Đấu giá tài sản Để thi hành Án dân sự theo pháp luật việt nam

Ngoài ra, tác giả cũng nêu lên thực trạng của việc huỷ bỏ kết quả đấu giá, huỷ bỏ hợp đồng mua bán tài sản đấu giá và phân tích những quy định pháp luật đó khi chưa có hướng dẫn cụ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- ∞0∞ -

ĐỖ NGUYỄN THÀNH TRUNG

ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

ĐỀ ÁN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- ∞0∞ -

ĐỖ NGUYỄN THÀNH TRUNG

ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật kinh tế

Mã số chuyên ngành: 8 38 01 07

ĐỀ ÁN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

Giảng viên hướng dẫn: TS TRẦN HUỲNH THANH NGHỊ

TS LÂM TỐ TRANG

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024

Tôi tên là: Đỗ Nguyễn Thành Trung

Ngày sinh: 17/08/1996 Nơi sinh: Khánh Hoà

Chuyên ngành: Luật kinh tế Mã học viên: 2183801071029

Tôi đồng ý cung cấp toàn văn thông tin đề án tốt nghiệp hợp lệ về bản quyền cho Thư viện trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh Thư viện trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh sẽ kết nối toàn văn thông tin đề án tốt nghiệp vào hệ thống thông tin khoa học của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

Đỗ Nguyễn Thành Trung

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng, đề án “Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự theo pháp luật Việt Nam” là bài nghiên cứu của riêng tôi Bài nghiên cứu này được rút ra sau nhiều năm

đi làm thực tiễn trong lĩnh vực thi hành án dân sự, đấu giá tài sản để thi hành án dân sự

Trong quá trình nghiên cứu, tôi có sử dụng các tài liệu tham khảo từ sách, báo, tạp chí, trang thông tin điện tử, và tôi trích dẫn theo đúng quy định

Tôi cam đoan không đạo văn, không lấy tác phẩm nghiên cứu của người khác để

áp dụng trong bài nghiên cứu của tôi Đề án của tôi chưa bao giờ được công bố để nhận bằng cấp tại các trường đại học, cơ sở giáo dục khác

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2024

Tác giả

Đỗ Nguyễn Thành Trung

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Tiến sĩ Trần Huỳnh Thanh Nghị, Tiến sĩ Lâm Tố Trang là giảng viên hướng dẫn tôi, truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong quá trình thực hiện Đề án của mình

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến quý Thầy Cô khoa Luật trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh đã hướng dẫn, truyền tải những kiến thức bổ ích trong quá trình học tập tại Trường Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến quý anh chị khoa sau đại học đã hỗ trợ tận tình, hướng dẫn các thủ tục để giúp tôi hoàn thiện đề án của mình

Ngoài ra, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP Bảo Việt đã tạo điều kiện cho tôi được lấy số liệu để thực hiện đề án của mình

Đặc biệt, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đế ba mẹ là những người đã ở bên, động viên tôi trong quá trình thực hiện đề án của mình

Người thực hiện đề án

Đỗ Nguyễn Thành Trung

TÓM TẮT NỘI DUNG ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP

Phần một của đề án nêu lên một số khái quát chung của pháp luật đấu giá tài sản

để thi hành án dân sự, bao gồm các khái niệm, đặc điểm, vai trò của việc đấu giá tài sản

để thi hành án dân sự theo quy định pháp luật, từ đó đưa ra một số nhận định của bản thân Bên cạnh đó, tác giả cũng nêu lên một số nội dung liên quan đến chủ thể, hình thức và quy định pháp luật từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc quá trình đấu giá tài sản để thi hành

án dân sự

Phần hai của đề án tác giả đưa ra một số tình huống trong thực tiễn thường xuyên

bị vướng mắc, bất cập mà chưa được khắc phục khi áp dụng pháp luật về đấu giá tài sản

để thi hành án như chậm giao tài sản, không thể giao tài sản cho người mua trúng đấu giá Ngoài ra, tác giả cũng nêu lên thực trạng của việc huỷ bỏ kết quả đấu giá, huỷ bỏ hợp đồng mua bán tài sản đấu giá và phân tích những quy định pháp luật đó khi chưa có hướng dẫn cụ thể, gây lúng túng khi áp dụng, từ đó tác giả đưa ra một số kiến nghị, bổ sung thêm một số quy định để hài hoà quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia trong quá trình đấu giá tài sản và tổ chức thi hành án

SUMMARY OF CONTENT OF THE GRADUATION PROJECT

In the first part of the topic, which outlines some general overviews of the law on asset auctions to enforce civil judgments, including concepts, characteristics, and roles

of asset auctions to enforce civil judgments under legal regulations, thereby making some personal views In addition, the author also raises a number of contents related to the subject, form and legal regulations from the beginning to the end of the asset auction process to enforce civil judgments

In the second part of the topic, the author presents a number of situations in practice that often encounter problems and inadequacies that have not been overcome when applying the law on asset auctions to enforce judgments, such as delaying in delivering assets, failing to be able to deliver assets to the winning bidder In addition, the author also points out the current situation of canceling auction results, canceling auctioned asset purchase and sale contracts and analyzes those legal regulations without specific instructions, causing confusion when applied, from which the author makes a number of recommendations and adds a number of regulations to harmonize the legitimate rights and interests of the parties involved in the asset auction process and judgment enforcement organization

MỤC LỤC

Mở đầu 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 4

4 Câu hỏi nghiên cứu 4

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

8 Kết cấu đề án tốt nghiệp 6

CHƯƠNG 1 PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI VIỆT NAM 7

1.1 Pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 7

1.1.1 Khái niệm về đấu giá 7

1.1.2 Khái niệm về đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 8

1.1.3 Đặc điểm của đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 9

1.1.4 Vai trò của đấu giá tài sản để thi hành án dân sự trong thực tiễn 10 1.2 Pháp luật về chủ thể tham gia đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 11

1.2.1 Người phải thi hành án 11

1.2.2 Người được thi hành án 12

1.2.3 Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan 13

1.2.4 Người có tài sản đấu giá 14

1.2.5 Tổ chức đấu giá 15

1.2.6 Người tham gia đấu giá 16

1.3 Các loại hình thức đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 17

1.3.1 Hình thức đấu giá trực tiếp bằng lời nói 17

1.3.2 Hình thức đấu giá bằng bỏ phiếu trực tiếp 18

1.3.3 Hình thức đấu giá bằng bỏ phiếu gián tiếp 19

1.3.4 Hình thức đấu giá trực tuyến 19

1.4 Quy định pháp luật về định giá và bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 21

1.4.1 Định giá tài sản đã kê biên 21

1.4.2 Bán đấu giá tài sản đã kê biên 22

1.4.3 Hợp đồng mua bán tài sản đấu giá 23

1.4.4 Huỷ kết quả bán đấu giá 25

1.4.5 Bảo vệ quyền lợi của người mua tài sản, người nhận tài sản để thi hành án 28

Kết luận Chương 1 30

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 31

2.1 Thực tiễn áp dụng pháp luật đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 31

2.1.1 Đánh giá chung về tình hình đấu giá tài sản để thi hành án dân sự trong giai đoạn thi hành án 31

2.1.2 Tình hình đấu giá tài sản để thi hành án dân sự hiện nay tại một số địa phương 33

2.2 Những vướng mắc, bất cập trong quá trình áp dụng pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 37

2.2.1 Về tình trạng chưa giao được tài sản cho người mua trúng đấu giá 37

2.2.2 Việc hủy kết quả đấu giá không đúng quy định xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự 39

2.2.3 Về thời gian tổ chức bán đấu giá tài sản kéo dài 40

2.2.4 Về việc hủy hợp đồng mua bán tài sản đấu giá trong trường hợp người mua được tài sản không nộp đủ tiền, đúng thời hạn 41

2.2.5 Về thời điểm ký kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá 43

2.3 Nguyên nhân tồn tại những vướng mắc, bất cập khi áp dụng trong thực tiễn 45

2.3.1 Nguyên nhân khách quan 45

2.3.2 Nguyên nhân chủ quan 45

2.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 46

2.4.1 Về trình độ chuyên môn 46

2.4.2 Về cơ chế phối hợp giữa Cơ quan thi hành án với các đơn vị liên quan 47

2.5 Một số kiến nghị để hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án dân sự 47

2.5.1 Đối với tình trạng chưa giao được tài sản cho người mua trúng đấu giá 47

2.5.2 Đối với việc hủy kết quả đấu giá không đúng quy định xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự 48

2.5.3 Đối với vấn đề thời gian tổ chức bán đấu giá tài sản kéo dài 48

2.5.4 Đối với việc hủy hợp đồng mua bán tài sản đấu giá trong trường hợp người mua được tài sản không nộp đủ tiền, đúng thời hạn 49

2.5.5 Về thời điểm ký kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá 50

Kết luận Chương 2 52

KẾT LUẬN 53

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

Văn bản quy phạm pháp luật 55

Sách, luận văn, bán cáo 55

Trang thông tin điện tử 56

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bán đấu giá tài sản để thi hành án là một hình thức mua bán phổ biến nhất trong quá trình xử lý tài sản để thi hành bản án, quyết định của Toà án Tài sản được đưa ra đấu giá phải thông qua hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản được ký kết giữa Chấp hành viên đại diện cho Cơ quan thi hành án dân sự với tổ chức đấu giá trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tại nơi có tài sản đấu giá Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của Chấp hành viên tại cơ quan thi hành án dân sự Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng vào thực tiễn, vẫn còn tình trạng chưa giao được tài sản cho người mua trúng đấu giá hoặc trường hợp hủy kết quả đấu giá ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong quá trình đấu giá cũng như uy tín của một số Cơ quan tổ chức, tiến hành bán đấu giá

Để một tài sản được ra bán đấu giá thì quá trình này vẫn còn nhiều bất cập từ lúc cưỡng chế, kê biên, thỏa thuận giá, thoả thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá, thẩm định giá, thẩm định giá lại, thỏa thuận lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản, ký hợp đồng bán đấu giá, bán đấu giá không thành, giảm giá tài sản để tiếp tục bán cho đến khi sang tên và giao được tài sản cho người mua là cả một quá trình kéo dài Việc kéo dài quá trình bán đấu giá tài sản sẽ dẫn đến việc kéo dài thời gian tổ chức thi hành án, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án, người phải thi hành án, cũng như những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Vẫn còn nhiều trường hợp trong quá trình bán đấu giá tài sản có nhiều thiếu sót, vi phạm nghiêm trọng như: bán thiếu, bán không đúng, không đủ tài sản dẫn đến việc hủy kết quả bán đấu giá, gây thiệt hại cho người mua tài sản đấu giá, đi ngược lại nguyên tắc bảo vệ quyền sở hữu, sử dụng đối với tài sản trong trường hợp bản án

bị hủy bỏ, sửa đổi đối với người mua được tài sản đấu giá Bên cạnh đó, thủ tục bồi thường thiệt hại cho người mua trúng đấu giá kéo dài, chậm tiến hành giải quyết bồi thường theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2017

Ngoài ra, quy định của pháp luật về huỷ hợp đồng mua bán tài sản đấu giá còn chưa đầy đủ, cụ thể là quy định về việc hủy hợp đồng mua bán tài sản đấu giá trong trường hợp người mua được tài sản không nộp đủ tiền, đúng thời hạn hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề chưa thống nhất khi xử lý hậu quả của nó Ngoài ra, việc pháp luật chưa có quy định chi tiết về thời điểm ký kết hợp đồng mua bán tài sản, dẫn đến có nhiều cách áp dụng khác nhau

Với mong muốn góp phần tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự, tác giả nghiên cứu các quy định

về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản trong Luật thi hành án dân sự năm 2008, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thi hành án dân sự năm 2014, 2018, 2020, 2022, Luật đấu giá tài sản năm 2016 và các văn bản hướng dẫn liên quan Từ đó, tiến tới việc kiến nghị, sửa đổi các quy định của pháp luật để đảm bảo tính thống nhất, đồng

bộ trong việc bán đấu giá đối với loại tài sản đặc thù này cho phù hợp cũng như cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia đấu giá Vì vậy, tác giả

đã lựa chọn đề tài “Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự theo pháp luật Việt Nam”

cho Đề án tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong vài năm trở lại đây, việc đấu giá tài sản luôn là chủ đề nóng hổi và được

sự quan tâm của công chúng Có rất nhiều tài sản được đưa ra đấu giá nhằm mục đích

để thi hành án dân sự nhưng đến nay vẫn chưa kết thúc hồ sơ, còn nhiều vụ việc kéo dài sau nhiều lần giảm giá mà vẫn chưa bán được tài sản và pháp luật cũng chưa có

sự điều chỉnh phù hợp để giải quyết triệt để những vụ việc đó Việc phân tích, đánh giá các quy định pháp luật cho đến khi áp dụng trong thực tiễn là cần thiết và phù hợp với thực tiễn hiện nay trong quá trình áp dụng pháp luật đấu giá để thi hành án dân

sự Chính vì vậy, đã có nhiều tác giả nghiên cứu với nhiều hình thức khác nhau như giáo trình, đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, bài viết, báo cáo khoa học Ví dụ như:

Lê Thị Hương Giang, luận án tiến sĩ (2019), Bán đấu giá tài sản thi hành án

dân sự ở Việt Nam Luận án đã hệ thống và bổ sung, làm sâu sắc các vấn đề lý luận

về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự gồm khái niệm, đặc điểm bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự, phân tích và lý giải cơ sở khoa học của việc xây dựng pháp luật

về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự, xây dựng các nội dung cơ bản về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự cần pháp luật điều chỉnh Luận án đã tổng hợp, phân tích có hệ thống thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự ở Việt Nam, từ đó đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại trong thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự

Phan Công Hiền, luận văn thạc sĩ (2022), Pháp luật về kê biên, bán đấu giá tài sản thế chấp là bất động sản trong hoạt động thu hồi nợ, qua thực tiễn tại các ngân hàng thương mại ở tỉnh Thừa Thiên Huế Luận văn đề xuất định hướng hoàn

thiện quy định pháp luật hiện hành về kê biên, bán đấu giá tài sản thế chấp là bất động sản Luận văn phân tích thực trạng pháp luật của hoạt động kê biên, bán đấu giá tài sản thế chấp là bất động sản trong hoạt động thu hồi nợ, phân tích đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật về hoạt động kê biên, bán đấu giá tài sản tại Thừa Thiên Huế

Kim Hoàng Tùng, luận văn thạc sĩ (2016), Đấu giá tài sản theo pháp luật thi hành án dân sự từ thực tiễn tỉnh Vĩnh Phúc Luận văn đưa ra các giải pháp để hoàn

thiện pháp luật về bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự theo hướng hợp nhất quy định của pháp luật, ban hành Luật đấu giá, kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực của đội ngũ đấu giá viên, tăng cường sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình bán đấu giá tài sản đồng thời chú trọng công tác phổ biến, tuyên truyền để pháp luật bán đấu giá đi vào cuộc sống

Hoàng Thu Thủy - Vụ Nghiệp vụ 1, Cổng thông tin điện tử, Tổng cục thi hành

án dân sự - Bộ tư pháp (2023), Nghiên cứu trao đổi Tác giả đưa ra những khó khăn,

vướng mắc, nguyên nhân bất cập từ quy định pháp luật và đề xuất kiến nghị hoàn thiện các quy định của Luật thi hành án dân sự cho đồng bộ, thống nhất với các quy định của Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi, bổ sung) sau khi được Quốc hội thông qua

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của bài nghiên cứu nhằm làm rõ các quy định liên quan đến quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án, phân tích các quy định này và những quy định pháp luật cơ bản trong việc đấu giá tài sản để thi hành án dân sự, đánh giá tính phù hợp của

nó khi áp dụng trong thực tiễn, tìm ra các giải pháp khắc phục và đề xuất điều chỉnh cho phù hợp để nâng cao hiệu quả của quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự Từ đó, phát hiện ra những bất cập, vướng mắc và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật cho phù hợp với thực tiễn Cụ thể là:

Phân tích quy định pháp luật dẫn đến tình trạng chưa giao được tài sản cho người mua trúng đấu giá, việc hủy kết quả đấu giá ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, thời gian tổ chức bán đấu giá tài sản kéo dài, nguyên nhân nào dẫn gây ra thiệt hại cho người mua tài sản đấu giá Bên cạnh đó là phân tích quy định pháp luật về việc hủy hợp đồng mua bán tài sản đấu giá trong trường hợp người mua được tài sản không nộp đủ tiền, đúng thời hạn, chưa có quy định về thời điểm

ký kết hợp đồng mua bán tài sản

4 Câu hỏi nghiên cứu

Luật thi hành án dân sự năm 2008, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thi hành án dân sự năm 2014, 2018, 2020, 2022 và Luật đấu giá tài sản năm 2016 quy định như thế nào về trình tự, thủ tục, phương thức đấu giá tài sản để thi hành án sau năm lần sửa đổi, bổ sung

Kết quả đạt được là gì kể từ khi áp dụng các quy định pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án từ năm 2008 đến nay? Bên cạnh đó, những vấn đề nào còn tồn đọng khi áp dụng quy định pháp luật chưa phù hợp với thực tiễn?

Để khắc phục những tồn đọng đó thì cần đưa ra giải pháp gì? Đề xuất, kiến nghị như thế nào?

Quyền và lợi ích hợp pháp của người mua tài sản đấu giá được pháp luật bảo

vệ như thế nào?

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề án tốt nghiệp tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật về việc bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự, các quy định pháp luật được áp dụng trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại Việt Nam

6 Phương pháp nghiên cứu

Đề án tốt nghiệp sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

Phương pháp phân tích, tổng hợp: được sử dụng để phân tích từng tình huống pháp lý đã xảy ra trong thực tiễn tại Việt Nam và phân tích chi tiết các quy định pháp luật thành những vấn đề cụ thể hơn, tổng hợp từ thực tiễn để đánh giá bao quát hơn,

có cái nhìn toàn diện từ thực trạng cho tới quy định pháp luật

Phương pháp thu thập thông tin, số liệu: được sử dụng để đưa ra những vướng mắc, bất cập đã xảy ra đối với một số vụ việc cụ thể khi áp dụng quy định pháp luật vào trong thực tiễn, từ đó có thể đánh giá chính xác nguyên nhân, hạn chế của quy định pháp luật để đưa ra đề xuất, giải pháp, kiến nghị phù hợp

Phương pháp thông kê, so sánh: được sử dụng để đối chiếu các quy định pháp luật về thi hành án dân sự và đấu giá tài sản cùng điều chỉnh một vấn đề nhưng được

áp dụng trong từng lĩnh vực khác nhau, từ đó rút ra được điểm giống và khác nhau

để có cái nhìn khái quát hơn về tính phù hợp khi áp dụng trong thực tiễn các vấn đề pháp lý

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa khoa học: kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần bổ sung một số quy định pháp luật trong quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự trong tương lai, từ đó làm cơ sở để hoàn thiện một số quy định pháp luật trong lĩnh vực đấu giá

và thi hành án dân sự

Ý nghĩa thực tiễn: Góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình áp dụng pháp luật trong công tác bán đấu giá tài sản để thi hành án tại Việt Nam, nhằm mục đích đảm bảo quyền lợi của các bên tham gia đấu giá

8 Kết cấu đề án tốt nghiệp

Đề án tốt nghiệp gồm có 2 chương, bao gồm:

Chương 1 Pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tại Việt Nam Chương 2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án dân

sự và kiến nghị hoàn thiện

CHƯƠNG 1 PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN

SỰ TẠI VIỆT NAM

Theo Khoản 1, Điều 2, Quy chế bán đấu giá tài sản ban hành kèm theo Nghị định số 86/CP ngày 19/12/1996 của Chính phủ thì: “Bán đấu giá là hình thức bán tài sản công khai mà có nhiều người muốn mua tham gia trả giá theo thủ tục được quy định tại Quy chế này, người trả giá cao nhất và ít nhất bằng giá khởi điểm là người được mua tài sản bán đấu giá đó” Theo Khoản 1, Điều 2, Nghị định số 17/2010/NĐ-

CP ngày 4/3/2010 của Chính phủ thay thế Nghị định số 05/2005/NĐ-CP về bán đấu giá tài sản thì: “Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai, có từ hai người trở lên tham gia đấu giá và tuân theo nguyên tắc và trình tự thủ tục quy định tại Nghị định này” Theo Khoản 2, Điều 5, Luật đấu giá tài sản năm 2016: “Đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản có từ hai người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc, trình

tự và thủ tục được quy định tại Luật Đấu giá tài sản” Có thể nói đấu giá tài sản cũng là một loại hợp đồng mua bán tài sản Đây là loại hợp đồng mua bán đặc biệt, khác với hợp đồng mua bán thông thường ở khâu xác định giá của tài sản Việc xác định thỏa thuận về giá có sự tham gia của nhiều người mua, theo một trình tự quy định bảo đảm cho việc xác định giá bán cao nhất có thể.1 Theo từ điển Luật học, bán đấu giá tài sản là hình thức bán công khai một tài sản, một khối tài sản; theo đó có nhiều người muốn mua tham gia trả giá, người trả giá cao nhất nhưng không thấp hơn giá khởi điểm là người mua được tài sản.2

Hiện nay, Bộ luật dân sự năm 2015 không nêu định nghĩa, khái niệm về đấu giá, nhưng quy định về nguyên tắc đấu giá, cụ thể tại Điều 451: “Việc bán đấu giá tài sản phải đảm bảo nguyên tắc khách quan, công khai, minh bạch, bảo đảm quyền, lợi

1 Tạp chí toà án (2020), Giải quyết tranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản để thi hành án,

https://tapchitoaan.vn/giai-quyet-tranh-chap-ve-ket-qua-ban-dau-gia-tai-san-de-thi-hanh-an , truy cập ngày 13/11/2023

2 Từ điển Luật học, tr.31

ích hợp pháp của các bên tham gia và được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản” Còn đối với Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 cũng tương tự, không nêu định nghĩa, khái niệm đấu giá mà chỉ nêu thủ tục bán đấu giá được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản

Có thể thấy mỗi một quy định pháp luật đều có một cách nhìn nhận khác nhau

cơ bản về đấu giá, cụ thể là ở chủ thể tham gia đấu giá, Luật đấu giá tài sản năm 2016 định nghĩa về chủ thể tham gia đấu giá cụ thể hơn so với Quy chế bán đấu giá trước đây, còn đối với Quy chế bán đấu giá kèm theo Nghị định số 86/CP ngày 19/12/1996 thì định nghĩa cụ thể hơn về chủ thể tham gia và chủ thể trúng đấu giá hay còn gọi là người có quyền được mua tài sản đấu giá Một trong những đặc trưng của hình thức mua bán này đó là tính công khai, theo tác giả, tính công khai của việc bán đấu giá được thể hiện qua một vài hình thức như sau: Địa điểm tổ chức, tên loại tài sản bán đấu giá, giá khởi điểm, địa điểm xem tài sản, công khai về thời gian các hồ sơ tài liệu liên quan đến tài sản, công khai họ tên người phải thi hành án, công khai họ tên người được thi hành án, công khai họ tên tổ chức bán đấu giá, tổ chức đăng kí mua và tại phiên đấu giá, người điều hành bán đấu giá phải công khai các mức giá được trả và họ tên người mua trả giá cao nhất sau mỗi lần trả giá

Tóm lại, dựa vào các quy định pháp luật trên, có thể nhận định rằng đấu giá là một phương thức mua bán tài sản đặc biệt, được tổ chức công khai, do một tổ chức

có chức năng hành nghề đấu giá thực hiện dưới sự điều hành của đấu giá viên, nhằm mục đích tìm ra người có nhu cầu mua tài sản với giá cao nhất

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 45, Khoản 1, Điều 46 Luật thi hành án dân

sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2018, 2020, 2022 quy định: “Sau khi hết thời hạn tự nguyện thi hành, người người phải thi hành án có điều kiện thi hành án mà không tự nguyện thi hành án thì bị cưỡng chế” Theo quy định tại Khoản 3, Điều 71 Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014, 2018, 2020, 2022 thì một trong những

biện pháp cưỡng chế thi hành án là “kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án” Căn cứ Khoản 2, Điều 101, Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014,

2018, 2020, 2022 quy định: “Việc bán đấu giá tài sản là bất động sản do tổ chức đấu giá thực hiện và phải thực hiện trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày ký hợp đồng” Do

đó, Chấp hành viên sẽ căn cứ vào các quy định trên của pháp luật để tiến hành kê biên tài sản đó Một điểm đặc biệt là để bán được một tài sản thì nhất thiết phải có một tài sản hiện hữu để đem đi bán hay nói cách khác là phải cầm giữ, nắm giữ, chiếm giữ tài sản đó trên thực tế Tuy nhiên trong lĩnh vực đấu giá tài sản để thi hành án thì quá trình bán đấu giá tài sản sẽ bắt đầu kể từ khi Chấp hành viên kê biên tài sản đó, kê biên là cơ sở để Cơ quan thi hành án thực hiện các bước tiếp theo để tổ chức có chức năng bán đấu giá đứng ra tổ chức bán đấu giá và kết thúc quá trình bán đấu giá là khi thi hành án giao tài sản cho người mua trúng đấu giá

Như vậy, có thể kết luận rằng bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự là hình thức mua bán được thực hiện sau khi Chấp hành viên kê biên tài sản đó, do một

tổ chức đấu giá thực hiện dưới hình thức trả giá lên và được công khai theo nguyên tắc, trình tự, thủ tục do pháp luật về đấu giá quy định, người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua tài sản

Để đưa ra bán đấu giá một tài sản thì phải có sự thoả thuận của các bên hoặc

do luật định như biện pháp kê biên tài sản để đảm bảo cho việc thi hành án, đảm bảo bồi thường thiệt hại Hoạt động bán đấu giá tài sản là một hoạt động mang tính thương mại của chủ thể có quyền, hay nói cách khác chủ thể có quyền được quyền hưởng lợi ích, giá trị của tài sản từ việc xử lý tài sản đó thông qua việc bán đấu giá, hình thức này có một số đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, đây là một hình thức định đoạt tài sản của chủ thể có quyền mà

không phải do chủ sở hữu định đoạt như hoạt động mua bán thông thường, chủ sở hữu bị hạn chế quyền định đoạt và một số quyền khác Hoạt động bán đấu giá tài sản hình thành dựa trên yêu cầu của người có quyền để xử lý tài sản hoặc trên cơ sở đề

xuất của Cơ quan thi hành án dân sự để yêu cầu tổ chức có chức năng bán đấu giá tài sản thực hiện

Thứ hai, phương thức bán đấu giá này do một tổ chức có chức năng hành nghề

đấu giá thực hiện, thông qua việc ký kết hợp đồng dịch vụ đấu giá với Chấp hành viên đại diện cho Cơ quan thi hành án dân sự mà pháp luật quy định là người có tài sản đấu giá

Thứ ba, về bản chất, phương thức này có sự chuyển dịch tài sản gián tiếp cho

người mua tài sản, do Cơ quan thi hành án dân sự đại diện cho chủ sở hữu ký kết mà không phải do chủ sở hữu chuyển dịch Có thể nói, ý chí định đoạt tài sản của chủ sở hữu trong trường hợp này không được thực hiện, mà bị thay thế bởi Cơ quan thi hành

án dân sự Hay nói cách khác, khi tài sản bị kê biên pháp luật đã buộc “chủ sở hữu từ

bỏ quyền định đoạt tài sản của mình”, thay vào đó Cơ quan thi hành án dân sự do pháp luật quy định sẽ tạm thời là người có tài sản đấu giá Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, chủ sở hữu vẫn có một số quyền nhất định đối với tài sản của mình như quyền nhận lại tài sản sau khi đã thực hiện xong nghĩa vụ

Thứ tư, khác với các giao dịch mua bán thông thường, việc giao tài sản cho

người mua trúng đấu giá phải do Cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền tiến hành thực hiện mà không phải chủ sở hữu nếu như chủ sở hữu không tự nguyện bàn giao, trừ trường hợp chủ sở hữu tự nguyện giao tài sản

Thứ năm, mục đích của việc đấu giá tài sản là để tìm ra người có nhu cầu mua

với giá cao nhất dựa trên mức giá khởi điểm do tổ chức đấu giá ban hành theo quy chế cuộc đấu giá, số tiền thu được từ việc bán đấu giá sau khi trừ các chi phí liên quan thì sẽ được thanh toán cho người được thi hành án mà không phải là chủ sở hữu

Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc thực thi bản án, quyết định của Toà án đã ban hành và có hiệu lực pháp luật Là cơ sở

để người có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ cho bên có quyền trong bản án, quyết định của Toà án Có thể nói, đấu giá để thi hành án dân sự là phương thức giúp cho người

có quyền lấy lại tiền, giá trị tài sản trước đó đã bỏ ra cho người có nghĩa vụ hoặc bị thiệt hại do lỗi của người có nghĩa vụ, nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi cho bên có nghĩa

vụ bằng việc thông báo công khai toàn bộ mọi thông tin liên quan đến tài sản đấu giá

Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự tạo ra sự cạnh tranh bình đẳng giữa những người có nhu cầu mua, được thể hiện qua tính công khai của hình thức này, là một trong những đặc điểm quan trọng thu hút nhiều người tham gia trả giá, đấu giá Người được thi hành án được thanh toán lại số tiền trước đây kèm theo lãi suất nếu như tài sản được người mua trúng đấu giá trả giá cao, người phải thi hành cũng không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trong Bản án, quyết định của Toà

Hoạt động đấu giá tài sản để thi hành án giữ vai trò nhất định trong việc đánh giá hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của chấp hành viên cơ quan thi hành án dân sự.3

Đấu giá tài sản để thi hành án dân sự giúp cho Cơ quan thi hành án giải quyết được số lượng hồ sơ thi hành án mỗi năm mà Chấp hành viên được giao, làm cơ sở

để thi đua, khen thưởng và vinh danh các cá nhân có thành tích cuối năm

Người phải thi hành án là cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ phải thực hiện trong bản án, quyết định của Toà án theo quy định tại Khoản 3, Điều 2, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 Trong quá trình tổ chức thi hành bản án, người phải thi hành án sẽ bị hạn chế một số quyền nhân thân và quyền tài sản như tạm hoãn xuất cảnh, tạm dừng việc đăng ký, chuyển dịch, thay đổi hiện trạng tài sản Đó là những biện pháp được Cơ quan thi hành án áp dụng để đảm bảo cho vụ việc tổ chức thi hành án Người phải thi hành án có thể là nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong bản án, quyết định của

Toà án Khác với giai đoạn ở Toà án, trong giai đoạn thi hành án dân sự pháp luật quy định người phải thi hành án là người có nghĩa vụ phải thực hiện Cũng có trường hợp người phải thi hành án cũng là người được thi hành án khi họ vừa được hưởng quyền và vừa có nghĩa vụ trong cùng một vụ án

Người phải thi hành án là người có nghĩa vụ phải thực hiện, đôi khi đồng thời

là chủ sở hữu tài sản được đưa ra bán đấu giá, chính vì vậy người phải thi hành án là người bị yếu thế và bị hạn chế một số quyền nhân thân, tài sản trong quá trình tổ chức thi hành án Người phải thi hành án có nghĩa vụ phối hợp với Chấp hành viên trong quá trình xử lý tài sản Người phải thi hành án có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ của mình theo quyết định thi hành án và chấp hành theo yêu cầu của Chấp hành viên Có thể nói, người phải thi hành án có nghĩa vụ nhiều hơn người được thi hành án Người phải thi hành án có quyền: “Yêu cầu thi hành án, yêu cầu định giá lại, có quyền thoả thuận thi hành án và đề nghị cơ quan thi hành án dân sự giải toả kê biên, giải toả quyết định tạm hoãn xuất cảnh, giải toả quyết định tạm dừng việc đăng ký, chuyển dịch, thay đổi hiện trạng tài sản khi đã thực hiện xong nghĩa vụ”4 theo quy định pháp luật

về thi hành án Thêm vào đó, người phải thi hành án có quyền khiếu nại, khiếu kiện khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm nghiêm trọng Người phải thi hành án có quyền nhận lại tài sản khi đã thực hiện xong nghĩa

vụ của mình

“Người được thi hành án là cá nhân, tổ chức được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định của Toà án” theo quy định tại Khoản 3, Điều 2, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 Người được thi hành

án là người được hưởng quyền, lợi ích từ việc bán đấu giá tài sản sau khi trừ các chi phí mà pháp luật quy định được ưu tiên thanh toán trước Trong quan hệ pháp luật thi hành án, người được thi hành án có nhiều quyền hơn người phải thi hành án còn người phải thi hành án có nghĩa vụ nhiều hơn người được thi hành án

4 Điều 7a, Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

Người được thi hành án có quyền yêu cầu thi hành án, yêu cầu Cơ quan thi hành án dân sự thực hiện áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án đối với người phải thi hành án, quyền yêu cầu định giá lại tài sản, quyền yêu cầu kê biên, phong toả tài khoản của người phải thi hành án, thoả thuận thi hành án, quyền nhận tài sản để cấn trừ nợ hoặc một số quyền khác mà pháp luật quy định Cũng tương tự như người phải thi hành án, người được thi hành án có thể là nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong bản án, quyết định của Toà án Người được thi hành án

có quyền khiếu nại, khiếu kiện khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm nghiêm trọng5

Người được thi hành án có nghĩa vụ nộp phí thi hành án cho Cơ quan thi hành

án dân sự sau khi hưởng quyền từ việc bán đấu giá tài sản và nghĩa vụ khác cho người phải thi hành án theo quy định pháp luật6 Người được thi hành án có nghĩa vụ phối hợp với Cơ quan thi hành án, Chấp hành viên trong công tác thi hành án, người được thi hành án có nghĩa vụ nộp tạm ứng các chi phí cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, khi Cơ quan thi hành án dân sự yêu cầu và sẽ được hoàn lại sau khi bán đấu giá thành

“Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong quá trình thi hành án là cá nhân,

cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thi hành án của đương sự” theo Khoản 4, Điều 3, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 Người có quyền lợi và nghĩa

vụ liên quan là người mặc dù không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết

vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Trong quá trình thi hành án, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có quyền

5 Điều 7, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bố sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

6 Điều 60, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bố sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

yêu cầu thi hành án, quyền yêu cầu định giá lại tài sản, quyền yêu cầu kê biên, phong toả tài khoản của người phải thi hành án, thoả thuận thi hành án, quyền nhận tài sản

để cấn trừ nợ hoặc một số quyền khác mà pháp luật quy định7 Trong một số trường hợp người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan cũng có thể là người được thi hành án, cũng có thể là người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền khiếu nại, khiếu kiện khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm nghiêm trọng

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có nghĩa vụ nộp phí thi hành án cho

Cơ quan thi hành án dân sự sau khi hưởng quyền từ việc bán đấu giá tài sản và nghĩa

vụ khác cho người phải thi hành án theo quy định pháp luật Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có nghĩa vụ phối hợp với Cơ quan thi hành án, Chấp hành viên trong công tác thi hành án, người được thi hành án có nghĩa vụ nộp tạm ứng các chi phí cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, khi Cơ quan thi hành án dân sự yêu cầu và

sẽ được hoàn lại sau khi bán đấu giá thành

Trong trường hợp tài sản đấu giá là tài sản bị cưỡng chế thi hành án thì người

có tài sản đấu giá không phải là chủ tài sản mà là Chấp hành viên (người có quyền đưa tài sản ra đấu giá theo quy định của pháp luật) Vì vậy, chủ tài sản theo luật là Chấp hành viên Cần phải xác định đúng người có quyền để áp dụng đúng pháp luật.8

Khi Luật đấu giá tài sản năm 2016 có hiệu lực, quy định này được thay đổi so với trước đây, theo Khoản 5, Điều 5, Luật đấu giá tài sản 2016: “Người có tài sản đấu giá là cá nhân, tổ chức sở hữu tài sản, người được chủ sở hữu tài sản ủy quyền bán đấu giá tài sản hoặc người có quyền đưa tài sản ra đấu giá theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật”

Tại Điều 101 Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014,

7 Điều 7b, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

8 Tạp chí toà án (2020), Giải quyết tranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản để thi hành án,

https://tapchitoaan.vn/giai-quyet-tranh-chap-ve-ket-qua-ban-dau-gia-tai-san-de-thi-hanh-an , truy cập ngày 13/11/2023

2018, 2020, 2022 thì “Chấp hành viên là người ký Hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản với tổ chức bán đấu giá hoặc Chấp hành viên là người có quyền bán tài sản kê biên”

Như vậy, người có tài sản bán đấu giá trong thi hành án dân sự do pháp luật quy định là Cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền do Chấp hành viên chịu trách nhiệm thi hành Là chủ thể đại diện cho chủ sở hữu được quyền quy định, xét mức giá khởi điểm, bước giá, xác nhận kết quả bán đấu giá, thu tiền theo kết quả bán đấu giá và sử dụng số tiền thu được để phân phối, chi trả cho các đơn vị liên quan và chi trả cho người được thi hành án Trong trường hợp bán đấu giá thành tài sản thì người

có tài sản đấu giá chính là người trực tiếp ký kết hợp đồng mua bán tài sản và giao tài sản cho người mua trúng đấu giá cũng như các tài liệu liên quan để người mua trúng đấu giá thực hiện thủ tục sang tên Trong quá trình bán đấu giá, người có tài sản

để thi hành án dân sự có quyền kiến nghị, giám sát tổ chức đấu giá và ký kết phụ lục hợp đồng đấu giá trong trường hợp phiên đấu giá lần đầu không thành

Tổ chức đấu giá tài sản bao gồm: “Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản thuộc Sở

tư pháp và Doanh nghiệp đấu giá tài sản” theo quy định tại Khoản 12, Điều 5, Luật đấu giá tài sản năm 2016 Các đơn vị này chịu trách nhiệm thực hiện việc đấu giá tài sản theo trình tự mà Luật đấu giá tài sản năm 2016 quy định Tổ chức đấu giá là đơn

vị chịu trách nhiệm cử đấu giá viên tiến hành thực hiện các dịch vụ liên quan đến quá trình tổ chức đấu giá, đấu giá viên là người điều hành và tổ chức phiên đấu giá tài sản.9

Tổ chức đấu giá có trách nhiệm thông báo thời gian, địa điểm, giá khởi điểm công khai khách quan trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc niêm yết thông báo tại trung tâm đấu giá hoặc tại uỷ ban nhân dân và một số nơi khác theo quy định pháp luật Tổ chức đấu giá có trách nhiệm lập biên bản đấu giá thành trong trường hợp có người mua trúng đấu giá Tổ chức đấu giá có nghĩa vụ giao toàn bộ hồ sơ đấu

9 Điều 24, Luật đấu giá tài sản năm 2016

giá để người mua trúng đấu giá thực hiện thủ tục sang tên tài sản Tổ chức đấu giá có nghĩa vụ thực hiện đúng theo những nội dung đã thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ đấu giá Trong trường hợp vi phạm các nội dung đa thoả thuận trong hợp đồng thì thực hiện bồi thường theo quy định pháp luật về hợp đồng quy định tại Bộ luật dân

sự năm 2015 Tổ chức đấu giá có quyền nhận thù lao, chi phí theo quy định tại hợp đồng dịch vụ đấu giá

“Người tham gia đấu giá là người có nhu cầu mua tài sản đấu giá, có thể là cá nhân, tổ chức, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự trừ một số trường hợp là người liên quan không được đăng ký tham gia đấu giá” theo quy định tại Khoản 4, Điều 38, Luật đấu giá tài sản năm 2016 Trong trường hợp trúng đấu giá, người trúng đấu giá được xác nhận kết quả đấu giá, phải nộp tiền mua tài sản trong thời hạn 30 ngày theo kết quả bán đấu giá đã được thông báo, theo tiến độ quy định trong thông báo bán đấu giá, phải hoàn thành các thủ tục để nhận tài sản khi người có tài sản bán đấu giá giao tài sản.10 Người trúng đấu giá được toàn quyền sử dụng, mua bán, tặng cho, định đoạt tài sản và có đầy đủ các quyền về tài sản tương tự như các giao dịch mua bán thông thường

Trước khi tổ chức phiên đấu giá, người tham gia đấu giá có quyền rút lại tiền đặt trước và rút hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá Người tham gia đấu giá có quyền trả giá theo phương thức mà tổ chức đấu giá quy định, người tham gia đấu giá có quyền

từ chối ký biên bản đấu giá, từ chối kết quả đấu giá, từ chối ký kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá Người tham gia đấu giá có quyền khiếu nại, tố cáo nếu trong quá trình

tổ chức đấu giá phát hiện những sai phạm từ Chấp hành viên, đấu giá viên, thẩm định viên,

Người tham gia đấu giá có nghĩa vụ nộp tiền đặt trước, nộp tiền trúng đấu giá theo thông báo của tổ chức đấu giá, việc nộp tiền phải đầy đủ và đúng thời hạn mà

10 Khoản 12, Điều 1, Nghị định số 33/2020/NĐ-CP ngày 17 tháng 3 năm 2020 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18 tháng 7 năm 2015 của chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật thi hành án dân sự

pháp luật quy định11 Người tham gia đấu giá có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đúng sự thật trong quá trình đăng ký tham gia đấu giá Người tham gia đấu giá

có thể uỷ quyền cho người khác tham gia đấu giá thay mình theo quy định của pháp luật về dân sự và đấu giá12

Theo quy định tại Điều 40, Điều 41, Luật đấu giá tài sản năm 2016 thì bán đấu giá tài sản theo hình thức đấu giá trực tiếp bằng lời nói là hình thức mà tại cuộc bán đấu giá, giá khởi điểm thấp nhất của tài sản đưa ra bán đấu giá sẽ được đấu giá viên điều hành nêu lên Sau đó những người mua sẽ trả giá cao dần lên theo từng bước giá mà tổ chức đấu giá quy định, theo kết luận của đấu giá viên thì người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua tài sản đó Hình thức này được áp dụng thường xuyên, phổ biến nhất trong các cuộc đấu giá, bởi vì nó có lợi cho cả bên mua và bên bán Bên mua được chủ động nói lên mức giá trực tiếp để đặt mua theo ý chí của bên mua Còn bên bán thì được hưởng lợi về giá trị tài sản, bởi mỗi một lần trả giá thì sẽ cao hơn lần trước theo bước giá mà tổ chức đấu giá quy định Việc mua bán diễn ra hết sức sòng phẳng, nhanh chóng, rõ ràng

Ưu điểm của hình thức này là nhanh chóng, linh hoạt phù hợp với phiên đấu giá có ít người tham dự Ngoài ra, người tham gia đấu giá cũng dễ dàng trả giá sau khi đấu giá viên điều hành phiên đấu giá thông báo, phương thức này tạo sự cạnh tranh trực tiếp từ những người mua đấu giá, số tiền thu được từ việc bán tài sản cũng cao hơn

Nhược điểm là dễ xảy ra mâu thuẫn với những người cùng tham gia đấu giá, người tham gia đấu giá có nguy cơ bị quấy rối, đe doạ làm sao nhãn trong việc trả giá, gây mất trật tự Quá trình đấu giá diễn ra kéo dài, nếu như những người mua chèn

ép nhau, đấu tố bằng việc lần lượt trả giá cao hơn người còn lại Khả năng người mua

11 Khoản 1, Điều 39, Luật đấu giá tài sản năm 2016

12 Khoản 3, Điều 39, Luật đấu giá tài sản năm 2016

trúng đấu giá sẵn sàng bỏ tiền đặt trước, dẫn đến không thể xác lập hợp đồng mua bán và phiên đấu giá không đạt được mục đích ban đầu

Theo quy định tại Điều 40, Điều 42, Luật đấu giá tài sản năm 2016 thì “bán đấu giá tài sản theo hình thức bỏ phiếu trực tiếp là hình thức mà mỗi một người tham gia đấu giá sẽ được tổ chức đấu giá giao cho một tờ phiếu, gọi là phiếu trả giá, sau đó người có nhu cầu muốn mua tài sản sẽ ghi giá mà mình muốn mua vào phiếu”

Sau khi hết thời gian ghi phiếu, đấu giá viên sẽ yêu cầu những người tham gia đấu giá bỏ phiếu trả giá vào hòm phiếu do tổ chức đấu giá chuẩn bị trước Tiếp theo đấu giá viên sẽ kiểm đếm số phiếu và công bố từng phiếu trả giá Kết quả là người nào bỏ phiếu trả giá cao nhất sẽ được lấy làm cơ sở đấu giá tiếp cho vòng tiếp theo dưới sự giám sát của ít nhất một người tham gia đấu giá hoặc đấu giá viên Sau đó, đấu giá viên sẽ công bố giá cao nhất đã trả của vòng đấu giá đó và đề nghị người tham gia đấu giá tiếp tục trả giá cho vòng tiếp theo Và cuộc đấu giá kết thúc khi không còn ai tham gia trả giá Đấu giá viên công bố người trả giá cao nhất và công bố người

đó là người trúng đấu giá.13

Nếu như có hai người trở lên cùng trả một mức giá cao nhất thì đấu giá viên

sẽ tiếp tục tổ chức đấu giá giữa những người đó để chọn ra một người trúng đấu giá Nếu như những người đã trả giá cao nhất không đồng ý tiếp tục đấu giá hoặc không

ai đồng ý trả giá cao hơn thì đấu giá viên sẽ tổ chức bốc thăm để chọn ra người trúng đấu giá.14

Ưu điểm của hình thức này là người tham gia không bị áp lực khi trả giá Phương thức này giúp cho người mua có được thời gian để bình tĩnh trả giá Sự cạnh tranh về giá mua tài sản không có sự căng thẳng như đấu giá trực tiếp bằng lời nói

Nhược điểm là dễ thỏa thuận, thông đồng giữa những người tham gia đấu giá,

dễ lộ thông tin, dễ xảy ra tình trạng dìm giá hay sự can thiệp của “cò đấu giá”, tình

13 Điểm a, b, c, Khoản 2, Điều 42, Luật đấu giá tài sản năm 2016

14 Điểm d, Khoản 2, Điều 42, Luật đấu giá tài sản năm 2016

trạng lộn xộn trong cuộc đấu giá

Theo quy định tại Điều 40, Điều 43, Luật đấu giá tài sản năm 2016 thì bán đấu giá tài sản theo hình thức bỏ phiếu gián tiếp là hình thức mỗi người tham gia đấu giá được nhận một phiếu trả giá, sau đó họ sẽ được đấu giá viên hoặc người hỗ trợ của trung tâm đấu giá hướng dẫn về cách ghi phiếu, hướng dẫn về thời hạn nộp phiếu trả giá, được tổ chức đấu giá tài sản giới thiệu từng tài sản sẽ được đưa ra đấu giá, giải đáp thắc mắc liên quan đến quá trình đấu giá và một số nội dung khác theo Quy chế cuộc đấu giá Phiếu trả giá của người tham gia đấu giá phải được bọc bằng chất liệu bảo mật, có chữ ký của người trả giá tại các mép của phong bì đựng phiếu Đặc biệt, phiếu trả giá sẽ do chính người tham gia trả giá bỏ vào thùng phiếu dưới sự chứng kiến của đấu giá viên Thùng phiếu sau đó phải được niêm phong ngay khi hết thời hạn nhận phiếu Tại thời điểm mở phiếu, phiếu của người tham gia trả giá nào cao nhất thì người đó sẽ được mua tài sản và hình thức này chỉ thực hiện được một lần, trừ trường hợp có nhiều người tham gia trả giá có cùng mức giá với nhau, khi đó đấu giá viên sẽ tiếp tục cho đấu giá thêm vòng nữa hoặc bốc thăm trong trường hợp các bên có thoả thuận

Ưu điểm của hình thức đấu giá bỏ phiếu gián tiếp này là việc bảo mật thông tin, đây được xem là yếu tố quyết định thành công của phiên đấu giá, hạn chế sự can thiệp của những người không có nhu cầu thực sự và giúp người có nhu cầu thực sự trúng đấu giá

Nhược điểm của hình thức này là không đấu giá được đến cùng, không giải quyết được nguyện vọng của người tham gia đấu giá khi họ muốn đấu giá tiếp, tính cạnh tranh trong phiên đấu giá không cao, từ đó có phần hạn chế trong việc lựa chọn được người thực sự có nhu cầu mua tài sản

Hình thức đấu giá trực tuyến được quy định tại Điều 40, Luật đấu giá tài sản năm 2016 Theo nghị định số 62/2017/NĐ-CPngày 16/05/2017 quy định chi tiết một

số điều và biện pháp thi hành luật đấu giá tài sản, theo đó đấu giá trực tuyến là hình thức đấu giá cho phép người tham gia đấu giá các sản phẩm hoặc các dịch vụ thông qua Internet Phương thức này được thực hiện theo nguyên tắc bảo mật về tài khoản truy cập, thông tin về người tham gia đấu giá và các thông tin khác theo quy định của pháp luật, bảo đảm tính khách quan, minh bạch, an toàn, an ninh mạng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản, người tham gia đấu và cá nhân, tổ chức có liên quan Nghị định số 62/2017/NĐ-CP ngày 16/05/2017 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật đấu giá tài sản ngày có quy định: “Khi đăng ký tham gia đấu giá, người tham gia đấu giá được cấp một tài khoản truy cập, được hướng dẫn

về cách sử dụng tài khoản, cách trả giá và các nội dung cần thiết khác trên trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến để thực hiện việc đấu giá trực tuyến” Người tham gia đấu giá sử dụng tài khoản của mình và thực hiện việc trả giá theo phương thức đấu giá lên, thời điểm bắt đầu tiến hành đấu giá và thời điểm kết thúc đấu giá, bước giá đã được công bố Tại thời điểm kết thúc cuộc đấu giá, đấu giá viên xác định người trúng đấu giá và công bố người trúng đấu giá trên hệ thống đấu giá trực tuyến ngay sau khi cuộc đấu giá kết thúc.15 Kết quả cuộc đấu giá trực tuyến cũng sẽ được đăng công khai trên hệ thống đấu giá trực tuyến và được gửi vào địa chỉ điện tử của người tham gia đấu giá ngay sau khi công bố người trúng đấu giá trên hệ thống đấu giá trực tuyến.16

Ưu điểm của phương thức này là bảo mật thông tin về người tham gia đấu giá, bảo mật về tài khoản truy cập, bảo đảm tính khách quan, minh bạch, an toàn, giảm thiểu các rủi ro va chạm, xô xát, hoặc bị đe doạ từ những người tham gia đấu giá khác, giảm thiểu tình trạng “cò đấu giá” “quân xanh quân đỏ” Đặc biệt, tổ chức đấu giá dễ dàng quản lý hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá trong trường hợp có nhiều người đăng ký tham gia đấu giá

Nhược điểm có nhiều trường hợp trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến bị

lỗi, nghẽn mạng, hệ thống bị treo, giật dẫn đến không thể thực hiện được thao tác trả giá hoặc không xác định người mua trúng đấu giá, đơn vị tổ chức đấu giá Tính cạnh tranh không cao, không đánh giá được khả năng thanh toán của người mua

Trong thực tiễn thi hành án dân sự đến nay, rất ít trường hợp tổ chức đấu giá trực tuyến để thi hành án dân sự Bởi lẽ, một số tổ chức đấu giá cho rằng hình thức đấu giá trực tuyến này không còn phù hợp với việc đấu giá tài sản để thi hành án bởi

vì tài sản được đưa ra bán đấu giá để thi hành án thường là tài sản có vị trí xấu, tính thanh khoản kém nên rất ít người đăng ký tham gia đấu giá, trả giá

sự

Một quy định mới mà Quốc hội đã ban hành Theo Khoản 11, Điều 4, Luật giá

2023 sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2024 thì định giá là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thực hiện xác định giá của hàng hóa, dịch vụ Với khái niệm này hiện nay không có

sự thay đổi so với Khoản 5, Điều 4, Luật giá năm 2012 Trong pháp luật về thi hành

án dân sự, hiện chưa có khái niệm về định giá tài sản Tuy nhiên, tại Khoản 1, Điều

98, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 thì pháp luật cho phép các đương sự được quyền thỏa thuận giá tài sản để làm giá khởi điểm cho cuộc đấu giá Với các quy định pháp luật trên, có thể kết luận rằng:

“Định giá tài sản đã kê biên là một bước xác định giá trị của hàng hoá, dịch vụ mà đã được Cơ quan thi hành án dân sự tiến hành kê biên, do tổ chức có chức năng thẩm định giá thực hiện hoặc do sự thoả thuận giữa các bên”

Thực tiễn, trong pháp luật về thi hành án dân sự, định giá là một bước khá quan trọng, bởi lẽ việc định giá là cơ sở để làm giá khởi điểm khi đưa tài sản ra bán đấu giá Mặc dù pháp luật cho phép các bên có thể thoả thuận giá khởi điểm17, tuy

17 Khoản 1, Điều 98, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bố sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

nhiên trong quá trình thi hành án thì người được thi hành án và người phải thi hành

án phát sinh xung đột giữa quyền và nghĩa vụ với nhau dẫn đến rất ít trường hợp các bên thoả thuận giá khởi điểm để đưa ra bán đấu giá Chính vì vậy, Cơ quan thi hành

án dân sự sẽ quyết định tiến hành ký kết hợp đồng dịch vụ thẩm định giá tại khu vực nơi có tài sản định giá để đảm bảo tính công khai, minh bạch trong quá trình thẩm định giá Sau khi có kết quả thẩm định giá, người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có quyền yêu cầu định giá lại tài sản một lần, bên nào yêu cầu thì bên đó chịu chi phí thẩm định giá lại, giá trị định giá lại sẽ làm giá khởi điểm để đưa ra bán đấu giá Một trong các căn cứ để định giá lại tài sản kê biên là: Chấp hành viên có vi phạm nghiêm trọng quy định tại Điều 98 của Luật thi hành án dân sự dẫn đến sai lệch kết quả định giá tài sản Tuy nhiên, nhưng chưa có quy định về việc xác định thế nào là “vi phạm nghiêm trọng dẫn đến sai lệch kết quả định giá tài sản”.18

Đấu giá và bán đấu giá tài sản đã kê biên khác nhau ở điểm sau: Đấu giá là một hình thức mua bán tài sản được pháp luật quy định tại Luật đấu giá tài sản năm

2016 còn bán đấu giá tài sản đã kê biên được pháp luật quy định Khoản 2, Điều 101 Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022 Theo đó, bán đấu giá tài sản đã kê biên là việc đưa tài sản đã kê biên ra bán đấu giá nhằm tìm được người mua trả giá cao nhất, theo thoả thuận của người có tài sản đấu giá và trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản Tài sản đã kê biên là tài sản để thi hành

án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự theo quy định tại Khoản 1, Điều

4, Luật đấu giá tài sản năm 2016 Nguồn gốc của tài sản kê biên chính là tài sản của người phải thi hành án, khi người thi hành án không tự nguyện thi hành án hoặc có tài sản nhưng không tự nguyện thi hành án thì tài sản của họ sẽ bị Chấp hành viên tiến hành kê biên iệc kê biên tài sản phải lập biên bản Biên bản phải ghi rõ giờ, ngày,

18 Tạp chí tài chính online (2020), Làm rõ các căn cứ để định giá lại tài sản thi hành án,

https://tapchitaichinh.vn/lam-ro-cac-can-cu-de-dinh-gia-lai-tai-san-thi-hanh-an.html, truy cập ngày 01/12/2023

tháng, năm kê biên, họ, tên Chấp hành viên, đương sự hoặc người được ủy quyền, người lập biên bản, người làm chứng và người có liên quan đến tài sản; diễn biến của việc kê biên; mô tả tình trạng từng tài sản, yêu cầu của đương sự và ý kiến của người làm chứng Biên bản kê biên có chữ ký của đương sự hoặc người được ủy quyền, người làm chứng, đại diện chính quyền cấp xã hoặc tổ dân phố nơi tổ chức cưỡng chế, Chấp hành viên và người lập biên bản.19 Mục đích kê biên là để đảm bảo cho việc thi hành án sẽ diễn ra Bán đấu giá tài sản đã kê biên là một trong hai hình thức bán tài sản mà pháp luật thi hành án dân sự quy định, đó là bán tài sản qua đấu giá và không qua đấu giá.20 Tuy nhiên trường hợp bán tài sản không qua đấu giá thường rất

ít, chỉ áp dụng đối với tài sản “có giá trị dưới 2.000.000 đồng” Đối với tài sản bán thông qua thủ tục đấu giá thì phổ biến hơn nhưng cũng chia ra làm hai trường hợp Một là bán đấu giá thông qua “tổ chức bán đấu giá đối với tài sản kê biên là động sản

có giá trị từ trên 10.000.000 đồng” và bất động sản Hai là Chấp hành viên trực tiếp bán đấu giá tài sản đã kê biên trong trường hợp tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có tài sản chưa có tổ chức bán đấu giá hoặc có nhưng tổ chức bán đấu giá

từ chối ký hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản, hoặc động sản có giá trị từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.21

Ưu điểm của phương thức này là công khai, minh bạch, người mua có nhiều thời gian để suy nghĩ và đưa ra quyết định của mình Nhược điểm là tài sản có giá trị lớn, dễ xảy ra tranh chấp, tranh dành khi tham gia đấu giá, nhất là tình trạng “quân xanh, quân đỏ” hoặc “cò đấu giá”

Căn cứ Khoản 2, Điều 46, Luật đấu giá tài sản năm 2016 thì: “Hợp đồng mua bán tài sản đấu giá được ký kết giữa người có tài sản đấu giá với người trúng đấu giá

19 Cổng thông tin điện tử, Tổng cục thi hành án dân sự - Bộ tư pháp (2018), Những nội dung cơ bản pháp luật

về cưỡng chế kê biên tài sản của người phải thi hành án,

https://thads.moj.gov.vn/noidung/hdnv/lists/traodoinghiepvu/view_detail.aspx?itemid=34, truy cập ngày

01/12/2023

20 Khoản 1, Điều 101, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020, 2022

21 Khoản 2, Khoản 3, Điều 101, Luật thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, 2018, 2020,

2022