan?

- Em hãy kể 2 tác hại của thuốc lá điện tử đối với hệ hô hấp

- Nếu trường em tổ chức tuyên truyền, em có thể làm gì để góp phần?

- Hãy viết một câu khẩu hiệu chống thuốc lá điện tử mà em tâm đắc nhất

🎯 Cam kết hành động của nhóm:

✍ “Chúng em cam kết không sử dụng thuốc lá điện tử, tích cực tuyên truyền cho bạn bè và người thân biết tác hại của thuốc lá điện tử để cùng nhau bảo vệ lá phổi khỏe mạnh.”

👉 Đại diện nhóm ký tên:

Học sinh thiết kế thêm poster tuyên truyền về ảnh hưởng của thuốc lá điện tử đến

hệ hô hấp:

HS thực hiện xây dựng ngân hàng tình huống thực tiễn dùng chung cho nhiều bài

học về hệ hô hấp trên phần mềm Google Drive

5.6 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu,

- Học sinh tỏ ra hứng thú hơn với bài học khi nội dung được lồng ghép với các tình huống thực tế gần gũi, quen thuộc trong cuộc sống.

- Các em chủ động hơn trong việc thảo luận, trao đổi và đưa ra hướng giải quyết cho các vấn đề đặt ra trong bài học, từ đó phát triển năng lực tư duy, phân tích và giải quyết vấn đề

- Qua các tình huống, học sinh hiểu sâu hơn về vai trò và cách bảo vệ hệ hô hấp, hình thành ý thức giữ gìn sức khỏe và môi trường sống lành mạnh

- Kết quả học tập và mức độ ghi nhớ kiến thức của học sinh cũng có sự cải thiện rõ rệt

b) Về phía giáo viên:

- Sáng kiến giúp tôi có thêm phương pháp giảng dạy hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển năng lực học sinh trong chương trình giáo dục phổ thông mới

- Việc tổ chức dạy học theo tình huống thực tiễn giúp tiết học trở nên sinh động, tạođược sự tương tác tích cực giữa giáo viên và học sinh

- Bản thân tôi cảm thấy hào hứng và sáng tạo hơn trong việc chuẩn bị bài giảng cũng như tổ chức hoạt động học tập cho học sinh

Từ những hiệu quả bước đầu, tôi đánh giá sáng kiến này là thiết thực, có khả năng

áp dụng lâu dài và cần được chia sẻ rộng rãi trong tổ chuyên môn cũng như trong toàn trường

Hai Đánh giá lợi ích dự kiến có thể thu được:

Qua lần đầu tham gia áp dụng sáng kiến vào giảng dạy thực tế, tôi nhận thấy sáng kiến có nhiều tiềm năng và hứa hẹn mang lại những lợi ích tích cực trong quá trình dạy học, cụ thể:

a) Đối với học sinh:

- Dự kiến sẽ giúp học sinh nâng cao năng lực giải quyết vấn đề thông qua việc tiếp

cận các tình huống thực tiễn gắn với nội dung bài học, từ đó phát triển tư duy phân tích và kỹ năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

- Tăng mức độ chủ động và hứng thú trong học tập, giúp học sinh tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học và tự tin hơn khi trình bày ý kiến cá nhân

- Học sinh có thể hình thành ý thức giữ gìn và bảo vệ hệ hô hấp cũng như sức khỏe bản thân, góp phần xây dựng lối sống khoa học

b) Đối với giáo viên:

- Sáng kiến mở ra một hướng tiếp cận mới trong giảng dạy, giúp giáo viên đổi mới phương pháp, nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức và tổ chức hoạt động học tập

đa dạng, sinh động hơn

- Tạo cơ hội để giáo viên nâng cao năng lực thiết kế tình huống dạy học thực tiễn, gắn bài học với cuộc sống, phù hợp với mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực họcsinh theo chương trình giáo dục phổ thông mới

c) Về mặt tổ chức dạy học:

- Sáng kiến có khả năng áp dụng linh hoạt cho nhiều bài học khác trong chương trình môn Khoa học tự nhiên, đặc biệt là các chủ đề liên quan đến sức khỏe và môi trường

- Nếu được triển khai đồng bộ và có sự chia sẻ trong tổ chuyên môn, sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, xây dựng môi trường học tập tích cực, phát triển toàn diện cho học sinh

Từ lần đầu áp dụng, tôi đánh giá sáng kiến có tiềm năng ứng dụng thực tiễn cao, phù hợp với định hướng giáo dục hiện nay và rất đáng để nhân rộng trong giảng dạy

bộ môn Khoa học tự nhiên ở cấp THCS

B Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng

1 Địa chỉ áp dụng (nêu rõ tên cơ quan, đơn vị đã áp dụng): Trường TH&THCS

Bình Lãng

2 Thời gian áp dụng: Từ ngày 25/09/2024 đến ngày 04/04/2025

3 Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng

a) Sự tác động đến quá trình thực hiện nhiệm vụ và kết quả thực hiện nhiệm vụ của bộ phận, cơ quan, đơn vị

a1) Mô tả, phân tích và đánh giá sự tác động của việc áp dụng sáng kiến đến quá

trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn Khoa học Tự nhiên.

Một: Mô tả sự tác động của việc áp dụng sáng kiến đến quá trình và kết quả thực

hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn Khoa học Tự nhiên

Việc triển khai sáng kiến “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp” không chỉ

tạo sự chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy học của cá nhân giáo viên mà còn tác động sâu rộng đến hoạt động chuyên môn của cả tổ Khoa học Tự nhiên Cụ thể:

- Khơi gợi tinh thần đổi mới trong dạy học: Sáng kiến đã trở thành đề tài thực tế để

tổ chuyên môn thảo luận, góp phần thúc đẩy các thành viên tích cực nghiên cứu bài học, đổi mới phương pháp và cách thiết kế hoạt động học

- Hình thành văn hóa chia sẻ chuyên môn: Việc tổ chức chuyên đề dựa trên sáng

kiến giúp các thành viên có cơ hội trao đổi, đóng góp ý kiến, cùng nhau xây dựng

hệ thống tình huống gắn với thực tiễn cho các chủ đề khác nhau trong chương trình Sinh học

- Tăng hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học (Lesson Study): Các buổi sinh hoạt không còn mang tính hình thức mà tập trung vào thực

hành, phân tích giờ dạy, rút kinh nghiệm cụ thể trên cơ sở năng lực học sinh

Hai: Phân tích cụ thể tác động đến quá trình thực hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn

- Trong khâu soạn giảng: Giáo viên tích cực tìm kiếm, xây dựng các tình huống

gắn với đời sống học sinh để đưa vào bài giảng Việc này giúp giáo án sinh học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn và sát với thực tế

- Trong tổ chức dạy học: Các giờ dạy minh họa cho chuyên đề đã được tổ chức

thành công, giáo viên chủ động kết hợp các phương pháp như dạy học theo vấn đề,

kỹ thuật khăn trải bàn, mảnh ghép… giúp học sinh tích cực hợp tác và giải quyết tình huống

- Trong đánh giá học sinh: Tổ chuyên môn đã cùng điều chỉnh hình thức kiểm tra

đánh giá, lồng ghép đánh giá năng lực giải quyết vấn đề qua các tình huống mở, không chỉ kiểm tra kiến thức lý thuyết mà còn đánh giá khả năng vận dụng

Ba: Đánh giá kết quả tác động

* Với tổ chuyên môn:

- Tăng cường tính chuyên nghiệp và đổi mới thực chất trong sinh hoạt chuyên môn;

- Hình thành thói quen tư duy thiết kế bài học theo hướng phát triển năng lực thay vì

dạy chay theo SGK;

- Góp phần xây dựng ngân hàng tình huống thực tiễn dùng chung cho nhiều bài học

và khối lớp;

- Tạo động lực để các thành viên khác trong tổ viết sáng kiến, chia sẻ kinh nghiệm

* Với học sinh:

- Hứng thú hơn với môn Sinh học khi thấy kiến thức gần gũi và ứng dụng được;

- Tăng rõ rệt khả năng trình bày, tư duy phản biện, làm việc nhóm và đề xuất giải pháp cho các tình huống liên quan đến sức khỏe, môi trường sống;

- Nhiều học sinh mạnh dạn tham gia các hoạt động học tập tích cực, góp phần nâng

cao chất lượng giáo dục toàn diện.

a2) Mô tả, phân tích và đánh giá sự tác động của sáng kiến đến quá trình thực hiện nhiệm vụ và kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị trường TH&THCS Bình LãngMột: Mô tả sự tác động của sáng kiến đến hoạt động nhà trường

Việc triển khai sáng kiến “Khai thác tình huống thực tiễn nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 8 qua bài học về Hệ hô hấp” tại trường

TH&THCS Bình Lãng không chỉ mang lại hiệu quả trong phạm vi lớp học mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

Sáng kiến đã tạo ra tác động tích cực, lan tỏa đến nhiều mặt trong hoạt động sư phạm của nhà trường, cụ thể:

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, phù hợp với yêu cầu Chương trình Giáo dục phổ thông 2018;

- Tăng cường tính gắn kết giữa giáo dục nhà trường với thực tiễn cuộc sống, từ đó hình thành năng lực vận dụng kiến thức khoa học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn;

- Là cơ sở để nhà trường nhân rộng mô hình dạy học tích cực, tạo điều kiện để các

tổ chuyên môn khác học tập và áp dụng

Hai: Phân tích sự tác động đến quá trình thực hiện nhiệm vụ của nhà trường

* Về quản lý chuyên môn:

- Ban giám hiệu ghi nhận đây là sáng kiến mang tính thực tiễn cao, phù hợp với định hướng phát triển của nhà trường nên đã tạo điều kiện để tổ chức chuyên đề cấp

trường, khuyến khích giáo viên nhân rộng mô hình trong các phân môn Hóa học, Vật lý, Địa lý, Giáo dục công dân

- Nhà trường đã đưa nội dung của sáng kiến vào kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên

cho giáo viên năm học, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ

* Về hoạt động dạy – học:

- Các tiết dạy thực nghiệm được tổ chức công khai với sự tham dự của giáo viên trong và ngoài tổ chuyên môn, tạo ra môi trường học tập sôi nổi, có chiều sâu

- Giáo viên chủ động hơn trong thiết kế hoạt động học, từ đó tăng tính tích cực, chủ

động và sáng tạo của học sinh.

- Học sinh mạnh dạn tham gia vào các tình huống gắn liền với cuộc sống, từ đó rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, tư duy logic – những phẩm chất cần thiết của công dân thế kỷ 21

* Về hoạt động giáo dục toàn diện:

- Sáng kiến góp phần định hướng cho học sinh ý thức bảo vệ sức khỏe, phòng tránh

bệnh tật, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

- Một số tình huống thực tiễn được phát triển thành hoạt động ngoại khóa, trò chơi

khoa học, sân khấu hóa kiến thức, góp phần làm phong phú đời sống học đường.

Ba: Đánh giá kết quả tác động đến nhiệm vụ của đơn vị

* Chất lượng dạy học môn Sinh học được nâng cao, cụ thể:

- Tăng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi trong các bài kiểm tra có yếu tố tình huống thực tiễn;

- Học sinh có ý thức và hứng thú hơn với môn học

* Đơn vị nhà trường:

- Tổ Khoa học tự nhiên được đánh giá cao về đổi mới chuyên môn;

- Giáo viên tích cực tham gia viết sáng kiến, cải tiến phương pháp giảng dạy;

- Trường TH&THCS Bình Lãng có thêm minh chứng thiết thực để đạt các tiêu chí trong kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng trường chuẩn quốc gia

b) Sự tác động đến quá trình thực hiện nhiệm vụ và kết quả thực hiện nhiệm

vụ của sở/ban/ngành/đoàn thể cấp tỉnh/huyện, thành phố/doanh nghiệp, hợp tác xã 2 :

2 Nếu không có tác động thì không trình bày.