Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục: Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, Tỉnh Hà Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc

Những tác động ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ trong trường mầm non..... Các giờ học âm nhạc nhìn chung ít sáng tạo, phương pháp, hình thức, n

NGUYEN THỊ HONG HẠNH

QUAN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHAC CHO TRE TẠI TRUONG MAM NON THANH TUYÈN, THÀNH PHO PHU LÝ,

TỈNH HÀ NAM THEO HUONG CAM THU ÂM NHẠC

LUẬN VĂN THAC SĨ QUAN LY GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2022

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYEN THỊ HONG HẠNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ TẠI TRUONG MAM NON THANH TUYÈN, THÀNH PHO PHU LÝ,

TỈNH HÀ NAM THEO HƯỚNG CẢM THỤ ÂM NHẠC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã so: 8140114.01

Người hướng dẫn khoa hoc: PGS.TS TRUONG THỊ BICH

HÀ NỘI - 2022

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu, đề tài Quản lý hoạt động giáo dục âmnhạc cho trẻ tại trường mắm non Thanh Tuyên, thành pho Phủ Lý, tỉnh Hà

Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc đã hoàn thành và đưa ra bảo vệ.

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn các thầy, cô giáoTrường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc Gia Hà Nội

Xin cảm ơn Lãnh đạo Trường Mầm non Thanh Tuyền, các đồng chí tổtrưởng chuyên môn, giáo viên, nhân viên và các bậc phụ huynh đã tạo điềukiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TSTrương Thị Bích - người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá

trình hoàn thành bản luận văn này.

Tuy đã có nhiều cố gắng trong nghiên cứu, nhưng chắc chắn luận vănkhông tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được sự chỉ dẫn,góp ý của các quý thầy cô

Hà Nội, ngày 10 tháng 07 năm 2022

Tác giả

Nguyễn Thị Hồng Hạnh

DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT

BP Biện pháp

CBQL Cán bộ quản lý

GD&DT Giáo dục va đào tạo

GDAN Giáo dục âm nhạc

MỤC LỤC

Trang

iPUfv.i 0.0 = a.a anh 1

Danh mục các từ ViẾt tẮt ¿tt E111 E111 1111 1E rkrrrrệc il

Danh mục các Dang - - << S000 re vil

Danh mục các sơ 6 v.cccccecessesesecescscsceseccecsesccescscssececacstateceavscateetevstateteanseees viii

AY COE 3) 0c 1

CHUONG 1: CO SO LY LUAN VE QUAN LY HOAT DONG

GIAO DUC AM NHAC CHO TRE TRONG TRUONG MAM NON

THEO HUONG CAM THU AM NHẠC - 2-2 2+c2+xczxezxerxered 71.1 Tổng quan nghiên cứu vấn G6 cece cscseccscecscsesesessscscseseseseeseees 7

1.1.1 Nghiên cứu trên thé giới - - + 2 + +£+E+Ee£++EeEerxzxerrxrree 7

1.1.2 Nghiên cứu trong NƯỚC - - - - Ă S113 1111 9 g vvrree 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản trong đề tai eee 10

1.2.1 Quản lÚ - HT HH Hệ 10 1.2.2 Quản lý nhà trƯờng - - - c 11x19 vn ng rưy 13

1.2.3 Quan lý hoạt động giáo dục trong trường mầm non 14

1.2.4 Khái niệm âm nhac - - - <1 E S9 vn ng 15 1.2.5 Cảm thụ âm nhạc 11111111 EEEEEEkkkessssssssexe 16

1.2.6 Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ

trong trường MAM nOI - - 2 + + £+E+E£EE+E+E£EE£E+E£EEZEEEEEEZEeEerxrreree 17

1.2.7 Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý và khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ 18

1.3.1 Nhà trẻ 24-36 tháng -¿- 52 S2 E2 E221 2121712112111 cxeE 19

1.3.2 Mẫu giáo bé (3-4 tuôi) ¿-¿- 52s x SE 1E 1211 EEeErrkei 191.3.3 Mẫu giáo nhỡ (4-5 tuổi) -¿-¿- 52 +E+E+E£E+EeEEEEEEErkrrersrree 191.3.4 Mẫu giáo lớn (5-6 tuôi) -¿- - 2 + +E+E2E£EE2EEEEEEEEEErkerrrree 20

ili

1.4 Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non

theo hướng cảm (thụ - - - G0 21131112 1111111112111 111g 11 ng vn rrr 21

1.4.1 Vai trò của hoạt động giáo dục âm nhạc với sự phát triển của trẻ 21

1.4.2 Nội dung hoạt động giáo duc âm nhac cho trẻ tại trường

mam non theo hướng cảm thụ - ¿2£ £££+E££E+E+£ez+zEezzxez 24

1.4.3 Phương pháp và hình thức hoạt động giáo dục âm nhạc cho

trẻ trong trường MAM non - ¿2 + 2+E+E+EEE+E+E£EE+E+EEEE+EeErEzEersreee 261.5 Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mầm

non theo hướng cảm thụ - - GG G1 11111 khe 28

1.5.1 Quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhạc chotrẻ trong trường mầm non theo hướng cảm thụ - 25-5 25+: 281.5.2 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho

trẻ trong trường mầm non theo hướng cảm thụ 25+ 2 25+: 301.5.3 Tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo duc âm nhạc cho

trẻ trong trường MAM non + 2+ 2 +£+S+££+E+E+E££E+E£EeEEzEeErkzrersreee 331.6 Những tác động ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục âm

nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ trong trường mầm non 33

1.6.1 Trình độ, khả năng âm nhạc của giáo vIÊn -« «+ 33

1.6.2 Môi trường, cơ sở vật chất ¿+ scx+kexrxekererkrkerereee 34

1.6.3 Dinh hướng của nhà quản lý -s++++++++seeeexessseeeeexs 35 1.6.4 Khả năng cla ẨTẺ - SH HH kh 36

1.6.5 Sự quan tâm, phối hợp của cha mẹ trẻ 2-2-5 2 +s+cec+ 36

Tiểu kết Chương 1 2 2 SE+E£SE£EEE#EEEEEEEEEEEE1121212171 1.212 37CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO

DUC ÂM NHAC CHO TRE TẠI TRƯỜNG MAM NON THANH

TUYỂN THEO HUONG CAM THU ÂM NHẠC ¿c2 382.1 Khái quát về tình hình tại địa phương - 5 2 cs+s+czzse2 38

2.1.1 Khái quát về tình hình phát triển kinh tế, xã hội phườngThanh Tuyền, Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam 5-2: 38

1V

2.1.2 Tình hình về giáo dục và giáo dục mam non phường ThanhTuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam 2-5 2+s52+s2+s2 39

2.2 Mô tả quá trình khảo sát thực trang 552cc c+<cseexes 41

2.2.1 Mục đích khảo sát CC E E1 E111111111111111133 333 1 re 41

2.2.2 Nội dung khảo sất - c1 ng kết 41

2.2.3 Phương pháp khảo sát và cách xử lý số liệu - 422.3 Kết quả khảo sát - - - St T21 EE11151121211111112111121 1111 te 42

2.3.1 Thực trạng hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường

mam non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo

1x0 0vi01 011177 42 2.3.2 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại

trường mầm non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

theo hướng cảm thụ âm nhạc - <5 552333 #EE++sveeeereereeeeeers 50

2.3.3 Thực trang mức độ anh hưởng của các yếu tố đến quản lý hoạt

động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mam non Thanh Tuyền,

Thành phố Phủ Lý, Tinh Hà Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc 622.3.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục âm

nhạc cho trẻ tại trường mam non Thanh Tuyền, Thành phố Phủ Lý,Tinh Hà Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc - 55s ++<<ssss>2 63

Tiểu kết Chương 2 - + 2s 9EE2E£EEEE2EE 2121511217111 17111 11111 ce 67

CHUONG 3: MOT SO BIEN PHAP QUAN LY HOAT DONG

GIAO DUC AM NHAC CHO TRE TAI TRUONG MAM NON

THANH TUYEN, THANH PHO PHU LY, TINH HA NAM THEO

HUONG CAM THU ÂM NHAC - - 52 SE‡EcEeEzEeEEeEerkerkrxee

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ¿+ 2 2 +s+csesrececxes

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học - 25 +sz+s+secsc:

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống - 22 +ccs+zecze:

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn - 2©s+s+ccx+eecxe:

3.1.4 Nguyên tắc đảm bao tính khả thi và hiệu

quả -3.2 Các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc tại trường

mam non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam 69

3.2.1 Tổ chức giáo dục về nghĩa vụ và trách nhiệm cho giáo

viên trong hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm

trường mầm non theo hướng cảm thụ - - 25 + 2+s+£+£££s+£+£zzx+z 733.2.5 Tổ chức xây dựng ngân hàng tài liệu âm nhạc giúp trẻ phát

trién khả năng cảm thụ - 2 2 S2 S22E£EEE2E£EEEE2EEEEEEEEEEErkrrreee 743.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyền, thành phố

Phủ Lý, tỉnh Hà Nam - . - LH HH HH Hưng triệt 78

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mầm non

Thanh Tuyền theo hướng cảm thụ - 2-2 2 52 S£E££zE££zEczxzez 80

3.4.1 Mục đích khảo nghiỆm 5 c1 3*+vverrseesseesrres 80

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm - ¿2-5 2+5 +£+E+E££+EzEerzxrreree 80

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm + +65 +*sxveessseeess 80

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm +: 22 S2 SE+E#E££E+EeEEEzEerxrxrreree 80Tiểu kết Chương 3 cccccccccccsccccscscsscscsesscscsessescsesscscsecscsessscsvsssscsessescsess 87KET LUẬN VÀ KHUYEN NGBI 0.0 cccccsccsscssessessessesesessessessessessesseseeees 88 TÀI LIEU THAM KHẢO ¿2 2 SE+S£2E£+E£2E££EeEEeEEeEEeEkzrerrrree 91

PHU LUC

VI

Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc giáo

dục âm nhạc theo hướng cảm thụ - <5 55s s++<<<sssss++ 43

Bảng đánh giá khả năng trẻ qua các nội dung hoạt động giáo

dục âm nhạc - - << + E + 11311111111 EEESseeeeeeese 44

Đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dục âm nhạc của giáo

viên trường mầm mon Thanh Tuyền ¬ 48

Thực trạng mức độ sử dụng các phương pháp GDAN của

giáo viên trường mam non Thanh Tuyền 2-5: 5-52 49

Kế hoạch phân bồ tiết dạy theo chủ đề tại trường mầm nonThanh TuyÊn - 5: 2 S66 EE‡E£EEEEEEEEEE‡EEEEEEEEEEEErkrkrrrrrrs 51

Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ của giáo viên trường mam non Thanh Tuyén 53Đánh giá thực trạng quan lí hoạt động kiểm tra, đánh giá kết

quả hoạt động giáo dục âm nhạc + «+ + ss++++ssssss+ 61

Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác quản lý hoạtđộng giáo dục cho trẻ trường mam non Thanh tuyền 62Bang thống kê kết quả khảo sát 5252 +scs+£+£c£zzx2 81

Thang đánh giá mức độ cần thiết va tính kha thi của biện

pháp tô chức được dé xuất - ¿2 + +Sz+E+Ee£tzEeEerxzrcrs 84Mỗi tương quan giữa tính cần thiết và khả thi của các biện

pháp được để xuất - ¿5+ 22+ SE2EEEEEEEEEEEEEerkrkrrrree 85

vil

DANH MỤC CÁC SƠ ĐÒ

Trang

Sơ đồ 1.1: Mô hình về quản lý - 2 52 £S£+E££E£E£EeEzEerxrrrkerees 11

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ về các chức năng quản lý - ¿2 2+s+cs+s+zszzzxeẻ 12

Sơ đồ 3.1: So đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý 79

viii

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của sự toàn cầu hóa trên mọi mặt,chính vì điều đó tất cả các ngành nghề phải ra sức bắt nhịp với sự thay đổi

nhanh chóng của nhân loại Giáo dục luôn là lực lượng tiên phong, cần đi

trước đón đầu, đúng như tinh thần của Nghị Quyết 29 Hội nghị Trung ương 8khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và dao tạo, đáp ứng yêu cầu

công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế: Tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũnhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; đổi mới công tác quản lý dap ứng đôimới căn bản toàn diện giáo dục mam non, giáo dục phé thông và phù hợp vớiquy định của Luật Giáo dục năm 2019 [2] Cùng với đó, sự xuất hiện của đạidịch covid -19 đã ảnh hưởng không nhỏ đến các hoạt động giáo dục của trẻ tạitrường mam non Bậc học mam non với những đặc thù riêng mà thời gian trẻ

phải nghỉ học ở nhà tương đối dài Do đó, cần phải quan tâm sát sao và xâydựng hợp lý chương trình giáo dục mầm non hiện nay Tuy nhiên trên thực tế

vẫn có một số trường mầm non chưa đáp ứng được chương trình đổi mới giáodục và nhu cầu thực tế của cha mẹ trẻ Công tác quản lý dạy học nói chung vàbậc học mầm non nói riêng cần phải có sự linh hoạt, thích ứng phù hợp, pháthuy được tối da khả năng của mình dé kết nối các hoạt động giữa gia đình vànhà trường đem lại kết quả tốt nhất cho trẻ

Nhà sư phạm Xu-khôm-lin-xki đã viết về tuổi ấu thơ của trẻ không thêthiếu âm nhạc, không thể thiếu trò chơi và truyện cô tích, thiếu đi những cái

đó trẻ nhỏ chỉ còn là những bông hoa khô héo, âm nhạc giúp cho trẻ có tình

yêu, có sáng tạo, từ đó nuôi dưỡng nhân cách và trí tuệ của chúng [29].

Am nhạc đã trở thành một món ăn tinh than, là hoạt động không thé

thiếu được trong trường mầm non, âm nhạc cũng góp phần không nhỏ trong

việc giáo dục trẻ phát triển toàn diện Trong chương trình giáo dục mầm non,hoạt động giáo dục âm nhạc là một trong những hoạt động gần gũi và yêuthích của trẻ, giúp trẻ cảm thụ nghệ thuật một cách mạnh mẽ Nhiều nhànghiên cứu đã chỉ ra giai đoạn mam non là giai đoạn vàng của phát triển não

bộ và thính giác Trẻ tương tác với âm thanh từ rất sớm và rất nhạy cảm

Chính vì vậy mà giáo dục nói chung, giáo dục âm nhạc nói riêng trong giai

đoạn này cần được đặc biệt quan tâm

Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non ngày nay đã có nhiềuthay đổi tích cực, tién bộ Những năm gan đây quan điểm giáo dục tích hợp,lay trẻ làm trung tâm đã dem lại không khí mới mẻ trong học tập và giảngdạy Xu hướng học âm nhạc theo hướng cảm thụ đang là một luồng gió mới

và được rất nhiều các nhà giáo dục quan tâm, áp dụng trong các trường học,đem lại sự hứng thú và thỏa mãn nhu cầu của trẻ

Tuy nhiên, để hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ

diễn ra khoa học, hiệu quả và chính xác thì đó chính là công việc của những

nhà quản lý giáo dục Việc tô chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trongtrường mầm non còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao Các giờ học âm nhạc

nhìn chung ít sáng tạo, phương pháp, hình thức, nội dung chưa phong phú,

chưa tiếp cận được với những đổi mới trong giáo dục mầm non hiện nay.Nguyên nhân chủ yếu đó là công tác quản lý giáo dục âm nhạc chưa sát sao,trình độ của giáo viên còn hạn chế, các yếu tố khách quan và chủ quan ảnhhưởng đến hoạt động GDAN cho trẻ

Tại trường mầm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà nam —nơi tác giả đang công tác, đã có những hoạt động nhăm cải thiện chất lượng

giáo dục âm nhạc cho trẻ; tuy nhiên hoạt động giáo dục âm nhạc theo hướng cảm thụ chưa thực sự được chú trọng Hoạt động âm nhạc tại trường

mam non Thanh Tuyén chưa có nhiều sáng tạo để có thê giúp trẻ phát triểnkhả năng âm nhạc của mình Điều này làm ảnh hưởng đến khả năng phát

triển của trẻ nói chung, chất lượng giáo dục âm nhạc và phát triển khả năngcảm thụ âm nhạc của trẻ nói riêng Mặt khác mục đích, yêu cầu của hoạtđộng âm nhạc tại trường mam non không chỉ dừng lại ở việc trẻ thuộc lờibài hát, chơi được một số trò chơi hay vận động theo nhạc, mà giáo dục

âm nhạc phải phù hợp với từng độ tudi, phù hợp với chế độ sinh hoạt, tích

hợp với các hoạt động giáo dục khác nhằm cho trẻ hướng tới một cuộc

sống vui tươi, hồn nhiên và ý nghĩa Trong trường mầm non, công tác quản

lý hoạt động giáo dục âm nhạc không được đề cao thì kết quả đem lại sẽ là

những những giờ học âm nhạc gò bó, nghèo nàn, kém hấp dẫn không thể

đem lại được những mục đích nhất định

Vì những lý do nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt độnggiáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mam non Thanh Tuyên, thành phố

Phi Lý, tinh Hà Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc” làm đề tài nghiên

cứu của luận văn.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà

Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc, luận văn đề xuất các biện pháp quản lí hoạtđộng giáo dục âm nhạc cho trẻ nhằm đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu vànâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc của trường mầm non Thanh Tuyền

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục âmnhạc cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà

Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc.

Khách thê nghiên cứu: Hoạt động giáo dục âm nhạc theo hướng cảm

thụ âm nhạc

4 Câu hỏi nghiên cứu

Từ cơ sở lý luận và điều kiện thực tiễn của đối tượng nghiên cứu, cần

phải có những giải pháp gì để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục

âm nhạc tại trường mam non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Ly, tỉnh Hà Nam

theo hướng cảm thụ âm nhạc?

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ tại trường

mam non Thanh Tuyền, Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đã có những tiến

bộ bước đầu Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn gặpphải những khó khăn và bất cập nhất định Nếu hoạt động giáo dục âm

nhạc cho trẻ được các nhà quản lý quan tâm và áp dụng các phương pháp

mới theo hướng cảm thụ thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sócgiáo dục cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyền

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục âm

nhạc cho trẻ tại trường mầm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà

Nam theo hướng cảm thụ âm nhạc.

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại

trường mam non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Ha Nam theo hướng

cảm thụ âm nhạc.

- Để xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ

tại tường mầm non Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo

hướng cảm thụ âm nhạc.

7 Giới hạn phạm vỉ nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ âm nhạc.

- Thời gian: 8/2021- 5/2022

- Đối tượng khảo sát:

Cán bộ quản lý: Cán bộ Phòng GD&DT thành phố Phủ Lý: 3; Ban lãnh

đạo nhà trường: 3; Tổ trưởng chuyên môn: 2; Giáo viên: 18

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Tham khảo các tài liệu liên quan đến lĩnh vực hoạt động giáo dục âmnhạc cho trẻ trong trường mầm non, những lý luận về công tác quản lí hoạt

động GDAN cho trẻ theo hướng cảm thụ.

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu điều tra: Sử dụng phiếu hỏi để thuthập thông tin về thực trạng của các nội dung nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn sâu về các nội dung liên quanđến thực trang của dé tài nghiên cứu; trò chuyện với trẻ dé tìm hiểu khả năng

âm nhạc của trẻ, trò truyện với giáo viên và CBQL về những khó khăn và

thuận lợi

- Phương pháp chuyên gia: Hỏi ý kiến chuyên viên Phòng GD&DT,thăm đò ý kiến giảng viên khoa Giáo dục âm nhạc của một số trường đào tạogiáo viên mam non

- Phương pháp quan sát: Dự giờ các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ đánh giá sự hứng thú và khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ.

- Phương pháp thực nghiệm dé kiểm chứng, khang định các kết luận

được đưa ra của luận văn.

8.3 Các phương pháp bổ trợ

- Thống kê toán học, xử lý số liệu để định lượng chính xác cho từng

nội dung khảo sát thực trạng.

- Phân tích dựa vào thực tiễn nhằm nâng cao tính thuyết phục và làm

sáng tỏ nguyên nhân của thực trạng.

9 Những đóng góp của đề tài

9.1 Về mặt ly luận

Những cơ sở lý luận tác giả cung cấp trong luận văn góp phần hệ thống

hóa cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường

mam non theo hướng cam thu âm nhac

9.2 Về mặt thực tiễn

-Làm rõ thực trạng, phát hiện ra những hạn chế và phân tích nguyênnhân của những hạn chế trong việc quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho

trẻ theo hướng cảm thụ âm nhạc tại trường mam non Thanh Tuyền, thành phố

Phủ Lý, tỉnh Hà Nam làm căn cứ đề xuất các biện pháp

-Đề xuất được những biện pháp quản lí có tính thực tiễn và khả thi

nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tạitrường mầm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo hướng

cảm thụ âm nhạc.

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3

chương sau:

- Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho

trẻ trong trường mầm non theo hướng cảm thụ âm nhạc

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ

tại trường mầm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo

hướng cảm thụ âm nhạc.

- Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại

trường mam non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo hướng

cảm thụ âm nhạc.

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOAT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHAC

CHO TRE TRONG TRUONG MAM NONTHEO HUONG CAM THU AM NHAC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong những năm trở lại đây, vấn đề phát triển toàn diện cho trẻ đang

trở thành dé tài khá phô biến trong những công trình nghiên cứu va đó cũng

là mối quan tâm hàng đầu của những bậc làm cha mẹ Ngoài việc chăm sócdinh dưỡng, y tế, thì van đề cho con tiếp xúc sớm với âm nhạc cũng đóngvai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện ở trẻ Do đó, trên thế giớinói chung và Việt Nam nói riêng đã có nhiều công trình nghiên cứu liênquan đến tầm quan trọng của hoạt động giáo dục âm nhạc đối với trẻ vànhững vấn đề xoay quanh nó

1.1.1 Nghiên cứu trên thế giới

Đầu tiên có thể kể tới là nhà toán học, nhà tư tưởng vĩ đại Pythagoras

(580 - 500 TCN) là người đi tiên phong trong việc nghiên cứu âm hưởng học.

Bằng việc ứng dụng toán học vào nghiên cứu ông đã tìm ra quy luật chuyểnđộng của các thiên thể Toàn bộ hệ Mặt trời được coi như một quy mô âmnhạc vũ trụ không lồ liên tục rung ngân bởi những chuyền động của các hànhtinh trên đường di chuyên của chúng Cứ như thé toàn bộ thiên cầu là mộtchiếc đàn không lồ mà số dây đàn là những lộ trình của số thiên thể, khi các

hành tinh di chuyên, chúng đã gây ra những dao động khiến các dây đàn rung

ngân, hợp âm thành một thứ nhạc điệu của các thiên cầu Trên quy mô thiêncầu này tỉ lệ tần số của các thiên thể sẽ tạo nên thang âm với các quãng nhấtđịnh [30] Từ phát hiện về quãng, các nhà nghiên cứu đã phát triển lên rấtnhiều lý thuyết, ý tưởng về âm nhạc và đem lại nhiều thành tựu to lớn cho

lĩnh vực này.

Nói tới nghiên cứu về âm nhạc với trẻ em trên thế giới có cuốn “Hãy

để trẻ em hưởng những quà tặng xứng đáng” của tiễn sĩ Brent Logan, tác giảcho biết em bé (thậm chí là một thai nhi) khi nghe nhạc thì có nhịp tim và sựphát triển thé chất tốt hơn Nhịp điệu của âm nhạc có khả năng kích thích em

bé vận động một cách vui vẻ, điều này giúp trẻ phát triển về thé chất, về sứcmạnh va sự phối hợp và điều khiển động cơ hành động của trẻ Kết quả củaông cũng gần tương đồng với một cuộc kiểm tra IQ tại Mỹ, khi trẻ nghe

những bản nhạc của Mozart thì có khả năng IQ cao hơn những đứa trẻ không

nghe nhạc Mozart.

Như vậy, nếu cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc từ sớm thì chắc chắn chúng

sẽ có những phát triển vượt bậc, cả về thé chất lẫn trí tuệ

Về các phương pháp giáo dục âm nhạc nổi tiếng được áp dung cho trẻtrong độ tuổi mầm non nhiều nhất trên thế giới là Zotan Kodály, Emile-

Jacques Dalcroze, Orff Schulwerk, Với mỗi một phương pháp giáo duc âm

nhạc tiên tiến sẽ dựa trên triết lý giáo dục khác nhau Nếu như phương phápEmile-Jacques Dalcroze dựa trên nhịp điệu, kết hợp âm nhạc với chuyển độngcủa cơ thể; phương pháp Zotan Kodály dạy trẻ đọc nhạc, dùng dấu hiệu bàntay mô tả các nốt nhạc cơ bản; thì phương pháp Orff Schulwerk là phương

pháp duy nhất không theo hệ thống, nó đòi hỏi phải thúc đây tư duy sáng tạo

của trẻ thông qua sự ngẫu hứng Schulwerk kết hợp nhạc cụ, ca hát, chuyểnđộng và lời nói dé phát triển khả năng âm nhac bam sinh của trẻ thay vì thànhlập nên một hệ thống nhất quán Đây được đánh giá là phương pháp học rấthứng thú đối với trẻ Các phương pháp này đã xuất hiện và được áp dụng dạy

học âm nhạc [31].

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, những công trình nghiên cứu về giáo dục âm nhạc cũngrất đa dạng và phong phú Tác giả Nguyễn Thị Ánh Tuyết với cuốn “Giáo

dục mam non những vấn dé lí luận và thực tiễn” đã viết trẻ em thường sống

ở một cung bậc tinh cảm cao hơn so với người lớn, buôn vui yêu ghét mangtính tuyệt đối và cũng thường xuyên phải tìm cách giải tỏa những ấm ứcvướng mắc Phương thức giải tỏa những cảm xúc tiêu cực của trẻ được tìmthay trong các hoạt động giáo dục âm nhạc Qua đó có thé thấy hoạt động

âm nhạc là một trong những nội dung rất cần thiết và không thê thiếu đối với

trẻ mầm non

Ở cuén “Các hoạt động âm nhạc của trẻ mâm non ” (2014) của các tác

giả Lê Thị Đức - Lý Thu Hiền - Phạm Thị Hòa đã nghiên cứu về những vấn

đề chung nhất về hoạt động âm nhạc cho trẻ từ trẻ nhà trẻ đến trẻ 6 tuôi [7]

Đi sâu nghiên cứu về phương pháp giáo dục âm nhạc trong trường mầmnon có cuốn “Giáo trình phương pháp giáo dục âm nhạc trong trườngmâm non” [18, tr.16] Luận văn sẽ lay đây là những co sở lý luận để sửdụng nghiên cứu xuyên suốt đề tài

Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mam non không chỉ dừng lại ở cáccông trình nghiên cứu độc lập mà còn là đề tài của nhiều luận văn, khóa luận,các bài báo, nội san, Tác giả Đặng Thị Lê Na với dé tài luận văn “Một sốbiện pháp tổ chức VĐTN cho trẻ 5 — 6 tuổi ở trường mâm non” đưa ra cáchình thức, biện pháp đề tổ chức các hoạt động học âm nhạc với hình thức vậnđộng theo nhạc Luận văn “Một số biện pháp hình thành khả năng cảm thụ

âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi ” của Lê Đức Tuấn lại đánh giá mức độ và khả năngcảm thụ âm nhac của trẻ 5 - 6 tuổi dé đưa ra các biện pháp nhằm hình thành

và phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc [24]

Về van dé quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường

mam non cũng đã có một vài công trình nghiên cứu đề cập tới Trong quátrình tìm tài liệu, tác giả được tiếp cận với 2 bài luận văn về quản lý hoạt

động giáo dục âm nhạc đó là: “Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ

5 tuôi trong các trường mam non quận Thanh Xuân, Hà Nội” của tac giả

Phan Ngọc Hà [10] và “Quản lí hoạt động giáo duc Âm nhạc ở trường Mâmnon Ninh Xá thành phố Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay ”[9] Các tác giả

đã phân tích, đánh giá rất cụ thé về hoạt động âm nhạc với trẻ tại trườngmầm non và đã đưa ra một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học âm nhạc

ở trường mam non được tốt hơn

Các đề tài tuy đã nghiên cứu về van dé quan lý hoạt động day hoc âm

nhạc cho trẻ mầm non nhưng đề tài quản lý hoạt động giáo dục cho trẻ trong

trường mầm non theo hướng cảm thụ vẫn còn đang bỏ ngỏ cần nhiều hơn nữa

các nghiên cứu nhất là nghiên cứu mang tính thực tiễn cao Do đó, tác giả hy

vọng với luận văn Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường

mâm non Thanh Tuyên, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam theo hướng cảm thụ

âm nhạc sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý giáo dục.

1.2 Một số khái niệm cơ bản trong đề tài

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khai niệm

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển xã hội loài người, conngười phải luôn lao động để duy trì và phát triển xã hội Khi xã hội bắt đầu có

sự hợp tác giữa các nhóm người nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tô

chức và xã hội đặt ra thì khi đó quản lí ra đời như là một loại lao động đặc

thù Trải qua nhiều hình thái xã hội khác nhau kéo theo nhiều hình thức quản

lý được ra đời Vì vậy, dưới mỗi một góc độ ngành nghề khác nhau lại có mộtcách định nghĩa về quản lý

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt độngquan lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thé quản lí (ngườiquản lí) đến khách thé quan lí (người bị quản If) trong một tổ chức nhằmlàm cho tổ chức vận hành và dat đúng mục tiêu đề ra” [5] Trong cuốn “Dé

là nhà quản lý giáo dục thành công” tác giả Đặng Quốc Bảo quan niệm:Công tác quan lý lãnh đạo một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá

10

trình liên hệ chặt chẽ với nhau: Quản va Lý, “Quản” là thê hiện sự coi sóc,

giữ gìn, duy trì trạng thái ôn định, “Lý” là việc sửa sang sắp xêp, đôi mới đưa vào thê “phát trién”[3].

Quá trình quản lý còn được sơ đô hóa ở mô hình sau:

Công cụ quan ly

Môi trường quan lý

Chủ thể quản lý Đối tượng quản

lý

So đồ 1.1: Mô hình về quản lýQuản lý vừa là tác động có hướng, mục đích cụ thé của chủ thé quản lývừa mang tính khoa học, nghệ thuật đó chính là bản chất của quản lý Nómang tính khoa học vì nó cần sử dụng tri thức mang tính khoa học, chính xác

cao Mặt khác, quản lý còn mang tính nghệ thuật vì nó đòi hỏi sự khôn khéo,

mềm déo trong cách tô chức

Như vậy có thé thay dù định nghĩa như thé nào thì vấn dé căn cốt củaquản lý vẫn không thay đổi, quản lí chính là mối quan hệ giữa con người vớicon người trong một tô chức nhằm làm cho tổ chức vận hành hiệu quả và đạtmục đích của tổ chức đó Quản lí vừa phải hệ thống hóa được các loại kiếnthức, vừa phải vận dụng hết sức khéo léo, linh hoạt những kinh nghiệm đóqua lối cư xử có văn hóa, khôn ngoan và tỉnh tế với từng con người cụ thê.Luận văn sử dụng định nghĩa của tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ

11

Lộc làm cơ sở lý luận nghiên cứu.

1.2.1.2 Cac chức năng quan ly

Những hoạt động nghiệp vụ, mang tính chuyên môn của nhà quản lý

thé hiện ở các chức năng quản lý Các chức năng cơ bản của quản lý được thé

hiện ở sơ đồ sau:

Lập kế hoạch đòi hỏi chủ thể quản lý phải nắm vững thông tin cũngnhư thực hiện tốt công tác dự đoán với sự tham gia dân chủ tự do của cácthành viên — những cá nhân quyết định, thực thi kế hoạch lập ra

Lập kế hoạch nhằm đạt được mục tiêu dé ra trong thời gian nhất địnhcủa một tổ chức với các việc như: Xác định rõ mục tiêu, xây dựng chương

trình thực hiện và bước đi tầm nhìn của tổ chức

s* Chức năng tổ chức trong quản lýNhững nhiệm vụ đề ra sẽ phù hợp với từng cá nhân nhất định Việc

chọn và đặt vị trí thực hiện công việc của các thành viên đó chính là chức

12

năng tổ chức của quản lý Những bộ phận riêng rẻ, tách rời sẽ phối hợp với

nhau tạo nên một hệ thống hoạt động nhịp nhàng dé đạt được mục tiêu chung

của tô chức, đó còn được gọi là làm việc có tô chức

Chức năng tổ chức chủ yếu gồm các nội dung cơ bản là:

- Xây dựng cơ cấu, số lượng theo từng vi trí nhiệm vụ của tô chức

- Xác định vai trò, quyền hạn của từng thành viên, bộ phận tô chức

s* Chức năng điều khiển, chỉ đạo thực hiệnNgười quản lý cần nắm được mong muốn, nhu cầu của mọi người từ đótạo động lực khiến họ tự giác, tự nguyện hoàn thành tốt nhiệm vụ đề ra Trongquá trình quản lý, người quản lý cần sử dụng chức năng này để điều chỉnhnhững bắt cập trong hệ thống, đưa hoạt động trở nên ăn khớp với nhau

s* Chức năng kiểm tra, đánh giáCũng như kế hoạch hóa, chức năng này giữ vai trò quan trọng, thenchốt của quá trình quản lý Nhờ vào kiểm tra đánh giá sẽ cho biết kết quả hoạtđộng của hệ thống, bao gồm cả việc đo lường các sai lệch nảy sinh trong quátrình hoạt động Chức năng này được thực hiện ở mọi cấp quản lý và xuyênsuốt tại bất kỳ thời điểm nào của quá trình quản lý

Tom lại, một tổ chức muốn thực hiện quá trình quản lý thành công đều

phải thực hiện đầy đủ 4 chức năng được nêu trên bởi vì các chức năng này cómỗi quan hệ ràng buộc, bé sung cho nhau

1.2.2 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là một bộ phận quan trọng của quản lý giáo dục.

Nhà trường (cơ sở giáo dục) chính là nơi tiến hành các quá trình giáo dục và

đào tạo, có nhiệm vụ trang bi kiến thức cho một nhóm dân cư nhất định, thực

hiện tốt đa một quy định tiến bộ xã hội là: “Thế hệ đi sau phải lĩnh hội tất cảkinh nghiệm xã hội mà thế hệ đi trước đã tích lũy và truyền thụ lại, đồng thờiphải làm phong phú những kinh nghiệm đó” [5] Nếu như nói gia đình là tếbào của xã hội thì trường học cũng chính là tế bào của hệ thống giáo dục

Nhà trường là cơ sở nền tảng quan trọng của hệ thống quản lý quốc gia

13

và hệ thống tự quản độc lập xã hội, là cơ sở giáo dục trực tiếp tham gia vàoviệc giáo dục và ươm mầm cho thế hệ ngày càng trưởng thành Vì vậy, quản

lý nhà trường vừa mang tính quốc gia vừa mang tính xã hội Trường học ngàynay được coi là tổ chức chuyên môn của xã hội dé giáo dục, bồi dưỡng thế hệtrẻ thành những con người có tri thức, có sức khỏe và những phâm chat chungcủa hệ thống giáo dục Điều này cho thấy giáo dục nhà trường có vai trò quan

trọng trong việc tạo ra nguồn lao động mới cho xã hội, đặc biệt là yêu cầu

ngày càng cao về chất xám của lực lượng lao động

Bản chất của hoạt động quản lý trong nhà trường là quản lý hoạt độngdạy học, quản lý toàn diện nhằm hoàn thiện và phát triển nhân cách của họcsinh một cách hợp lý, khoa học và hiệu quả Muốn thực hiện có hiệu quả côngtác giáo dục người quản lý phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhàtrường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác quản lý giáo dục, cần phải đổimới dé quan lý có hiệu quả trong nhà trường

1.2.3 Quản lý hoạt động giáo dục trong trường mam non

Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Quản lý giáo dục là hệ thong tac

động có mục dich, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thốnggiáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên tắc giáo dụccủa Đảng thực hiện được những tính chất của nhà trường Xã Hội Chủ NghĩaViệt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệgiáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất” [12]

Hiểu một cách cụ thể thì quản lý giáo dục trong trường mầm non là hệthống tác động có kế hoạch, có ý tưởng, có mục đích của Hiệu trưởng, Hiệuphó, Tổ trưởng chuyên môn đến tập thé giáo viên, trẻ em và các lực lượnggiáo dục trong và ngoài nhà trường, nhằm huy động họ cùng phối hợp với nhàtrường dé đạt mục tiêu đã đề ra

Quản lí hoạt động giáo dục trong trường mam non là một bộ phận củaquản lí giáo dục, vì vậy cũng mang những đặc trưng tương đồng của quản lý

14

giáo dục:

- Quan lí giáo dục trong trường mam non là loại quan lý nhà nước Các

hành động quản lý trong trường mầm non đều chịu sự quản lý thông qua hệthống các quy phạm pháp luật như luật Giáo dục, Nghị quyết của Quốc hội,

Nghị định của Chính phủ

- Quản lí giáo dục trong trường mầm non là sự điều hành, phối hợp

giữa các nguồn lực xã hội bao gồm cả giáo viên, cha mẹ trẻ và trẻ nhăm đạthiệu quả cao nhất trong việc hình thành nhân cách cho trẻ

Trong nhà trường, người quản lý biết chú trọng tới năng lực, thái độ làviệc của giáo viên và coi quản lý là một phương pháp, luôn biết thay đổi vàđiều chỉnh phù hợp thì sẽ thành công trong việc quản lý trường mam non đó.Giáo viên là đội ngũ quan trọng đồng thời là chủ thể quản lí giáo dục bởitrong quản lý thì quản lý con người là khâu then chốt nhất Giáo dục mam non

là giáo dục trẻ em do vậy nội dung, phương pháp, kế hoạch quản lí giáo dụcmầm non phải dựa trên đặc điểm tâm sinh lí của trẻ em và xu thế phát triểnchung của thời đại Đồng thời công tác quản lí giáo dục mầm non phải có sựthống nhất về nội dung, phương pháp và hình thức quản lí [2, tr.6]

Trong trường mam non, dé quản lý hoạt động dạy học đạt kết quả cao

và đi đúng hướng, thực hiện tốt nội dung chương trình và đặt ra mục tiêugiáo dục thì người quản lý còn phải nắm vững và vận dụng các chức năngcủa quản lý một cách linh hoạt và sáng tạo Đồng thời, người quản lý phảiluôn theo dõi sát sao diễn biến của quá trình thực hiện, phải nắm bắt đầy đủthông tin, cụ thể là thông tin phản hồi từ giáo viên để họ vận dụng và cóhướng giải quyết phù hợp nhất, các quyết định và hành động quản lý hiệu

quả, kip thời và chính xác.

1.2.4 Khái niệm âm nhạc

Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng chất giọng, âm thanh để diễn

15

đạt các cung bậc cảm xúc, tình cảm của con người Nó có sức mạnh vô cùng

to lớn và phong phú trong việc thé hiện một cách tinh tế thé giới nội tâm củacon người và đời sống xã hội.

Âm nhạc là một phần không thê tách rời của tất cả các nền văn hóa trên

thế giới và trong mỗi nền văn hóa đó, nó lại được biến đổi hết sức rõ rệt về

phong cách và cau trúc, tạo nên sự đa dạng đến tuyệt vời Trong cuộc sống

hiện nay, âm nhạc là một trong những nguồn giải trí mang đậm tính nghệ

thuật không thể thiếu trong cuộc sống của con người Đây là một trong nhữngnhân tố đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành phát triển của conngười Âm nhạc có tác dụng phản ánh trí tuệ, tư tưởng, cũng như tác độngmạnh mẽ và sâu sắc đến cảm xúc của con người Thật sự, thế gidi sé rất buồn

tẻ nếu không có âm nhạc bởi vì nó có ý nghĩa quan trọng góp phần làm conngười cảm thấy hạnh phúc hơn Nó giúp xua tan nỗi đau khổ, mang lại niềmvui sướng, sự tươi trẻ, tràn đầy sức sống Thưởng thức những ca khúc yêu

thích giúp con người thư thái và có rất nhiều trải nghiệm thú vị

1.2.5 Cảm thụ âm nhạc

Cảm thụ âm nhạc chính là sự rung động bên trong của con người đối

với giai điệu và lời ca, thông qua hình tượng âm nhạc mà chúng ta cảm nhận

được, nó không phải là cảm thụ những nốt nhạc riêng lẻ từ những nhạc cụ haygiọng ca mà là sự cảm nhận một cách tổng thể bằng cảm xúc của trẻ Các tínhchất khác nhau của âm nhạc mang lại cho ta các cảm giác tương ứng Ví dụ,một bản nhạc có tiết tấu nhanh, giai điệu nhí nhanh sẽ mang lại cảm giác vuitươi, phấn khởi Ngược lại, một ban nhạc có nhịp điệu chậm, giai điệu tramkhiến ta có cảm giác buồn, sâu lắng Cảm thụ âm nhạc có liên quan đến trí

tưởng tượng và cơ chế liên tưởng, mỗi người sẽ có cảm nhận khác nhau, từ đó

sinh ra cảm xúc nhất định bên ngoài theo cách của riêng mình

Theo tác giả Ngô Thị Nam “Cảm thụ là một kỹ năng hoạt động âm

nhạc rất quan trọng và được phân làm hai kỹ năng (toàn bộ, bộ phận) Cảm

16

thụ toàn bộ là thé hiện phản ứng, xúc cảm đúng với sắc thái chung của tácphẩm âm nhạc Trong quá trình này trẻ theo dõi sự phát triển của hình tượng

âm nhạc trong một hình thức nhất định được thể hiện băng tổng hợp các

phương tiện diễn tả âm nhạc một cách liên tục, từ đầu tới cuối tác phẩm Cảm

thụ bộ phận là kỹ năng phân biệt những đặc trưng của ngôn ngữ âm nhạc, mỗi

phương tiện diễn tả âm nhạc: giai điệu, tiết tấu, nhịp độ, cường độ, âm sắc, âm

khu, kết cau từng phần thậm chí từng chỉ tiết hay mỗi mô tip âm nhạc Hai kỹ

năng này luôn song hành và bao bọc cho nhau Ngay khi cảm thụ trọn vẹn tác

phẩm, hoạt động cảm thụ chỉ tiết đã diễn ra một cách tự nhiên Cảm thụ bộphận sẽ đem lại cho cảm thụ toàn bộ được đầy đủ và hiệu quả, tạo tiền đề choviệc thể hiện âm nhạc ở mỗi trẻ thêm chất lượng, hình thành ở trẻ khả năngđồng cảm, xúc động với mọi trạng thái tình cảm trong tác phẩm [22]

1.2.6 Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ trong

trường mam non

Hoạt động âm nhạc theo hướng cảm thụ trong trường mầm non làmột quá trình sư phạm nhằm mục đích hình thành và phát triển ở trẻ nănglực cảm thụ và nhận thức đúng đắn về cái đẹp trong tự nhiên, trong xã hội

và trong nghệ thuật Giáo dục cho trẻ yêu cái đẹp và năng lực sáng tạo ra

cái đẹp.

Hoạt động giáo duc âm nhạc theo hướng cảm thụ trong trường mamnon là cách giáo viên cho trẻ tập làm quen, tiếp cận với âm nhạc thông quacác hoạt động, các trò chơi sáng tạo trong vận động, chú ý lắng nghe, ca hát,chia sẻ cảm xúc, kế chuyén, về âm nhạc Trẻ được cảm nhận âm nhac vớinhiều phương pháp và hình thức như: Chuyén động cơ thé theo tiết tấu, ghinhớ độ cao của các nốt nhạc, ký hiệu các nốt nhạc bằng bàn tay, Các hoạtđộng này sẽ được thay đổi liên tiếp dé phù hợp với đặc điểm ở trẻ khiến trẻluôn cảm thấy thích thú, hào hứng Cảm thụ âm nhạc khiến trẻ có hứng thú

17

với âm nhạc và sau đó sẽ tiến dần đến niềm yêu thích, say mê với âm nhạc.

1.2.7 Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ

Từ các khái niệm trên, tác giả khái niệm “Quản lý hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ theo hướng cảm thụ là hệ thống tác động có mục đích, có kế

hoạch của người quản lý tới giáo viên và trẻ trong hoạt động giáo dục âm

nhạc nhằm giúp trẻ có cảm nhận sâu sắc về cái đẹp và sáng tạo ra cái đẹp”

Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc theo hướng cảm thụ cần quản lýviệc xây dựng kế hoạch giảng dạy, tô chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá hoạtđộng giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non Quản lý việc sử dụng các phươngpháp mới vào trong các hoạt động âm nhạc, nhằm giúp trẻ phát triển cảm thụ

âm nhạc, trẻ được cảm nhận âm nhạc dưới nhiều hình thức khác nhau

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý và khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ

Với mỗi độ tuổi mà trẻ có khả năng và sở thích riêng, vì vậy cần phảihiểu rõ khả năng tâm sinh lý của trẻ để xây dựng kế hoạch phù hợp và vừa

sức cho trẻ.

Một số tài liệu đã chỉ ra răng những đứa trẻ khi còn ở trong bụng mẹ đã

có biểu hiện đối với âm nhạc và hơn nữa chúng có thể cảm nhận âm nhạc saukhi sinh Từ khi là bào thai cơ quan thính giác cũng rất nhạy cảm những âmthanh từ cơ thể người mẹ như tiếng thở nhịp đập của trái tim tiếng mẹ nóihoặc các âm thanh khác từ bên ngoài đều có thé kích thích các cơ quan đặc

biệt là cơ quan thính giác của thai nhi Chính vì vậy các bé sơ sinh có khả

năng nhận ra được giọng nói của cha mẹ mình do sự yêu thương ngay từ khi

còn trong bụng mẹ Như vậy, có thể nói khi vừa được sinh ra, trẻ nhỏ đã có sự

nhạy cảm nhất định đối với âm thanh Day chính là nền tang dé chuẩn bị cho

những trải nghiệm âm nhạc của bé sau này.

Độ tuổi mam non là độ tuổi mà trẻ có thé có những cảm nhận nhất định

về âm nhạc qua việc làm quen với dan organ, với một số nhạc cụ dụng cụquen thuộc, đặc biệt với hình thức “Học mà chơi, chơi mà học” không hề gò

18

bó sẽ giúp trẻ cảm nhận và hình thành thị hiéu âm nhac từ rất sớm.

1.3.1 Nhà trẻ 24-36 tháng

Trẻ ở độ tuổi này phát âm còn ngọng, nói được câu ngắn, có kha năngghi nhớ bài hát ngắn Thích nghe những bài hát ru, hưởng ứng theo giai điệu

bai hát bằng những động tác như nhún nhảy, múa, vỗ tay,

1.3.2 Mẫu giáo bé (3-4 tuổi)

Ở độ tuổi này trẻ vừa chuyển từ nhà trẻ lên mẫu giáo nên vẫn cònnhững đặc điểm của độ tuôi nhà trẻ (từ 1-36 tháng tuổi) Trẻ bắt đầu tăng dầncảm xúc âm nhạc, có thêm những biểu hiện về thái độ như: thích thú, ngạc

nhiên, vui tươi, được bộc lộ qua những cử chỉ như: v6 tay, nhảy lên hay

múa máy chân tay Trẻ bắt đầu hứng thú với âm nhạc, có thể với một tác

phẩm hay một dạng hoạt động âm nhạc nào đó nhưng mức độ chú ý của trẻ ở

độ tuôi này cũng chưa cao Cho đến 4 tuổi, ở trẻ xuất hiện nhu cầu âm nhạc

và tích cực hoạt động âm nhạc Trẻ hứng thú với vận động theo nhạc và thích

hát, trẻ biết thực hiện những động tác đơn giản theo nhạc Do vậy trẻ có thêvận động trong trò chơi âm nhạc và múa một cách độc lập Trẻ có thé tự háthoặc với sự hỗ trợ chút ít của người lớn, dé hát được một bài hát đơn giản Ở

độ tuôi này, trẻ có thể làm quen với nhạc cụ, những nhạc cụ đơn giản kết hợpvới những câu hát ngắn, dé, rõ ràng tính chat

1.3.3 Mẫu giáo nhé (4-5 tuổi)

Trẻ 4-5 tuổi thể hiện sự độc lập và tò mò hơn Trẻ thường hỏi “tạisao?”, “Như thế nào?”, “Cái gì?” Trong tư duy của mình, trẻ bắt đầu nắmđược mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng, có thể thực hiện các thao táctổng hợp, trong đó âm nhạc thê hiện rõ ràng nhất

Trẻ có thể xác định cao, thấp, to và thậm chí hướng chuyển động của

giai điệu (lên hoặc xuống); âm sắc (âm thanh của giọng người hoặc nhạc cụ);

biết bản chất của âm nhạc, vui vẻ, tràn đầy năng lượng hoặc yên tĩnh, yên

bình Sự khác biệt; nhịp độ nhanh hay chậm Trẻ hiểu yêu cầu biểu diễn bài

19

hát, thể hiện các động tác trong bài múa Sở thích của mỗi đứa trẻ là khácnhau, thể hiện sự khác biệt rõ ràng Có trẻ thích hát, nhiều trẻ thích múa, có

trẻ thích trò chơi âm nhạc, trò chơi nhạc cụ.

1.3.4 Mẫu giáo lớn (5-6 tuổi)

Trẻ ở nhóm tuéi này có khả năng phân biệt và so sánh những dấu hiệucủa một số phương tiện biểu hiện âm nhạc, mối quan hệ của chúng và tínhchất chung của âm nhạc Trẻ có thể phân biệt được độ cao thấp của âm

thanh, giai điệu đi lên hoặc đi xuống, độ to nhỏ của âm thanh, thậm chí cả sự

thay đôi cường độ âm thanh (mạnh dần hay yếu dần); âm sắc của một số

nhạc cụ, giọng hát.

Sự cảm thụ âm nhạc của trẻ có tính định hướng hơn, hứng thú và khả

năng âm nhạc thê hiện rõ hơn Khi tiếp xúc với âm nhạc trẻ có quan điểm thái

độ rõ ràng thích hay không thích Mỗi trẻ có lựa chọn riêng phù hợp với cảm

xúc và tính cách của mình.

Trẻ 5 - 6 tuổi đã thé hiện được trong vận động sự mềm dẻo, nhanhnhẹn, biết di chuyển trong đội hình, định hướng trong không gian Trẻ biếtphối hợp vận động với tính chất âm nhạc, diễn cảm và đã có yếu tố sáng tạo ởmức độ nhất định Trẻ có khả năng cảm thụ âm nhac tong hợp trẻ có thê nghehát cùng đàn đệm, xem động tác, điệu bộ chuyên đổi điệu bộ theo âm điệu,biết kết hợp khăng khít giữa thời gian với âm nhạc, vận động phối hợp toànthân với một trình tự tương đối phức tạp trong các điệu múa hay tái hiện một

số tiết tau khó Trẻ có thé sử dụng bàn phím đàn ở mức độ đơn giản, có nhucầu hoạt động âm nhạc, biết thé hiện nhạc cảm khi múa hát, có ấn tượng sâusắc khi nghe nhạc, biết so sánh

Ở lứa tuôi này, những năng khiếu âm nhạc đặc biệt xuất hiện nhiều hơn

ở bat kỳ lĩnh vực nào khác Nhiều công trình nghiên cứu sự phát triển của trẻ

đã xác định rang, tiễn hành giáo dục âm nhạc ở tuổi mẫu giáo thu được kết

20

quả tốt nhất.

1.4 Hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non theo

hướng cam thu

1.4.1 Vai trò của hoạt động giáo dục âm nhac với sự phát triển của trẻ

Âm nhạc gắn bó với trẻ em ngay từ khi sinh ra, đó là những lời ru êmdịu tha thiết của mẹ đưa trẻ vào giấc ngủ ngon lành Có thể lứa tuổi này trẻchưa hiểu hết được âm nhạc là gì? Nhưng những lời ru ngọt ngào, những

bải hát vui tươi ngộ nghĩnh, những điệu múa trò chơi sinh động đã mở ra

cho trẻ một thế giới âm thanh tràn đầy thú vị, một nguồn sữa nuôi dưỡng

và làm giàu cảm xúc trong tâm hon trẻ Việc giúp trẻ ngay từ thuở au thơ được tận hưởng một cách đúng đắn cái hay cái đẹp chứa đựng trong những

âm thanh nhịp điệu, thỏa mãn nhu cầu - khát vọng vui chơi và thé hiệnchính bản thân mình, từ đó tập tái tạo làm quen với cách biểu hiện cái haycái đẹp của âm nhạc, hình thành nên cơ sở ban đầu của những cảm xúc, thịhiéu âm nhạc lành mạnh Chính vì vậy chương trình giáo dục âm nhạc chotrẻ mầm non vô cùng quan trong, cần được bổ sung, cân nhắc sao cho phùhop với trẻ ở từng độ tuổi và từng vùng miền và đáp ứng nhu cầu đổi mớicủa nền giáo dục hiện nay

1.4.1.1 Am nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức

Đại văn hào M Go-rơ-ki khi nói về vấn đề này cho rằng, âm nhạc ảnhhưởng một cách diệu kỳ và chính âm nhạc đã khám phá ra phẩm chất cao quý

cua con nguoi Am nhạc thức tỉnh một cách đặc biệt mạnh mẽ, đánh thức tat

cả những gì tốt đẹp nhất trong tâm hồn con người, làm cho con người trở nên

cao đẹp hơn, trong sạch và nhân hậu hơn.

Nội dung phong phú, gần gũi trong các bài hát giúp trẻ phát hiện vẻ đẹp

và tình yêu của thế giới xung quanh, đó là vẻ đẹp trong thiên nhiên như “Màuhoa”, “Em yêu cây xanh” sáng tác của nhạc sỹ Hoàng Văn Yến; sự ngộnghĩnh đáng yêu trong các con vật quen thuộc, về tình cảm gia đình như

21

“Cháu yêu ba” (Xuân Giao), “Ca nhà thương nhau ” (Phan Văn Minh), long

yêu quê hương đất nước Những bài dân ca, đồng dao khác nhau của các dântộc Việt Nam phong phú về âm điệu, tiết tấu, phong tục tập quán giúp cho trẻhiểu biết thêm về bản sắc âm nhạc dân tộc Việt Nam, cho các con cảm xúc trữ

tình, lòng tự hào về dân tộc

Thông qua nội dung của bài hát nói về các hành vi trong cuộc sống

hàng ngày như văn hóa giao tiếp, văn hóa ứng xử chào hỏi lễ phép, vứt rác

đúng nơi quy định,văn hóa đi xe bus Từ đó dần hình thành cho trẻ có thói

quen tốt là nền móng hình thành nhân cách trẻ sau này

1.4.1.2 Âm nhạc góp phan phát triển trí tuệ

Thuyết đa trí tuệ là một lý thuyết về trí thông minh của con ngườiđược nhìn nhận bằng nhiều cách, mang tính đa dạng, được nghiên cứu và

công bố bởi tiến si Howard Gardner Ông quan niệm khả năng giải quyết

các vấn đề hoặc tạo ra các sản phẩm và trí thông minh của con người khôngthé chỉ được đo lường duy nhất qua chỉ số IQ Mỗi cá nhân là độc lập và

duy nhất với những năng khiếu, sở thích và đam mê khác nhau cần được

nuôi dưỡng từ những ngày còn ngồi trên ghế nhà trường Trong khi giáodục truyền thống chỉ tập trung vào việc phát triển trí thông minh logic, vàdạy hàng nghìn cá thé khác nhau băng cách giống nhau, gò bó trong nhữngchuẩn mực và tiêu chuẩn, những trẻ nằm ngoài tiêu chuẩn được cho là

“kém thông minh” hoặc “vô dụng”; thì giáo dục thời đại mới quan tâm

nhiều đến từng cá thể, nuôi dưỡng và phát triển trí thông minh đa dạng.Ông đã khăng định con người khi sinh ra sẽ tồn tại 7 loại hình trí thôngminh, trong đó trí thông minh về âm nhạc [32]

Trí nhớ âm nhạc là khả năng thu nhận và ghi nhớ lại đặc điểm của giai

điệu Đặc điểm của trẻ mẫu giáo là ghi nhớ âm nhạc bằng tai nghe dựa vàonhạc cảm Trong quá trình hoạt động học tập, trí nhớ không có khả năng nhắclại toàn bộ ngay mà phải qua quá trình rèn luyện dần Chính ở những giai điệu

22

hồn nhiên tinh nghịch làm cho trẻ dé nhớ, dễ tiếp thu Tính tích cực và sự tập

trung chú ý trong các hoạt động hát đóng vai trò quan trọng trong trong việc

củng có và phát triển trí nhớ Hơn nữa khi được lắng nghe những giai điệu âmthanh có tần số khác nhau vừa rèn luyện cho đôi tai nhạy bén vừa kích thíchhoạt động của các nơ-ron thần kinh giúp tăng cường phát triển trí não ở trẻ

1.4.1.3 Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mĩ

Lời ca, giai điệu của các bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ tưởng tượng, gọi

tên cảm xúc của mình, trẻ thấy được mình có thé diễn tả những ý nghĩ, nhữngước mơ, những cảm xúc mạnh mẽ Âm nhạc có sức rung động tâm hồn mạnh

mẽ, không gì có thể đánh thức tâm hồn con người như âm nhạc Âm nhạc

thực sự có giá tri nghệ thuật hướng con người hướng tới cai đẹp Những hình

ảnh mang tính biểu tượng của cai đẹp giáo dục cho trẻ được thé hiện rõ nét

trong các bài: Con chim non, Chị ong nâu và em bé, Cá vàng bơi, Mau hoa,Hoa trường em, Mùa hè đến, Con cò, Cánh trắng, Búp bê, Con gà trồng, Sắp

đến Tết roi Những hình ảnh đó đã nuôi dưỡng tâm hồn trẻ những nhận thức

về cái đẹp Từ nhận thức cái đẹp một cách khách quan đi vào chiều sâu thếgiới chủ quan của trẻ Âm nhạc giáo dục tình cảm thâm mĩ cho trẻ, trong đó

có cái đẹp về cách ứng xử, giao tiếp với con người, với thế giới xung quanh

1.4.1.4 Âm nhạc tác động đến sự phát triển sinh lý của trẻ

Đã có rất nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên quan, ảnh hưởng đến quátrình hoạt động sinh lý của cơ thể khi tiến hành cảm thụ âm nhạc Don giảnnhư hát một câu hát sẽ phải có sự kết hợp vận động của hệ hô hấp, hệ thầnkinh, sự lưu thông tuần hoàn máu Hay khi nghe nhạc cần phải có sự kết hợpcủa hệ thần kinh, cơ quan thính giác, xúc giác Khi vận động sẽ có sự kết hợpcủa hệ vận động, hô hấp, tuần hoàn

Đối với trẻ khi có chất xúc tác là âm nhạc thì những vận động thô, vậnđộng bản năng sẽ dần chuyển thành những vận động tinh uyén chuyền, nhịpnhàng Khi được nghe những giai điệu du dương trẻ cảm nhận và chuyển

23

động cơ thể uyén chuyền, nhẹ nhàng Khi nghe giai điệu rock, trẻ vận động

theo nhạc trẻ các động tác nhảy mạnh, dậm chân, vỗ tay Vận động toàn thân

khi có nhạc kèm theo tạo cho trẻ sự dẻo dai, đem lại những lợi ích cho tim

mach, sự phát triển của cơ và xương

Một lần nữa có thê khẳng định giáo dục âm nhạc là một trong những

con đường hoàn thiện đạo đức, trí tuệ, thâm mĩ và thể lực Tìm ra những

hướng di mới, những phương pháp mới cho giáo dục âm nhạc trong trường

mam non sẽ góp phan hoàn hiện, thúc đây sự phát triển của trẻ, khả năng của

trẻ sẽ được nuôi dưỡng và phát hiện sớm hơn.

1.4.2 Nội dung hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mam non

theo hướng cảm thụ

1.4.2.1 Cảm thụ âm nhạc thông qua ca hát

Ca hát là một trong những hoạt động âm nhạc được trẻ yêu thích Nó là

nguồn hứng thú mạnh mẽ dé trẻ cảm thụ nghệ thuật Ca hát còn là nội dungthường xuyên được tổ chức cùng với các hoạt động khác ở trường mầm non

Trẻ được hát các bài hát mầm non và cùng với cô trò chuyện về ý nghĩanội dung bài hát trong các giờ hoạt động âm nhạc theo chủ điểm sẽ tạo ra sựcảm nhận nghệ thuật, có tác dụng giáo dục tình cảm đạo đức và thầm mỹ

Trẻ hát thé hiện tình cảm, hát biểu diễn với cường độ, sắc thái phù hợpnội dung bài hát, hát kết hợp với sử dụng đồ chơi gõ đệm theo nhịp điệu âmnhạc, tạo cho trẻ bước đầu có kỹ năng ca hát Thông qua lời ca, trẻ hiểu sâusắc về ý nghĩa của các ca khúc được hát, từ đó giúp trẻ phát triển cảm thụ âmnhạc, thể hiện được sắc thái, tình cảm và tinh thần của bài hát Đối với nhữngbài hát có giai điệu đơn giản, qua việc cảm thụ về nội dung, chủ đề phù hợp,trẻ có thê đặt lời mới cho một câu hay một đoạn trong bài hát

1.4.2.2 Cảm thụ âm nhạc thông qua vận động

Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc với động tácnhảy múa, hoặc sử dụng đồ chơi âm nhạc gõ đệm theo nhạc tạo cho trẻ có sự

cảm nhận về nhịp điệu, tiêt tâu, góp phân tích cực vào việc phát triên trí tuệ

24

và thể chất.

Trẻ nhảy múa, thực hiện các động tác theo nhịp điệu âm nhạc với các hình thức theo nhóm, từng cá nhân, thực hiện đại trà cho cả lớp hoặc với mức

độ thé hiện cao hon cho những trẻ có khả năng biểu diễn múa, đồng thời trẻ

sử dụng đồ chơi âm nhạc gõ đệm theo bài hát sẽ tạo cho trẻ có được những kỹ

năng cảm thụ nhịp điệu âm nhạc.

Một trong những nội dung quan trọng của dạy âm nhạc tại các trường

mam non là day các kỹ năng thể hiện các tác phẩm âm nhạc Trẻ được mặc

trang phục, sử dụng đạo cụ biểu diễn phù hợp với tính chất âm nhạc và nộidung bài hát theo chủ đề tổ chức lễ hội ở trường mầm non, có tác dụng giáodục tình cảm đạo đức, góp phần vào việc hình thành nhân cách

1.4.2.3 Cảm thụ âm nhạc thông qua nghe nhạc

Nghe nhạc là hình thức cho trẻ được thưởng thức và nhận biết ý nghĩagiai điệu âm nhạc Nghe nhạc góp phan phát triển cảm xúc của trẻ đối với

âm nhạc, hình thành cho trẻ thói quen nghe nhạc có kiến thức, từ đó biết ghi

nhớ tác phẩm, phân biệt nội dung, hình thành mối liên hệ giữa âm nhạc và

cuộc sống Đặc biệt là các làn điệu dân ca làm phong phú đời sống văn hóa

nghệ thuật.

Các bài hát trẻ nghe trong hoạt động âm nhạc sẽ có mục đích phát triểnkhác nhau Không chỉ đơn thuần nghe một bài hát thiếu nhi, mà trẻ còn đượcnghe và cảm nhận các thể loại khác như nhạc nước ngoài, dân ca, đồng giao,

không lời, giao hưởng Khi đã cảm nhận tac phẩm một cách sâu sắc hơn, trẻ

có thể thoải mái thé hiện sự sáng tạo, trí tưởng tượng của mình với tác phẩm.

1.4.2.4 Cảm thụ âm nhạc thông qua trò chơi

Trò chơi âm nhạc giúp trẻ phát triển năng khiếu, ôn luyện những kỹ

năng âm nhac, trò chơi còn là nguồn cảm hứng đem đến cho trẻ niềm vui

trong hoạt động nghệ thuật.

Trẻ chơi các trò chơi phát triển khả năng nghe nhạc (cao độ, trường độ,

25

cường độ, định hướng âm thanh, các sắc thái âm nhạc ) được làm quen vớitiết tau thông dụng, các quãng cao độ cơ bản qua nghe tiếng đàn Trẻ tập

xướng âm và bắt chước tiếng kêu của các con vật gần gũi như: chim hót, mèo

kêu, vịt kêu, gà gáy Hay khi nghe những giai điệu có nhịp điệu, tiết tấu rõràng có thé nghĩ ra các động tác dé choi cùng: Chuyên đồ vật theo tiết tấu,chuyền động cơ thé, gõ nhịp cùng đồ vật,

Trẻ cũng có thé chơi những trò choi có thêm kiến thức về nhạc lý cơbản, như là ghi nhớ độ cao của các nốt, tạo âm thanh độ cao của các nốt từcốc nước thủy tinh, gõ đàn T’rung, Cao độ âm thanh sẽ góp phan tích cựcvào việc phát triển cảm hứng hoạt động âm nhạc

Ngoài ra trẻ chơi đóng vai diễn kịch thể hiện các nhân vật theo bài hát,

chơi các trò chơi phản xạ nhanh, các trò chơi ôn luyện bài hát và các hình

thức chơi biểu diễn văn nghệ, tạo cho trẻ tác phong mạnh dạn hồn nhiên

Tuy nhiên, việc lựa chọn các tác phẩm gắn với từng nội dung dạy học

âm nhạc còn phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ quản lý, giáo viên và khả năng của

trẻ Trong chương trình giáo duc âm nhạc cho trẻ các độ tuôi thì một số bàihát có giai điệu khó, tác giả sử dụng quãng nhảy, móc kép, ; nhiều bài hát

khá cũ; nội dung nghe hát chưa phong phú; các trò chơi vẫn mang tính hình

thức, ít sáng tạo.

1.4.3 Phương pháp và hình thức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong

trường mâm non

1.4.3.1 Phương pháp trực quan thính giác

Phương pháp này còn được gọi là phương pháp trình bày tác phẩm, làphương pháp đặc thù của giáo dục âm nhạc Giáo viên sẽ thể hiện bài hátbằng cảm xúc, tâm trạng, cử chỉ điệu bộ dé cho trẻ cảm nhận được tác phẩmmột cách sinh động nhất Ở đây, không đòi hỏi giáo viên phải thể hiện haynhư nghệ nghĩ chuyên nghiệp nhưng cũng cần phải hát chính xác lời, đúngcao độ, biểu diễn truyền cảm, những động tác kết hợp đẹp mắt dé đem lai sự

26

vui sướng, hạnh phúc của trẻ khi cảm thụ âm nhạc Dé làm được điều đó đòihỏi giáo viên phải tìm tòi, sáng tạo, tìm ra những cách thê hiện độc đáo, kíchthích được ham muốn cảm thụ âm nhạc của trẻ.

Với phương pháp này cô giáo cần sử dụng những từ ngắn gọn, câu hỏi mở

và dễ hiểu cùng với cách diễn đạt mạch lạc để trẻ tiếp thu được cách tốt nhất

1.4.3.3 Phương pháp thực hành nghệ thuật

Đặc điểm tư duy của trẻ mam non đó là tư duy trực quan hình tượng vìvậy, trẻ thường học thông qua bắt chước Mới đầu việc học của trẻ chỉ đơnthuần là bắt chước, nhưng dần dần sau đó trong các hoạt động như hát, chơitrò chơi âm nhạc, vận động, sử dụng nhạc cụ, trẻ đã biết hoạt động sáng tạodưới sự hướng dẫn của giáo viên, đó chính là kết quả của quá trình giáo dục

âm nhạc Sự phát triển trí tuệ, năng khiếu của trẻ được bắt nguồn từ hát múa

và các của thử nghiệm khác Những trò choi hay những buổi biểu diễn thực

hành nghệ thuật sẽ giúp trẻ trẻ nâng cao khả năng cảm thụ âm nhạc và phát

triển trí não, rèn luyện sự tự tin khi biểu diễn nghệ thuật trong các buổi sinhhoạt tập thê

Ngày nay, nhiều trường mam non áp dụng thêm một số phương pháp

nôi tiếng đem lại hiệu quả cao trong các hoạt động âm nhạc, đó là phươngpháp Orff Schulwerk, Suzuki, và nhiều phương pháp phổ biến khi giáo dục

cho trẻ mâm non trên thê giới Chủ yêu nhờ vào khả năng nghe nhạc, trẻ sẽ

27

vận động theo bằng cách gõ tiết tấu, nhún nhảy theo nhịp điệu, chuyển động

cơ thé và trẻ được tự do vận động sáng tạo theo cảm xúc mà trẻ cảm nhận

được khi nghe giai điệu đó.

1.4.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trườngmdm non

Trong những năm gần đây, cụm từ đổi mới hình thức tô chức giáo dục

cho trẻ đã được nhắc tới khá quen thuộc Trong đó hình thức tổ chức hoạtđộng giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non cũng đã và đang đượcđôi mới Nếu như trước đây hình thức hoạt động dạy học môn âm nhạc chotrẻ trong trường mầm non có 2 hình thức là dạy học cả lớp và dạy học theo

nhóm thì hiện nay hình thức dạy học âm nhạc được tích hợp một cách linh

hoạt và sáng tạo hơn.

Trẻ có thé học âm nhạc ở bat cứ đâu, bat cứ khi nào mà trẻ có nhu cầu

khám phá Giáo viên được phép linh hoạt trong việc xác định và lựa chọn tô

chức những hoạt động giáo dục âm nhạc phong phú, giúp trẻ hứng thú, theo

nhiều cách khác nhau phù hợp với điều kiện cụ thể của lớp Một ngày ởtrường trẻ tiếp xúc với âm nhạc nhiều hay ít phụ thuộc rất nhiều vào sự linhhoạt của giáo viên khi sử dụng các hình thức dạy học khác nhau Cụ thé: Budisang duoc tap thé duc, sinh hoat tap thé cùng các ban với các giai điệu, bài hattập thể dục; trong các giờ học âm nhạc trẻ được học dưới hình thức cả lớp,

theo nhóm; khi hoạt động góc trẻ được lựa chọn chơi ở góc âm nhạc; các

hình thức dạy học âm nhạc rất phong phú và đa dạng

1.5 Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ tại trường mầm non

theo hướng cảm thụ

1.5.1 Quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhac cho trẻtrong trường mam non theo hướng cảm thụ

Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường

mâm non là xác định một cách có căn cứ khoa học những mục tiêu, chỉ tiêu,

28

nhiệm vụ về sự phát triển của giáo dục âm nhạc trong nhà trường trong mộtgiai đoạn và đưa ra những yếu tố cần thiết dé thực hiện tốt những mục tiêu,

chỉ tiêu, nhiệm vụ đó Hiểu một cách đơn giản, xây dựng kế hoạch hoạt động

giáo dục âm nhạc cho trẻ là quyết định trước xem phải làm cái gì, làm như thếnào, khi nào làm và ai sẽ làm những nội dung đề ra Việc xây dựng kế hoạchnày sẽ phải có sự thống nhất giữa CBQL của trường và các Tổ trưởng chuyênmôn Bản kế hoạch là một sơ đồ vạch ra hướng di về sự phát triển của hoạt

động giáo dục âm nhạc trong một thời gian định trước.

Chương trình, kế hoạch giáo dục âm nhạc cho trẻ phải đảm bảo các

nguyên tắc chung Đặc biệt kế hoạch giáo dục âm nhạc cho trẻ phải đảm bảothống nhất giữa nội dung giáo dục với cuộc sống hiện thực, gắn với cuộc sống

và kinh nghiệm của trẻ và phải đảm bảo phù hợp với sự phát triển tâm lý, sinh

lý, thé chất của độ tuổi Các chủ đề lựa chọn trong chương trình có sự hỗ trợnhau và cũng giúp trẻ phát huy được tài năng tiềm ẩn

Xây dựng nội dung các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trong

trường mam non là việc cu thể hóa kế hoạch đề ra bằng việc lựa chọn các bài

hát, trò chơi, bài múa phù hợp với khả năng của trẻ.

CBQL phụ trách chuyên môn và giáo viên cần xây dựng nội dung,

chương trình dạy học môn âm nhạc cho trẻ ở các độ tuổi theo chương trình

giáo dục mầm non (dành cho giáo viên mầm non) và chương trình phát triểnnăng khiếu (dành cho giáo viên âm nhạc) do Bộ Giáo dục và Đào tạo banhành Để có được hoạt động phong phú và đa dạng giáo viên cần phải xây

dựng chủ đề, các sự kiện theo ngày, theo tuần, theo tháng, có thể là theo nhiệm kỳ năm học dựa trên kết quả mong đợi, bộ chuẩn phát triển trẻ và đặc

điểm của từng trẻ tại lớp thông qua góp ý của tổ chuyên môn và được sự phê

duyệt của Hiệu trưởng.

Cán bộ quản lý nhà trường theo dõi, đánh giá việc thực hiện nội dung

chương trình của giáo viên hàng tuần, hàng tháng thông qua hệ thống quản

lý chuyên môn như: Thực hiện kế hoạch dạy học, dự giờ thăm lớp, sản

29

phẩm của trẻ.

1.5.2 Tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ trongtrường mâm non theo hướng cảm thụ

1.5.2.1 Quản lý phân công chuyên môn cho giáo viên

Phân công chuyên môn cho giáo viên thực chất là công tác tô chức cán

bộ trong nhà trường Tuy nhiên trên thực tế, năng lực đội ngũ giáo viên hiệnnay không đồng đều nên việc phân công giáo viên phụ trách còn gặp nhiều

khó khăn dé có thé phù hợp với khả năng và yêu cầu của trẻ từng độ tuổi

Trong trường mầm non hiệu trưởng sẽ là người đứng đầu, chịu trách nhiệmcác công việc chung bao quát tổng thé Dưới hiệu trưởng sẽ là 2 hiệu phó, 1phụ trách chuyên môn, 1 phụ trách mảng nuôi dưỡng Trong các tổ của nhàtrường sẽ có tô trưởng và tổ phó chuyên môn phụ trách trực tiếp về các hoạtđộng chuyên môn của tô Chính vi vậy, việc quản lý hoạt động day học 4mnhạc cho trẻ còn chưa thực sự được đầu tư nhiều về mặt chuyên môn Giáoviên phải tìm hiểu về nhiều hoạt động, ít có khả năng đi sâu vào hoạt động

giáo dục âm nhạc.

Trên thực tế thì giáo dục âm nhạc theo hướng cảm thụ là bộ môn năng

khiếu, vì vậy để đạt được hiệu quả cao trong hoạt động này thì chất lượng

giáo viên cũng đòi hỏi cao hơn Nhiều trường mam non đã có giáo viên năng

khiếu phụ trách riêng và kết quả là khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ rất tốt

Đây cũng là một bài toán dành cho các nhà quản lý đề tìm ra những hướng đi

mới trong công tác giáo dục trẻ nói chung.

1.5.2.2 Quan lý thực hiện nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổchức hoạt động với môn âm nhạc trong trường mâm non

Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình là việc làm thường xuyên

của ban lãnh đạo nhà trường Việc quản lý sẽ giúp nhà quản lý năm được việcthực hiện nội dung của kế hoạch xem nó có đáp ứng được các mục tiêu đã đề

ra hay không và có phù hợp với kế hoạch điều tra hay không? Quản lý số

30