Tiểu luận: Văn minh với sự phát triển tâm lý con người - vận dụng trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở hiện nay

Văn minh với sự phát triển tâm lý con người 16 II.MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN 1.. Từ điểnChính trị vắn tắt do Nhà xuất bản Tiến bộ

3 Văn minh với sự phát triển tâm lý con người 16 II.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN

HÓA TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN

1.

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, các

tổ chức, lực lượng trong xây dựng môi trường văn hóa

2 Tiếp tục giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự trong tình hình mới 22

3 Chăm lo xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp, lành mạnh trong Quân đội 23 4.

Hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hệ thống thiết chế và các

MỞ ĐẦU

Văn minh là tiêu chí quan trọng của tiến bộ xã hội, cũng là một đặc trưng củaxây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa Văn minh có nội hàm rất phong phú Từ điểnChính trị vắn tắt do Nhà xuất bản Tiến bộ (Mát-xcơ-va) và Nhà xuất bản Sự thật đồng

ấn hành năm 1988 ghi: Văn minh có 3 cách hiểu như sau: Đồng nghĩa với văn hóa;trình độ, giai đoạn phát triển của nền văn hóa vật chất và tinh thần; giai đoạn pháttriển xã hội sau thời đại dã man

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nội hàm khái niệm văn minh được hiểu đồngnghĩa với văn hóa; văn minh là sự đối lập với dã man, mông muội, lạc hậu; văn minhtrên cả phương diện vật chất và tinh thần Như vậy, văn minh, theo nghĩa rộng, là tổnghòa các giá trị sáng tạo của nhân loại, bao gồm văn minh vật chất, văn minh tinh thần,văn minh chính trị, văn minh xã hội, văn minh sinh thái… Văn minh, theo nghĩa hẹp,

có nội dung về phương diện tinh thần, về tư tưởng, lý luận, đạo đức, văn học, nghệthuật, giáo dục và khoa học, những sinh hoạt xã hội của nhân loại Xét cho cùng, tiêuchí của văn minh là sự tiến bộ ở đỉnh cao

Lịch sử xã hội loài người chứng kiến sự xuất hiện và tiêu vong của nhiều nềnvăn minh, khi sự tiến bộ này được thay thế bằng sự tiến bộ khác cao hơn, phù hợphơn Xã hội cộng sản chủ nghĩa với tất cả tính ưu việt vốn có là khát vọng về một nềnvăn minh trong tương lai Tính tất yếu của sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản khẳngđịnh điều đó

Qua đó ta thấy văn minh có tác động rất to lớn đến xã hội loài người nói chung

và sự phát triển tâm lý con người nói riêng Nó góp phần làm cho đời sống tâm lý củacon người thêm phong phú, giúp cho mỗi cá nhân thoả mãn được những nhu cầu tâm,

sinh lý của mình Từ những vấn đề trên, tôi chọn chủ để “Văn minh với sự phát triển tâm lý con người - vận dụng trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ

sở hiện nay” làm vấn đề tiểu luận.

NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN MINH VÀ TÂM LÝ Ý THỨC CON NGƯỜI

1 Văn minh

1.1 Khái quát chung về văn minh

Hiện nay văn minh được định nghĩa khác nhau ở mỗi khía cạnh và mỗi nền vănhóa Theo từ điển Hán Việt đưa ra giải thích cắt nghĩa thì văn minh là danh từ Hán –Việt với ý nghĩa văn là vẻ đẹp; minh là sáng nhằm chỉ tia sáng của đạo đức và đượcbiểu hiện ở chính trị; luật pháp; văn học; nghệ thuật… Trong tiếng Pháp văn minhđược biết đến với từ civilisation trong khoảng giưã thế kỉ XVIII và được sử dụng vớirất nhiều ý nghĩa khác nhau Đi cùng lịch sử văn minh gắn liền với văn hóa

Trong tiếng Anh văn minh được biết đến với từ civilization Nội hàm nghĩa vănminh trong tiếng Anh và tiếng Pháp có căn gốc Latinh là civitas với nghĩa gốc: đô thị;thành phố; và các nghĩa phái sinh: thị dân; công dân Theo Đuran (W Durrant) sửdụng khái niệm văn minh để chỉ sự sáng tạo văn hoá; nhờ một trật tự xã hội gây ra vàkích thích Văn minh cũng được dùng theo nghĩa tổ chức xã hội; tổ chức luân lí vàhoạt động văn hoá Theo F Ăngghen thì  văn minh là chính trị khoanh văn hoá lại vàsợi dây liên kết văn minh là nhà nước

 Như vậy khái niệm văn minh thường bao hàm bốn yếu tố cơ bản: Đô thị; Nhànước; chữ viết và các biện pháp kĩ thuật cải thiện; xếp đặt hợp lí; tiện lợi cho cuộcsống của con người

Văn minh là một loại xã hội phức tạp được đặc trưng bởi sự phát triển đô thị, sựphân tầng xã hội, một hình thức của chính phủ và các hệ thống giao tiếp mang tínhbiểu tượng như chữ viết

Văn minh là trình độ phát triển nhất định của văn hoá về phương diện vật chất;đặc trưng cho một khu vực rộng lớn; một thời đại; hoặc cả nhân loại

Văn minh không phải là điều tự phát hoặc bất diệt Nó là thành quả đạt đượccủa từng thế hệ tích lũy thành.

1.2 Mối quan hệ giữa văn minh và văn hóa

Văn hóa là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ratrong quá trình lịch sử Văn hóa cùng xuất hiện đồng thời với loài người Khi conngười biết chế tạo ra công cụ đá cũng là khi họ bắt đầu sáng tạo ra văn hóa Dần dần,ngoài văn hóa vật chất, họ còn sáng tạo ra nghệ thuật, tôn giáo… Trên cơ sở nền vănhóa nguyên thủy, đến giai đoạn nhất định, loài người mới tiến vào kì văn minh

Khi tìm hiểu văn minh là gì có thể thấy văn hóa và văn minh đều là những giátrị vật chất và tinh thần do loài người sáng tạo ra trong tiến trình lịch sử Có thể thấyvăn minh khác với văn hoá ở ba điểm như sau:

 Thứ nhất: Trong khi văn hoá có bề dày của quá khứ thì văn minh chỉ là một látcắt đồng đại

Thứ hai: Trong khi văn hoá bao gồm cả văn hoá vật chất lẫn tinh thần thì vănminh chỉ thiên về khía cạnh vật chất; kĩ thuật

Thứ ba: Trong khi văn hoá mang tính dân tộc rõ rệt thì văn minh thường mangtính siêu dân tộc- quốc tế Ví dụ nền văn minh tin học hay văn minh hậu công nghiệp

và văn hoá Việt Nam; văn hoá Nhật Bản; văn hoá Trung Quốc… Mặc dù giữa vănhoá và văn minh có một điểm gặp gỡ nhau đó là do con người sáng tạo ra

1.3 Các nền văn minh lớn trên thế giới

Cách đây hàng triệu năm con người đã tạo ra nhiều giá trị vật chất cũng nhưtinh thần quan trọng Thông qua các hoá thạch, cổ vật, các dấu tích trên những thànhphố cổ đại bị phá huỷ các nhà khảo cổ học và sử học đã tìm ra những dấu ấn về cácnền văn minh lâu đời và lớn trên thế giới Theo dòng hạ lưu các con sông lớn ở châu

Á và châu Phi đã hình thành ra bốn trung tâm văn minh sớm nhất của nhân loại đó làtrung tâm văn minh Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa

* Nền văn minh Hy Lạp cổ đại

Nền văn minh Hy Lạp cổ đại (c 800 - 323 TCN) là một trong những nền vănminh lớn, nổi tiếng nhất trong lịch sử thế giới Nền văn minh này đã ảnh hưởng mạnh

mẽ đến nhiều lĩnh vực của con người, từ văn hóa, nghệ thuật, triết học, khoa học, đếnchính trị và pháp luật

Trong lĩnh vực văn hóa và nghệ thuật, nền văn minh Hy Lạp cổ đại đã để lạinhững tác phẩm nghệ thuật vĩ đại như tác phẩm điêu khắc, hội họa và kiến trúc.Những tác phẩm nổi tiếng như bức tượng Venus của Milo, bức tượng AthenaParthenos, hay những công trình kiến trúc như Parthenon, temple of Apollo tạiDelphi, hay Amphitheater tại Athens vẫn là những điểm đến thu hút đông đảo dukhách đến Hy Lạp

Trong lĩnh vực triết học và tôn giáo, Hy Lạp cổ đại đã đóng góp rất nhiều chotriết học phương Tây, với các nhân vật nổi tiếng như Plato, Aristotle và Socrates Cáctriết lý của Hy Lạp cổ đại về đạo đức, chính trị và triết học đã ảnh hưởng sâu sắc đếnphương Tây và vẫn đang được sử dụng và thảo luận đến ngày nay

Nền văn minh Hy Lạp cổ đại cũng đã phát triển nhiều kỹ thuật và khoa họcmới, đặc biệt là trong lĩnh vực toán học, thiên văn học và y học Những nhà toán họcnổi tiếng như Pythagoras, Euclid và Archimedes đã để lại những đóng góp đáng kểcho lĩnh vực này Trong y học, Hippocrates là một trong những nhà y học nổi tiếngnhất của Hy Lạp cổ đại và được xem là cha đẻ của y học hiện đại

Ngoài ra, Hy Lạp cổ đại còn là một trong những nền văn minh đầu tiên pháttriển chế độ chính trị dân chủ, với việc thành lập Athens vào thế kỷ thứ 5 TCN Chế

độ chính trị này đã được lấy làm mô hình cho các nước phương Tây sau này

* Nền văn minh La Mã cổ đại

Nền văn minh La Mã cổ đại là một trong những nền văn minh tiên tiến và ảnhhưởng lớn nhất trong lịch sử nhân loại Nó bắt đầu phát triển vào khoảng thế kỷ 8TCN và kéo dài đến thế kỷ 5 SCN Nền văn minh La Mã cổ đại được tạo ra bởi người

La Mã, một dân tộc bản địa sống ở vùng Latium ở Trung Ý

Về mặt chính trị, nền văn minh La Mã cổ đại là một nền quân chủ và thành lập

hệ thống pháp luật lai độc đáo với nguyên tắc căn bản là công lý và sự công bằng.Công dân La Mã được phân loại thành hai tầng lớp, đó là tầng lớp patricians (quý tộc)

và plebeians (dân thường) Mỗi công dân La Mã đều có quyền bầu cử và được xem lànhững người có quyền lực trong chính trị

Về mặt văn hóa và nghệ thuật, nền văn minh La Mã cổ đại có sự đa dạng phongphú trong các lĩnh vực như kiến trúc, điêu khắc, hội họa và văn học Ví dụ như cáccông trình kiến trúc nổi tiếng như Colosseum, La Mãn, Pantheon và nghệ thuật điêukhắc La Mã cổ đại cũng là một điểm đến hấp dẫn của du khách

Về mặt kinh tế, nền văn minh La Mã cổ đại có một nền kinh tế phát triển vàhiện đại trong thời đại đó Nó đã phát triển một hệ thống đồng tiền đồng bộ trên toànquốc, thúc đẩy sự mua bán và giao dịch hàng hóa

Nền văn minh La Mã cổ đại đã ảnh hưởng đến rất nhiều các lĩnh vực của cuộcsống, từ pháp luật, chính trị, văn hóa và nghệ thuật cho đến khoa học và kinh tế Với

sự ảnh hưởng lớn đó, nền văn minh La Mã cổ đại đã để lại di sản to lớn và vĩnh cửutrong lịch sử nhân loại

* Nền văn minh Trung Quốc cổ đại

Nền văn minh Trung Quốc cổ đại (khoảng 1600 TCN - 221 TCN) là một trongnhững nền văn minh lớn và đa dạng nhất trong lịch sử thế giới, ảnh hưởng đến nhiềulĩnh vực như triết học, văn hóa, nghệ thuật, khoa học, chính trị và kinh tế

Trong lĩnh vực triết học, nền văn minh Trung Quốc cổ đại đã đóng góp rấtnhiều cho thế giới với các nhà triết học như Lão Tử, Khổng Tử, Mạnh Tử và ChuangTzu Các triết lý của họ, như đạo lý của Lão Tử, tư tưởng Confucianism của Khổng

Tử và Mạnh Tử, và triết lý Chuang Tzu về thiên nhiên và con người đã ảnh hưởng sâusắc đến tư tưởng phương Đông và Tây

Trong lĩnh vực khoa học, nền văn minh Trung Quốc cổ đại đã đóng góp rấtnhiều cho toán học, thiên văn học và y học Những nhà khoa học như Zhang Heng đã

phát minh ra máy đo thời gian và giải thích được thiên văn học và thiên văn địa lý.Trong y học, các phương pháp chữa bệnh truyền thống của Trung Quốc, chẳng hạnnhư kim châm và đông y, vẫn được sử dụng rộng rãi cho đến ngày nay.

Nền văn minh Trung Quốc cổ đại cũng phát triển một hệ thống chính trị và xãhội độc đáo, với nhà nước phong kiến, hệ thống giai cấp, các quy tắc đạo đức và tôngiáo.Nền văn minh Trung Quốc cổ đại cũng là một trong những nền kinh tế phát triểnđầu tiên trong lịch sử thế giới, với sự phát triển của nông nghiệp, thủ công nghiệp vàthương mại Trung Quốc là một trong những quốc gia đầu tiên sử dụng tiền giấy vàthực hiện các giao dịch thương mại trực tuyến

Tuy nhiên, nền văn minh Trung Quốc cổ đại cũng gặp phải nhiều thách thức vàkhó khăn, chẳng hạn như sự xâm lược của các quân đội ngoại bang, sự phân chia giaicấp và bạo động trong xã hội, và sự suy thoái chính trị và kinh tế trong những thế kỷsau đó.Tổng quan, nền văn minh Trung Quốc cổ đại đã để lại một di sản văn hóa vàlịch sử vô giá, đóng góp rất nhiều cho sự phát triển của nhân loại Điều này đã thúcđẩy sự phát triển của Trung Quốc hiện đại và ảnh hưởng sâu sắc đến nền văn minh và

xã hội phương Đông và Tây

* Nền văn minh Ai Cập cổ đại

Nền văn minh Ai Cập cổ đại là một trong những nền văn minh cổ đại phát triểnlâu đời nhất trong lịch sử nhân loại, kéo dài từ khoảng thế kỷ 4.000 TCN đến thế kỷ 4SCN Nền văn minh này được xây dựng bởi người Ai Cập, một dân tộc bản địa sống

ở phía đông bắc châu Phi

Nền văn minh Ai Cập cổ đại phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực chính trị, kinh

tế và văn hóa Về mặt chính trị, Ai Cập cổ đại là một nền quân chủ với phong kiếnphong phú Những vị vua Ai Cập được coi là những vị thần và có quyền lực vô hạn.Tuy nhiên, họ phải tuân thủ các quy tắc xã hội và pháp luật của đất nước

Về mặt văn hóa và nghệ thuật, nền văn minh Ai Cập cổ đại có các đóng góp tolớn trong kiến trúc, điêu khắc, nghệ thuật và văn học Các công trình kiến trúc nổi

tiếng như kim tự tháp Giza, đền thờ Karnak và Luxor cùng với nghệ thuật điêu khắcnhư bức tượng Mặt nạ Vàng cũng được xem là các tác phẩm nghệ thuật kinh điển của

Ai Cập cổ đại

Nền văn minh Ai Cập cổ đại cũng đóng góp lớn cho khoa học và công nghệ

Họ đã phát triển các phương pháp xây dựng độc đáo như cách xây dựng kim tự tháp

và các kỹ thuật y học phức tạp

Với sự đóng góp lớn của nền văn minh Ai Cập cổ đại, đất nước này đã để lại disản văn hóa và lịch sử rực rỡ trong suốt hàng ngàn năm và vẫn còn được khám phá vàtrân trọng đến ngày nay

2 Sự nảy sinh tâm lý ở loài người 

2.1 Sự nảy sinh các hình thức bậc thấp của hành vi và tâm lý

Tâm lý là khái niệm chung hàm chứa nhiều hiện tượng chủ quan được tâm lýhọc nghiên cứu Quan niệm duy vật biện chứng khẳng định tâm lý là thuộc tính củavật chất sống có tổ chức cao tự điều khiển sự phát triển và tự nhận thức

Tiêu chuẩn xác định sự nảy sinh tâm lý ở một cơ thể sống là khả năng đáp lạicác tác động của ngoại giới có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến sự tồn tại và pháttriển của cơ thể

Các hiện tượng tâm lý là kết quả của quá trình tiến hóa sinh học lâu dài của vậtchất sống Sau khi xuất hiện sự sống rất lâu tâm lý mới xuất hiện (sự sống xuất hiệncách nay 2-3 tỷ năm)

Sự phát triển của tâm lý, giống như các hiện tượng khác trong tự nhiên và xãhội, mang tính chất tăng tiến và có sự chuyển biến theo quy luật từ các hình thức đơngiản, thấp hơn đến các hình thức cao hơn, phức tạp hơn, hoàn thiện hơn

Ở các sinh vật sống đơn giản nhất người ta đã quan sát thấy khả năng phản ứng

có chọn lọc đối với các tác động khác nhau của môi trường bên ngoài Ví dụ, conamíp – một tế bào sống chứa đầy chất nguyên sinh, đã có thể di chuyển rời xa một sốkích thích này để đến gần một số kích thích khác Đó là hình thức thích nghi sơ khai

của các cơ thể đơn giản nhất đối với môi trường bên ngoài Hình thức thích nghi nàyđược gọi là “tính hướng” Các động tác của con amíp có được nhờ tính chịu kích thích

mà nó có

Trải qua nhiều thế kỷ, xuất hiện các cơ thể sống có tổ chức thần kinh-cơ phứctạp hơn Xuất hiện những hành vi thích nghi phức tạp hơn như vồ lấy thức ăn vừatrông thấy (gọi là phản xạ thức ăn), quay thân về phía có kích thích đột ngột (phản xạđịnh hướng)… Hành vi thích nghi này được gọi là phản xạ không điều kiện – lànhững sự đáp lại trực tiếp có tính quy luật của sinh vật đối với những kích thích bênngoài nhờ các cơ chế của thần kinh-cơ được củng cố trong quá trình phát sinh chủngloại Ở giai đoạn này xuất hiện và dần hoàn thiện các cảm giác Tâm lý xuất hiện ngaykhi các cảm giác còn ở dạng sơ khai

Trong quá trình phát triển tiếp theo của sự sống, cùng với sự hoàn thiện hệ thầnkinh, các phản xạ không điều kiện đơn giản ngày càng được hoàn thiện Xuất hiện khảnăng đáp lại các kích thích phức tạp (tổng hợp) xuất phát từ môi trường bên ngoàicũng như môi trường bên trong bằng một chuỗi phản xạ không điều kiện có tính dâychuyền – phản xạ không điều kiện phức tạp hay bản năng Ở giai đoạn này khả năngphản ánh thể hiện với chất lượng khá cao – sự phản ánh xuất hiện không phải dướidạng các cảm giác tách rời mà dưới dạng các thụ cảm hoàn chỉnh (tri giác) cho phép

cơ thể sống thay đổi các thao tác cho tương ứng với các đặc điểm và tính chất của cácvật thể Ở đây cũng xuất hiện một hình thức phản ánh tâm lý quan trọng khác - cáccảm xúc liên quan đến bản năng

Hình thức hành vi xuất hiện tiếp theo bản năng là phản xạ có điều kiện (hay kỹxảo) của động vật Kỹ xảo là những phản xạ có điều kiện phức tạp bảo đảm sự thíchnghi có phân biệt của động vật đối với các điều kiện luôn thay đổi của môi trường và

do đó thỏa mãn đầy đủ hơn các nhu cầu của động vật Các kỹ xảo hình thành và củng

cố trong quá trình sinh sống của cá thể và giúp các cá thể thích nghi tốt hơn với môitrường Các kỹ xảo đạt đến mức độ phát triển cao ở các động vật có bán cầu đại não

Sự phát triển tâm lý ở giai đoạn này đặc trưng bởi trình độ phân biệt cao của cảm giác

và tri giác Các loài động vật có khả năng phản ánh không chỉ các vật thể và tính chấtcủa các vật thể mà còn quan hệ giữa các vật thể Xuất hiện phản xạ về quan hệ Nếunhư ở giai đoạn bản năng hành vi của động vật dựa trên cơ sở nhận thức trực tiếp thì ởgiai đoạn kỹ xảo đã xuất hiện khả năng thực hiện hành vi dựa trên các biểu tượng lưugiữ trong trí nhớ

Bắt đầu phát triển từ khả năng tổng hợp các biểu tượng, các loài động vật thựchiện việc chuyển các thao tác vận dụng trong một hành vi sang một hành vi khácgiống với hành vi đó Điều này chuẩn bị cơ sở cho việc hình thành một hành vi mới

về chất – hành vi trí tuệ

Ở các loài động vật bậc cao (từ loài có vú), khi gặp phải những tình huống khókhăn bất thường mà bản năng và kỹ xảo không đủ để khắc phục, xuất hiện một loạihành vi mới - hành vi trí tuệ Hành vi trí tuệ là những hành vi mà trong đó, trên cơ sởphản ánh các mối liên hệ và quan hệ tồn tại giữa các vật thể, con vật giải quyết nhữngnhiệm vụ mới mà nó chưa hề gặp trong kinh nghiệm trước đây Đây là hình thức thíchnghi cao của động vật đối với môi trường xung quanh Cơ sở của các hành vi này lànhững mối liên hệ phản xạ có điều kiện phức tạp

Trong quá trình phát sinh chủng loại hành vi trí tuệ phát triển và phức tạp hóadần dần Những hành vi trí tuệ đơn giản như đi đường vòng đã xuất hiện ở nhữngđộng vật có hệ thần kinh phát triển Ở những động vật bậc cao như hắc tinh tinh cáchành vi này có hình thức của việc tìm những cách thức mới để giải quyết nhiệm vụbằng cách sử dụng các đồ vật khác nhau làm công cụ

Hành vi trí tuệ ở động vật, tuy nhiên, vẫn mang tính nguyên thủy, không vượtkhỏi giới hạn của một số nhiệm vụ do điều kiện sống tự nhiên của chúng tạo ra

2.2 Sự xuất hiện các chức năng tâm lý cấp cao ở người

Sự phát triển tiếp theo của tâm lý ở trình độ con người, theo quan điểm duy vậtbiện chứng, chủ yếu diễn ra nhờ vào sự phát triển trí nhớ, lời nói, tư duy và ý thức

Các yếu tố quyết định sự phát triển tiếp theo này sự phức tạp hóa hoạt động, sự hoànthiện công cụ lao động và việc sử dụng rộng rãi các hệ thống ký hiệu Nhờ các yếu tốnày, ở người không chỉ có các mức độ tổ chức thấp của các quá trình tâm lý, mà cònxuất hiện các chức năng tâm lý cấp cao.

Ở loài người, sự phát triển vượt bậc về tâm lý được thúc đẩy bởi ba thành tựu

cơ bản của cả nhân loại: việc chế tạo công cụ lao động; sự sản xuất các đối tượng vănhóa vật chất và tinh thần; sự xuất hiện ngôn ngữ và lời nói

Nhờ có công cụ lao động con người có khả năng tác động lên thế giới tự nhiên

và hiểu tự nhiên sâu sắc hơn – khám phá được cả các thuộc tính trừu tượng của thếgiới (ví dụ độ cứng của đá, của gỗ…) Sự hoàn thiện công cụ lao động và việc thựchiện các thao tác lao động bằng công cụ làm cải tổ chức năng của bàn tay Bàn tay trởthành công cụ lao động tinh tế nhất, đồng thời cũng trở thành công cụ nhận thức thếgiới Đôi mắt người học theo đôi tay và trở thành công cụ nhận thức thế giới một cáchtinh tế Đôi tay và đôi mắt thúc đẩy sự phát triển của tư duy và tạo nên những yếu tố

cơ bản của đời sống tinh thần của con người

Những đối tượng văn hóa vật chất và tinh thần được loài người sáng tạo từ thế

hệ này qua thế hệ khác không mất đi mà được truyền lại, được tái tạo, được hoànthiện Cơ chế truyền đạt các năng lực, tri thức, kỹ năng, kỹ xảo được thay đổi – để đạtđến một trình độ mới về phát triển tâm lý và hành vi đã không cần phải thay đổi bộ

mã di truyền, giải phẫu hay sinh lý các cơ quan cơ thể Chỉ cần có một bộ não mềmdẻo với bộ máy giải phẫu sinh lý phù hợp là con người có thể học được cách sử dụngnhững đối tượng của nền văn hóa vật chất và tinh thần do các thế hệ trước để lại Conngười đã bước ra khỏi ngưỡng của giới hạn sinh học và mở ra khả năng hoàn thiệnbản thân vô tận

Nhờ sự sáng tạo, hoàn thiện và sử dụng rộng rãi hệ thống ký hiệu, loài người cókhả năng vô cùng to lớn trong việc gìn giữ, tích lũy kinh nghiệm dưới dạng các vănbản, sản phẩm lao động sáng tạo và truyền lại cho thế hệ sau Thế hệ sau chỉ việc tiếp

thu những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo do thế hệ trước để lại và trở thành những conngười văn minh Hơn thế nữa, do chỗ quá trình “người hóa” diễn ra rất sớm, ngay từnhững ngày đầu tiên của cuộc sống, từng người còn đủ thời gian để đóng góp phầncủa mình vào kho tàng của nhân loại, và bằng cách đó nhân lên gấp bội nền văn hóaloài người Việc sáng tạo ra chữ viết đã tạo ra khả năng to lớn cho việc ghi chép, gìngiữ và tái hiện thông tin Loài người không còn phải gìn giữ kinh nghiệm trong đầutừng người, và do đó thoát khỏi nguy cơ đứt mạch thông tin do người giữ thông tinmất tích hay chết.

Trong thế giới hiện nay, việc sáng tạo ra những phương thức ghi chép, gìn giữ

và tái hiện thông tin mới như băng ghi âm, ghi hình, đĩa CD, mạng thông tin internet

và các phương tiện kỹ thuật hiện đại khác đã đặt loài người trước ngưỡng cửa của một

cơ hội mới về chất cho sự phát triển tâm lý

Các hệ thống ký hiệu, đặc biệt lời nói, đồng thời cũng trở thành phương tiện đểcon người tác động lên chính bản thân mình, điều khiển chú ý, tri giác, trí nhớ, tư duy

và các quá trình tâm lý khác ở bản thân Bên cạnh hệ thống tín hiệu thứ nhất mà conngười về cơ bản được thiên phú, con người còn hình thành được hệ thống tín hiệu thứhai thể hiện ở từ ngữ Từ ngữ với nghĩa nhất định thống nhất quy ước thay thế cho sựvật, hiện tượng thực Chúng tác động lên con người giống như sự vật hiện tượng thựctác động Hệ thống tín hiệu thứ hai là cơ sở hình thành sự tự điều khiển, tự điều chỉnh.Nhờ đó, tri giác trở nên có tính đối tượng, tính ổn định, tính ý nghĩa, tính cấu trúc; chú

ý trở nên có chủ định; trí nhớ trở thành logic, tư duy – trừu tượng Trên thực tế, nhờngôn ngữ, tất cả các quá trình tâm lý vượt ra ngoài khuôn khổ của sự giới hạn sinhhọc, hoàn thiện vô tận

2.3 Bản chất tâm lý người

Trong lịch sử nghiên cứu tâm lý học câu hỏi về bản chất tâm lý người là mộttrong những câu hỏi cổ xưa nhất Vào thời cổ đại người ta nghiêng về việc nhìn nhậnbản chất siêu nhiên của tâm lý Decartes vào thế kỷ XVII đặt nền móng cho việc