Đánh giá chất lượng cuộc sống Ở người bệnh thanh thiếu niên mắc chứng vẹo cột sống vô căn Điều trị bảo tồn

Anh hường den chất lượng cuộc sống ờ người bệnh thanh thiếu niên mắc chứng vẹo cột sổng vò cán điều trị báo tồn 14... Đặc diêm vé bcnh lý cùa dôi lượng nghiên cứu 37 3.1.3 Đậc diem ve ph

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

TRẤN TỨ ANH

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP cũ NHÂN Y KHOA

KHÓA 2020 2024

HÀ NỘI - 2024

Il

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

TRẤN TỨ ANH

Ngành đào tạo : Cừ nhân điều dường

Mã ngành :7720301

KHÓA LƯẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN Y KHOA

KHÓA 2020 2024

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS BS NGƯYẺN THỊ KIM LIÊN

HÀ NỘI - 2024

Trong quá trình học tập nghiên cửu và hoàn thánh khỏa luận này cm đà nhận dược nhiều sự giúp dờ cua thầy cô bạn bè.

Dầu tiên, cm xin chân thành cám on Đang ủy Ban Giám hiệu Phòng Dào lạo trưởng Dại học Y Hà Nội Bộ mòn Phục hồi Chức Nàng Ban lành đạo và các thầy cò khoa Điều dưòng-HỘ sinh dà tạo diều kiện vã giúp dừ em trong quá trinh học lụp và nghiên cứu

Dồng thời, em xin chân thành cam ơn Dang uy Ban Giám đốc Bệnh viện Việt Dức Khoa Phục hồi Chức nâng, cán bộ nhàn viên y tế và người bệnh điều trị tại đây

dà tạo mọi điều kiện thuận lợi cho cm trong quá trinh học lộp và thu thập số liệu cho khóa luận

Em xin bày tò lòng biết ơn sâu sẳc lới PGS.TS.BS Nguyen Thị Kim Liên- Phó trường Bộ môn Phục hồi Chức nâng Trưởng Dại học Y Hà Nội người Có kinh mến

dà dạy dỏ vả trực tiếp hướng dàn lạo điều kiện cho cm có co hội hoàn thánh khóa luận này Em cùng xin tràn trọng cam ơn Ths.Bs Phạm Thị Hai Vân lã người dà lụn tinh hướng dẫn, dạy bao em trong học tập giúp đò em vượt qua khó khàn và hoàn thành khóa luận này

Cuối cùng, con xin gửi lời cám ơn dặc biệt tới gia dinh cua con dà luôn bẽn cạnh dộng viên, giúp dờ và ung hộ con trong quá trinh học tập cùng như hoàn thành khóa luận

Trần Tú Anh

Em xin cam đoan đây là nghiên cứu cua ban thân cm.

Các số liệu và kct qua trong khõa luận nãy hoàn loàn trung thực, khách quan,

vã chưa từng được cóng bỗ trong bất cứ tài lieu nào

Neu cỏ gi sai SÕI em xin chịu hoàn toàn trách nhiêm

Hà Nội ngày 31 tháng 05 năm 2024

Trần Tú Anh

DẬT VÁN DỂ Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG I: TỐNG QƯAN TÀI LIỆU 3

1.1 Giai Phẫu Cột Sống 3

1.1.1 Giãi phẫu cột sống 3 1.1.2 Chửc nâng cột sống 3 1.2 Vẹo Cột Sống vỏ Càn Và Sự Phát Triẽn Cùa Cột sổng Trong Vẹo Cột sồng Vô Cản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Định nghía vẹo cột sổng 4

1.2.2 Dịch tẻ 6

1.2.3 Giai phẫu cột sồng liên quan lới vẹo cột sổng vô cănError! Bookmark not defined 1.3 Bicu Hiện Lâm Sàng Và Cận Lãm Sàng Cua Vẹo Cột sống Vò Cân Error! Bookmark not defined 1.3.1 Lảm sàng Error! Bookmark not defined 1.3.2 Nhùng dặc diem riêng cua đối lượng vẹo cột sổng ớ lửa tuổi thanh thiêu niên Error! Bookmark not defined 1.3.3 Cận làm sàng 6 1.4 Phàn Loại Vẹo Cột sống Vò Cản 7 1.4.1 Phàn loại theo lứa tuổi, dựa vảo thời diêm khới phát bệnh 7 1.4.2 Theo vị tri 7

1.4.3 Theo mức độ vẹo 8

1.5 Các Phương Pháp Diều Trị Vẹo Cột sống Vô Càn 8

1.5.1 Điều trị bao tồn 8 1.5.2 Phau thuật chinh hình vẹo cột sống vỏ càn 9 1.6 Chat Lượng Cuộc sống Ờ Người Bệnh Mắc Vẹo Cột sống 10 1.6.1 Định nghía CLCS liên quan dến vấn đề sức khỏe 10 1.6.2 Anh hường den chất lượng cuộc sống ờ người bệnh thanh thiếu niên mắc chứng vẹo cột sổng vò cán điều trị báo tồn 14

vẹo cột sống 19

1.7 Hiện Trạng Chat Lượng Cuộc sổng Cùa Người Bệnh Mac Vẹo Cột sống Tuồi Thanh Thiếu Niên 20

1.7.1 Tinh hĩnh nghiên cữu trẽn the giói 20 1.7.2 Tinh hình nghiên cứu tại Việt Nam 21 Cl IƯƠNG 2: ĐÓI TƯỢNG VÀ P1ỈƯƠNG Pl IÁP NGHIÊN CỬU 23 2.1 Đổi tượng nghiên cứu 23

2.1.1 Đối tượng nghiên cữu 23

2.2 phương pháp nghiên cửu 23

2.2.1 Thiết ke nghiên cứu 23

2.2.2 Địa điếm và thời gian nghiên cữu 23

2.2.3 Phương pháp chọn mẫu 23

2.2.4 Công thức tính cờ mẫu 23 2.2.5 Cõng cụ sư dụng trong nghiên cứu 24 2.2.6 Quy trinh tiền hành nghiên cứu 26 2.2.7 Các tiêu chuàn sư dụng trong nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2.8 Chi so vã biển so sư dụng trong nghiên cứu 26 2.2.9 Phương pháp xứ lý sổ liệu 31

2.2.10 Phương pháp khống che sai sổ 32

2.2.11 Đạo dửc trong nghiên cứu 32

Cl IƯƠNG 3: KÉT QUA NGHIÊN cửu 34

3.1 Thòng tin chung về đỗi tượng nghiên cứu 34

3.1.1 đặc diem cua đoi tượng nghiên cứu 34 3.1.2 Đặc diêm vé bcnh lý cùa dôi lượng nghiên cứu 37 3.1.3 Đậc diem ve phương pháp diều trị 38 3.2 Chất lượng cuộc sồng ớ người bộnh thanh thiêu niên mẳc vẹo cột sồng vô càn

điều trị bao tồn theo thang do SRS-22r 40

3.2.2 Chắt lượng cuộc sổng ơ người bệnh thanh thiếu niên mẳc vẹo cột sống theo thang diem SRS’22r 41

3.2.3 Ánh hương cùa vcs den dời sống cua người bệnh 423.3 Mức độ câng thẳng ở thanh thiếu niên mấc vẹo cột sống vô cân dược dien tri báo ton phân theo BSSQ-Brace và BSSỌ-Deformity 433.4 Phàn tích các yếu lò anh hương đen chài lượng cuộc sồng ơ người bệnh thanh thiều niên mắc vẹo cột sống vỏ cân diều trị báo tồn 44CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 474.1 Đặc diêm cua dôi tượng Error! Bookmark not defined.4.1.1 Thông tin chung cua đỗi tượng nghiên cửu.Error! Bookmark not defined

4.1.2 Dặc diem bệnh lý Error! Bookmark not defined.4.2 Chất lượng cuộc sống theo thang SRS-22r 514.3 Cảng thảng lý theo hai thang diêm BSSQ- Brace vã Deformity 57KÉT LUẬN .60TÀI LIỆU THAM KHAO

Chừ viềt tát Tiêng Anh Tiếng Việt

SRS- 22r Patient Outcome

Questionnaires

Bang câu hoi về ket qua cua Hiệp hội Nghiên cứu Vợo cột sồng-22

QoL Quality of life Chát lượng cuộc sông

vcs Scoliosis Vẹo cột Song

AIS Adolescent idiopathic

scoliosis-AIS

Vẹo cột sống vô cản ơ tuối thiếu mèn

HRQoL Health-related quality of life Chất lượng cuộc sổng liên quan đen

sức khỏeBSSỌ Bad Sobemheim Stress

Bang 2.1 Bang biền số đặc diem cùa đỗi tượng tham gia nghiên cứu 26Bang 2.2 Bang biến sỗ mô ta chắt lượng cuộc sống theo thang diêm trung binh cua

bộ càu hói SRS- 22r 29Bang 2.3 Bang biến sổ mô ta mức độ càng tháng tàm lý theo diêm cùa bộ câu hôi BSSQ- Brace và BSSỌ- Deformity 31Báng 3.1 Phân bố người bệnh theo giới 34Bang 3.2 Phàn bỗ tuổi người bệnh theo giới Error! Bookmark not denned Bang 3.3 Phân bố tuồi lần dầu có kinh nguyệt ờ nữ Error! Bookmark not defined Báng 3.2: Chiều cao cân nặng và chi số BMÍ cua người bệnh 35Bang 3.3 Phân bỗ người bệnh theo noi sồng, tinh trạng chung sống 36Bang 3.4 Phàn bỗ người bệnh theo xu hướng phong các thời trang 36Bang 3.5 Phân bố người bệnh theo mức dộ nghiêm trọng cua dường cong hiện tụi theo góc Cobb hiện tại .37Bang 3.6 Góc vẹo cua đổi tượng 38Báng 3.7 Đặc điềm VC phương pháp diều tri 38Bang 3.8 Phân bố người bệnh theo dịa diêm diêu trị loai hình quán lý, mò hình lập tại nhà cũa đối tượng nghiên cưu 39Bang 3.9 Diem trung binh các nhõm đánh giá chất lượng cuộc sổng theo thang SRS-

22 40Bang 3.10 Chát lượng cuộc sóng ơ nhóm tré diêu trị có sứ dụng áo nẹp và nhóm tre diêu trị không sư dung ảo nẹp 41Bang 3.11 Anh hường cùa vcs đến đời sống cũa người bệnh llllilllUllllllllUlllUIIIIII 42 Bang 3.12 Phân loại mức dộ cảng thẳng theo thang diem BSSQ.Error! Bookmark not defined

niên mắc vẹo cột sống vô cân diều trị bao tồn trên thang do SRS- 22.Error! Bookmark not defined.

Bang 3.14 Các ycu tố anh hường den chat lượng cuộc sổng ơ người bệnh thanh thiếu niên niấc vẹo cột sống vò càn diều trị bao tồn trẽn thang do mức dộ câng thăng BSSQ Brace và Deformity Error! Bookmark not defined Bang 3.15 Moi liên hộ giừa mức dộ càng thảng với các đặc diêm cua người bệnh 45

Biêu đồ 3.1: Phân bổ người bệnh theo tuôi dược chân Error! Bookmark not defined.

Biêu do 3.2 Phân bỗ người bệnh theo chi số khối co thê 35 Biếu dỗ 3.3: Phân bó diêm trung bình các nhóm dánh giá chẵt lượng cuộc sồng theo thang SRS- 22r Error! Bookmark not defined.Biêu đồ 3.4: Phân mữc củng thảng theo thang diem BSSQ- Brace 43Biểu dỗ 3.5: Phân mức cảng thảng theo thang diem BSSQ- Defomity 43

Hình l.l Cột sồng nhìn trước, nghiêng và sau 3Hình 1.2: Thay đỏi giai phẫu cua cột sồng vã lỗng ngực trong vẹo cột sổng Error! Bookmark not defined.

Vẹo cột sồng (Scoliosis) là tinh trạng cong Cua cột sồng sang phía bén cùa trục

cơ thê trên 10° Trong đó các thân đốt sống có xu hướng kết hợp Ca di lệch bén trên mật phảng trân vã xoay trục trẽn mặt phảng ngang [1], [2] [3] Độ tuổi phát hiện Vẹo cột sống thường gặp là 10 dến 15 tuồi Khoáng 80% Vẹo cột sồng dộ tuồi này không xác dịnh được nguyên nhàn Cụ thê nên gọi lá VỢ) cột sống vô căn

ơ tuổi thanh thiều niên (Adolescent idiopathic scoliosis AIS) (4]

Theo các thống kẻ trẽn thế giới Ước tinh ti lộ mẩc vẹo cột sóng tuỏi thanh thiếu niên dao dộng tự 0.47% đến 5,2% [5] Tại Viự Nam theo diều tra cùa Đào Thị MŨI và cộng Sự thi ty lộ vẹo cột sống ơ hoc sinh Hà Nội là 18.9% Nghiên cửu cua Trịnh Minh Phong vã cộng sự năm 2023 thi tý lộ Vẹo cột sống chung Cua hục sinh tiêu học lá 9.2% [6] Vẹo cột sổng tiến tricn nhanh trong độ tuổi dậy thi dần đến nhiêu biên chứng lien quan đến biên dôi sinh cơ học, giám khá náng vận dộng, thậm chi hạn chế chức nâng hô hấp giâm chất lượng cuộc sồng Bời vậy Vẹo cột sổng ờ lira tuõi thanh thiều niên cằn một chương trinh quản lỷ phú hụp Cũng VỚI sự phát triền Cua y học thế giới nhiều phương pháp tiên tiến được dưa váo ủng dụng diều trị vẹo cột sống Các hướng dẫn thục hành làm sáng Cua các

tố chức nghiên cứu uy tin dưa ra khuyến nghị lựa chọn phương pháp diều trị bao tồn làm phương pháp diều trị dầu tay cho cãc múc VỢ) cột sổng nhẹ đến trung binh [4] Vẹo cột sống lieu không dược điều trị cõ thè dẫn tới nhùng anh hưởng dâng kè đểu chắt lượng cuộc sồng [7] Tuy nhiên chất lượng cuộc sống Cua người bệnh sè ra sao sau khi tham gia các chương trinh điều trị báo ton thay dổi ra sao chưa thật sự rõ ràng Giả thuyết đặt ra liệu bên Cạnh các vẩn đe Cua vẹo cột sống thi các can thiệp bão tồn cỡ tãc dộng tiêu cực đen chắt lượng cuộc sổng Cua người bệnh thanh thiều niên hay không Hướng t(h mục tiêu tối ưu hóa hiệu quá quăn lv Vẹo cột sống nhiều nghiên cứu đà chi ra các biến dọng cột sống kết hợp dụng cụ chinh hĩnh gày ánh hướng xấu den chắt lượng cuộc sồng Cua người bênh thanh thiếu niên [8] (9j [10], Đây là độ tuối thuộc giai đoạn phát tnên tâm lý nhụy cam do đó các yếu tố anh hương tiêu cực dền hình anh cư the người bộnh

dcu lâm gia tảng cảc cảng thảng tâm lý và tmh thằn Dồng thuận về tác dộng Cua diều trị bao tồn dến chất luọng cuộc sổng cùa người bệnh Vẹo cột sồng vỏ cán ơ tuốt thanh thiếu mèn hiện tại chưa dạt dược vần có nhùng bảng chúng không ung hộ quan diem trẽn Tại Việt Nam theo tham khao Cua chúng tòi hiện chưa có nghiên cứu não dành giá chất lượng cuộc sống cùa lứa tuổi thanh thiếu niên mắc vẹo cột sổng vô cản điều ưj bao tôn có tên đe tài Vi vậy chúng tỏi lien hãnh nghiên cứu náy VÓI hai mục tièu

1 Mô ta chắt lưọng cuộc sống Cua thanh thiều mèn mẳc vẹo Cụt sống vỏ càn diều trị bao tổn

2 Phân tich một sổ yếu tố gãy ánh hường đền chất lượng cuộc sổng ư thanh thiều niên mẳc Vẹo cột sổng vỏ cản diều trị bao tổn

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Giãi Phẫu Cột Sổng

1.1.1 Giai phẫu cột sổng

Cột sống là cột trụ chinh cua thán người di từ nứt dưỏi xương chẩm dền dinh xương cụt Cụt sống gồm 33 - 35 dốt sống chồng lên nhau, dược chia lãm 4 đoạn, mỏi doạn cỏ một chiều cong vã các đặc diêm riêng thích ứng với chức nãng cua đoạn đó; lừ trên xuồng dưới, đoạn cỏ có 7 đồi - cong lồi ra trước, doạn ngực có 12 đồt - cong lồi ra sau đoạn thắt lưng có 5 dốt • cong lồi ra trước doạn củng có 5 dốt dinh lien với nhau tạo thành xương củng - cong lồi ra sau đoạn cụt gồm 4 - 6 đổt sồng cuối củng cùng dính với nhau tạo thành xương cụt Chiều dài cua loàn bộ cột sồng xẳp xi bang 40% chiều cao cơ thề

Hình l.l Cột sổng nhìn trước, nghiêng và sưu 1.1.2 Chức nàng cột sồng

Nâng dử cột cơ thê

- Trụ nâng dở cơ thế ơ tư thể thẳng

- Duy tri khoang lỗng ngực: Khớp sườn dốt sồng ớ phía sau vã khớp xương sườn xương

ức ờ phía trước

- Kct nỗi với đai vai vã chậu hóng

Giâm các sang chấn: Đĩa đệm có chức nàng như một "giam xóc" Hap thụ các Shork giam nhẹ các chấn dộng theo trục dọc cột sống Do nhân nhầy chuyến tiếp các lực trái đều, cân đối tới mâm sụn và vòng sợi.

Vận dộng

Bao vệ tùy sổng

Trụ nâng đờ cơ the ơ tư thê thảng

Duy trì khoang lồng ngực: Khớp sườn dốt sống ơ phia sau vã khớp xương sưỡn- xưong ức ở phía trước

Kết nổi vói dai vai và chậu hòng

1.2 Các khái niệm

- Vẹo cột sống lả tinh trụng cong của cột sống sang phía bén cùa trục co the trên

10 độ Trong roi loạn nãy các thán dõi sòng lộch trên một phảng ngang, khác với tinh trụng gi hoặc ườn là biên dụng cột sông theo trục phía trước sau Theo Uy ban Thuật ngừ cua I lội nghiên cúu vẹo cột sông Mỳ thi cột sõng dược gọi là vẹo khi trên X- Quang góc veo - 10^11]

- Vẹo CỘI sõng là một biên dụng phức tạp gôm sự cong sang bèn cua cột sóng và

sự xoay cùa thân dot song Khi bệnh tiên triẽn, gai sau ờ dinh cua vùng vựo sỏ xoay vẽ phía một lòm cùa dường cong, côn thân dot sõng ơ dinh vẹo xoay vê phia mặt loi cua dường cong 0 phía một lòm cua dường cong, xương sườn tiên gân vào nhau 0 mật lồi chúng lụi nit xa nhau

Hình 1.2: Thay đoi giai phẫu cùa cột sồng và lồng ngực trong vẹo cột sổng

13 Biêu Hiện Lâm Sàng Và Cận Lâm Sàng Cùa Vẹo Cột sổng Vô Cản

1.3 ỉ I âm sàng

Sự mất cân dối cùa thân minh vã hai vai

Người bệnh mác vcs vỏ càn ư thanh thiếu niên thường biêu hiện triệu chứng và dầu hiệu lâm sàng không nghiêm trọng Thông thường, vcs dược phát hiện dột ngột bơi cãc thành viên trong gia dinh (bỗ mọ ông bã anh chi cm ), thầy cô giáo, bạn bê nhân viên y lề học dường hoặc bác sì gia dinh do sự mất cán dối cùa hmg và hai vai ó độ tuôi này các người bệnh vcs có thê thấy mặc quan áo ôm người không họp hoặc vữa (do sự mất cân đoi phần eo)

Tùy theo vị tri dường cong gày ra do sự biền đôi hình dụng thản minh tương ứng Dổi với vcs ớ ngực kèm với sự xoay sè gây bướu sườn, vẹo cột sống ngực- that lưng

và thắt lưng gáy bướu thai lưng, những đường cong thấp hơn cùng liên quan với sự mất cân dối ơ vùng co tạo nên một chồ lòm vảo gấp nếp tâng lên ơ bèn lòm và bẽn phia lồi làm cho co phảng Chinh sự lòm lụi cua s ùng co ớ bèn lòm làm cho hông bẽn đõ gồ lèn hơn so phía doi diện

Da số các nghiên cứu đà chì ra hầu hết các người bệnh vcs vô càn thanh thiều niên lã nữ giới, nên việc phát hiện vả có thê quan sát dược nhùng bát thường, chính vi vậy sổ nhiều những đường cong dà tiến triển trờ lên lớn mới thường được phát hiện 112 Ị [13]

Các biêu hiện khác cỏ thê thưởng thấy trên làm sàng như hai vai có thê không ngang báng trong nhùng trường hợp đường cong ngực cao hoác đường cong cỏ- ngực, với vai bên lôi cao hơn bẽn lòm

Khi thân dot song xoay, gai sau ngây càng lệch về phía mật lòm cùa vẹo côn các xương sườn ticp tục xoay theo dot song Phía sau cua các xương sườn ở mặt lôi cua vẹo

sê bị đày ra phía sau gảy nên bướu xương sườn độc trưng mã ta thưởng nhìn thay ớ vẹo cột sông ngực Phía trước của các xương sườn ỡ mật lòm thi lụi dây ra trước [ 10]

- I 'fo cột sổng tuôi thunh thiêu niên lù:

Vựo cột sổng có tuổi khơi phát thưởng gặp từ 10 den 17 tuồi, trong dó có den 80% không xác định dược nguyên nhãn, do đó tinh trạng nãy gợi lã vẹo cột sồng vô cân ơ tuồi thiên

niên (Adolescent idiopathic scohosis-AIS) Chân đoán vẹo cột sống vò cân được đật ra sau khi dà loại trừ tất Ca cãc nguyên nhản khác [4) [13]

1.2.2 ỉ)ịch tễ

Vẹo cột sổng là chứng rối loạn cột sống phố biến nhắt ờ trc cm Bệnh nhân vcsdược phàn thành nhiều loại khác nhau tùy theo tuồi khởi phát, cân nguyên, mức độ nghiêm trọng và loại vẹo Trong khoang 20% trưởng hợp, chứng vẹo cột sồng là thứ phát sau một quá trinh bệnh lý khác 80% còn lụi là trường hợp vẹo cột sống vỏ cán

Đồi tượng ờ độ tuổi 4-10 tuồi chiêm 10-15% tông sô vcs vò cán ờ tre em Trong khi dỏ nhóm tuổi thanh thiếu niên phát triền ưdộ tuổi 10 đến 17 và chiêm khoang 80% den 90% trong số này cần can thiệp bằng phẫu thuật ngoại khoa Sự tiền triẽn cua chứng vẹo cột sống dạt tốc độ đinh ơ giai đoạn dậy thi [4] Sự khác biệt VC giới không đáng kê

ơ nhóm có biến dạng cột sồng nhẹ tuy nhiên ư phân nhóm biến dạng nghiêm trọng lại

ưu the hơn với cảc bẽ gãi

Một sô nghiên cứu trên thê giới vã Việt Nam cho thày tỷ lộ mác con vẹo cột sồng ngày càng gia tảng, dàn đến những mỗi lo ngại về thê chất và tàm lý cho trê Ư độ tuồi đôn trường

Nguyễn Đức Son và cộng sự (2019) đà thực hiện nghiên cửu mò ta cẳt ngang tại bốn tinh' thành phố là Hà Nội Yên Bái Hà lĩnh và cần Thơ cho kct qua về ty lộ vẹo cột song ờ học sinh lã 7.4%, thắp nhắt ó lứa tuổi tiêu hục (4.4%) tâng lẽn ờ các bậc học trung học co sơ (8.3%) vã trung học phô thông (9.4%) ờ học sinh nừ cao lum học sinh nam (lãn lượt lã 12.1 vã 2.6%: p<0,00l) Nghiên cứu cua tác giá Thanh Vù vã cộng sự (2020) (I4Ị cùng bảo cáo ve tý lệ học sinh tiêu học dãn tộc Khmcr mắc vẹo cột sống là 12.5% Trinh Minh Phong vã cộng sụ (2023) [ 14] ty lộ vẹo cột sông chung cua học sinh tiêu học là 9.2%

1.3.3 Cận lâm sàng

1.3.3.1 Chụp X quang (XỌ) thõng thtrờng

Vẹo cột sóng dược chân đoán trẽn phim chụp loan bộ CỘ! sống với tư thề thùng sau- trước

vã tư thề nghiêng Phim XQ dược chụp đũng kỳ thuật cho phép dành giã sự càn bằng cua toàn bộ khung xương người bệnh cùng như sự trương thành cua hộ xương Góc vẹo

CỘI sống được do theo phương pháp Cobb lã mộl trong nhửng yểu tố quyết dịnlì trong việc kiêm soát chứng vẹo cột sống vô cản và nó liên quan trực tiếp den mọi quyết định diều trị [3]

Hình 5.3 /linh anh X\‘O CỘI sồng trên phim X- Quang

CLVT có vai trò giới hạn trong các dánh giả chán doán vẹo cột sổng vỏ cản nhưng

có the hữu ich trong những trường hợp vcs xoay nặng và vcs bảm sinh Những hỉnh anh tài tạo 3 chiều trong mật phăng đứng dọc và mật phảng ngang được tạo ra bơi những chiếc máy CLVT hiện dịa cõ thé hủu ich, cung cáp hình anh chi tiết hơn VC các thành phần trước và sau cua đốt sồng h) biến dạng, có thê hữu ich trong chiến lược điều trị phẫu thuật [4]

1.4 Phân Loại Vẹo Cột sống Vô Cản

Từ: Hưímg dản SOSORT 2016 có các cách phân loại sau[3]:

1.4.1 Phân loại theo lira tuôh dựa vào thời diêm khởi phát bịnh

• Tre sơ sinh (infantile- IIS): 0-2 tuổi

- Nhi dồng (juvenile JIS): 3- 9 tuỏi

- Thanh thiếu niên (adolescent A1S): 10 17tuối

-Người trường thành (adult): 18+

ủy ban thu(it ngừ học cua Hiệp hội nghiên cứu vẹo cột sống Hoa Kỳ mô tá vị trí vẹo như sau (II]

- Vẹo cột sổng ngực: đinh giừa T2 TU

- Vẹo cột sồng ngục- that lưng: đinh giữa TI2 LI

- Vẹo cột sồng thắt limg: đinh giữa L2 - L4

1.5 Các Phương Pháp Diều Trị Vẹo Cột sổng Vô Cản

1.5 ỉ Diều Irị hào tồn

.Mục tiêu cua dicu trị bao ton chửng vẹo cột sồng cấu trúc có the dược chia thành hai nhóm: hĩnh thãi vã chức năng Theo SOSORT các mục tiêu cơ ban cua điều tri báo tồn toàn diện vẹo cột song vô căn như sau :

Đe ngân chặn sự phát trièn của dưỡng cong Ư tuổi dậy thi (hoặc thậm chi có thê giám bót nó)

I De ngân ngừa hoặc diêu trị rối loạn chức nâng hô hấp

2 Đẽ ngàn ngừa hoặc diều trị tinh trạng dau cột song

3 De cai thiện tinh thâm mỹ thông qua chinh sữa tư the

về hình thái, tinh thâm mỹ dược cảc chuyên gia SOSORT xác định là mục liêu hàng đầu

Cá hình thái vả chức nâng dều là các dvấn de cô liên quan dền chất lượng cuộc sống, sửc khoe lâm lý và linh trạng khuyết tột cùa người bệnh

1.5.1 L Theo dõi

Khi góc Cobb nho hơn 25 dộ bệnh nhân có thê dược theo dõi dinh kỳ mỗi 6 dền

12 tháng bảng quan sát làm sàng vã X quang Dày lã bước dâu liên trong cách tiep cận tích cực dồi với chúng vẹo cụi sổng vó cản Thời gian theo dõi này dao dộng từ 2 tháng đển 60 tháng tùy theo lình trạng cụ thẻ

1.5.1.2 Ao nẹp chinh hình

Lã phương pháp điều trị trong đõ người bệnh sư dụng áo nẹp cột sống (nẹp chinh hình) một khoang thời gian nhắt định mỏi ngày, có the lãm giam dáng ke mức dộ nghiêm trọng

và làm chậm tiến triên cua AIS [4], [16], Thời gian điều trị có thè kéo dài cho đen tuòi trương thảnh Nhiều loại nẹp có the kc ten như: nẹp mem nẹp củng bản thòi gian, nẹp cứng toàn thời gian, việc đeo áo nẹp chinh hĩnh có thê gãy ra câng tháng tâm lỹ bất lợi ánh hường dền QoL

(í nước ta nẹp Milwaukee và một sỗ loụi áo nẹp bang nhựa khác như áo nẹp Boston, Cheneau áo nẹp CAEN dà được sư dụng dê điều trị vẹo cột sống ư một số nưi nhùng

áo nẹp này cằn pliai mang toàn thời gian với 23 giờ mỗi ngây

1.5.13 Tập luyện

Điều tri cong vẹo cột sống là một quá trinh phức tạp cằn có sự kct hợp giửa việc điều tri theo phác dỗ cua bác sì chuyên khoa vã việc luyện tập hảng ngày đê nắn chinh tư the dũng Tuy nhiên, bệnh nhãn nen tham khao ỷ kiến cua bác sì trước khi bất dầu luyện lập bất kì bãi tập the dục hay môn thê thao não

Bài tập với tư the ngồi giúp tăng tầm vụn dộng cua cột sồng lưng

Bài lập chừa vẹo cột sổng với lư thế ngồi

Bài lụp tàng cường độ mem déo cột sống với tư the quỳ bon diem

Bài tập tảng cường nhóm cơ lưng

Bài tập tư thê dứng luyện cho khung chậu và cột sòng

Bài tập thơ sâu giúp lảng cường độ giãn nơ cua lồng ngực

1.5.2 Phần thuật chinh hình vẹo cột sổng vô càn

+ Mục tiêu phẫu thuật chinh vẹo [4J:

-Nắn chinh bớt các đường cong vẹo cột sống nặng và cố định vĩnh viền cột sổng bang cách hãn xương toàn bộ các dốt sổng vẹo trong vị tri nắn chinh

-Bao tồn chức nâng vận dộng cua doạn cột sống thắt lưng thấp áo bột và áo chinh hĩnh cột sống

+ Chi định chung cua phẫu thuật vẹo cột sống vô cản

- Cảc đường cong lớn hon 40" với hệ xương chưa phát triên ờ tre nhi đồng thanh thiếu niên

- Những đưòng cong trên 50" độ ơ nhưng người bệnh đà trương thành xương (Risscr 51

- Các dường cong ticn triền không dãp ừng điều tri bao tồn

- vcs gày mất lồi sau ớ cột sồng ngực

• Biến dụng gây mắt Ihầm mỳ dáng kè

1.6 Chất Lượng Cuộc sổng Ờ Người Bệnh Mắc Vẹo Cột sổng

1.6.1 Định nghĩa chắt lượng cuộc sống

Chất lượng cuộc sống (CLCS) là một thuật ngừ không được xác định rò ráng Tò chức

Y tế Thế giới (WHO, 1948) định nghía chất lượng cuộc sồng là tinh trạng sức khoe không chi là không có bệnh tật mà còn là sự khoe mạnh VC thê chất, tinh thần vã các mối quan hệ xâ hội Tuy nhiên, rò ràng lã "CLCS" cô nghĩa khác nhau đỗi với nhùng người khác nhau và mang ỷ nghía khác nhau theo tùy lỉnh vực áp dụng Trong bôi cành cãc thư nghiệm lâm sàng, thường táp trung quan tâm dền việc đánh giá các khia cạnh bị anh hường bin bệnh tật hoặc Mộc điêu trị bệnh Chat lượng cuộc song (ỌoL) dà trờ thành một khái niệm và mục liêu quan trọng cho nghiên cửu và thực hãnh trong lình vực y le

vả sức khoe Hiểu về ỌoL rất quan trọng đê cai thiện việc giám các triệu chững, châm sóc vã phục hoi chức náng cho bộnh nhân Bén cạnh dó các van đe do bệnh nhãn tự báo cáo về QoL góp phan dần đen các thay dõi và cai tiên trong diều (rị và chàm sóc hoặc cỏ the cho thây ràng một sô liệu pháp mang lại rdt ít lợi ich Tuy vậy dê phân biệt giừa QoL theo nghĩa lõng quát hơn vã cãc yêu câu cua y học lâm sàng, thuật ngừ chát lượng cuộc sống liên quan den vấn de sức khoe (I IRQOL) I 17]

1.6.1 Định ttỊỊhĩa CLCS liên quan dền vẩn dề sức khóe

Khái niệm chất lượng cuộc song liên quan den vấn de sức khoe (HRỌOL- Health Related Quality Of Life) và các yêu lô quyêt định của nô dà dược phát triẽn từ nhùng nám 1980 CI CS liên quan đến vấn de sức khoe bao gồm nhùng khía cạnh cùa chất lượng cuộc sống tòng thế nhưng dược chứng minh rỏ ràng lã ánh hường den sức khoe

ca ve thê chất hoặc tinh thần (McHomey 1999) 118]

Chat lượng cuộc sống lien quan den sức khoe (HRQOL) là một chi số hữu ich \c sức khóc tông thê vì nó nầm bắt thông tin về tinh trạng sức khóc the chất và tĩnh thần cua cá nhân cùng như tác động cua tinh trạng sức khoe đến chất lượng cuộc sống HRỌOL thường được đảnh giá thõng qua nhiều chi sổ về tinh trạng sửc khoe lự nhận thức củng như hoạt động the chất vả cam xúc, nhưng biện pháp này cung cấp một đánh giá toàn diện về gánh nặng của bệnh tật thương tích và khuyết lật cỏ thế phông ngừa dược.

HRỌOL dan được chấp nhận như một kết qua có the đo lường được Các câu hoi HRQOL về nhận thức về sức khóc và chức nàng the chất, linh thằn cùng như chức nàng

dà trư thành một phần quang trọng trong giám sát sức khoe và thường được coi là các chi số hợp lộ về nhu cầu dịch vụ và ket qua can thiệp Tinh trạng sức khoe tư đảnh giã

dà chững to là một yểu tố dự báo mạnh mè hơn ve ty lộ tư vong vã bệnh tật so với nhiêu thước đo khách quan về sửc khoe (Idler 1997) Các biện pháp HRQOL giúp chửng minh một cãch khoa học lác dộng của chai lượng cuộc sõng dôi với sức khỏe, vượt xa mõ hĩnh

cù vòn bị giới hạn ở những gì có the nhìn thây dưới kinh hiên vi

TÓ chức y tẻ thể giới định nghía "chất lượng cuộc sống liên quan den sire khoe" là những anh hương do một bệnh, lụt hoặc một rối loạn sức khóc của một cú nhãn đến sự thoai mái vã kha năng hường thụ cuộc sổng cùa cả nhân dó Như vậy sức khoe không chi dược xem xẻl dưới góc độ y khoa thuần túy mà còn dưới góc độ tàm lý xà hội vả kinh te Ngây nay dê đo lường ket qua diều trị người la sư dụng khải niệm "kết cục" (outcome) trong đó chắt lượng cuộc sống (CLCS) cũng là một kết cục cua diều trị

Tâm sinh lý cùa độ tuổi thanh thiểu niêu - cư sỡ nghiên cứu về CLCS dối tượng míc Vẹo cột sổng thanh thiếu niên

Tuồi thanh thiếu niên là giai đoạn nhạy cám của sự trương thành về mật cá nhân và tâm lỷ Các bệnh màn tinh ư tuôi vị thành niên có thế gây tốn hại đến hoạt dộng the chất, tâm lý, xã hội và trướng học cũng như phai phụ thuộc vảo các liệu pháp diều tri

và nhập viện liên tục Những hậu qua nảy cô lác động liêu cực den kha năng học tập nhận thức vã các mối quan hộ làm lý xã hội [19] suy giám chất lượng cuộc sổng liên

quan đen sửc khóc(HRQoL) ơ bệnh nhãn [71 Bẽn cạnh dó ơ những người bệnh thanh thiếu niên mắc vẹo cột sống, tuổi dậy thì có the khiên chửng vẹo cột sống ticn triền trong một báo cáo cua tác gia Bunnell VC nguy cơ ticn then khi bát dầu tuõi dậy thi là 20% à vẹo cột sổng 10 60% ờ vẹo cột sống 20 vã tới 90% ơ vẹo cột sổng 30 [20].

Tại sao phai đánh giá chat lining cuộc sồng ớ thanh thiêu niên mac chứng vẹo cột Sổng?

Thanh thiều niên mắc chứng vẹo cột sống có nhiều kha nâng gặp phai tinh trụng đau khó tâm lỹ anh hương đến chất lượng cuộc sồng liên quan đến sức khoe (HRQoL) lum người lớn Tuổi vị thành niên là giai đoạn phát triển lãm lý nhạy cam do dỏ biến dụng thê chat do chứng vyo cột song có thê anh hương tiêu cực den hình anh cơ thê và ngoại hình cua thanh thiêu niên, bên cạnh dó việc sư dụng ảo nẹp chinh hình Vẹo cột sõng tiên triền nhanh trong độ tuôi dậy thi dẫn tới nhiêu biên chững liên quan đèn biên dôi sinh cơ học, giám khá nàng vận dộng thậm chi hạn che chức nóng hó hầp giám chất lượng cuộc sống dáng kê Bới vậy Vẹo cột sống độ tuổi thanh thiểu niên dôi hói có chương trinh quân lỳ phú hợp Theo hướng dàn diều trị vã phân loại cua Hiộp hội khoa học Quốc tế về chinh hĩnh và phục hồi chức nàng, các phương pháp diều trị Vẹo cột sóng dựa trên độ nghiêm trọng cùa góc Vẹo cột sống bao gồm theo dỏi tập vật lý trị hộu, điều trị bâng phẫu thuật áo nẹp nằn chinh hiệu quà cùa các phương pháp diều trị trẽn đều đà dược chứng mmh bỡi nhiều nghiên cứu [4]

Các ket qua được báo cào ơ nhiêu nghiên cữu ve chất lượng cuộc sống Ư những người bệnh thanh thiêu niên mấc chứng vẹo cột song dà chi ra các Tác dộng cùa dị tật, các dụng cụ phương pháp diều trị cùa chứng vụo cột sống den chắt lượng cuộc sống liên quan den sire khóc [21] [22], [23]

1.6.2.1 Các bộ cõng cụ do hàmg CLCS chung

Bộ cõng cụ do lường CLCS chung thường dược ãp dụng cho các dồi tượng trong dân

số không phản biệt chung tộc bệnh lý Các bộ công cụ nãy giúp đánh giã vẻ các vấn

dề chung, phô biên cùa các lình vực sức khoe Ưu diêm là rat hữu ich trong các nghiên cứu lóng quát vã so sánh giừa câc nhôm dồi tượng dãn số có tinh trạng bệnh lý khác nhau Nhược diem cua cõng cụ này lã chưa dù dành giã dược những vần de chuyên

sâu cua đối tượng đang mac bệnh li cụ the do dó không thê phát hiện dược sự thay dôi VC CLCS dặc thù

- Bang câu hoi dược sư dụng phô biển nhất đê đánh giá sức khoe tổng quát lã Short-form health survey -36 questions (SF- 36) dà được nhiều nghiên cứu sư dụng Các còng cụ khác bao gồm còng cụ thu thập dừ liệu kết qua nhi khoa (PODCI) vả bang câu hoi về sức khoe tre em (CHD)

+ Bộ càu hoi SF36 (Short-form health survey -36 questions) Đây là bộ câu hoi phổ biên nhất trong đánh giã sức khoe lõng quát, dà được nhiêu nghiên cứu sư dụng Bộ câu hoi SF- 36 gồm 36 càu hói 8 lình vực: sửc khoe liên quan tín hoạt dộng thê chất, hạn chế do vai trò cùa the chắt, sức khoe liên quan đau tự dành giã sức khoe tỏng quát, sức khoe liên quan den cam nhận cuộc sống, sức khoe liên quan các hoạt động xà hội vai trò tinh thằn, sức khoe tinh thằn Thang do SF- 36 có ưu diêm là khái quát đuợc nhiều lình vực CLCS cỏ thê sư dụng cho nhiêu đồi tượng NB mác các bệnh khác nhau

Trong lãm sáng vã nghiên cứu nhiêu còng cụ dành giá QoL ở người bênh vẹo cột sống dà được phát triền Các bộ công cụ nãy bao gồm: bộ cáu hoi cua Hiệp hội Nghiên cứu Vẹo cột sống (SRS-22 vã SRS- 24) Hổ so Chất lượng cuộc sổng đối với biển dụng cột sống (QLPSD) Bang câu hoi về ngoại hĩnh cột sổng (SAQ) Chắt lượng cuộc sổng (SQLD) và bang câu hoi ve càng thảng Sobemheim (BSSQ)

Trong số cãc công cụ kẽ trẽn SRS- 22 là cõng cụ dược ứng dụng phô biến nhất SRS-

22 có một sô ưu diêm khác biệt, ngan gọn và có tý lệ phân hòi cao Đây là bộ càu hói bao gom nám khia cạnh vê trụng thái chức năng, hình anh ban thân, nỗi đau trụng thãi lãm lỷ vã sự hài lõng Irong điều tri Cõng cụ này dược chinh sưa nhiều lằn dế cỏ

dợ chinh xác cao hơn ó một sô yêu lô so với SR-36 khi ứng dụng cho người bệnh vẹo cột sống Ngoài ra SRS-22 có thê dược sứ dụng dê đánh giá CLCS ờ bênh nhãn sau phẫu (huật diều trị chứng vẹo cột sổng cùng như CLSC ớ nhùng bệnh nhân được diều trị bao tồn chửng vẹo cột sổng (24], [25]

Ngoải ra một số cõng cụ khác với tần suất il gập hơn nhtmg cùng được sư dụng trong các nghiên cứu như QLPSD SRS-24

- QLPSD là bang câu hoi cụ thè dầu tiên dược đánh giá bơi Climcnt ct al (1995) [261 dược sư dụng dê dãnh giá tác dộng cua nẹp hoặc phảu thuật dối vời thanh thiều niên bị vẹo cột sống hoặc chứng gù cột sống ỡ độ tuổi 10-20

• SRS-24 bang cảu hoi do I laher và cộng sự dà vào nẫm|27| Bang câu hoi SRS-24 là

bộ câu hoi dơn gian và rất thực tể cho người bệnh vẹo cột sòng Tuy nhiên SRS-24 bi hạn che khi dành giá trong quả trinh điêu trị cho người bệnh vẹo cột song

- BrQ 128] là một còng cụ tự báo cáo dành cho thanh thiêu niên mác vẹo cột sống vỏ cán dược diều trị bằng nẹp BrQ bao gồm 34 mục và 8 lình vực cùng cỏ các phần đánh giá về hoạt động cam xúc và lòng tự trụng, thâm mỹ bẽn cạnh các nội dung khác

về thê chất và đau

- SAQ là một trong những cóng cụ cụ thế dược thiết ke để đánh giã hình anh ban thán cúa bệnh nhân vẹo cột sông Nó có hai phiên bán bao gom một phiên bán dành cho bệnh nhãn và một phiên ban bò sung do cha mẹ hoặc người giâm hộ cua bệnh nhân

- Bén cạnh đó đảnh giá sâu hơn van de tám lỷ và cám xúc cua người bệnh vị thành niên trong các bộnh lý mụn tinh cùng có ý nghĩa quan trọng Công cụ khao sát thướng được ứng dụng trong các nghiên cứu như BSSQỊ29]

- BSSQ là một bang câu hoi dơn chiều cụ thê dirợc sư dụng đẽ kiêm tra mức độ cảng thảng cua thanh thiêu niên mắc chững vẹo cột sông vô cản Cóng cụ nãy cỏ hai phiên ban: Bang câu hoi ve cảng thảng Bad Sobcmhcim-nẹp (BSSQ-Bracc) và Bang cáu hoi về cáng thăng Bad Sobcmhcim-Bicn dụng (BSSQ-Dcformity) dược thiết ke bời Weiss et al vào nám 2007 ơ Đức [30]

1.6.2 Chất lượng cuộc sổng cua người bệnh thunh thiều niên mac vẹo cột sồng vù càn diều trị bao tổn.

Đánh giá CLCS là mục tiêu quan trụng trong điêu tri vẹo cột song [4]

Ngày nay cũng với sự phát triên VC HRQOL ngây càng tảng ớ trê em vã thanh thiêu niên

bị biên dụng cột sổng cho thấy tằm quan trụng cua vắn de nãy Nhiều báo cáo nghiên cứu

dà dưa ra các ánh hường cua dị lột cột song đen chát lượng cuộc sống (biển dụng vùng

cột sống, hạn chế sức khoe thê chắt, cam giâc mặc cam tự ti về hinh anh ban thân, sự phát tricn ve chiều cao trong dộ tuõi trương thành [31J

Việc điều tri chửng vẹo cột sổng không thè chi giới hạn ư việc điều chinh độ cong mà côn phai đánh giá và theo dõi sự hãi lõng cua bệnh nhản, các vấn đề tâm lý vã HRỌOL theo thôi gian, cần có một cõng cụ thich hợp cho phép cãc bác sì lãm sàng dánh giá tãc dộng cùa di lậl CỘI sống ờ mói trường thành

O người bệnh mắc chửng vẹo cột sồng biển dạng các dốt sống là hệ qua tầt yếu Vẹo cột sòng võ cản ớ luỏi thanh thiếu niên (AIS) lá một tinh trụng phức tạp vã tiên iricn, anh hưởng đáng kẽ đến QoL cùa bệnh nhãn Tại thời diêm chần doán người bệnh thường

có sức khoe khá tốt Tuy nhiên, cùng có nghiên cứu chi ra HRQoL cùa thanh thiếu niên mác chứng vẹo cột sồng vỏ cân được đo bang SRS-22r khác nhau tùy theo độ tuổi chân đoán và loại điều trị Thanh thiêu niên dược chân doán sớm hơn (9 tuỏil2) bão cáo HRQoL cao hơn so với thanh thiếu niên dược chân đoán ơ độ tuối muộn hơn Điều nãy

có thê là do mức dộ nghiêm trụng cùa bênh nhẹ lum khi dược chân doán ớ dộ tuổi sớm hơn[32]

Vẹo cột song ư lira tuôi thanh thiêu niên chicm hầu het ly lự vẹo cột sổng vô cán (80 %), thưởng phát hiện nhiều hơn ơ nừ giới [5J Đa sỗ các nghiên cứu dà chi ra hầu hết các người bệnh vcs vò cản thanh thiếu niên là nừ giới, nên việc phát hiện vã có thê quan sát dược nhùng bat thưởng, chinh vì vậy số nhiều nhùng dường cong dà lien then trơ lén lờn mới thường dược phát hiện [32], [33], Các biêu hiện khác cỏ thê thường thấy trên lãm sàng như hai vai cõ thè không ngang bang trong trường họp dưỡng cong ngực cao hoặc dường cong cô- ngực, với vai bẽn loi cao lum bẽn lòm Tinh trụng này dà biêu hiện

rò trong kết qua được còng bô cua đa số các nghiên cửu đều cho thấy hình anh ban thân

là một trong nhùng yếu tố chinh anh hương den sự phát triên cãc mỗi quan hẻ và kha nâng thích ứng xà hội ở thanh thiêu niên

■“ Van de về hình anh cơ thè thưởng thày ơ vẹo cột sồng như hai vai có thê không ngang bang, đặc biệt trong các trường hợp vẹo đoạn ngực cao hay đoạn cỗ ngực Dãy là nhõm biền dụng được ghi nhận gây anh hương tới hình anh ban thản rỗ ràng và hộ qua

là hạn chế sự phát then các mối quan hộ vã kha nâng thích img xà hội ơ thanh thiều niên Ket qua này dược chi ra trong nhiều nghiên cứu {4], [9], |21 ]

Ngoài ra các tác dộng từ yểu tố quan lý và điều trị vẹo cột sống Diều trị vẹo cột sổng bằng nẹp trong phương pháp diều trị bao tồn đà dược chirng minh rất có hiệu qua

và quan trọng trong việc ngân ngừa sự ticn then cua biền dụng hoặc thậm chi có thê làm giam mức dộ VỢ) ờ nhùng người mắc AIS Khuyến cáo về diều tri bằng áo nẹp chinh hình được dưa ra ràng nên sir dụng ào nẹp chinh hình toàn thời gian hoặc không ít lum

18 giờ mỏi ngây khi bat dâu điều trị nên deo nẹp chinh hình cho den het quá trinh phát triền cua xương dốt sồng rỗi giam dần thời gian deo việc tảng số giờ mang áo nẹp trong ngày

Tuy vậy sư dụng phương pháp mặc áo nẹp chinh hình cõ the là một trai nghiệm cảng thắng gãy ra các anh hương den tâm lý mặc cam tự ti vã anh hương đen sức khoe cua người bệnh Theo sự tim hiếu của tói một số tãc gia nghiên cửu về ánh hương cua các loại ảo nẹp lẽn chãi lượng cuộc sổng cùng dưa ra càc két luận lã áo nẹp bị coi lã "một gánh nặng tàm lý" [6], tác gia Hông Khánh Sơn và các cộng sự cùa minh tiên hãnh nghiên cứu với mục tiêu nhằm đánh giã mức độ stress ơ tre em vẹo cột song vô cân được diều tri bằng áo nẹp chinh hình vá đưa ra kết luận, tre em vẹo cột sống vó cân có ti lộ stress mức dụ nhiêu cao theo hai tháng do BSSQ- Brace vả Deformity, và nhấn mạnh cần có nhừng biện pháp giảo dục sức khoe, hổ trợ tàm lý và xà hội nhám giam nhợ nhùng tác động do stress gây ra trong quá trinh điêu trị bảng áo nẹp chinh hình Một sô tác gia nghiên cứu về anh hưởng cua các loại áo nẹp lẽn chất lượng cuộc song cùng dưa ra câc kẽt luận là áo nẹp bị coi là “một gánh nậng tâm lý" [10]

Tuôi thanh thiêu niên là giai đoạn nhạy cam cua sự trương thành vẽ mật cá nhân và tâm lý Các bệnh màn tinh ư tuồi vị thảnh niên có the gây tôn hại đền hoạt dộng thẻ chát, tâm lý xà hội và trường học cùng như phái phụ thuộc vào các liệu pháp diêu trị

và nhập viện liên tục Nhùng hậu quá này cô tác dộng tiêu cực dền kha nâng học tập nhặn thức và các mỗi quan hẻ tàm lý xà hội [19], suy giám chất lượng cuộc sổng liên quan đển sức khoe (HRQoL) ơ bệnh nhân [7] Bẽn cạnh dó ơ nhùng người bệnh thanh thiếu niên mác vẹo cột sống, tuổi dậy thi có thê khiến chửng vẹo cột sống liến triển, trong

một báo cáo cua tác giá Bunnell VC nguy cơ ticn tncn khi bắt dầu tuổi dậy thì lã 20% ớ vẹo cụt sống 10 60% ớ vẹo cột sống 20 vã tới 90% ờ vẹo cột sổng 30 [20].

1.6.2 Các yếu tố ánh hường đền chut lượng cuộc sổng ử người bệnh thanh thiểu niên mắc chững vẹo cột sổng võ cán diều trị huo tồn

Ngày nay cũng với sự phát triẽn về 11RQO1 ngày càng tâng ớ tre em và thanh thiêu niên bị biền dụng cột sống cho thấy tầm quan trọng CU3 Vấn de này Nhiều báo cáo nghiên cửu dà dưa ra các anh hướng cua dị tụt cột sống den chất lượng cuộc sống Câc nguyên nhân thường được đề cập bao gồm (biến dạng vùng cột sống, hụn chể sức khoe thê chất, cam giác mục cam tự ti về hĩnh ánh ban thân, sự phát tricn về chiều cao trong độ tuồi trường thành

Bệnh nhãn nức AIS thường dược phát hiện vi những bất thường như tư the cơ thê không đúng hoác vai không dối xứng trái phai Vi tuôi vị thành niên là giai đoạn phát triển tâm lỷ quan trọng nên biến dụng do vẹo cột sống có the gãy áp lực tâm lỷ

và xà hội nhất định lên bệnh nhân, biến dụng nặng hơn sê gãy câng thảng tâm lý lớn hơn AIS là một biến dụng ba chiều phức tạp Biến dụng cột sổng Ư bẳt kỷ mật phang não đều cõ thẻ anh hướng den kết qua cùa bệnh nhân trong bang càu hói HRQoL Các nghiên cứu cùa tác gia Parent EC và cộng sự [34] dà chi ra rang HRQoL cõ mối tương quan nghịch với mức độ nghiêm trọng cua dường cong dẫn dền sự khác nhau VC nhõm diêm đảnh giá hỉnh anh ban thân giữa các mức độ nghiêm trọng cùa dưỡng cong

1.6.2.2 Yen tổ liên quan diều trị

Chương trinh diều trị bao tồn dược khuyên cáo hiện tại bao gồm theo dôi quan sát

sư dụng ão nẹp nấn chinh vã tập luyện

Mục tiêu cua diều tri bão tồn chững vẹo cột sống vò căn có the dược chia thành hai nhóm: hĩnh thái và chức nâng Khia cạnh thứ nhất liên quan đến tinh thắm mỹ dược các chuyên gia SOSORT xác định là mục tiêu hàng dầu trong diều trị Ca hai khia cạnh đều

liên quan den chất lượng cuộc sống, sire khoe tâm lý và tinh trạng khuyết tật cùa bệnh nhãn (dược các chuyên gia SOSORT định nghĩa lã mục tiêu thứ hai thứ ba và thử tir) [4]

Sư dụng áo nẹp nần chinh trong diêu tri bao tôn cho nhùng người bịnh AIS lã phương pháp sư dụng phô biến vã dạt hiệu qua cao được chững minh trong nhiều nghiên cữu sư dụng áo nẹp nàn chinh giúp làm chậm liên triên hoặc thậm tri cỏ thê giam mức dộ nghiên trong cùa dường cong Ngoài ra cãc tãc dộng lừ yểu lố quân lý

và diều trị vẹo cột sổng Điều tri vẹo cột sổng King nẹp trong phương pháp điều trị bao tồn dà được chứng minh rất cỏ hiệu qua và quan trọng trong việc ngân ngừa sự tiến triển cua biến dựng hoặc thậm chi cỏ the làm giam mức độ vẹo ơ nhùng NB mac AIS Khuyến cáo về diều trị bằng áo nẹp chinh hình dược dira ra rang nên sư dựng áo nẹp chinh hĩnh toàn thời gian hoặc không it hem IS giờ mỗi ngày khi bắt đầu diều trị nen deo ncp chinh hĩnh cho đen hết quá trinh phát triển cua xương dốt sống rồi giam dằn thời gian đeo việc táng sỗ giờ mang áo nẹp trong ngây dưa dền một kết qua tốt hơn trong diều, trị trữ khi có lý do khác theo ý kiến cũa bác sì lãm sàng chuyên diều trị báo tồn cảc dị tật cột sống [3] Tuy vậy sừ dụng phương pháp mặc áo nẹp chinh hình có thè

là một trái nghiệm càng thắng gãy ra các anh hương dền lâm lý mặc cam tự ti vã anh hương đến sức khoe cùa người bệnh Một sỗ tác gia nghiên cứu ve anh hương cua các loại áo nẹp lẽn chắt lượng cuộc song cùng dưa ra các két luận là áo ncp bị coi là "một gánh nặng tâm lý” [23], [35], [36]

1.6.2.3 yếu lổ về dặc diêm cá nhân: (ìiởi tinh

Trong các nghiên cứu chi ra giới tinh là yểu tố anh hương lới tâm lý sự nhận thức

ve hình anh cơ thê cua người bệnh AIS Trong nghiên cữu cùa tác gia McMaster vá cộng sự năm 2015 nhầm xác định chất lượng cuộc sồng ờ thanh thiều niên mắc vẹo cột sồng dưực diều trị bao tồn trên 34 tre mắc A IS trong đó gồm cô 30 bẽ gái và 4

bé trai trong dọ tuổi lữ 10 đến 16 tuồi [37] Tuổi vị thảnh niên lã giai doạn quan trọng trong sự phát tricn tâm lý Biên dạng thê chát do chững vẹo cụt sông có thê dẫn dển áp lực tâm lý và xà hội dổi với thanh thiếu niên dang phát triền Theo nhiều nghiên cứu chi ra chứng vẹo cột sống phổ biên hơn ờ thanh thiểu niên nữ và các bé

gái cỏ the quan tàm dến ngoại hinh hơn các bé trai, nên cần hicu rô hơn về các khia cạnh tâm lý liên quan den bệnh tật dê cung cấp thòng tin cho thực hành lâm sàng (32)433]

1.6.2.4 Yen lo xã hội

Sự khác biệt giừa thành thị và nông thôn Sự phàn bố không dồng đều vé nền kinh

tế ơ các nước dang phát then nói chung và dặt ớ Việt Nam là một quốc gia dang phát triển Có sự chênh VC điều kiện sống, thu nhập và hệ thống y te ơ khu vực thành thị vã nóng thôn, kèm theo dó hộ thống bao hiểm tại các thành phố cỏ ty lệ cao hơn khoang cách dịa lý Nhùng yếu tồ xà hội nãy cỏ the góp phần liên quan den chat lượng cuộc sông sự khác biệt này đà được phán ánh trong các nghiên cứu

Đổi với bệnh nhàn AIS môi trường gia dinh cùng là yểu tồ anh hương tới QoL Kahanovitz vá Weiser [39] dà nghiên cứu 72 thanh thiêu niên nữ mac chứng vẹo cột sống ớ dộ tuổi 12-16 vã họ phát hiện ra rang nhùng bộnh nhàn từ các gia dinh dơn thân có QoL thấp hơn và thái độ cua người mẹ dối với bênh lặt cua con minh cỏ tảc dộng rắt tích cực den thái độ cua tre hưởng tới điểu tri lừ dó cai thiên QoL cua minh Không giống như người lớn hầu hết tre em không tuân thu quá trinh diều trị

và phục hồi vi dặc diêm sinh lý đặc thù cùa minh Trạng thái tâm lý cùa cha me anh hương trực tiếp den con cái chúng có kha nâng tiếp thu những hãnh vi và quan diêm cua cha mẹ Vi vậy mỗi quan hẻ cha mẹ và con cái cần dược nhấn manh khi diều trị cho bệnh nhãn vị thành niên [40]

1.63 Câng cụ đánh giá chất lượng cuộc sống ứ những người bịnh mắc vẹo cột sống

Vẹo do lường CLCS thường được sử dụng nhừng phương pháp chu quan, cụ thê

là các bộ câu hoi dành cho người bênh tự tra lời Chúng tòi lựa chọn ba bộ câu hoi cho nghiên cứu này bao gồm: bang câu hoi cua Hiệp hội Nghiên cứu Vẹo cột song- 22r (SRS- 22r) (41 ]được dùng de dánh giá chất lượng cuộc sống, 2 (hang do BSSQ-Brace và BSSQ- Deformity được sư dụng nhầm dãnh giá căng tháng tàm lý mả người bênh thanh thiếu

niên vẹo cột sống, lãm phương tiện dành giá CLCS cua NB thanh thiếu niên mắc vẹo cột sống vô càn dược dicu tri bao tồn trong nghiên cứu này.

1.7 Hiện Trạng Chất Lượng Cuộc sổng Cua Người Bệnh Mac Vẹo Cột sổng Tuổi Thanh Thiêu Niên

/ 7./ Tình hình nghiên Clin trên thề giới

Salah, A H và cộng sự (2023) cùa minh dà liến hãnh một nghiên cữu cải ngang nhàm đánh giả chat lượng cuộc sổng (ỌOL) trẽn 4K tre ơ lứa tuôi thanh thiều niên màc chứng vẹo cột song võ cân (AIS) dưực theo dõi tại Khoa Vật lý và Phục hôi Chửng nàng tụi Bệnh viện Tahcr Star diều trị không phẫu thuật Cho thấy kci qua QOL giam dáng kề

ư nhừng thanh thiêu nicn mac AIS và có tinh trang anh hương den CLCS lớn hơn ơ những người bệnh phai đeo nẹp chinh hình Theo SRS- 22r diêm ỌOL tỏng thê ớ thanh thiều niên phai deo nẹp cõ tý lệ thuận với mức độ điều chinh dạt được nhờ deo nẹp chinh hĩnh [33]

Nghiên cứu cua tác giã Lee 11 và cộng sụ (2016) tại I lân Quốc |32| cùng dà nêu

ra dược sự anh hướng dền chất lượng cuộc sổng ỡ những người bênh thanh thiêu niên mác chửng vụo cột sõng võ cán dược điêu tri bao tôn vã nhấn mạnh sự suy giam sự nhận thúc về hình anh cua bán thản dà giám đánh kê ờ nhưng thanh thiếu niên bị biến dụng cột sống nghiêm trọng, các yếu 10 anh hướng được khuyến khích dược theo dõi dê có thê mang lại kết qua diều tri lỏi nhải vã hiệu qua nhất

Trong nghiên cứu cua tác gia Moradi V vã các cộng sự (2022) [42] vê *’ Càng thảng liên quan đến nẹp xã các yếu tố chắt lượng cuộc sống ư thanh thiểu niên mắc chửng vẹo cột sống võ cán” dà cho thầy rò ràng hon ve các anh hương cùa CLCS ờ nhửng người bệnh AIS Kei qua cho thấy mức độ cáng thăng cao và trung bình ớ những cô gái mắc AIS phai điều tó bằng nẹp nghiên cửu cũng đưa ra cãc cáng thảng liên quan den việc phái diêu trị bắng nẹp cỏ thê làm suy giâm chức nàng câm xúc và xà hội cùa nhùng người mac A1S

Với dồng quan diêm tác gia Kaya MH và các cộng sự [43] cua minh tiến hãnh nghiên cứu vào nảm 2022 trên 31 người bệnh thanh thiều niên dược chan đoản mác AIS trong độ tuổi từ 10 den IS tuổi, cho thấy các yếu lố về sự nhộn thức VC biến dạng thầm

mỹ hinh anh ban thân vã mức độ trầm cam là nhùng yếu lồ đà tim thấy khi đành giã cua nhùng người bệnh mắc A IS.

Tuy nghiên một số nghiên cứu dà báo cáo rang điều trị bao tồn không anh hương den chất lượng cuộc sống cua thanh thiếu niên bị vẹo cột sống [43]Các kct qua dược cõng bó ờ da số các nghiên cứu về đánh giã chất lượng cuộc song đều cho thấy câc ánh hương den CLCS ơ một mức não đõ cua những người bệnh AIS Tuy vậy cùng với sự phát triẽn VC lý thuyết VC CLCS sự khuyên cáo cua SOSORT nám

2016 HRỌoL vã khuyết lật lã những khia cạnh quan trọng khác cần được xem xét trong điều trị bệnh nhân vẹo cột sống [37]

1 7.2 Tinh hình nghiên cứu lại l ift Sam

(í Việt Nam cũng với sự phát triển cua khoa học kỳ thuật, trong y học các phương pháp clứn đoán vã diêu tri đà có nhiều tiến bộ nâng cao ca về sức khõc thè chất lần sức khóc VC tinh thần IIRQOL ngây càng được quan tàm

Nghiên cửu ■■ Dành giã chất lượng cuộc sóng vã stress ờ tre vẹo cột sống vô cán điêu trị bằng áo nẹp chinh hình" cùa tác gia I lồng Khánh Son vào năm 2022 nghiên cứu cất ngang dược tiến hãnh trên 114 tre cm đang diều trị bảng ảo ncp chinh hĩnh tại Bệnh viện Nhi Trung Ương Bệnh viện Phục hồi Chức nàng- Điều trị bệnh nghe nghiệp, đưa

ra kết quá Iré em vẹo cột sống võ cân diều trị bang áo nẹp chinh hình có điểm chẩt lượng cuộc sồng giám, ti lê stress mức độ nhiêu cao cần có những biện pháp giáo dục sức khóe, hỗ trự tâm lý và xà hội nhảm giâm nhẹ những lác động do stress gãy ra trong quá trinh điều trị bang áo nẹp chinh hĩnh, với diem CLCS trung binh là 3.32 trong có lĩnh

x ực đau có điếm trung binh thấp nhất lã 2.2 lình vực tự cam nhận ban thân cô điểm trung bình cao nhắt là 4.6 Ty lộ stress mức dộ nhiều ờ thang diêm BSSỌ Bace và Deformity lần lượt là 83.3% vã 71,1% [45]

Tác gia Nguyen I loãng Long nghiên cứu vào nảm 2021 trẽn 38 người bệnh dã dưa

ra các kct qua Vẹo cột sống vỏ cân hay gặp ớ nữ hơn nam với tý lộ nừ/nam = 8.5/1 Tuối phát hiên bệnh lằn đầu liên nẩm trong độ tuôí thanh thiếu niên (10 - 18 tuổi) chiếm 97.4% Đánh già linh trạng BN vcs trước mõ bang thang diem SRS- 22r chủng tôi thấy

VC hình anh ban thân và tâm lỷ BN bị anh hướng nhiều dưới mức trung binh, với diêm trung binh tương ứng là 2.6 vả 2.9 [ 16]

Một số nghiên cứu trên the giới, và Việt Nam cho thấy ty lệ mắc con vẹo cột sồng ngày cảng gia tâng, dàn den những moi lo VC the chất và tâm lý cho học sinh.Tác gia Phạm Thanh Vù và các cộng sự cua minh vào nảm 2022 |I4| cho kết qua lý lộ học sinh tiêu học dán tộc Khmer mẳc cong vẹo cột sống là 21.15% Trong

dó ty lẽ học sinh màc cong cột song (gù hoặc ườn) là 2.95% vá vẹo cột song lã 18.97%

Nghiên cữu cua tâc gia Trinh Minh Phong và cộng sự|6| vào nám 2023 ty lệ vẹo cột sổng ờ học sinh tiêu học lã 9,2% (6J

CHƯƠNG 2 ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cút

2 1 Dổi Un>11« nghiên củu

2 / / Dổi tượng nghiên cửu

- Người bệnh được chân đoán vẹo cột sông vô cân điêu trị bào tôn trong khoang thôi gian tù nám 2021 đen nám 2024 tụi Khoa phục hối Chức Nàng Bệnh viện Hừu Nghị Việt Dire

- Tuồi lữ 10- IX thời diêm chắn đoán

- Cỡ dầy đu cảch thức liên lạc trong hồ sơ bệnh ãn

- Có sự dồng ý cua tre vả người giám hộ

- Người bệnh cõ tinh trụng lien tricn dã phẫu thuật lọi thời diêm phóng vắn

- Tre cò thèm các vẩn de khác liên quan dến bệnh lý cơ xương khớp vùng cột 2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu mõ lã hói cừu

2.2.2 Địa diêm và thời gian nghiên cím

- Dồ tài được thực hiện tại Khoa Phục hồi Chức nâng Bệnh viên Việt Đức tháng 2/2024 dền tháng 5/2024

2.2.3 Phưưng pháp chọn mẫu

Chúng lõi liến hãnh hồi cứu dè lập danh sách người bệnh dựa trên hỗ sơ lưu trữ diện tư cua bệnh viện Chúng tôi chọn sư dụng phương pháp chọn màu toán bộ tắt cá những người bệnh phũ hợp với tiêu chuấn lựa chọn đen tập luyện tại khoa Phục hối Chức nàng bệnh viện Việt Đức trong thời gian tữ nảm 2021 dền nẫm 2024

2.2.4 Công thức tinh cở mầu

Áp dụng công thức tinh cở mầu dựa trẽn ước lượng một ty lệ:

n-7? p(1~p)

Trong đó:

n: Cờ mầu can thu thập

a: Xác suất sai lầm loại I a ■ 0.05

Z: Tri sổ phân phối chuẩn, vời a = 0.05 thi Z(1.2) = 1 96

<1: Sai số biên cùa ước lượng trong nghiên cứu:

p: Tý lệ ước linh vẹo cột sống ờ trê: 0.074

Áp dụng theo nghiên cứu cua tác giá: Nguyen Đức Sem và cộng sự (2019) tý lộ

HS vcs lá 7 4% Thay vào còng thức dược cờ mẫu nghiên cửu là n» 105 Vậy cờ mầu cằn thu thập là 105 tre

2.2.5 Công cụ sư dụng trung nghiên cữu

2.2.5.1 Cúng cụ thu thập thông tin

Bộ càu hoi dược soạn sần qua hĩnh thức phiếu khao sát và giầy (dối với trẻ vã phụ huynh có the gặp mặt) Bộ câu hoi gồm các phần thông tin chung liên quan dến đổi lượng nghiên cứu và ba bộ câu hôi gồm: bang câu hói về chat lượng cuộc sống cua Hiệp hội Nghiên cữu vẹo CỘI sống- 22( SRS- 22r) |46Ị, [47]đẫ dược thict kế đẻ dãnh giá chất lượng cuộc sống liên quan dền vấn de sức khoe (HRQOL) trong chững vẹo cột sống vô càn dãy lã cõng cụ đánh giá ket qua cụ thê cùa bệnh được sư dụng nhiều nhất tử lứa tuôi thanh thiếu niên đến lứa tuổi trướng thành I lai bộ càu hói dược phát triển đê ước linh mức độ câng thảng tâm lý mã người bệnh vẹo cột sổng ờ tuổi thanh thiếu niên do deo nẹp BSSQ Brace.và do biền dạng do chững veo cột sồng gây lên băng báng câu hòi BSSỌ- Deformity

Báng câu hói cùa Hiệp hội Nghiên cứu vẹo cột sống - 22 (SRS 22r) [48]:Chất lượng cuộc sổng: dựa vào bộ câu hoi SRS22r cua HỘI nghiên cửu vẹo cột sóng the giới (Scoliosis Research Society 22r) chia làm 5 phân nhỏm:

- Nhóm dảnh giã chức nâng cột song (gôm các mục: 5, 9, 12, 15 18)

- Nhóm dảnh giá tinh trạng đau lưng (gôm các mục: 1,2 8 II 17)

- Nhóm đánh giá biêu hiện bề ngoài cua bán thản (gồm càc mục: 4,6 10 14, 19)

là kem nhất và 5 diêm lã lốt nhắt.

Kết qua được biêu thị bằng diêm trung binh cua từng lình vực và tông diem cua thang do (xóa các mục câu hoi cỏ nhiều hơn I cáu tra lời diem cua nhòm không dược tinh diem ncu có it hơn 3 câu hoi dược trá lời) Tống diêm cao hơn cho thầy mức độ chất lượng cuộc sống cao hơn

Hai bộ câu hoi dảnh giá mức độ câng thảng tâm lý theo BSSQ

BSSQ lã một bang càu hói đơn chiều cụ the được sư dụng đê kiêm tra mức độ câng tháng cua thanh thiêu niên mac chứng vẹo cột sóng vô cản Còng cụ này cỏ hai phiên ban: Bang câu hói ve cảng thảng Bad Sobcmheim nẹp (BSSQ-Brace) và Bang câu hơi về càng than? Bad Sobemhetm-Bicn dạng (BSSQ-Defonnity) được thiết kế bơi Weiss ct al vào nám 2007 ơ Đức [30]

BSSQ gồm 16 câu hói Thang dơ BSSQ Brace (8 mục câu hoi )và BSSQ- Defonmty (8 mục câu hoi) Câu tra lỏi cho mỏi mục trong bang câu hoi này dược dành giá theo định dạng thang do Likert bon diem Moi mục bao gôm bòn lựa chọn, bao gôm hoãn toàn dũng (diêm 0) gân dũng (diem I) hâu như không dũng (diêm 2)

và hoãn toàn không dứng (diêm 3)

Diêm cùa BSSQ -Deformity chung được tinh bàng cách cộng tông diêm cua 8 câu hói

Diem tỏi da cỏ thè dạt dược là 24 diêm

Tông diêm thang đo dược tinh và chia mức độ càng tháng cho mỏi thang do như sau 0-8 diêm (câng thang nặng), 9-16 diêm (càng thăng vừa), >16 diêm (câng tháng nhẹ)

Các bộ công cụ khác: