Trong Điều 28, Luật giáo dục 2005 ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lóp học, mô
Dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động tự học
Trong Luật Giáo dục sửa đôi năm 2010, điều 28.2, đã nêu rõ: “Phương
Cốt lõi của việc đổi mới trong giáo dục phổ thông là phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động và sáng tạo của học sinh Điều này cần phù hợp với đặc điểm của từng lớp học và môn học, đồng thời bồi dưỡng phương pháp tự học và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Việc này không chỉ tác động đến tình cảm mà còn mang lại niềm vui, hứng thú trong học tập cho học sinh, nhằm chống lại thói quen học tập thụ động.
Tính tích cực và chủ động trong việc tự học là yếu tố quan trọng nâng cao hiệu quả học tập Để dạy học phát huy được tính tích cực này, cần chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý, năng lực, trình độ tư duy và động cơ của người học, cùng với điều kiện cá nhân Đồng thời, cần xác định rõ mục tiêu giáo dục và các kiến thức, kỹ năng cần đạt được để hỗ trợ sự phát triển toàn diện của người học.
Việc chuyển từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực giúp khẳng định vai trò của người học trong quá trình giáo dục Giáo viên không còn là trung tâm mà đóng vai trò tổ chức, chỉ đạo và hướng dẫn Học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động, tự quan sát, thảo luận và khám phá kiến thức mới Qua đó, học sinh phát triển kỹ năng và phương pháp học tập của riêng mình, không bị ràng buộc bởi các khuôn mẫu có sẵn, từ đó bộc lộ và phát huy tiềm năng cá nhân.
Trong quá trình học tập, tinh thần tích cực và tự giác của người học được thể hiện qua việc chủ động đặt ra mục tiêu học tập Họ luôn xem việc học là nhiệm vụ quan trọng và thể hiện sự say mê, hứng thú trong việc tìm kiếm các biện pháp giải quyết các tình huống và vấn đề gặp phải Chất lượng kết quả học tập phụ thuộc nhiều vào sự kết hợp giữa các yếu tố này.
13 hài hòa giữa hoạt động tô chức, hướng dẫn, dẫn dắt của thầy với hoạt động không ngừng nỗ lực, tích cực, chủ động tự học của trò.
Giáo viên cần không ngừng nâng cao trình độ sư phạm và hiểu rõ tâm lý học sinh để chọn lựa nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức phù hợp, nhằm phát huy tối đa kỹ năng và tiềm năng của học sinh Dựa trên mục tiêu chung, giáo viên xác định nhiệm vụ và phương pháp phù hợp với từng đối tượng, khuyến khích học sinh chủ động tham gia vào hoạt động học tập Họ cần quan sát, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của học sinh, đồng thời hỗ trợ kịp thời mà không thay thế vai trò của học sinh, từ đó tạo động lực cho sự tìm tòi và phát hiện cái mới, giúp học sinh tự tin và hình thành thói quen học tập chủ động.
Việc khuyến khích tính tích cực và chủ động trong tự học của học sinh là mục tiêu quan trọng trong đổi mới giáo dục hiện nay Để đạt được hiệu quả trong việc cải tiến phương pháp dạy học, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà quản lý, giáo viên và nỗ lực từ chính người học.
Thực trạng dạy học phát huy tính tích cực, chủ động tự học trong môn TTOÁ¡ - Lc G G11 ng TT nu ng k0 re 14 1 Thuận lỢI - - - - - - - - << << E1 EE E9 E9 119353510 10 11K 2501111 k kg 25555 14 2 Khó khăn - - - - Go 9 S9 999933555115 15 5111511111111 E 1k 15 1.5 Phân tích chương trình, nội dung, mục tiêu dạy học chủ đề rút gọn biểu thức và các bài toán liên quan - đại số lớp 0 - 2+s+s+zszz+xzzx+xerses 15 1.5.1 Giới thiệu chủ đề rút gọn biểu thức và các bài toán liên quan - đại số 0
Một số biện pháp phát triển năng lực tự học cho học sinh ở trường phố ¡10117 21 1 Tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động theo nhóm kết hợp với thảo luận 21 2 Tích cực hóa hoạt động nhận thức trong học tập của học sinh
Hướng dẫn học sinh cách xây dựng kế hoạch học tập
Hiện nay, đa số HS thực hiện các nhiệm vụ học tập còn mang tính
Việc tự học của học sinh thường diễn ra một cách ngẫu hứng và thiếu kế hoạch rõ ràng, trong khi khối lượng kiến thức cần tiếp thu là rất lớn và phải hoàn thành trong thời gian hạn chế Do đó, giáo viên cần hướng dẫn học sinh lập kế hoạch học tập khoa học, đảm bảo các nhiệm vụ học tập phù hợp với khả năng, nội dung và thời gian của các em.
Sau khi HS đã xây dựng kế hoạch học tập, GV cần có sự kiểm tra, sau
24 đó nhận xét, góp ý về kế hoạch học tập của các em GV cần hướng dẫn HS thực hiện kế hoạch học tập với các yêu cầu sau:
- Thực hiện kế hoạch học tập một cách khoa học, sử dụng hợp lí quỹ thời gian học tập;
- Có phương pháp tự học khoa học, có kế hoạch và thời gian biểu tự học phù hợp với điều kiện của bản thân.
Việc xây dựng một kế hoạch học tập khoa học và hợp lý sẽ giúp học sinh xác định mục tiêu cụ thể để thực hiện Học sinh cần áp dụng các biện pháp hiệu quả để thực hiện kế hoạch đã đề ra và có khả năng điều chỉnh kế hoạch một cách linh hoạt, nhằm đạt được các mục tiêu học tập một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.
Hướng dẫn học sinh cách tự đọc sách giáo khoa, tài liệu tham khảo 25 2.2 Thiết kế một số kế hoạch bài dạy phát huy tính tích cực, chủ động tự học cho học sinh qua chủ dé rút gọn biểu thức đại số và các bài toán liên quan - đại số lớp 9 ¿12t 121 212112111212121121112111111121111011 211112121011 26 2.2.1 Kế hoạch bài dạy số 1: Rút gọn biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn
Trong quá trình dạy học, giáo viên không chỉ cung cấp kiến thức mà còn cần trang bị cho học sinh ý thức tự giác và phương pháp tự học Học sinh cần phát triển các kỹ năng tự học như thu thập tài liệu và đọc sách giáo khoa, để có thể tiếp nhận tri thức hiệu quả Tuy nhiên, việc đọc hiểu các tài liệu không phải lúc nào cũng đơn giản, vì nhiều sách giáo khoa và tài liệu tham khảo yêu cầu học sinh có năng lực tư duy khái quát cao Để lĩnh hội kiến thức cần thiết, học sinh cần nghiên cứu sâu và áp dụng kỹ thuật đọc phù hợp.
Kỹ thuật đọc là khả năng tiếp thu tri thức và kỹ năng đọc của mỗi cá nhân, phụ thuộc vào mục tiêu của người đọc Cách đọc sẽ được thể hiện rõ ràng qua những phương pháp mà học sinh có thể áp dụng, tùy thuộc vào mục đích đọc của bản thân.
Đọc lướt là phương pháp giúp tóm tắt những nội dung chính trong cuốn sách hoặc các khái niệm cơ bản trong tài liệu Đối với những người có kinh nghiệm, việc đọc lướt cho phép họ nhanh chóng nắm bắt nội dung cốt lõi của tài liệu Khi áp dụng kỹ thuật này, người đọc có thể tiết kiệm thời gian và xác định được những phần quan trọng cần chú ý hơn.
25 người đọc có thể bỏ qua một số trang hoặc đoạn văn, hoặc dừng lại để tìm hiểu kỹ hơn về một số nội dung Phương pháp đọc này cho phép người đọc làm rõ thêm và khám phá các cách diễn đạt khác nhau cho một vấn đề cụ thể.
Đọc từng đoạn trong tài liệu là phương pháp giúp người đọc tập trung vào các phần quan trọng, từ đó tóm tắt và phân bổ thời gian hợp lý cho những nội dung cần thiết.
Đọc toàn bộ nội dung cuốn sách mà không nghiên cứu sâu giúp người đọc nắm bắt được những ý chính và tóm lược nội dung tổng quát Phương pháp này cho phép người đọc hiểu rõ hơn về chủ đề chính mà không cần đi vào chi tiết từng phần cụ thể.
Đọc kỹ và nghiên cứu sâu nội dung sách là phương pháp tự học thiết yếu, giúp người đọc nắm bắt đầy đủ thông tin Qua việc xem xét tỉ mỉ từng phần và nội dung, độc giả có thể đánh giá và phê phán một cách sâu sắc tư tưởng của tác phẩm.
2.2 Thiết kế một số kế hoạch bài dạy phát huy tính tích cực, chủ động tự học cho học sinh qua chủ đề rút gọn biểu thức đại số và các bài toán liên quan - đại số lớp 9. Đề giúp các em ôn tập kiến thức, chủ động cho toàn bộ các tiết học trong chủ đề, giáo viên sẽ chia lớp thành các nhóm, yêu cầu các nhóm tìm hiểu trong các đề thi tuyển 10 của Hà Nội các năm, sách giáo khoa, sách bài tap, và tông hợp xem bài toán rút gọn biểu thức thường gặp có thé chia thành các nhóm bài tập nào và có các bài toán nao liên quan.
Cả lớp chia thành 4 nhóm (mỗi nhóm từ 7 — 10 học sinh, có nhóm trưởng chịu trách nhiệm chỉ huy, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, tổng hợp ý kiến, )
Mỗi thành viên trong nhóm chuẩn bị nội dung và ý kiến cá nhân để tham gia thảo luận Nhóm trưởng sẽ tổng hợp các ý kiến và thống nhất với tất cả thành viên, nhằm đưa ra ý kiến chung của cả nhóm.
Trong tiết học, các nhóm sẽ lần lượt trình bày nội dung, đảm bảo mỗi thành viên đều có cơ hội thuyết trình Sau mỗi phần trình bày, các nhóm khác sẽ nhận xét, đặt câu hỏi và tham gia tranh luận để đóng góp ý kiến Giáo viên sẽ đánh giá dựa trên sự chuẩn bị, khả năng trình bày và kỹ năng tranh biện của các thành viên trong nhóm, từ đó có thể chấm điểm nếu cần thiết.
Trước khi vào bài đầu tiên, GV phát phiếu học tập cho mỗi HS vào cuối tiết học trước của chủ đề này.
2.2.1 Kế hoạch bài dạy số 1: Rút gọn biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn bậc ba
- Củng có kiến thức biến đổi và từ đó rút gọn các biéu thức chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
- Biết phối hợp các ki năng biến đổi và thực hiện được các bước rút gọn biểu thức chứa căn bậc hai, căn bậc ba;
- Chứng minh được các đăng thức chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
- Năng lực tư duy và lập luận toán học.
- Năng lực mô hình hoá toán học.
- Năng lực giải quyết vấn đề toán học.
- Năng lực giao tiếp toán học.
- Năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán.
- Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.
- Giáo dục cho học sinh tính cần cù, chịu khó trong suy nghĩ.
- Giáo dục cho học sinh tính cần thận, chính xác, yêu thích môn học.
II Tiến trình hoạt động
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Mục tiêu: Kiểm tra Sự chuẩn bị bài của HS, định hướng những nội dung chính của chủ đề.
Hình thức tố chức: hoạt động nhóm.
Giáo viên yêu cầu học sinh nêu rõ nội dung của bài thi đầu tiên trong đề thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội, dựa trên kiến thức đã tìm hiểu và chuẩn bị cho bài học.
- Thực hiện: chia lớp học thành 4 nhóm cho thảo luận báo cáo kết quả trên giấy.
+ Các nhóm đã họp, thống nhất ý kiến, bất kì thành viên nào cũng có thể trả lời đại diện cho nhóm.
+ Các nhóm còn lại lăng nghe, nhận xét và đưa ý kiến phản biện, bổ sung (nếu có).
+ Đánh giá, nhận xét và chốt
CHỦ DE: RUT GON BIEU THỨC ĐẠI SO
VA CAC BAI TOAN LIEN QUAN - DAI
1 Rút gon biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
2 Tính giá trị biểu thức khi biết giá trị của biến Tính giá trị của biến khi biết biểu thức thỏa mãn một đẳng thức cho trước.
3 Tim x thỏa mãn một bất dang thức cho trước
4 So sánh giá trị của biểu thức P với một số hoặc một biểu thức cho trước
5 Biểu thức có giá trị nguyên
6 Tìm giá tri lớn nhất, nhó nhất (nếu có) của biểu thức
7 Tìm giá trị của tham số để phương trình có nghiệm
Trong bài viết này, chúng tôi tổng hợp 28 kiến thức quan trọng liên quan đến việc rút gọn biểu thức và các bài toán thường gặp Các giáo viên đã chính xác hóa tên gọi của những bài toán này và chiếu trên màn hình để dễ dàng theo dõi Chúng tôi cũng ghi nhận và khen ngợi sự chuẩn bị kỹ lưỡng cũng như tinh thần tìm hiểu bài của các nhóm học sinh.
Để nắm vững các bài toán liên quan, việc thành thạo rút gọn biểu thức chứa căn bậc hai và căn bậc ba là điều cần thiết Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về cách rút gọn biểu thức đại số này.
Hoạt động 2: Tìm hiểu phương pháp giải bài toán rút gọn biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
Mục tiêu: HS nêu được các bước giải bài toán rút gọn biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
Hình thức tổ chức: Học sinh tự học dưới sự hướng dẫn của GV, thảo luận nhóm.
- Chuyén giao nhiệm vụ học tap: A
BAI 1: RUT GON BIEU THUC DAI SO CHUA CAN BAC HAI, CAN BAC BA.
Bước 1: Tìm điều kiện xác định của biểu thức (nếu đề bài chưa cho) Sau đó phân tích các mẫu thành nhân tử, đối dấu (nếu cần).
Bước 2: Quy đồng mẫu các phân thức và thực hiện các phép toán cộng, trừ, nhân, chia phân thức theo quy tắc (nếu có).
GV yêu câu HS trên cơ sở đã tìm hiểu, chuẩn bị trình bày phương pháp giải đối với bài toán rút gọn biểu thức.
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
+ Các nhóm chuẩn bị nội dung theo phiếu học tập, powerpoint để trình bày lý thuyết, cử đại diện trình bày.
+ Các nhóm còn lại theo d6i, nhận xét và đưa ý kiến phản biện, bổ sung (nếu có).
+ Giáo viên đánh giá, nhận xét và chốt kiến thức.
- GV chính xác hóa lại các thuật ngữ sử dụng, phân tích và để HS đưa ra, thống nhất phương pháp giải bài toán rút gọn theo các bước.
GV yêu cầu HS nêu lưu ý khi làm dạng bài này.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, đóng góp ý kiến để hoàn thiện, tránh sai sót khi làm bai.
+ Rút gọn từng phân thức là các
Bước 3: Rút gọn phân thức thu được và kết luận.
30 hang tử của biéu thức (nếu có thể) trước khi quy đồng mẫu.
+ Yêu cầu “Rút gọn biểu thức P” có thể được thay bởi “Chứng minh P= ”
Hoạt động 3: Tim hiểu một số dạng biểu thức thường gặp.
Mục tiêu: HS nêu được các dạng biểu thức thường gặp, chia vào các nhóm; rèn luyện kỹ năng rút gọn biểu thức.
Hình thức tổ chức: Học sinh làm việc cá nhân kết hợp hoạt động nhóm.
Trong quá trình giao nhiệm vụ học tập, giáo viên cần tìm hiểu và chuẩn bị bài học một cách kỹ lưỡng Đặc biệt, giáo viên có thể hỏi học sinh về khả năng chia bài toán rút gọn biểu thức đại số lớp 9 thành các nhóm bài tập khác nhau, nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách tiếp cận và giải quyết vấn đề.
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS trả lời và nêu đặc điểm chung của từng nhóm bài tập khi chia như vậy.
+ Các nhóm đã chuẩn bị và thống nhất.
+ Các nhóm còn lại theo dõi, nhận xét và đưa ý kiên bô sung (nêu có)
2 Một số dạng biểu thức thường gap Nhóm 1: Mẫu là các biểu thức có dạng liên hợp bậc hai
Rút gọn biểu thức P vx+l vx-1, 8vx—4
Vx +1 Nhóm 2: Mẫu là các biểu thức có dạng nhân
Giáo viên tiến hành đánh giá và nhận xét, nhằm chính xác hóa và thống nhất cách gọi tên các nhóm bài tập liên quan đến bài toán rút gọn biểu thức.
GV yêu cầu HS dựa trên sự tìm hiểu, chuẩn bị phiếu học tập lên trình bày lời giải.
+ Các nhóm cử đại diện lên trình bày (hoặc GV chỉ định bất kì HS nào), mỗi HS ở 1 nhóm sẽ lên giải
1 bai ứng với 1 nhóm bài tập (4
HS lên bảng trình bảy cùng một lúc).
+ Các nhóm còn lại nhận xét chéo, bé sung cho bài của nhau.
Chú ý: Do không đủ thời gian dé giải hết các bài toán trong các nhóm bài tập nên giới thiệu mỗi nhóm bài tap | bài.
GV yêu cầu HS nêu việc tìm mẫu thức chung với từng nhóm bai tập:
- HS sau khi trình bày lời giải thì nêu lưu ý việc tìm mẫu thức chung với từng nhóm bai tập.
+ Các nhóm còn lại đưa ý kiến bé
Rỳt gọn biểu thỳc ứ=3*~!,2⁄**! (với
Nhóm 3: Mẫu là các biểu thức có dạng tam
Vay B= VỚI x>0. thức bậc hai
Nhóm 1; Lưu ý cho học sinh khi mẫu là các biểu thức có dang
Yx—1;\x+l;x-l thì chọn mẫu chung là x-1; hoặc
Vx ~2:/x + 2:x—4 thi chọn mau chung là x-4;
Nhom 2: Luu y cho hoc sinh khi mẫu là các biểu thức có dang ax + bAlx;a^lx + b thì chọn mẫu chung là ax +bVx =lxÍa x +b).
Nhóm 3: Lưu ý cho học sinh khi mẫu là các biểu thức có dang
Vx +a; x+b;x+(atb)Vx +ab thi mau
Lời giải: x- 7 1 1 tH - x-4x+3 Vx-1 Vx-3 x -7 | 1
Nhóm 4: Mẫu là các biểu thức có dạng liên hợp bậc ba
Rút gọn biểu thức x+2 vx 1) vx-1 gs
Lời giải: p-|[ *‡2 ,_ vx 1 \ Vx-I xvx-1 x+Vx+1 Vx-1] 2
Nhóm 4: Lưu ý cho học sinh khi mâu là các biêu thức có dang
Mx-l;x+wx+l;xVx—l thi chọn mẫu chung là xx~1={Nx1Ì|x+ x +1); hodc Vx +l;x—Ax +l;x\x +1 thi chon mau chung la x x+1=(Vx+1)(x-Vx +1)
Muc tiêu: Cùng có kiến thức, nội dung bài học.
Hình thức tổ chức: hoạt động cá nhân.
GV yêu cầu HS nhắc lại những nội dung quan trọng đã học:
- Phương pháp giải bài toán rút gọn biểu thức đại số chứa căn bậc hai, căn bậc ba.
- Các nhóm bai tập của bai toán rút gọn biểu thức thường gặp và lưu ý tìm mẫu thức chung.
HƯỚNG DAN TỰ HỌC Ở NHÀ
- Giáo viên giao bài tập cho các con tự học kết hợp trên các phần mềm: olm, azota, kahoot, quizizz,
