Đối tượng Việc dạy học tích hợp Lịch sử và Địa lý tập trung vào sự tương tác giữacác sự kiện lịch sử và yếu tố địa lý, cụ thể là mối quan hệ giữa môi trường tựnhiên, tài nguyên, và cách
NỘI DUNG
Khái quát về dạy học tích hợp lịch sử & địa lý
Ở cấp trung học cơ sở, môn Lịch sử và Địa lý là môn học bắt buộc, giúp học sinh phát triển năng lực chung và chuyên môn Môn học này cung cấp kiến thức cơ bản, chọn lọc về thế giới, quốc gia và địa phương, cũng như các quá trình tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa diễn ra theo không gian và thời gian, đồng thời nhấn mạnh sự tương tác giữa xã hội loài người và môi trường thiên nhiên.
Môn Lịch sử và Địa lý trang bị cho học sinh các công cụ cần thiết để thu thập, tổ chức và phân tích dữ liệu, từ đó phát triển năng lực tìm hiểu về tự nhiên và xã hội Học sinh học cách diễn giải lịch sử và giải thích địa lý dựa trên chứng cứ, đồng thời phân tích các mối quan hệ nhân quả trong bối cảnh cụ thể Qua đó, môn học này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách công dân Việt Nam và công dân toàn cầu, góp phần vào việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chương trình môn Lịch sử và Địa lý tuân thủ các quan điểm, mục tiêu và yêu cầu về phẩm chất, năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, nhấn mạnh các giá trị yêu nước, nhân ái và trách nhiệm trong giáo dục.
Chương trình môn Lịch sử và Địa lý cấp trung học cơ sở giúp phát triển các năng lực chung như tự chủ, tự học, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo Môn Lịch sử trang bị cho học sinh năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội thông qua việc nhận diện, hiểu, tái hiện, trình bày, giải thích và đánh giá tư liệu lịch sử, cũng như áp dụng bài học vào thực tiễn Trong khi đó, môn Địa lý phát triển khả năng nhận thức thế giới từ góc độ không gian, giải thích các hiện tượng và quá trình địa lý, sử dụng công cụ địa lý và khảo sát thực địa, cùng với việc vận dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tiễn.
Chương trình môn Lịch sử và Địa lý tập trung vào việc phát triển năng lực tư duy, giúp học sinh nhận thức thế giới một cách toàn diện qua không gian và thời gian, dựa trên kiến thức cốt lõi và các công cụ học tập, nghiên cứu liên quan đến Lịch sử và Địa lý.
Thông qua đó, có năng lực vận dụng các kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn và từng bước sáng tạo.
Trong chương trình Lịch sử và Địa lý tại trung học cơ sở, các kiến thức của hai môn học này được tích hợp một cách đơn giản và gần gũi, giúp chúng hỗ trợ và làm sáng tỏ lẫn nhau.
Chương trình giáo dục mới sẽ tích hợp nội dung theo ba mức độ: tích hợp nội môn trong giáo dục Lịch sử và Địa lý; tích hợp Lịch sử vào các phần phù hợp của Địa lý và ngược lại, nhằm tạo sự tương tác giữa hai môn học; và tích hợp thành chủ đề chung Khác với chương trình hiện tại, nội dung Lịch sử ở bậc trung học cơ sở sẽ sử dụng trục lịch đại làm điểm xuyên suốt, thiết kế theo mô hình: thế giới – khu vực – Việt Nam – lịch sử địa phương, với lịch sử Việt Nam chiếm 60% thời lượng chương trình.
Nhóm biên soạn đã phát triển 4 chủ đề mới trong việc tích hợp Lịch sử và Địa lí, đánh dấu sự đổi mới trong cấu trúc của phân môn Lịch sử.
Khoa học Địa lý có đặc thù riêng, do đó việc tích hợp trong chương trình học cần phải thực hiện theo cách đa tầng và đa chiều, không chỉ đơn thuần là sự kết hợp giữa Địa lý và một môn học cụ thể.
Tích hợp nội môn và liên môn trong dạy học Địa lý đóng vai trò quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả giáo dục Việc vận dụng kiến thức sẽ phát triển từ mức độ cơ bản đến nâng cao, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận và hiểu sâu hơn về các khía cạnh của môn học.
Tích hợp nội môn giữa lịch sử và địa lý không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn kích thích hứng thú của học sinh đối với môn Địa lý Việc kết hợp tư duy lịch sử và tư duy địa lý giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử trong bối cảnh địa lý, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố địa lý đến tiến trình lịch sử Đối với sự hình thành các xã hội và vương quốc cổ đại, các điều kiện địa lý của thời kỳ đó đóng vai trò quan trọng Sử dụng thường xuyên bản đồ lịch sử và địa lý trong giảng dạy sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập môn Lịch sử.
Sự kết hợp giữa tư duy lịch sử và tư duy địa lý là rất quan trọng, yêu cầu học sinh phân tích ảnh hưởng của các sự kiện lịch sử đến các quá trình địa lý Họ cần hiểu rõ các đối tượng địa lý trong quá trình vận động và phát triển, đồng thời đặt các phân tích địa lý vào bối cảnh lịch sử cụ thể để có cái nhìn toàn diện hơn.
Khi xem xét một hiện tượng địa lý có quá trình hình thành, phát triển, biến đổi, suy thoái, thực ra là đã thấm nhuần quan điểm lịch sử.
Cuối chương trình lớp 6, học sinh sẽ học về loài người trên Trái Đất, ứng dụng kiến thức lịch sử về xã hội cổ đại và nhận thức rõ ràng rằng loài người là lực lượng mạnh mẽ có khả năng thay đổi thiên nhiên.
Chương trình giáo dục tích hợp giữa lịch sử và địa lý, với thời lượng phù hợp cho từng lớp học, sẽ sử dụng kiến thức liên môn một cách sâu rộng hơn trong các bài học Sách giáo khoa mới sẽ kết nối các chủ đề lịch sử và địa lý với thực tiễn hiện đại, giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại.
Chương trình mới xây dựng cấu trúc môn Lịch sử theo logic thời gian, từ thời nguyên thủy đến hiện đại, với sự đan xen giữa lịch sử thế giới, khu vực và Việt Nam trong từng giai đoạn.
THCS và chủ đề chung
Trong chương trình Lịch sử và Địa lý, các chủ đề trọng tâm bao gồm các cuộc đại phát kiến địa lý, sự phát triển của đô thị từ lịch sử đến hiện tại, văn minh châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long, cùng với việc bảo vệ chủ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam tại Biển Đông.
Chủ đề đi sâu phân tích: Những cuộc phát kiến địa lý
Phát kiến địa lý là thuật ngữ chỉ những khám phá mới của các nhà thám hiểm châu Âu trong thế kỷ 15 - 16 Thời kỳ này chứng kiến nhu cầu gia tăng về các đặc sản phương Đông như hương liệu, tơ lục, vàng bạc và đá quý Điều này đã thúc đẩy những kẻ phiêu lưu ở Tây Âu tìm kiếm những con đường mới để tiếp cận phương Đông mà không phải đi qua vịnh Ba Tư, nơi bị người Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát.
Phát kiến địa lý là những khám phá quan trọng của các nhà thám hiểm phương Tây nhằm tìm kiếm các vùng đất, lục địa và quốc gia mới Những phát hiện này không chỉ phục vụ mục đích mở rộng giao thương mà còn góp phần vào việc xâm chiếm lãnh thổ và bành trướng quyền lực qua các lục địa khác.
3.2.Nguyên nhân và điều kiện của những cuộc phát kiến địa lý
Các cuộc phát kiến địa lý chủ yếu xuất phát từ nhu cầu của con người và các điều kiện cần thiết để thực hiện những chuyến hành trình vượt biển dài.
Vào đầu thế kỷ XV, các nước châu Âu đã trang bị đầy đủ phương tiện và điều kiện để thực hiện các cuộc hành trình vượt biển Nhiều học giả lúc bấy giờ đồng thuận với giả thuyết trái đất hình cầu và cho rằng các đại dương nối liền nhau, bao quanh các lục địa Để chứng minh điều này, nhiều nhà thám hiểm và nhà khoa học đã bắt đầu những cuộc hành trình tìm kiếm con đường vượt biển, tin rằng từ Tây Âu, nếu đi về hướng Tây qua Đại Tây Dương, họ có thể đến bờ phía Đông của châu Á.
Nghề hàng hải đã trải qua nhiều cải tiến đáng kể nhờ vào các tiến bộ khoa học kỹ thuật, bao gồm công nghệ đóng tàu gỗ với buồm và bánh lái Caraven, phát minh ra la bàn, cùng với những hiểu biết sâu sắc về hàng hải và Trái Đất Những yếu tố này kết hợp với tư duy thực tiễn và duy lý đã thúc đẩy sự phát triển của ngành hàng hải.
Nguyên nhân chính thúc đẩy các nước châu Âu tìm kiếm những vùng đất mới là nhu cầu bành trướng và thèm khát vàng Cuối thế kỷ XV, kinh tế công thương nghiệp ở Tây Âu phát triển mạnh, cần nhiều vàng bạc để đảm bảo lưu thông hàng hóa Người Tây Âu tin rằng Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản là những quốc gia giàu có, vì vậy họ quyết tâm đến đó Bên cạnh đó, nhu cầu về hương liệu và hàng cao cấp như trang sức, tơ lụa cũng là động lực quan trọng Tuy nhiên, các con đường bộ trước đó không an toàn, buộc họ phải tìm kiếm lộ trình mới qua biển.
Các cuộc phát kiến địa lý trong thời kỳ này chủ yếu xuất phát từ nhu cầu giao thương và kinh tế của các nước phương Tây, đặc biệt khi con đường tơ lụa bị Thổ Nhĩ Kỳ chặn lại Sự khao khát tìm kiếm nguồn lợi, hàng hóa và khai thác tài nguyên như vàng, đá quý đã thúc đẩy các nước châu Âu gia tăng các cuộc khám phá Điều này cũng giải thích tại sao các cuộc phát kiến địa lý chủ yếu tập trung vào Ấn Độ và các quốc gia phương Đông.
1.1.2 Điều kiện Điều kiện cơ bản nhất cho các cuộc phát kiến địa lí chính là các nhà khoa học phương Tây tin rằng trái đất hình cầu và sẽ có nhiều vùng đất như của họ trên trái đất.
Còn có những điều kiện về khoa học, kỹ thuật thời ấy đã đáp ứng những vấn đề cơ bản để vượt đại dương để đến vùng đất khác.
Các nhà khoa học đã chế tạo những con tàu đáy nhọn, thành cao có khả năng vượt đại dương, trang bị la bàn và thước phương vị để xác định hướng di chuyển Nhiều nghiên cứu về dòng hải lưu và hướng gió cũng đã được thực hiện, góp phần nâng cao hiểu biết địa lý về đại dương.
Sự phát triển trong kiến thức địa lý, thiên văn học và kỹ thuật hàng hải đã mở ra cơ hội cho những cuộc hành trình dài trên biển, giúp khám phá những vùng đất mới.
Nhờ vậy trong lịch sử có những cuộc phát kiến địa lí lớn như:
Cuộc phát kiến địa lý của Hoàng từ Henry về mỏm cực nam của vùng đất
Chuyến đi của Bartolomeu Dias;
Chuyến đi của Vasco da Gama;
Chuyến đi của Christopher Colunbus;
Chuyến đi của Fernand de Magellan;
3.4.Tiến trình của những cuộc phát kiến địa lý
3.4.1 Các cuộc phát kiến lớn
Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha là hai quốc gia Tây Âu tiên phong trong việc khám phá con đường sang phương Đông, và họ đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong các cuộc thám hiểm này.
3.4.2 Các cuộc phát kiến địa lý của thực dân Bồ Đào Nha
Năm 1415, Hoàng tử Henri, được biết đến với danh hiệu Nhà hàng hải, đã thành lập trường Hàng hải, Thiên văn và Địa Lí tại Evora, thể hiện sự am hiểu sâu sắc về địa lý và thiên văn Ông tổ chức các đoàn thăm dò bờ biển châu Phi hàng năm, dẫn đến việc người Bồ Đào Nha phát hiện ra nhiều đảo nhỏ ở Tây Phi Họ đã khai thác mỏ vàng và mua các sản phẩm địa phương như da thú và ngà voi, đồng thời bán cho người dân bản địa vũ khí, rượu và vải Đến năm 1417, người Bồ Đào Nha đã đặt chân đến vùng biển ngang xích đạo, tiếp theo là Guinea và cửa sông Congo vào năm sau.
Năm 1486, nhà hàng hải B Điaxơ (Dias) đã bị bão đưa đến cực Nam châu Phi, nơi ông đặt tên là mũi Bảo Táp với sóng cao 20-24 m và gió mùa hè lên đến 120 km/h Sau khi nhìn thấy bờ biển phía Đông và nhận được lời hứa từ một số hoa tiêu Hồi giáo sẽ dẫn ông đến Ấn Độ, ông đã đổi tên mũi Bảo Táp thành mũi Hảo Vọng Tuy nhiên, do hết lương thực, đoàn thuyền buộc phải quay về.
Tháng 7.1497, Vasco da Gama (một chàng thủy thủ 28 tuổi với cá tính quả quyết, dũng cảm và lạnh lùng, tàn nhẫn Một người rất đam mê với những hoạt động hàng hải và từng học tại trường hàng hải của Hoàng tử Henri) chỉ huy 3 tàu với 160 người (gồm cả chỉ huy, thủy thủ, các loại thợ, giáo sĩ, phiên dịch và
Mười hai tử tù đã theo bờ biển châu Phi hướng về phía Đông, nhưng đoàn thuyền của họ bị sóng đánh dạt sang Brazil Sau đó, họ quay trở lại mũi Hảo Vọng và nhờ một hoa tiêu người Mã Lai dẫn đường, đã vượt qua Ấn Độ Dương để đến Calicut, nằm ở Tây Nam Ấn Độ.
Kế hoạch bài dạy minh hoạ
CHỦ ĐỀ CHUNG 1: CÁC CUỘC ĐẠI PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ
- Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí.
- Mô tả được các cuộc đại phát kiến địa lí: C Cô-lôm-bô tìm ra châu Mĩ (1942 –
1502), cuộc thám hiểm của Ph Ma-gien-lăng vòng quanh Trái Đất (1519 – 1522).
- Phân tích được những tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử.
Năng lực
- Năng lực chung: tự chủ, tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo.
+ Đọc và chỉ ra được hành trình của các cuộc phát kiến địa lí trên lược đồ.
+ Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong các bài học dưới sự hướng dẫn của GV.
Phẩm chất
Bồi dưỡng tinh thần dũng cảm và yêu thích khám phá cái mới là rất quan trọng, đồng thời khuyến khích tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc Học sinh cần hiểu giá trị của lao động và phát triển lòng căm ghét đối với sự bóc lột, áp bức trong xã hội.
- Biết quý trọng những di sản văn hóa các dân tộc trên thế giới,
THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Máy tính, máy chiếu (nếu có)
- Các hình ảnh về Trái Đất
- Tập bản đồ Lịch sử và Địa Lí 7 – Phần Lịch Sử.
2 Chuẩn bị của học sinh
- Tranh, ảnh, tư liệu (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Mở đầu (5 phút) a Mục tiêu:
- Hình thành được tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học.
- Tạo hứng thú cho HS trước khi vào bài mới. b Nội dung:
- Học sinh dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi. c Sản phẩm:
- Sau khi trao đổi, HS tìm được đáp án cho câu hỏi. d Tổ chức hoạt động:
? Em hãy kể tên 6 châu lục trên Trái Đất.
- HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ.
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS: Tiếp nhận nhiệm vụ và có 1 phút trả lời.
- GV: Hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
+ Gọi một vài HS lên trình bày.
+ Hướng dẫn HS trình bày (nếu các em còn gặp khó khăn).
+ Trả lời câu hỏi của GV.
+ HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4 Kết luận, nhận định
- GV: Chuẩn kiến thức và dẫn vào bài mới.
Trong suốt lịch sử, con người đã có nhu cầu kết nối và giao lưu giữa các châu lục để phát triển kinh tế Từ nửa cuối thế kỷ, sự giao thương ngày càng trở nên quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của các nền văn minh và tạo ra những mối quan hệ kinh tế đa dạng.
XV, các nhà thám hiểm phương Tây đã tìm ra những vùng đất mới Hãy chia sẻ
- HS: Lắng nghe, vào bài mới.
2 Hình thành kiến thức mới (30 phút)
HOẠT ĐỘNG 1: NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA CÁC CUỘC ĐẠI PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ a Mục tiêu:
- Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí. b Nội dung:
Quan sát lược đồ và hình ảnh liên quan, cùng với việc đọc thông tin từ mục 1, học sinh sẽ tìm hiểu về nguyên nhân và các yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí Sản phẩm cuối cùng sẽ là câu trả lời và bài làm của học sinh, được tổ chức một cách hiệu quả trong hoạt động học tập.
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS làm việc theo cặp, đọc thông tin và quan sát hình ảnh trong mục 1(SGK tr.167).
26 thể hiện sự giàu có của phương Đông trong trí tưởng tượng của người Tây Âu.
Vào thế kỷ XV, việc tìm đường biển sang phương Đông trở nên cấp thiết đối với người Tây Âu do nhu cầu gia tăng về hàng hóa quý giá như gia vị và lụa Sự cạnh tranh giữa các quốc gia châu Âu để chiếm lĩnh thị trường thương mại đã thúc đẩy các cuộc thám hiểm hàng hải Ngoài ra, sự suy yếu của Con đường tơ lụa truyền thống và sự bùng nổ dân số cũng đã tạo ra áp lực lớn về kinh tế, khiến việc tìm kiếm các tuyến đường mới trở thành một nhiệm vụ cấp bách cho các nhà thám hiểm và thương nhân thời bấy giờ.
GV giải thích cho HS rằng các con đường giao thương giữa Ấn Độ và châu Âu qua Hồng Hải bị người Ả Rập kiểm soát, trong khi các tuyến qua Hắc Hải và vịnh Ba Tư lại bị người Thổ Nhĩ Kỳ chiếm lĩnh Một con đường thương mại khác đến Trung Quốc, thường được gọi là con đường tơ lụa, sử dụng lạc đà để vận chuyển tơ lụa và các sản phẩm như hương liệu, gia vị qua sa mạc và hẻm núi Tây Á, cũng bị thương nhân Áp-ga-ni-xtan kiểm soát Tình hình này khiến thương nhân châu Âu phải mua hàng hóa từ thương nhân Ả Rập với giá cao gấp 8 đến 10 lần, tạo ra nhu cầu cấp bách tìm kiếm một con đường mới sang phương Đông.
Các cuộc phát kiến địa lý trong lịch sử bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố quan trọng Đầu tiên, sự phát triển của khoa học và công nghệ, đặc biệt là trong hàng hải, đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc khám phá các vùng đất mới Thứ hai, nhu cầu tìm kiếm nguồn tài nguyên và thị trường mới đã thúc đẩy các quốc gia châu Âu mở rộng lãnh thổ Cuối cùng, các yếu tố văn hóa, như sự tò mò và mong muốn mở rộng kiến thức về thế giới, cũng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thám hiểm này.
- GV hướng dẫn HS thực hiện theo các ý sau:
+ Nắm chắc những yếu tố tác động đến các cuộc phát kiến địa lí, mối quan hệ giữa các yếu tố tác động đó.
Để có một quan điểm lịch sử chính xác và khoa học, cần phân tích các luận điểm và luận cứ một cách rõ ràng, mạch lạc và logic Phân tích nên được kết hợp với việc chứng minh để tăng tính thuyết phục của nội dung.
- GV đặt một số câu hỏi gợi mở cho HS:
+ Ở thời điểm đó, con người đã có những quan niệm đúng đắn về hình dạng Trái Đất chưa?
+ Việc sử dụng la bàn mang lại lợi ích gì cho các nhà hàng hải?
+ Kĩ thuật đóng tàu thời kì này có gì đặc biệt?
+ Nhà nước phong kiến châu Âu có tạo điều kiện cho các cuộc phát kiến địa lí hay không?
- GV mở rộng cho HS:
Tàu Ca-ra-ven, do vua Hen-ri của Bồ Đào Nha phát minh, là một loại tàu thám hiểm có trọng tải hơn 150 tấn Với thiết kế buồm hình tam giác, tàu này dễ dàng điều khiển và có khả năng đi ngược hướng gió, mở ra nhiều cơ hội cho các cuộc thám hiểm trên biển.
1 Nguyên nhân và điều kiện của các cuộc đại phát kiến địa lí
Từ giữa thế kỷ XV, sự phát triển của nền sản xuất ở các nước Tây Âu đã dẫn đến nhu cầu gia tăng về nguyên liệu, vàng bạc và việc mở rộng thị trường.
Trong thời kỳ đó, các tuyến đường thương mại truyền thống từ châu Âu sang phương Đông qua Địa Trung Hải đã bị người Ả Rập và Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát hoàn toàn, dẫn đến sự độc quyền trong việc vận chuyển hàng hóa.
28 hai nước Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác thông tin trong mục 1, quan sát hình ảnh (SGK tr.166-167) và thực hiện các yêu cầu của GV.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS khi cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 3 - 4 HS nêu nguyên nhân và phân tích những yếu tố tác động đến các cuộc phát kiến địa lí trong lịch sự.
- Các HS còn lại nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhật xét, đánh giá, chuẩn kiến thức về nguyên nhân và điều kiện của các cuộc đại phát kiến địa lí.
Hoạt động 2: Một số cuộc đại phát kiến địa lí a Mục tiêu:
- Kể tên và mô tả được hành trình các cuộc đại phát kiến địa lí.
- Trình bày được ý nghĩa của hai cuộc đại phát kiến địa lí của C Cô-lôm-bô và
Ph Ma-gien-lăng. b Nội dung: cấp thiết hơn bao giờ hết.
Dựa trên hiểu biết đúng đắn về hình dạng Trái Đất và các đại dương, người châu Âu đã tạo ra bản đồ và hải đồ ghi lại các vùng đất, hòn đảo và bến cảng Đồng thời, các nhà hàng hải cũng bắt đầu nghiên cứu các dòng hải lưu và hướng gió để cải thiện việc hàng hải.
+ Cuối thế kỉ XV, la bàn nam châm được sử dụng một cách phổ biến để đi trên sông, biển khi không có Mặt Trời hay trăng, sao.
Kỹ thuật đóng tàu đã có những bước tiến đáng kể, cho phép chế tạo những con tàu lớn với bánh lái và hệ thống buồm lớn, đủ khả năng vượt đại dương, điển hình như tàu Ca-ra-ven.
+ Sự bảo trợ của một số nhà nước phong kiến ở châu Âu cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc phát kiến địa lí.
+ Mô tả hành trình các cuộc đại phát kiến địa lí của C Cô-lôm-bô và Ph Ma- gien-lăng.
Các cuộc đại phát kiến địa lý, đặc biệt là của C Cô-lôm-bô và Ph Ma-gien-lăng, có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng hiểu biết về thế giới, thúc đẩy giao thương và văn hóa giữa các châu lục Hành trình của họ không chỉ khám phá ra những vùng đất mới mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển của các nền văn minh và sự giao thoa văn hóa Học sinh có thể dựa vào bản đồ để mô tả hành trình và trình bày rõ ràng ý nghĩa của những cuộc thám hiểm này, từ đó nhận thức được tầm quan trọng của chúng trong lịch sử nhân loại.
Bước 1 chuyển giao nhiệm vụ học tập
Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, nhờ vị trí địa lý thuận lợi, đã trở thành những quốc gia tiên phong trong các cuộc thám hiểm và khám phá vùng đất mới Các cuộc phát kiến nổi tiếng của Christopher Columbus và Ferdinand Magellan đều khởi nguồn từ Tây Ban Nha.
Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát lược đồ 1.2, lược đồ 1.3, hình 1.5 và hình 1.6 trong sách giáo khoa trang 157, 158, đồng thời đọc thông tin trong mục 2 để mô tả hành trình các cuộc phát kiến địa lý của Christopher Columbus và Ferdinand Magellan.
HS có thể khắc họa hành trình của hai cuộc phát kiến theo cách riêng, bằng cách vạch ra một lộ trình và đánh dấu những địa danh mà đoàn thủy thủ của C Cô-lôm-bô và Ph Ma-gien-lăng đã đi qua.
+ GV có thể cung cấp thêm thông tin mở rộng ở phần “Em có biết”.
+ GV khuyến khích các cách trình bày sáng tạo của HS, sau đó chổt lại ý.
- Nhiệm vụ 2: GV cho HS thào luận cặp đôi, sau đó trình bày trước lớp: Nêu ý nghĩa của hai cuộc dại phát kiến địa lí.
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện nhiệm vụ
2 Một số cuộc đại phát kiến địa lí cuối thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI
- C Cô-lôm-bô và cuộc thám hiềm tìm ra châu Mỹ (1492 – 1502).
- Cuộc thám hiếm vòng quanh Trái Đất của Ph Ma-gien-lăng (1519 - 1522).
- Ý nghĩa cùa hai cuộc đại phát kiến địa lí:
+ Hành trình của Cô-lôm-bô đã giúp ông và đoàn thuỷ thủ phát hiện ra vùng đất
“Đông Ấn Độ”, nhưng thực chất là vùng đất mới - châu Mỹ Ông được coi là người phát hiện ra châu lục này.
+ Hành trình của Ma-gien-lăng và các thủy thủ đã chứng minh một cách thuyết phục nhất Trái Đất có dạng hình cầu.
- GV: Lắng nghe, gọi HS khác nhận xét và bổ sung
Bước 4 Kết luận, nhận định
- GV: Chuẩn kiến thức và ghi bảng
- HS: Lắng nghe, ghi bài
Hoạt động 3: Tác động của các cuộc đại phát kiến địa lý a Mục tiêu:
- Phân tích được những tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử. b Nội dung: