Hãy viết một bài luận phân tích sự tác Động của truyền thông tới xã hội thông qua sự kiện quốc tế “cuộc khủng hoảng tranh biếm hoạ nhà tiên tri muhammad”

Trong quá trình phát triển này, báo chí không chỉ tham gia với tư cách là người quan sát, mà còn với tư cách là người trực tiếp tham gia các sự kiện chính trị quốc tế.. Mọi người thường

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TUYỀN

-

-TIỂU LUẬN

LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG Hãy viết một bài luận phân tích sự tác động của truyền thông tới xã hội thông qua

sự kiện quốc tế “Cuộc khủng hoảng tranh biếm hoạ nhà tiên tri Muhammad”

1Sinh viên: Vy Thế Hùng

Mã số SV: 2251070024 Lớp lý thuyết truyền thông: BC02801_K42.1 Lớp: Truyền thông quốc tế _ K42

Giáo viên hướng dẫn: Trần Minh Tuấn

Hà Nội, tháng 3 năm 2023

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU……… 04

I Lời mở đầu……… 04

II Mục đích nghiên cứu……… 05

III Đối tượng – phạm vi nghiên cứu……… 05

1 Đối tượng……… 05

2 Phạm vi……… 05

NỘI DUNG………

06 Phần 1 Cơ sở lý luận………

06 I Khái niệm……… 06

1 Truyền thông……… 06

2 Xã hội……… 07

3 Bản chất xã hội của truyền thông……… 07

II Phân loại truyền thông ……… 10

III Các yếu tố cơ bản của truyền thông……… 10

1 Nguồn……… 10

2 Thông điệp………11

3 Người tiếp nhận………11

4 Kênh truyền thông………11

5 Phản hồi……… 11

6 Nhiễu………11

KẾT LUẬN……… 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 29

MỞ ĐẦU

I Lời mở đầu

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và quá trình toàn cầu hóa khiến thế giới dường như thu nhỏ lại, nhưng diễn biến của mọi thứ đều rất khó lường, không dễ phân tích và dự đoán Trong quá trình phát triển này, báo chí không chỉ tham gia với tư cách là người quan sát, mà còn với tư cách là người trực tiếp tham gia các

sự kiện chính trị quốc tế Công nghệ thông tin, phát thanh, truyền hình, đặc biệt là những thành tựu cách mạng khoa học và công nghệ trong lĩnh vực Internet đã gây

ra sự bùng nổ thông tin trên phạm vi toàn cầu Sự phát triển của báo chí và tạp chí định kỳ trên cơ sở này là một thực tế khách quan tất yếu, đang làm thay đổi nhanh chóng hình thức và nội dung của báo chí, tạp chí truyền thống

Nhờ có Internet, công chúng toàn cầu tiếp cận thông tin nhanh hơn, thậm chí theo thời gian thực bởi các sự kiện diễn ra theo thời gian thực, điều này cũng khiến truyền thông đóng vai trò rất quan trọng trong việc tác động đến các vấn đề đang diễn ra Truyền thông chuyển từ vị trí quan sát, đưa tin sang tham gia trực tiếp vào các sự kiện diễn ra trên thế giới, tạo nên chuỗi sự kiện trong cuộc sống Chuỗi sự kiện này cho thấy sự sắp xếp lại chính trị mang tính cách mạng khi "các quốc gia trên thế giới xích lại gần nhau hơn trong giao tiếp và thương mại, tạo ra một thị trường toàn cầu", nhưng cũng vẽ nên một bức tranh suy tàn kém sáng sủa hơn Ngày nay, truyền thông không chỉ phản ánh các sự kiện đang diễn ra trên thế giới mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển các sự kiện quốc tế Rõ ràng nhất là cuộc khủng hoảng tranh biếm họa về nhà tiên tri Muhammad, khi quyền tự do ngôn luận và niềm tin tôn giáo xung đột giữa hai nền văn minh phương Tây và phương Đông

Bài tiểu luận này nhằm mục tiêu tìm hiểu kiến thức tổng quan về Truyền thông; cơ

sở lý luận về tác động của Truyền thông tới xã hội đồng thời tìm hiểu, đánh giá tác động của Truyền thông tới cuộc khủng hoảng tranh biếm hoạ Muhammad

Cá nhân thực hiện hy vọng rằng, nội dung tiểu luận sẽ góp phần mở rộng thông tin kiến thức về tác động của Truyền thông đặc biệt là tới xã hội

II Mục đích nghiên cứu:

- Đánh giá tình hình thực tiễn của hoạt động truyền thông thông qua sự kiện quốc

tế

III Đối tượng – phạm vi nghiên cứu:

1 Đối tượng:

- Cuộc khủng hoảng tranh biếm hoạ nhà tiên tri Muhammad

2 Phạm vi:

- Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tới quốc tế

4

NỘI DUNG Phần 1 Cơ sở lý luận

I Khái niệm:

1 Truyền thông

Theo John-Hober đã từng nói vào năm 1954:

“Truyền thông là sự trao đổi với nhau về tư duy hoặc ý tưởng bằng lời” Đây là một lĩnh vực rộng lớn, bao trùm tất cả các hoạt động của con người Mọi người thường nhìn và hiểu truyền thông qua sự hiện diện trên các trang báo điện

tử, tờ báo in hoặc trên TV, livestream bán hàng qua Facebook, Instagram… Song truyền thông không chỉ dừng lại ở đó mà luôn tồn tại trong từng hành động nhỏ nhất của chúng ta

VD: kể chuyện, share một bài viết, post một bức ảnh, viết thư, …

Từ đó thông tin “lớn dần”, khiến chúng có sự tác động mạnh mẽ tới nhiều đối tượng hơn Có thể hiểu đơn giản là sự “truyền đi thông tin” Nói theo cách khác:

- Truyền thông là quá trình liên tục mà qua đó, chúng ta hiểu người khác và làm cho người khác hiểu chúng ta Đó là một quá trình luôn thay đổi, biến chuyển

và ứng phó với tình huống (Martin P.Adelsm)

- Truyền thông nảy sinh từ nhu cầu giảm độ không rõ ràng để có hành vi hiệu quả (Dean C Barnlund)

- Truyền thông là quá trình làm cho cái trước đây là độc quyền của một hoặc vài người trở thanh cái chung của hai hoặc nhiều người (Frank Dance) Tóm lại:

- Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm…, chia

sẻ kỹ năng, kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người với nhau

5

- Truyền thông là một hoạt động mang tính quá trình Đó không phải là hoạt động nhất thời, gián đoạn mà mang tính liên tục Đó là quá trình trao đổi, chia sẻ thông tin giữa các thực thể tham gia truyền thông

- Mục tiêu của truyền thông là tạo ra sự thay đổi về nhận thức, thái độ và hành vi

2 Xã hội

Đây là một từ ngữ quen thuộc trong mỗi chúng ta, luôn được sử dụng thường xuyên và cũng có thể là nỗi sợ của nhiều người Vậy như thế nào là một “xã hội”? Nói một cách đơn giản, xã hội là một thực thể tồn tại xung quanh ta, trong

đó chứ đựng nhiều cá nhân Mỗi cá nhân đều có mối quan hệ riêng, những vấn đề riêng Vậy nên xã hội luôn tác động tới đời sống con người

Con người khi sinh ra trên trái đất đã sử dụng tiếng nói, ngôn ngữ, bản tính của mình để kết nối với nhau tạo nên một xã hội Như vậy, xã hội gắn liền với sự ra đời của loài người, được tiến hoá qua nhiều cấp bậc, giai đoạn khác nhau (từ đơn giản đến phức tạp) VD: xã hội cộng sản nguyên thuỷ, xã hội phong kiến, xã hội tư bản chủ nghĩa, xã hội cộng sản chủ nghĩa,…

Mỗi nơi trên thế giới lại chia ra nhiều khu vực nên xã hội cũng sẽ mang bản chất khu vực, có tính phát triển khác nhau song nhìn chung, tới thời điểm hiện tại, tất cả đều đang hướng tới một xã hội văn minh, dân chủ, vì lợi ích của con người Chính bởi nguồn gốc xã hội đã gắn với con người nên xã hội – con người là hai mối tương quan, có quan hệ mật thiết với nhau Có con người mới sản sinh ra xã hội,

sự tồn tại và phát triển của xã hội phụ thuộc vào sự tồn tại, phát triển của con người Điều này được thể hiện qua những yếu tố hàng ngày, ví dụ như: mối quan

hệ giữa người với người, yếu tố thời tiết, giáo dục – đào tạo, lao động

3 Bản chất xã hội của truyền thông:

Như ta đã biết, truyền thông là hoạt động thông tin và giao tiếp xã hội Trong

đó, giao tiếp xã hội tồn tại dưới dạng:

- Liên cá nhân

6

- Gia đình

- Nhóm

- Đại chúng

Để hoạt động giao tiếp được diễn ra còn phụ thuộc vào những điều kiện như:

- Năng lực, trình độ, phương tiện giao tiếp

VD: Sống trong thời đại ngày càng phát triển, con người bắt buộc phải có sự giao tiếp mỗi ngày để học hỏi, truyền đạt, duy trì cảm xúc, … Nếu không có năng lực hoặc trình độ giao tiếp, ta sẽ dễ bị cô lập trong xã hội, cơ hội bị thu hẹp và bản thân không biết mình đang ở đâu, phải làm gì Ngoài yếu tố từ bản thân còn là phương tiện để giao tiếp mỗi ngày Nếu thời xưa người ta dùng bồ câu đưa thư, phát triển lên điện thoại bàn, điện thoại phím thì ngày nay, con người giao tiếp chủ yếu qua các thiết bị công nghệ Chúng ta hoàn toàn có thể viết thư, dùng điện thoại không cảm ứng song dễ gây bất tiện và sự truyền đạt, giao tiếp sẽ bị hạn chế nhiều phần Bởi cuộc sống trôi quá nhanh và con người luôn vội vàng với tham vọng riêng, không phải lúc nào ta cũng muốn dành thời gian ngồi viết và gửi một bức thư hàng ngày, luôn phải để ý tới điện thoại của bạn bè hoặc nhắn tin trên bàn phím số,… - Môi trường chính trị, văn hoá, xã hội

VD: Nếu ở Nhật, mọi người đi ra đường luôn bịt khẩu trang và chỉ muốn tập trung vào công việc, rất ít khi dành thời gian cho bạn bè bởi đó là cách họ sống Hay ở Bắc Triều Tiên, mọi thiết bị công nghệ đều không được phép tiên tiến hoá, mọi người chỉ được xem những chương trình về chính trị, tổng thống; nghe bài nhạc truyền thống của đất nước họ,… nguồn thông tin họ nhận được chỉ nằm trong vài nội dung nhất định Xét về mặt chính trị, sự giao tiếp kết nối giữa các quốc gia tạo nên thế giới phát triển đồng đều, nước mạnh giúp nước yếu, là cơ sở để đời sống con người phát triển

Ngoài ra:

7

- Truyền thông là hoạt động liên kết xã hội, từ đó khơi nguồn, khai thác, phát huy sức mạnh mềm Nó có khả năng thâm nhập vào mọi mặt của đời sống xã hội VD: thông tin là nhu cầu của xã hội -> báo chí cung cấp thông tin, lan toả đến tất cả cấu trúc và tiểu cấu trúc xã hội Ở đây, sức mạnh mềm hay quyền lực mềm chính là dư luận xã hội, niềm tin, lý tưởng, tinh thần….Sức mạnh truyền thông thể hiện ở khả năng điều khiển kín đáo hoặc hiển nhiên trong nhận thức, thái độ, hành vi VD: không ai phải trực tiếp nghe về sự đánh giá, quy kết, khuyến cáo

- Truyền thông là hoạt động can thiệp xã hội, mang quyền lực trực tiếp (hay chính là quyền lực dân chủ trực tiếp, tồn tại cùng dân chủ đại diện)

VD: Quyền lực đại diện là bộ máy nhà nước, đại diện cho nhân dân nhưng mang tính tha hoá -> không đúng mục đích ban đầu nhân dân giao phó sẽ dẫn tới chuộc lợi, tham nhũng

VD: quyền lực dân chủ trực tiếp (báo chí, truyền thông) gồm một phần quyền lực của nhân dân -> phơi lộ những góc khuất của quyền lực đại diện

Từ đó:

- Tác động tới công chúng thêm hiểu biết giúp giải quyết vấn đề hiệu quả

- Cảnh báo và dự báo giúp tiên liệu giải pháp để giải quyết vấn đề

- Giám sát và phản biện xã hội

Mối quan hệ giữa bản chất xã hội của truyền thông có thể hiểu theo cách sau:

Sơ đồ về mối quan hệ bản chất xã hội của truyền thông

8

Vậy chuyện gì sẽ xảy ra nếu một ngày, bạn không còn nhận được thông báo từ các trang mạng xã hội, không còn chương trình “19:00” mỗi ngày, trang báo không còn đăng tin “giật tít” và mọi thứ dần “đóng băng”?

Một xã hội, một thế giới không có truyền thông thì liệu có còn tồn tại, phát triển được như bây giờ không? Mọi người nhìn nhau và chẳng còn điều gì để nói sẽ

là cảm giác như thế nào?

Có thể thấy, hoạt động truyền thông dù lớn hay bé đều mang tầm quan trọng nhất định trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Và khi một xã hội không có truyền thông, điều tất yếu sẽ xảy ra là con người không còn khả năng được cập nhật tin tức mỗi ngày, từ đó “giết chết” sự giao tiếp – trao đổi thông tin giữa người với người Chúng ta không còn ý thức để học hỏi và sẽ dẫn tới không hiểu biết, không biết mình là ai, thế giới xung quanh mình đang “xoay” như thế nào Điều này dẫn tới sự mất nhận thức khách quan, con người sống trong vô thức, mất đi ý thức Song một điều cơ bản mà ai cũng biết: con người tồn tại trên thế giới, nhiều con người tạo ra một xã hội và một xã hội sẽ chết khi không có truyền thông

II Phân loại truyền thông

Căn cứ vào các kênh truyền tải thông điệp và phương thức tiến hành truyền thông,

ta có thể chia truyền thông làm hai loại:

- Truyền thông trực tiếp

- Truyền thông gián tiếp

Căn cứ vào phạm vi tham gia và chịu ảnh hưởng của truyền thông, ta có ba loại:

- Truyền thông cá nhân (mang tính cá nhân hoá, ví dụ như tâm sự riêng)

- Truyền thông nhóm

- Truyền thông đại chúng

III Các yếu tố cơ bản của truyền thông

1 Nguồn:

- Là nơi mang tới thông tin, nội dung để bắt đầu sản sinh ra quá trình truyền thông 9

2 Thông diệp:

- Mang nội dung trao đổi từ nguồn, truyền đạt tới người tiếp nhận

3 Kênh truyền thông:

- Là phương tiện để truyền tải thông điệp từ nguồn tới người tiếp nhận thông tin

4 Người tiếp nhận:

- Là đối tượng được xác nhận và tiếp nhận thông tin, thông điệp được truyền tải

5 Phản hồi:

- Đây là hành động mang nhiều chiều hướng khác nhau từ người tiếp nhận nguồn thông tin, mang tính phát ngôn cá nhân

6 Nhiễu:

- Cách thức làm loãng nguồn thông tin trong quá trình truyền thông

Có thể hiểu quá trình hoạt động của các yếu tố trong truyền thông như sau:

Sơ đồ quá trình hoạt động của các yếu tố truyền thông

Phần 2 : Cơ sở lý thuyết và thực tiễn về tác động của Truyền thông tới xã hội

I Cơ sở lý thuyết

1 Thuyết Thiết lập chương trình nghị sự

Năm 1972, thuyết Thiết lập Chương trình nghị sự (Agenda Setting Theory) được Maxwell Mccombs và Shaw khởi xướng Lý thuyết này ra đời sau một thời gian dài các nhà nghiên cứu truyền thông nỗ lực tìm ra mối liên hệ giữa tin tức và các vấn đề chính trị

Theo đó, trong quá trình truyền thông, nếu những tin tức nào đó được nhắc tới thường xuyên, liên tục và nổi bật, công chúng sẽ nhớ tới và coi nó quan trọng hơn những thông tin khác Điểm nổi bật của lý thuyết này là truyền thông đại chúng có một chức năng sắp đặt “chương trình nghị sự” cho công chúng, các bản tin và hoạt động đưa tin của cơ quan báo chí – truyền thông ảnh hưởng đến sự phán đoán của công chúng tới những “chuyện đại sự” của thế giới xung quanh và tầm quan trọng của chúng bằng cách áp dụng cho các “chương trình” nét nổi bật khác nhau, từ đó có thể tác động và tạo ra sự dẫn đường này định hướng trong tương lai Trong mấy thập kỷ sau đó đã có hàng trăm các nghiên cứu về vai trò xác định chương trình nghị sự của truyền thông đối với dư luận xã hội trong tất cả các lĩnh vực từ chính trị đến kinh tế, xã hội trong nước và quốc tế; từ truyền thông cứng dưới dạng báo in, tạp chí, sách, đến truyền thông Internet Tuy nhiên, các nghiên cứu này cũng phát hiện thấy vai trò xác định chương trình nghị sự cho dư luận xã hội của các phương tiện truyền thông hiện đại còn phụ thuộc vào nhiều yếu

tố khác như nhu cầu, thái độ và kiến thức của công chúng; chất lượng thông tin được truyền thông và lợi ích gắn với các chương trình nghị sự

2 Thuyết Dòng chảy hai bước

Mô hình dòng chảy hai bước được xây dựng vào năm 1948 bởi Paul Lazarsfeld, Bernard Berelson và Hazel Gaudet trong cuốn sách “Sự lựa chọn của mọi người”, sau khi nghiên cứu các quy trình ra quyết định của cử tri trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 1940 Nó quy định rằng nội dung phương tiện truyền thông đại chúng trước tiên tiếp cận các nhà lãnh đạo quan điểm của người dùng, những người sử dụng phương tiện truyền thông tích cực và người thu thập, giải thích và truyền bá ý nghĩa của thông điệp truyền thông tới người tiêu dùng truyền thông ít hoạt động hơn

Từ các nghiên cứu thực nghiệm về chủ đề này đã hình thành lý thuyết về truyền thông hai bước (two step): bước một là thông điệp được truyền đến thủ lĩnh

ý kiến, đó là người thạo tin, có kiến thức chuyên môn và có uy tín, quyền lực ảnh hưởng đến ý kiến của người khác và bước hai là thông điệp được truyền từ thủ lĩnh

ý kiến đến những người khác để từ đó hình thành nên dư luận xã hội (Katz, 1957) Các nghiên cứu thực nghiệm theo lý thuyết này cho thấy, thủ lĩnh ý kiến là người thạo tin và có vị thế xã hội trong một cộng đồng nhất định mà các thành viên khác vừa không thạo tin và thường nghe theo ý kiến của thủ lĩnh Lý thuyết này còn phát hiện thấy thủ lĩnh có ảnh hưởng mạnh hơn các phương tiện truyền thông bởi vì các

ý kiến của họ được truyền đi trong quá trình giao tiếp cá nhân một cách đáng tin cậy, linh hoạt và không mục đích

3 Thuyết Hiệu ứng đóng khung