Bài tập lớn Đề tài sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài Đạo Đức môn giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

Vận dụng phương pháp thuyết trình vào giảng dạy Bài 5: Giữ chữ tín Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn Giáo dục công

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

 BÀI TẬP LỚN

ĐỀ TÀI: Sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài

đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

Giảng viên HD : Đặng Xuân ĐiềuSinh viên TH : Mạc Thị Nhung

Mã sinh viên : 22S5040073Lớp : Giáo dục công dân - 3A

Thừa Thiên Huế, năm 2024

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên em xin chân thành cảm ơn giảng viên bộ môn – Thầy giáoĐặng Xuân Điều giảng viên bộ môn “Lý luận dạy học bộ môn Giáo dục côngdân” của trường Sư phạm, Đại học Huế Để hoàn thành bài tập lớn về học phần

“Lý luận dạy học bộ môn Giáo dục công dân ”, trong suốt quá trình học tập và tìmhiểu tài liệu thầy là người đã chỉ dạy tận tình, truyền đạt và sửa chữa những kiếnthức mà em đã thiếu sót từ đó đã giúp cho em tích lũy thêm nhiều kiến thức bổ íchrất cần thiết cho quá trình học tập của em

Mặc dù em đã cố gắng hết sức trong suốt quá trình thực hiện đề tài, nhưngkinh nghiệm làm bài tập lớn của em chưa nhiều và cũng chưa được tốt nên cònnhiều những mặt hạn chế, thiếu sót, cần bổ sung mà em chưa nhìn thấy được

Kính mong thầy sửa đổi, bổ sung thêm để bài tập của em được hoàn chỉnhhơn Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp và sự chỉ dẫn của thầy

Lời cuối cùng, em kính chúc thầy giáo Đặng Xuân Điều có thật nhiều sứckhỏe, hạnh phúc và nhiều thành công lớn trên con đường sự nghiệp giảng dạy củamình

Em xin chân thành cảm ơn

Sinh viên thực hiện

Mạc Thị Nhung

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

A MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

1.1.4 Đánh giá về phương pháp thuyết trình

1.1.5 Một số yêu cầu sư phạm

1.1.6 Quy trình sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dụccông dân lớp 7 hiện nay

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đứcmôn Giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

1.2.2 Những vấn đề đặt ra khi sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy họccác bài đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7

Chương 2: Vận dụng phương pháp thuyết trình vào giảng dạy một số bài cụ thể

2.1 Vận dụng phương pháp thuyết trình vào giảng dạy Bài 3: Quan tâm, cảmthông và chia sẻ

2.2 Vận dụng phương pháp thuyết trình vào giảng dạy Bài 5: Giữ chữ tín

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7

3.1 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp thuyết trình trongdạy học

3.1.1 Đổi mới phương pháp thuyết trình

3.1.2 Tăng cường tính tương tác trong thuyết trình

3.1.3 Đánh giá và phản hồi trong quá trình dạy học

3.1.4 Tạo môi trường học tập tích cực và khuyến khích sáng tạo trong lớp học3.2 Tác động của phương pháp thuyết trình đến sự phát triển nhân cách của họcsinh

Chương 4: Đánh giá hiệu quả phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7

4.1 Đánh giá hiệu quả phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức4.1.1 Đánh giá sự tiếp thu và hiểu biết của học sinh

4.1.2 Đánh giá hiệu quả của phương pháp thuyết trình đối với giáo viên

4.1.3 Đánh giá tác động lâu dài của phương pháp thuyết trình

4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của phương pháp thuyết trình trong dạyhọc các bài đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7

C KẾT LUẬN

D TÀI LIỆU THAM KHẢO

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phương pháp dạy học thuyết trình hiện đang bị các nhà giáo dục hiện đạicoi đó là phương pháp lạc hậu Nhưng trên thực tế phương pháp này còn giữ vaitrò rất quan trọng trong giảng dạy môn giáo dục công dân ở trường THCS MônGiáo dục công dân không chỉ trang bị cho học sinh các kiến thức về luật pháp,quyền và nghĩa vụ công dân mà còn góp phần xây dựng những giá trị sống vàphẩm chất đạo đức cần thiết Tuy nhiên, việc truyền đạt kiến thức này thường gặpkhó khăn trong việc duy trì sự chú ý, hứng thú và khả năng tiếp thu của học sinh,đặc biệt là đối với học sinh lớp 7, độ tuổi đang trong giai đoạn phát triển tư duy vànhận thức mạnh mẽ

Phương pháp thuyết trình được chọn là giải pháp hiệu quả vì nó không chỉđơn thuần truyền tải kiến thức mà còn giúp học sinh tiếp thu thông tin một cách rõràng, mạch lạc và dễ hiểu Thuyết trình là một phương pháp giảng dạy chủ động,trong đó giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, cung cấp thông tin và chia sẻkiến thức, nhưng vẫn tạo điều kiện cho học sinh tham gia vào quá trình học tậpthông qua các câu hỏi, bài tập hoặc tình huống thực tế Việc áp dụng phương phápthuyết trình trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 7 giúp nâng cao khả năngdiễn đạt, phân tích, lập luận của học sinh, đồng thời khuyến khích các em suynghĩ sâu sắc hơn về các vấn đề xã hội, đạo đức và pháp lý

Ngoài ra, phương pháp thuyết trình còn tạo ra một không gian học tập linhhoạt và tương tác, giúp học sinh phát huy sự chủ động, tự tin và khả năng giaotiếp, điều này rất quan trọng trong việc rèn luyện nhân cách và các kỹ năng sốngcho các em Qua đó, học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với môn học, đồng thời

có thể áp dụng những kiến thức học được vào thực tế cuộc sống, trở thành nhữngcông dân có ý thức và trách nhiệm

Bên cạnh đó, thuyết trình cũng là phương pháp linh hoạt, dễ dàng áp dụngvới nhiều đối tượng học sinh khác nhau, đặc biệt là trong các lớp học đông họcsinh như lớp 7 Nó giúp giáo viên truyền đạt thông tin một cách nhanh chóng và

hiệu quả, đồng thời tạo ra không gian để giáo viên có thể điều chỉnh phương phápdạy học theo nhu cầu của từng lớp học Thuyết trình còn là nền tảng vững chắccho việc phát triển các kỹ năng khác như giao tiếp, tư duy phản biện, và khả năngdiễn đạt ý tưởng của học sinh khi được kết hợp với các phương pháp học khác.Thuyết trình giúp khắc phục hạn chế của các phương pháp dạy học thụ động, thúcđẩy sự phát triển toàn diện của học sinh cả về mặt nhận thức và kỹ năng sống,đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, trong đó họcsinh được xem là trung tâm của quá trình giáo dục.

Đề tài này không chỉ nhằm mục đích cải thiện chất lượng giảng dạy và họctập môn Giáo dục công dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức

và xã hội cho học sinh lớp 7, một độ tuổi nhạy cảm và quan trọng trong việc hìnhthành tư duy và nhân cách Xuất phát từ những lý do đó, em đã chọn đề tài “Sửdụng phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 7 hiệnnay” để làm đề tài bài tập lớn

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này nhằm cải thiện chất lượng giảng dạy môn Giáo dụccông dân, nâng cao khả năng tiếp thu và vận dụng kiến thức của học sinh, đồngthời đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chấtlượng dạy học, giúp học sinh tiếp thu bài học một cách sâu sắc và ứng dụng vàođời sống xã hội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu về việc sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học mônGiáo dục công dân lớp 7

5 Phương pháp nghiên cứu

a Phương pháp quan sát

Phương pháp này được sử dụng rất phổ biến trong việc quan sát trực tiếptrong lớp học để đánh giá cách thức giáo viên thực hiện phương pháp thuyết trình.Quan sát sẽ giúp thu thập thông tin về việc sử dụng phương tiện giảng dạy, cáchthức tổ chức bài giảng và mức độ tham gia của học sinh trong giờ học Phươngpháp này giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả thực tế của thuyết trình trong môi trườngdạy học cụ thể.

b Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn giáo viên và học sinh để thu thập ý kiến, cảm nhận và đánh giá

về phương pháp thuyết trình Việc phỏng vấn giáo viên giúp tìm hiểu về cách họ

sử dụng thuyết trình trong giảng dạy, những thuận lợi và khó khăn gặp phải.Phỏng vấn học sinh giúp đánh giá sự hiểu biết, mức độ tiếp thu kiến thức và thái

độ của học sinh đối với phương pháp thuyết trình

B NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG

PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TRONG DẠY HỌC

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Khái niệm phương pháp thuyết trình

Phương pháp thuyết trình là PPDH trong đó người GV dùng lời nói sinhđộng, biểu cảm, thuyết phục để truyền thụ hệ thống tri thức môn GDCD cho HStheo chủ đích nhất định, nhờ đó HS tiếp thu bài giảng một cách có hệ thống

Trong giáo dục, thuyết trình đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp kiếnthức nền tảng, giúp học sinh tiếp thu thông tin một cách có hệ thống và dễ dàng.Phương pháp này không chỉ đơn thuần là việc giảng dạy một chiều mà còn tạo cơhội cho học sinh đặt câu hỏi, tham gia thảo luận và mở rộng hiểu biết thông quaviệc tương tác với giáo viên và nội dung bài giảng

1.1.2 Các dạng của thuyết trình

Giảng giải là một dạng của phương pháp thuyết trình trong đó GV dùng lời

nói để giúp HS hiểu các khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật Dạng thuyết

trình này đóng vai trò quan trọng trong hệ thống các PPDH bộ môn Trong dạyhọc GDCD, dạng này thường được sử dụng khi dạy những tri thức mới hoặc khócủa bài Bởi vì xuất phát từ đặc thù tri thức của bộ môn, mỗi bài học bao giờ cũnggắn liền với các khái niệm, phạm trù, do đó để nâng cao hiệu quả sử dụng phươngpháp, trong khi giảng giải, GV có thể kết hợp giảng giải với các PPDH khác nhưđàm thoại, nêu vấn đề, với sự hỗ trợ của các phương tiện trực quan

Diễn giảng là một dạng thuyết trình, trong đó thông qua lời giảng của mình,

GV giúp HS tiếp thu được khối lượng tri thức tương đối lớn theo một hệ thốnglôgic chặt chẽ Trong dạy học GDCD, diễn giảng thường được áp dụng đối vớinhững bài có nội dung tri thức phức tạp, khó, trừu tượng, khái quát cao Ngoài ra,

quá trình sử dụng phương pháp cũng cần kết hợp nhuần nhuyễn với các PPDHkhác, nhất là phương pháp đàm thoại với hệ thống câu hỏi dẫn dắt và phươngpháp nêu vấn đề với việc đặt ra và giải quyết tình huống Một bài diễn giảngthường được tiến hành theo trình tự ba bước:

+ Mở đầu (GV giới thiệu nội dung tri thức cần tiếp thu dưới dạng một yêucầu hoặc một tình huống có vấn đề)

+ Trình bày nội dung chính (GV lần lượt triển khai các nội dung của trithức một cách logic, chặt chẽ để giải quyết vấn đề)

+ Kết thúc (GV khái quát và nhấn mạnh những nội dung cơ bản mà HS cầnnắm vững)

Kể chuyện là một dạng của phương pháp thuyết trình, trong đó GV dùng lời

nói diễn cảm kết hợp với các sắc thái biểu cảm (điệu bộ, cử chỉ, ) và các phươngtiện khác để thuật lại nội dung một câu chuyện, qua đó giúp HS tiếp thu tri thứccủa bài học Thông qua câu chuyện GV có thể gợi mở vấn đề cho HS, làm sáng tỏnội dung tri thức của bài hoặc củng cố kiến thức trọng tâm Chuyện kể dùng trongdạy học GDCD rất phong phú, đa dạng và có tác dụng to lớn trong việc hìnhthành và duy trì tâm lý hứng thú cho HS

1.1.3 Quy trình thực hiện

Quy trình này sẽ giúp cho giáo viên tổ chức bài giảng một cách hiệu quả,tăng cường sự tham gia của học sinh và đạt được mục tiêu giảng dạy hơn Quytrình thực hiện phương pháp thuyết trình gồm các bước cơ bản sau:

1 Chuẩn bị bài thuyết trình:

- Xác định mục tiêu bài học

- Lựa chọn nội dung và soạn giáo án

- Chuẩn bị công cụ hỗ trợ (slide, hình ảnh, video, v.v.)

2 Triển khai thuyết trình:

- Giới thiệu mục tiêu và nội dung bài học

- Trình bày thông tin một cách mạch lạc, rõ ràng, kết hợp minh họa bằng vídụ

- Sử dụng phương tiện hỗ trợ để làm bài thuyết trình sinh động

3 Tạo cơ hội cho học sinh tham gia:

- Đặt câu hỏi mở và khuyến khích học sinh đặt câu hỏi

- Sử dụng các hoạt động tương tác như thảo luận nhóm, trò chơi học tập

4 Kết thúc bài thuyết trình:

- Tóm tắt lại nội dung chính

- Đánh giá sự hiểu biết của học sinh qua câu hỏi kiểm tra hoặc bài tập

- GV chủ động trong việc phân phối thời gian cho từng đơn vị kiến thức

- Truyền thụ được một khối lượng kiến thức lớn trong thời gian tương đốingắn và cho một khối lượng lớn HS

- Không đòi hỏi đầu tư nhiều phương tiện, thiết bị hiện đại

- Người GV dễ dàng bao quát lớp

- Phù hợp với những bài học có khối lượng kiến thức lớn, khó và trừu tượng

- Có ưu thế trong việc tạo ra sự đồng cảm của người học, tri thức vì thế sẽ dễchuyển hóa thành tình cảm, thái độ của HS

* Hạn chế:

- HS bị dễ bị đẩy vào thế thụ động trong quá trình tiếp thu tri thức, khôngphát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo

- Bài học thường nặng về truyền tải kiến thức nên việc rèn luyện các kĩ năng,

kĩ xảo cho HS thường không được quan tâm đúng mức

- Sự tương tác giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh bị hạnchế, bài học thường đơn điệu, nhàm chán

- Do lối truyền thụ diễn ra một chiều nên GV gặp khó khăn trong việc thunhận thông tin phản hồi từ phía HS, vì thế việc đánh giá khả năng tiếp thu bài họccủa HS sẽ bị hạn chế

1.1.5 Một số yêu cầu sư phạm

- Người GV cần có sự mẫu mực trong tác phong và lối sống đạo đức, thái độlàm việc nghiêm túc, nhiệt tình, lối ứng xử thân tình, gần gũi HS

- Lời giảng cần chính xác, rõ ràng và đạt tới sự biểu cảm (kết hợp sắc tháitình cảm, cử chỉ với ngữ điệu của lời nói )

- Tốc độ và cường độ của lời giảng phải phù hợp với đặc điểm tri thức củabài học, đối tượng nhận thức

- Khi sử dụng phương pháp thuyết trình cần phải nghiên cứu kỹ mục tiêu,chuẩn kiến thức, kỹ năng và nội dung của bài học để xác định kiến thức cơ bản,trọng tâm và lựa chọn những nội dung thiết thực nhất đưa vào giảng dạy Trên cơ

sở xác định kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài dạy, căn cứ vào thời gian lên lớp,trình độ của đối tượng, mục tiêu và chuẩn kiến thức của từng bài, giáo viên sẽ xác

định và lựa chọn những nội dung phải nói, cần nói và nên nói tương ứng vớinhững gì người học phải biết, cần biết và nên biết.

- Sử dụng các thao tác tư duy lôgíc (diễn dịch, quy nạp, làm rõ nội hàm cáckhái niệm, so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, ) để giúp HSkhai thác sâu nội dung bài học

- Kết hợp với các PPDH khác một cách linh hoạt và khai thác sự hỗ trợ củacác phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin

1.1.6 Quy trình sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

Phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 7 đóngvai trò hết sức quan trọng, đặc biệt khi môn học này yêu cầu học sinh không chỉnắm vững kiến thức lý thuyết về các nguyên tắc, quy tắc ứng xử trong xã hội, màcòn cần hiểu rõ các khái niệm cơ bản về quyền và nghĩa vụ công dân, cũng nhưcác giá trị đạo đức trong cuộc sống Thuyết trình là phương pháp giảng dạy giúpgiáo viên truyền đạt thông tin một cách có hệ thống và rõ ràng, giúp học sinh dễdàng tiếp thu và ghi nhớ các kiến thức quan trọng Qua đó, phương pháp nàykhông chỉ cung cấp kiến thức mà còn khơi gợi suy nghĩ, phát triển tư duy cho họcsinh, đặc biệt là khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá các vấn đề xã hội liênquan đến cuộc sống thường ngày

Một trong những vai trò nổi bật của phương pháp thuyết trình trong dạyhọc môn Giáo dục công dân là tạo ra sự chủ động trong việc tiếp thu bài học củahọc sinh Khi giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình, học sinh sẽ dễ dàngtiếp cận và hiểu rõ các nội dung bài học, vì giáo viên có thể giải thích các kháiniệm, thuật ngữ khó hiểu, hoặc các tình huống phức tạp bằng những ví dụ dễ hiểu,sinh động Đặc biệt, trong môn học này, những vấn đề như quyền và nghĩa vụcông dân, các quy định pháp luật, hoặc các giá trị đạo đức trong xã hội đều rấtquan trọng, và việc thuyết trình sẽ giúp học sinh có cái nhìn tổng thể và sâu sắc về

các vấn đề này Ngoài ra, phương pháp thuyết trình còn giúp giáo viên kiểm soátquá trình truyền đạt thông tin một cách hiệu quả, đảm bảo rằng học sinh sẽ đượctiếp cận đúng kiến thức mà không bị lạc hướng hoặc thiếu sót Phương pháp này

có thể được áp dụng hiệu quả trong các tiết học mà nội dung bài học mang tính lýthuyết cao, cần sự giải thích và phân tích kỹ lưỡng Ví dụ, khi giảng dạy về cácquyền cơ bản của công dân, việc thuyết trình giúp học sinh dễ dàng hiểu được cáckhái niệm như quyền bình đẳng, quyền tự do ngôn luận, quyền bảo vệ tài sản,cũng như những trách nhiệm mà công dân cần thực hiện trong xã hội Thông quacác câu chuyện minh họa, ví dụ thực tế, học sinh không chỉ nắm vững lý thuyết

mà còn hiểu được cách áp dụng vào cuộc sống thực tiễn

Phương pháp thuyết trình còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển

kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện của học sinh Trong quá trình thuyết trình,giáo viên không chỉ đơn thuần truyền đạt kiến thức mà còn tạo ra cơ hội cho họcsinh tham gia, đặt câu hỏi, và thảo luận về các vấn đề được đề cập nhằm giúp họcsinh phát triển khả năng tư duy độc lập, mạnh dạn bày tỏ quan điểm cá nhân vàphản biện lại các ý kiến khác nhau Bên cạnh đó, thuyết trình cũng giúp học sinhcải thiện khả năng lắng nghe và tiếp thu thông tin, đây là những kỹ năng quantrọng không chỉ trong học tập mà còn trong cuộc sống và công việc sau này

Việc sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học còn mang ý nghĩa lớnđối với sự hình thành nhân cách và đạo đức của học sinh Môn học này không chỉdạy học sinh về các quy định pháp lý mà còn giúp các em nhận thức được tầmquan trọng của đạo đức, của sự sống hòa hợp trong cộng đồng và trong xã hội.Các chủ đề như lòng nhân ái, tình yêu thương, sự công bằng, tôn trọng quyền lợicủa người khác, cũng như trách nhiệm đối với xã hội là những nội dung cần đượcgiáo viên giải thích rõ ràng và sâu sắc Thông qua phương pháp thuyết trình, giáoviên có thể xây dựng một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh có thể trao đổi

và chia sẻ những suy nghĩ, quan điểm của mình về các vấn đề xã hội, từ đó hìnhthành và phát triển các giá trị đạo đức trong cuộc sống

Mặt khác, phương pháp thuyết trình cũng giúp giáo viên duy trì sự chú ý vàtập trung của học sinh trong suốt quá trình học Với những môn học đòi hỏi sựtiếp thu kiến thức lý thuyết như Giáo dục công dân, nếu không có một phươngpháp giảng dạy hợp lý, học sinh có thể dễ dàng mất tập trung và không tiếp thuđầy đủ nội dung bài học Thuyết trình giúp giáo viên kiểm soát được tiến trìnhgiảng dạy, hướng dẫn học sinh đi qua từng phần của bài học một cách logic và có

hệ thống, đồng thời tạo điều kiện cho học sinh đặt câu hỏi, tham gia thảo luận vàgiải đáp các thắc mắc một cách chi tiết và rõ ràng

Phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dục công dân không chỉ

có vai trò quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức mà còn góp phần hình thành

tư duy độc lập, phát triển nhân cách, và khuyến khích học sinh tham gia vào cáchoạt động xã hội Đây là phương pháp giúp học sinh không chỉ học được kiếnthức, mà còn nhận thức rõ hơn về các giá trị đạo đức, pháp lý và xã hội, từ đó trởthành những công dân có trách nhiệm và đóng góp tích cực cho cộng đồng

1.2 Cơ sở thực tiễn

Trong thực tế, phương pháp thuyết trình đã và đang được các giáo viênmôn Giáo dục công dân áp dụng rộng rãi và có hiệu quả trong giảng dạy Qua quátrình quan sát và điều tra tại các trường học, có thể nhận thấy phương pháp thuyếttrình đóng một vai trò quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức đạo đức và cácgiá trị công dân cho học sinh

Trước hết, thuyết trình được giáo viên sử dụng để trình bày các khái niệm

lý thuyết về quyền lợi, nghĩa vụ, và đạo đức công dân một cách rõ ràng và mạchlạc Đây là phương pháp hữu hiệu để giáo viên cung cấp thông tin một cách hệthống và dễ hiểu Các khái niệm này đôi khi khó để học sinh hiểu ngay nếu chỉdựa vào hình thức học tập thụ động, vì vậy phương pháp thuyết trình giúp giáoviên truyền tải kiến thức một cách trực tiếp và dễ tiếp thu Bên cạnh việc trình bày

lý thuyết, giáo viên cũng thường sử dụng các ví dụ thực tế, tình huống cụ thể để

minh họa Việc lồng ghép các tình huống gần gũi với đời sống học sinh như câuchuyện về một người công dân thực hiện nghĩa vụ đóng góp cho xã hội hay mộttình huống về việc tuân thủ pháp luật sẽ giúp học sinh dễ dàng liên hệ bài học vớithực tế Điều này tạo nên sự gần gũi và sinh động trong bài giảng, giúp học sinhkhông chỉ hiểu về lý thuyết mà còn thấy được tầm quan trọng của các giá trị đạođức trong đời sống hàng ngày Ngoài ra, một trong những đặc điểm đáng chú ýtrong việc áp dụng phương pháp thuyết trình là sự kết hợp với các hoạt độngtương tác Giáo viên không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin một chiều màcòn khuyến khích học sinh tham gia thảo luận, trả lời câu hỏi hoặc chia sẻ ý kiến

cá nhân Các câu hỏi mở hay tình huống giả định (role-play) được đưa ra sau phầnthuyết trình để học sinh có thể bày tỏ quan điểm, phản biện hoặc đóng vai để xử

lý tình huống cụ thể Điều này giúp học sinh phát triển khả năng tư duy phản biện,

kỹ năng giao tiếp và thể hiện quan điểm của mình về các vấn đề đạo đức, xã hội

Thuyết trình cũng được hỗ trợ bởi công nghệ, đặc biệt là trong các lớp họchiện đại Giáo viên thường sử dụng các công cụ như PowerPoint, video, tranh ảnhminh họa để làm cho bài giảng thêm sinh động và dễ tiếp thu hơn Các phươngtiện trực quan này giúp học sinh hình dung rõ hơn về các vấn đề được giảng dạy,

từ đó kích thích sự chú ý và hứng thú học tập của các em

Qua những quan sát thực tế tại nhiều trường học, có thể thấy phương phápthuyết trình đã được sử dụng rất hiệu quả, đặc biệt là khi kết hợp với các hìnhthức học tập khác như thảo luận nhóm, trò chơi, hoặc các hoạt động thực tế.Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng màcòn giúp các em hình thành những phẩm chất công dân cần thiết như tư duy phảnbiện, sự đồng cảm, và ý thức trách nhiệm với xã hội

Nhìn chung, qua việc sử dụng phương pháp thuyết trình, giáo viên môn đãtạo ra môi trường học tập tích cực, nơi học sinh không chỉ học lý thuyết mà cònphát triển các kỹ năng sống cần thiết Phương pháp này giúp học sinh không chỉ

hiểu mà còn vận dụng kiến thức vào thực tế, góp phần xây dựng những công dân

có trách nhiệm và đạo đức trong xã hội

1.2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn Giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

Môn Giáo dục công dân có vai trò quan trọng trong việc hình thành và pháttriển nhân cách, đạo đức và phẩm chất công dân cho học sinh Trong quá trìnhgiảng dạy, phương pháp thuyết trình được coi là một trong những công cụ hiệuquả giúp giáo viên truyền đạt các khái niệm, lý thuyết đạo đức cho học sinh Tuynhiên, thực tế cho thấy phương pháp này có những ưu điểm và hạn chế nhất địnhkhi được áp dụng trong dạy học các bài đạo đức

Phương pháp thuyết trình có nhiều ưu điểm nổi bật khi sử dụng trong dạyhọc môn Giáo dục công dân lớp 7 Phương pháp này giúp giáo viên truyền tảikiến thức một cách rõ ràng, hệ thống và có chiều sâu Giáo viên có thể đưa ra các

ví dụ, câu chuyện cụ thể từ cuộc sống để làm sáng tỏ các khái niệm trong bài học,

từ đó học sinh dễ dàng tiếp nhận và liên hệ với thực tế Phương pháp thuyết trìnhgiúp tạo ra một khung thời gian rõ ràng và có trật tự trong giờ học, giúp giáo viên

dễ dàng kiểm soát tiến độ giảng dạy và đảm bảo truyền đạt đủ các kiến thức cầnthiết Điều này đặc biệt quan trọng trong những bài học có nội dung lý thuyếtphong phú và cần được trình bày chi tiết, như các bài về trách nhiệm công dân,nghĩa vụ và quyền lợi, các nguyên tắc đạo đức trong cuộc sống Ngoài ra, thuyếttrình là phương pháp dễ dàng áp dụng với số lượng học sinh đông và có thể triểnkhai trong mọi điều kiện lớp học Giáo viên không cần phải chuẩn bị quá nhiềucông cụ hỗ trợ như phương pháp khác, chỉ cần một bảng phấn hoặc giáo án là đủ

để triển khai bài giảng

Mặc dù phương pháp thuyết trình mang lại nhiều ưu điểm, nhưng thực tếhiện nay cho thấy phương pháp này cũng gặp phải một số khó khăn và hạn chếkhi áp dụng trong dạy học môn Giáo dục công dân Thứ nhất, hương pháp thuyết

trình có thể dẫn đến tình trạng giảng dạy một chiều, thiếu sự tương tác giữa giáoviên và học sinh Khi giáo viên thuyết trình quá dài hoặc không có sự gắn kết vớihọc sinh, học sinh có thể cảm thấy mệt mỏi, thiếu hứng thú và không tập trung.Điều này đặc biệt dễ xảy ra trong các bài học lý thuyết dài và khô khan, khi màhọc sinh phải nghe giáo viên nói trong thời gian dài mà không có cơ hội tham giathảo luận, đặt câu hỏi hoặc làm các bài tập thực hành Thứ hai, phương phápthuyết trình không thúc đẩy được sự sáng tạo, tư duy độc lập của học sinh Vì họcsinh chỉ tiếp thu thông tin từ giáo viên mà không có sự tham gia tích cực, nên khó

có thể phát huy được khả năng tư duy phản biện, phân tích và giải quyết vấn đềcủa các em Vì vậy rất dễ dẫn đến việc học sinh chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận kiếnthức mà không thực sự hiểu sâu và áp dụng được vào thực tiễn Bên cạnh đó,phương pháp thuyết trình khi sử dụng đơn thuần cũng có thể gây ra sự nhàm chán,đặc biệt trong các bài học về đạo đức, khi các vấn đề trừu tượng và lý thuyết dễkhiến học sinh mất đi sự hứng thú Nếu không có sự thay đổi phương pháp hoặchình thức tổ chức lớp học, học sinh có thể không chủ động tham gia vào bài học

và không phát huy hết tiềm năng của bản thân

Để khắc phục những hạn chế trên, cần phải có những điều chỉnh và bổ sungtrong cách thức sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học Trước hết, giáoviên nên kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp giảng dạy khác,đặc biệt là những phương pháp tạo sự tương tác, kích thích sự tham gia của họcsinh Các hoạt động như thảo luận nhóm, trò chơi nhập vai (role-play), hay xử lýtình huống thực tế (case study) sẽ giúp học sinh không chỉ tiếp thu lý thuyết màcòn có cơ hội suy nghĩ độc lập, trao đổi và rút ra bài học cho chính bản thân mình

Ví dụ, sau khi thuyết trình về một bài học đạo đức, giáo viên có thể yêu cầu họcsinh chia sẻ quan điểm cá nhân, tham gia vào các tình huống mô phỏng để ápdụng lý thuyết vào thực tế Ngoài ra, việc sử dụng các công cụ hỗ trợ trực quannhư PowerPoint, hình ảnh, video hoặc các tài liệu minh họa sẽ làm bài giảng thêmsinh động và dễ hiểu Những hình ảnh, video về các tình huống thực tế có thể giúp

học sinh hình dung rõ hơn về các vấn đề đạo đức trong cuộc sống và liên hệ kiếnthức với thực tiễn Cuối cùng, giáo viên cần tạo ra một không gian học tập mở,khuyến khích học sinh tham gia thảo luận và đưa ra ý kiến cá nhân Việc tạo điềukiện cho học sinh bày tỏ suy nghĩ của mình không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiếnthức tốt hơn mà còn rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và khả nănglàm việc nhóm.

Phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn Giáo dụccông dân lớp 7 hiện nay mặc dù đã và đang được sử dụng rộng rãi, song vẫn tồntại nhiều hạn chế trong việc phát huy tối đa hiệu quả của nó Để phương pháp nàyđạt được hiệu quả cao, giáo viên cần phải kết hợp linh hoạt với các phương phápkhác, tạo sự tương tác và khuyến khích học sinh chủ động tham gia vào quá trìnhhọc Chỉ khi đó, phương pháp thuyết trình mới thực sự phát huy được tác dụngtrong việc hình thành và phát triển nhân cách, đạo đức của học sinh

1.2.2 Những vấn đề đặt ra khi sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học các bài đạo đức môn giáo dục công dân lớp 7 hiện nay

Phương pháp thuyết trình trong dạy học có vai trò quan trọng trong việctruyền đạt những kiến thức cơ bản về đạo đức, công dân và xã hội cho học sinh.Mặc dù đây là một phương pháp phổ biến và dễ triển khai, nhưng thực tế sử dụngphương pháp thuyết trình trong giảng dạy các bài đạo đức hiện nay cũng đang đốimặt với nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả dạy học

- Vấn đề thiếu sự tương tác giữa giáo viên và học sinh: Một trong những

vấn đề lớn khi sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Giáo dụccông dân là thiếu sự tương tác giữa giáo viên và học sinh Trong khi thuyết trình,giáo viên thường nói một chiều và học sinh chủ yếu tiếp nhận kiến thức, thiếu cơhội để tham gia vào quá trình học tập Điều này khiến học sinh có thể trở nên thụđộng, không được khuyến khích tham gia tích cực vào bài học Trong các bài đạođức, những vấn đề cần thảo luận sâu về cảm xúc, giá trị sống, đạo lý hay trách

nhiệm công dân rất cần sự trao đổi và đối thoại giữa học sinh và giáo viên Tuynhiên, khi chỉ áp dụng phương pháp thuyết trình, học sinh có thể không có cơ hội

để bày tỏ suy nghĩ của mình, từ đó khó có thể phát triển tư duy phản biện và khảnăng giao tiếp

- Hạn chế trong việc phát triển tư duy sáng tạo và phản biện của học sinh:

Phương pháp thuyết trình có thể dễ dàng khiến học sinh chỉ tiếp thu kiến thức mộtcách thụ động mà không cần phải suy nghĩ hoặc tranh luận về vấn đề được giảngdạy Đặc biệt, đối với môn Giáo dục công dân, những vấn đề đạo đức, xã hội, vàcông dân đòi hỏi học sinh không chỉ hiểu mà còn phải áp dụng kiến thức vào thực

tế cuộc sống Tuy nhiên, khi học sinh chỉ ngồi nghe giáo viên thuyết trình màkhông có cơ hội để tham gia thảo luận, đặt câu hỏi hay phân tích các tình huống

cụ thể, khả năng tư duy phản biện và sáng tạo của học sinh sẽ không được pháttriển Việc thiếu những tình huống thực tế, ví dụ về các tình huống xã hội cần giảiquyết, sẽ làm cho học sinh thiếu đi sự chủ động trong việc tiếp thu và vận dụngkiến thức Khó khăn trong việc giữ được sự tập trung của học sinh: Bài giảng theophương pháp thuyết trình thường có tính chất đơn điệu, đặc biệt khi giảng dạy cácbài lý thuyết đạo đức dài và trừu tượng Những bài học như thế này dễ gây nhàmchán cho học sinh nếu không có sự kết hợp với các phương pháp giảng dạy khác.Học sinh ở lứa tuổi trung học cơ sở, đặc biệt là lớp 7, thường có độ tuổi và tâm lý

dễ bị xao nhãng, thiếu sự tập trung nếu không có sự đổi mới trong cách thức dạyhọc Vì vậy, nếu giáo viên chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình mà không thayđổi hình thức giảng dạy, kết hợp với các hoạt động tương tác, học sinh sẽ nhanhchóng mất tập trung, không tham gia vào bài học, dẫn đến hiệu quả học tập khôngcao

- Khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tế: Môn Giáo dục công

dân không chỉ dạy cho học sinh những kiến thức lý thuyết về quyền lợi, nghĩa vụ

và trách nhiệm công dân mà còn phải giúp học sinh rèn luyện phẩm chất đạo đức

và kỹ năng sống Tuy nhiên, khi chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình, việc giúp

học sinh vận dụng những gì học được vào thực tế cuộc sống là một thách thức Ví

dụ, trong các bài học về trách nhiệm công dân, giáo viên có thể lý thuyết rằng họcsinh cần tham gia các hoạt động cộng đồng, nhưng nếu không có cơ hội để họcsinh thực hành, trải nghiệm qua các tình huống thực tế, học sinh sẽ khó có thểhiểu sâu và áp dụng những bài học này vào đời sống hàng ngày Điều này làmgiảm hiệu quả của việc dạy học đạo đức, khiến học sinh chỉ dừng lại ở việc hiểu

lý thuyết mà không có khả năng chuyển hóa thành hành động cụ thể

- Thiếu sự linh hoạt và sáng tạo trong bài giảng: Phương pháp thuyết trình

khi được áp dụng một cách đơn điệu, thiếu sáng tạo sẽ dễ dàng dẫn đến tình trạnghọc sinh không hứng thú và không đạt được hiệu quả học tập cao Các bài giảngđạo đức thường mang tính lý thuyết và trừu tượng, do đó cần có sự sáng tạo từphía giáo viên trong cách trình bày và kết hợp các hình thức dạy học khác nhau đểthu hút sự chú ý của học sinh Tuy nhiên, không phải giáo viên nào cũng biết cáchlinh hoạt thay đổi phương pháp, đôi khi vẫn áp dụng phương pháp thuyết trìnhtheo kiểu truyền thống mà thiếu các yếu tố sinh động và hấp dẫn, làm cho giờ họctrở nên nhàm chán và kém hiệu quả

Để khắc phục những vấn đề nêu trên, cần có sự kết hợp linh hoạt phươngpháp thuyết trình với các phương pháp dạy học khác, nhằm tạo ra môi trường họctập tích cực và hiệu quả Giáo viên có thể áp dụng các hình thức học tập chủ độngnhư thảo luận nhóm, trò chơi nhập vai, hoặc xử lý tình huống thực tế, nơi học sinh

có thể tham gia tích cực, đóng góp ý kiến và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề.Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện mà cònkích thích khả năng sáng tạo và cải thiện kỹ năng giao tiếp Ngoài ra, việc sửdụng công nghệ trong giảng dạy như video, hình ảnh minh họa, hoặc các tài liệutrực quan sẽ làm cho bài giảng thêm sinh động và dễ hiểu Các công cụ này có thểgiúp học sinh hình dung rõ hơn các tình huống đạo đức trong đời sống thực tế, từ

đó dễ dàng tiếp thu kiến thức một cách sâu sắc và thực tế hơn Và để giữ học sinhtập trung và hứng thú với bài học, giáo viên cần tạo ra không gian học tập mở,